Theo đuổi bình đẳng nam nữ, quả là một cái cớ sáng láng, đẹp đẽ. Alan Wilson tin rằng, dù người Ấn trong bụng chẳng tán thành, họ cũng không dám công khai lên tiếng phản đối. Còn ở thời điểm này, hắn chỉ định thúc đẩy nữ quyền ở bước đầu: bảo vệ quyền lợi của chính phụ nữ.
Trong hoàn cảnh của Ấn Độ thuộc Anh, làm được đến bước ấy đã là tốt lắm rồi. Còn bước thứ hai, đòi quyền lợi ngang hàng với nam giới, rồi đến những nấc cao hơn như tranh quyền đoạt lợi hay “phụ nữ được ưu tiên”, thậm chí phụ nữ xuống mỏ đào than với danh nghĩa là nhóm yếu thế trong xã hội… Những điều ấy, trên mảnh đất Nam Á này, đừng hòng nghĩ tới.
Thực ra, ngay cả các nước Âu Mỹ ở đời sau, ngoài miệng đã hô đến tận nấc cao nhất, nhưng hành động thực tế cũng chỉ mới bắt đầu bước thứ hai.
Đòi quyền lợi ngang hàng với nam giới trước hết có nghĩa là cùng làm một công việc thì phải nhận cùng một mức lương. Cùng làm giáo viên, đàn ông được trả một vạn thì phụ nữ cũng phải được trả một vạn. Nhưng trên thực tế, ở phần lớn ngành nghề, lương của phụ nữ vẫn luôn thấp hơn đàn ông làm cùng nghề.
Nước nào ở Âu Mỹ cũng thế, chẳng có ngoại lệ. Alan Wilson đang chuẩn bị những khẩu hiệu nghe thật sáng sủa, đẹp đẽ, cùng mấy câu chuyện cười cay độc về người Ấn, để thúc đẩy bình đẳng nam nữ ở Ấn Độ tiến thêm một bước dài.
Các bước cụ thể vẫn được giữ kín, nhưng công tác chuẩn bị đã bắt đầu. Tòa án Tối cao Ấn Độ thuộc Anh đang điều tra tình hình các đền miếu khắp Ấn Độ thuộc Anh nuôi giữ những cô gái bị dâng cho thần linh.
Hễ dính đến tiền bạc, mọi thứ dường như đều trở nên nhơ bẩn. Alan Wilson lại không nghĩ vậy. Còn phải nhìn vào hoàn cảnh chung nữa. Với tình hình Nam Á nơi đây, dù người Anh không đặt chân tới, mọi chuyện cũng chẳng khá hơn là bao.
Những hủ tục vốn có vẫn sẽ tiếp tục tồn tại. Người Anh đến đây tuy gây ra tổn hại, nhưng cũng ngăn chặn được một số tội ác.
Từ khi nước Anh chính thức ra tay chặn tục góa phụ tự thiêu theo chồng, chẳng biết đã cứu sống bao nhiêu người.
Thật khó tưởng tượng hủ tục chôn người sống theo người chết lại có thể núp bóng đạo Hindu, tồn tại ở Nam Á mãi đến tận thế kỷ mười chín.
Mà ngay cả hiện giờ, chính quyền tổng đốc Ấn Độ thuộc Anh vẫn chưa kiểm soát được toàn bộ tiểu lục địa. Alan Wilson tin rằng tục góa phụ tự thiêu của đạo Hindu vẫn chưa bị xóa bỏ hoàn toàn.
Hắn định dùng ba việc, tội ác nhắm vào phụ nữ, các đền miếu nuôi giữ những cô gái bị dâng cho thần linh, và tục góa phụ chết theo chồng, làm cái cớ kiếm tiền. Alan Wilson chẳng thấy có gì đáng xấu hổ. Vừa nhân danh chính nghĩa vừa kiếm được tiền, đôi bên đều có lợi.
