Cùng đặt trên bàn làm việc của Edward Bridges còn có phần chú giải cho kế hoạch đại xây dựng này.
Xét tình hình hiện nay, nếu vẫn chỉ coi Ấn Độ thuộc Anh là nơi cung cấp nguyên liệu thô rẻ mạt, sức kéo đối với nền kinh tế chính quốc sẽ hết sức hạn chế.
Điều đáng ngại nhất là kế hoạch ấy có thể cần rất nhiều thời gian mới phát huy tác dụng. Alan Wilson mong nước Anh có thể khôi phục trong vòng một, hai năm. Ít nhất, phải phục hồi trước khi NATO được thành lập theo đúng lịch sử. Khi ấy, nước Anh đã lấy lại được thực lực sẽ có nhiều lựa chọn hơn hẳn.
Còn có giành lại sức mạnh trước Liên Xô hay không, chuyện đó phải xem tập thể công chức Anh đoàn kết đến mức nào, có thể vắt được bao nhiêu lợi ích từ Ấn Độ thuộc Anh.
Về điểm này, Alan Wilson vẫn khá tự tin. Một khi kế hoạch đại xây dựng khởi động, trong thời gian ngắn nó chẳng những không kéo nền kinh tế đi xuống, mà còn làm nhu cầu tăng vọt, đẩy kinh tế vào trạng thái nóng lên.
Nhìn về lâu dài, bước chân quá rộng ắt sẽ có ngày tự làm mình khốn đốn. Nhưng hiện giờ ai còn nghĩ được chuyện lâu dài? Alan Wilson không tin trong vòng hai, ba năm, nền kinh tế Ấn Độ thuộc Anh sẽ gặp vấn đề gì nghiêm trọng chỉ vì phát triển quá nóng.
Còn sau khi Ấn Độ thuộc Anh độc lập mà xảy ra chuyện, trách nhiệm dĩ nhiên sẽ thuộc về Nehru và Ali Jinnah. Khi người Anh còn cai trị, các chỉ số cứ tăng đều từng bước. Đến lúc các ông tự mình nắm quyền, kinh tế lại lâm vào khủng hoảng, chẳng lẽ còn trách người Anh được sao?
Giới tinh hoa bản địa Nam Á sau khi giành độc lập nên tự kiểm điểm chuyện ấy, thay vì trách trời, trách đất, trách cả không khí.
Phần chú giải với nhiều tính toán như vậy đương nhiên cũng được đặt lên bàn làm việc của Edward Bridges. Nhờ thế, vị Thư ký Nội các vừa đáng kính vừa lão luyện có thể tránh được cảnh lúng túng khi đưa ra kiến nghị với Thủ tướng.
Đối với kế hoạch đại xây dựng khu công nghiệp Calcutta, bản chú giải còn kèm theo tỷ lệ dân số của hai tôn giáo lớn tại địa phương, cùng phân tích về cách bố trí các khu công nghiệp. Trong đó viết rằng:
“Quan điểm phổ biến trong toàn Liên đoàn Hồi giáo là, nếu Ấn Độ thuộc Anh giành được độc lập, họ tuyệt đối không muốn sống chung một quốc gia với người theo đạo Hindu.”
- Jinnah, sao sau khi trở về Ấn Độ thuộc Anh lại biến thành thế này?
Edward Bridges dĩ nhiên biết, trong những tiếng nói đòi cho Ấn Độ thuộc Anh độc lập, ý kiến giữ lại một Ấn Độ thuộc Anh thống nhất vẫn chiếm đa số áp đảo.
Nói cách khác, tình hình trên điện báo và thực tế không giống nhau. Chính phủ London hiện vẫn cho rằng giữ nguyên Ấn Độ thuộc Anh, không để nơi này bị chia cắt, là lựa chọn có lợi nhất.
Thế nhưng Edward Bridges đã thông qua nhiều con đường khác nhau mà biết rõ thái độ của Liên đoàn Hồi giáo đối với Ấn Độ thuộc Anh. Ông hiểu Ali Jinnah nhất định sẽ không chấp nhận việc ấy. Bởi vậy, khi đọc đến kế hoạch đại xây dựng Calcutta, vị Thư ký Nội các đã lĩnh hội được dụng ý đầy thiện chí của những người cấp dưới.
Cất kế hoạch đại xây dựng đi, Edward Bridges bắt đầu suy tính xem nên đối phó với những câu hỏi của Thủ tướng Attlee ra sao.