Sau khi bàn bạc với Chánh án Tòa án Tối cao Ấn Độ thuộc Anh, các quan chức tư pháp cũng tán thành dụng ý tốt đẹp của trợ lý tổng đốc. Họ cảm nhận sâu sắc rằng cần phải xóa bỏ những hủ tục lạc hậu, trái với văn minh đang tồn tại ở Nam Á.
Họ còn để cho người phạm tội một cơ hội sửa đổi. Chỉ cần những đền miếu nuôi giữ các cô gái ấy nộp tiền phạt, họ sẽ được làm lại từ đầu. Cách xử lý này cũng là để giữ thể diện cho tầng lớp Bà La Môn, có thể xem như vẹn cả đôi đường.
Giờ chỉ còn phải nghĩ ra một cái tên thật kêu. Alan Wilson đề nghị với Clarke, người đứng đầu các quan chức tư pháp:
- Hay gọi là “Phong trào Văn hóa mới Ấn Độ”? Nghe cũng có vẻ đổi mới.
Vậy là quyết định như thế. Sau khi thu xếp xong với giới công chức hành chính, Alan Wilson đã giữ được sự công bằng giữa các bên. Nay hắn cũng đã thuyết phục được giới công chức tư pháp. Phong trào Văn hóa mới sẽ khởi động sau Tết, còn hiện giờ vẫn đang điều tra, tìm xem ngôi đền nào nhận nhiều lễ vật, đồng thời nuôi giữ các cô gái bị dâng cho thần linh.
Chuyện này có thể nhờ Liên đoàn Hồi giáo giúp sức. Alan Wilson nhớ rằng nhiều nước Trung Đông có một chức vị gọi là cảnh sát tôn giáo. Quyền lực của họ rất lớn, phạm vi can thiệp rộng, cách xử lý cũng nghiêm khắc. Họ buộc các cơ sở như quán cà phê phải đóng cửa đúng năm giờ cầu nguyện mỗi ngày. Người dân không được uống rượu, hút thuốc phiện, trộm cắp, ngoại tình hay mua bán dâm.
Phụ nữ trưởng thành khi ra khỏi nhà phải mặc áo choàng dài, che mặt bằng mạng. Ngoài hai má ra, không được để lộ bất kỳ phần nào khác trên cơ thể, cũng không được trang điểm. Khi ra ngoài làm việc hoặc đi xa, nam nữ phải tách riêng; phụ nữ nhất thiết phải có người thân nam giới đi cùng. Ai vi phạm những điều trên, nhẹ thì bị quở trách, nặng thì bị giam, kết án hoặc đánh roi.
Dẫu có tưởng tượng xa đến đâu, Alan Wilson cũng không định dùng cảnh sát tôn giáo. Hắn chỉ mong những người theo đạo Hồi làm tai mắt cho mình, cung cấp thật nhiều tin tức cho phong trào sắp khởi động sau Tết.
Dù sao hắn đến Ấn Độ thuộc Anh chỉ để kiếm tiền, chứ không phải để nơi này lập tức rơi vào nội chiến. Ít nhất trước khi nước Anh rời đi, hắn còn phải làm một người thợ vá víu, giữ cho mọi thứ khỏi sụp đổ.
Khẩu hiệu thì phải hô thật lớn, càng đường hoàng càng tốt. Còn việc thực tế thì làm càng ít càng hay. Với tầng lớp Bà La Môn trên cao, phạt tiền được thì tuyệt đối không bắt giam. Nhưng nếu người ở tầng lớp dưới phạm tội, cứ việc thẳng tay. Phong trào nào chẳng cần thành tích?
Có lẽ Alan Wilson sẽ phải mượn đầu của người thuộc tầng lớp tiện dân để chứng tỏ quyết tâm của Ấn Độ thuộc Anh trong cuộc đấu tranh chống hủ tục.
Thái độ ấy được các quan chức tư pháp, đứng đầu là Chánh án Tòa án Tối cao Ấn Độ thuộc Anh, đồng loạt tán thành. Nhất thời, từ trên xuống dưới trong tòa án đều đầy hoài bão, muốn để lại cho Ấn Độ một di sản quý giá trước khi người Anh rời đi.
Trong lúc bên này bàn bạc các bước thực hiện và những chi tiết cụ thể, Quốc Đại hội cuối cùng cũng đưa ra ý kiến về kế hoạch đại kiến thiết.
Thời gian qua, Quốc Đại hội cũng dò hỏi lập trường của London về Ấn Độ thuộc Anh. Tin nhận được là một tin tốt: nhiều người cũng cho rằng nên giữ nguyên vẹn Ấn Độ thuộc Anh, không để Ali Jinnah làm lung lay quan điểm.
Đây là tin đáng mừng. Dù ủng hộ Gandhi hay Nehru, mọi người đều nhất trí về việc tiếp nhận trọn vẹn di sản của Đế quốc Anh.
Dĩ nhiên, trong những người theo đạo Hindu cũng có một nhóm thiểu số chủ trương giống Liên đoàn Hồi giáo: tuyệt đối không sống chung với đối phương trong cùng một quốc gia. Hoặc theo đạo Hindu, hoặc theo đạo Hồi. Chính lập trường ấy về sau đã dẫn đến vụ ám sát Gandhi.
Nhưng đó không phải ý kiến chủ đạo trong Quốc Đại hội. Ý kiến chính chỉ là chọn giữa đường lối nông nghiệp của Gandhi và đường lối công nghiệp của Nehru, mà số người ủng hộ Nehru đông hơn.
Tại phủ Tổng đốc Ấn Độ, Huân tước Baron đưa bức điện từ London cho Alan Wilson, rồi nói:
- Tin từ London và Quốc Đại hội đều tốt. Nhưng gần đây cậu bàn với Tòa án Tối cao về Phong trào Văn hóa mới, có phải hơi vội vàng quá không? Bây giờ quan hệ giữa chúng ta với Quốc Đại hội đang tốt đẹp.
- Thưa Huân tước Baron, đoàn kết mà đấu tranh đâu có gì mâu thuẫn. Hơn nữa, tôi bàn chuyện này với các thẩm phán Tòa án Tối cao hoàn toàn không vì tư lợi. Tôi chỉ muốn giữ cho toàn thể công chức Ấn Độ thuộc Anh được đoàn kết, cùng ổn định tình hình dưới sự lãnh đạo của ngài.
Alan Wilson thành khẩn giải thích:
- Khi ở Hồng Kông, tôi từng nghe một câu: cho người ta con cá, chẳng bằng cho người ta tấm lưới. Câu ấy rất có lý. Lúc này, tôi không thể ngăn các quan chức tư pháp tìm cách tăng thu nhập. Nếu chia cho họ một phần từ khoản thu của các quan chức hành chính, chia ít thì bên tư pháp không vui, chia nhiều thì bên hành chính không chịu. Đằng nào cũng thành vấn đề.
- Chỉ là tình cờ tôi mới chợt nhớ ra mình đã quên phần của các quan chức tư pháp. May mà Pamela nhắc tôi.
Pamela Mountbatten ư? Trong bụng Huân tước Baron cười thầm. Con gái tướng Mountbatten mới mười sáu tuổi, nhắc nhở được chuyện gì chứ? Chẳng qua là cái cớ để đùn đẩy trách nhiệm thôi.
- Vẫn phải cẩn thận. Bao năm qua, chúng ta đâu phải chưa từng cố gắng, nhưng cũng chỉ cấm tục góa phụ chết theo chồng trên danh nghĩa. Tiểu lục địa rộng lớn thế này, những nơi chúng ta không nhìn thấy hẳn vẫn còn giữ hủ tục đó.
Alan Wilson gật đầu, tỏ ý tiếp thu:
- Chúng ta xóa bỏ hủ tục, chắc sẽ không phải chịu sức ép quốc tế. Còn nếu Ấn Độ thuộc Anh phản ứng, vẫn giải quyết theo cách cũ.
- Lôi kéo một bên, đánh vào một bên. Baron gật đầu đồng tình, rồi nhắc sang chuyện khác. - Sao cậu cứ ở mãi trong cơ quan? Tôi nhớ cậu có nhà ở New Delhi. Dù không có thì cứ tìm đại một căn mà ở.
Dĩ nhiên là để ăn chực cơm công. Lương của mình đã đưa cho người khác giữ rồi, lấy đâu ra tiền nhàn rỗi mà đi chơi đây đó?
Nhưng không thể nói như vậy. Alan Wilson chỉ bày tỏ ý chí tiến bộ, sẵn lòng dốc sức cho công việc.
Năm 1946 sắp đến. Đối với những người có hiểu biết ở Ấn Độ thuộc Anh, chủ nghĩa đế quốc là biểu tượng khiến họ cảm thấy nhục nhã. Phủ Tổng đốc Ấn Độ thuộc Anh công bố lời chúc mừng năm mới.
Lời chúc nhắc rằng trong những năm chiến tranh vừa qua, sự đóng góp của Ấn Độ thuộc Anh cho toàn cuộc chiến sẽ được ghi nhớ. Nay chiến tranh đã chấm dứt, vinh quang của Đế quốc Anh cũng là vinh quang của Ấn Độ thuộc Anh.
Chiến tranh kết thúc, các nơi đều bắt đầu khôi phục và xây dựng lại. Với diện tích và dân số của mình, Ấn Độ thuộc Anh có tiềm lực phát triển tương lai vô cùng lớn. Trong năm này, người dân Ấn Độ thuộc Anh sẽ vượt qua mọi rủi ro và thử thách, thúc đẩy nền kinh tế phát triển vững mạnh.
- Tương lai tuy vẫn còn gian nan, nhưng những người cần cù lao động trên mảnh đất này nhất định sẽ có cuộc sống ngày càng tốt đẹp.
- Vì lẽ đó, phủ Tổng đốc Ấn Độ thuộc Anh đã chuẩn bị một kế hoạch xây dựng nhằm phát triển kinh tế. Kế hoạch này đã nhận được sự ủng hộ rộng rãi.
- Khi năm 1946 bắt đầu, phủ Tổng đốc Ấn Độ thuộc Anh sẽ cùng đông đảo thần dân bước vào một Ấn Độ mới.
Trước đó, phủ Tổng đốc Ấn Độ thuộc Anh chưa từng gửi lời chúc mừng năm mới. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử. Tin tức ấy truyền đến London, lập tức làm dấy lên nhiều cuộc bàn luận.
Chẳng biết từ bao giờ, báo chí London nhắc đến Ấn Độ thuộc Anh với tần suất ngày càng cao. Nhưng đó chưa hẳn là chuyện tốt, bởi người dân chính quốc ngày càng có ấn tượng xấu về nơi này.
Báo chí Ấn Độ thuộc Anh bàn về lời chúc mừng năm mới của phủ Tổng đốc cũng sôi nổi chẳng kém báo chí chính quốc, thậm chí còn rôm rả hơn.
“Bước vào một Ấn Độ mới” trở thành tiêu đề trên không ít tờ báo. Dĩ nhiên, cũng có nhiều người theo chủ nghĩa dân tộc còn tỉnh táo lên tiếng, cho rằng đây chỉ là nhượng bộ đổi lấy từ cuộc đấu tranh của mọi người. Họ bảo những người xung quanh chớ để lời đường mật của người Anh che mắt.
Ngày 25 tháng Một, sau khi xác định Quốc Đại hội sẽ không phản đối, phủ Tổng đốc Ấn Độ thuộc Anh chính thức công bố kế hoạch đại kiến thiết nhằm phát triển khu công nghiệp Calcutta. Theo đó, trong vòng năm năm, số công nhân công nghiệp tại khu vực này sẽ tăng gấp đôi.