Với cương vị Thư ký Nội các, ông đương nhiên phải nghĩ nhiều hơn người khác. Mối liên hệ giữa khu chiếm đóng của Anh ở Đức và Ấn Độ thuộc Anh cũng là một trong những điều Edward Bridges cân nhắc.
Ít nhất hiện giờ có thể xác định một chuyện: đám công chức từ trên xuống dưới ở Ấn Độ thuộc Anh đã nhận ra họ không thể tiếp tục kìm hãm Nam Á. Vì thế, họ đang tính đến một phen làm liều cuối cùng.
Nếu quả thật không thể giữ được quyền cai trị của Đế quốc Anh tại Ấn Độ thuộc Anh, Edward Bridges cũng không phản đối cách làm ấy.
Dù sao, nó vẫn có một lợi ích thấy ngay trước mắt: nền độc lập của Ấn Độ thuộc Anh không được phép trở thành tấm gương cho những thuộc địa khác noi theo.
Nếu Ấn Độ thuộc Anh sau khi độc lập sống dở chết dở, biết đâu trong thời gian ngắn có thể dập tắt tiếng phản kháng ở vài thuộc địa khác. Bài học nhãn tiền vẫn còn ngay trước mắt.
Tại New Delhi, thủ phủ của Ấn Độ thuộc Anh, buổi tiệc Giáng sinh thường niên đang diễn ra.
Chiến tranh đã kết thúc, hòa bình trở lại. Những người tham dự tiệc Giáng sinh tại Phủ Toàn quyền đều ăn vận chỉnh tề. Ánh đèn rực rỡ, rượu thịt ngập bàn, cảnh sống xa hoa của chủ nghĩa tư bản tàn khốc tương phản rõ rệt với cảnh nghèo khổ cùng cực trên khắp Ấn Độ thuộc Anh.
Tướng Mountbatten dĩ nhiên cũng có mặt. Ông ta còn phải miễn cưỡng dẫn theo Pamela Mountbatten, cô con gái cứ nằng nặc đòi đi cùng.
Thế nhưng Pamela vừa bước vào Phủ Toàn quyền đã biến mất tăm. Mountbatten không lo lắng về an toàn trong phủ. Ông ta biết rõ con gái mình đang ở đâu.
- Ôi trời, ai lại hỏi chuyện ấy bao giờ!
Bên ngoài sảnh tiệc, Pamela Mountbatten vừa đuổi đánh Alan Wilson vừa cười gượng. Cuối cùng, nàng thở hổn hển, mặt đỏ lên vì ngượng.
- Không có. Ngoài tên xấu xa như anh ra, làm gì có ai để ý đến em.
- Tôi chỉ muốn hỏi thôi mà. Dù sao cũng phải tìm chuyện nói chứ. Tôi không dám ở trong kia, cha cô đang ở đó.
Alan Wilson lỡ miệng nói đùa một câu, chẳng ngờ lại nhận được câu trả lời thật. Hắn nắm tay Pamela, không chịu buông ra.
- Ở đây vẫn tự do hơn. Ít nhất còn tránh được cảnh khó xử.
- Có gì mà khó xử? Em đã mười sáu tuổi rồi.
Pamela ưỡn ngực, không chịu lép vế.
Có những lời không nên nghe quá kỹ, nghe kỹ rồi rất dễ hiểu sang nghĩa khác. Alan Wilson vẫn giữ được phong thái lịch thiệp căn bản, không nghĩ sâu thêm, chỉ nói:
- Cha cô cũng chỉ muốn tốt cho cô thôi. Đừng làm ông ấy nổi giận.
- Anh còn giả vờ gì nữa? Vừa rồi chính anh còn hỏi em chuyện ấy. Có thời gian thì lo mà nghĩ cách làm việc đi.
Một bàn tay trắng trẻo thò tới, túm lấy tai Alan Wilson rồi kéo nhẹ. Pamela Mountbatten phụng phịu trách hắn.
- Thế thì oan cho tôi quá. Từ ngày trở về, lúc nào tôi chẳng nghĩ đến công việc.
Alan Wilson thấy mình bị trách oan. Ngay hôm nay, hắn còn dò hỏi xem dây chuyền in tiền của Ấn Độ thuộc Anh đặt ở đâu. Hắn định học theo Tưởng Công, đến lúc Ấn Độ thuộc Anh rối tung lên, nước Anh nhất định phải rút đi, sẽ tung ra chính sách nới lỏng tiền tệ quy mô lớn vượt trước thời đại.
Hắn nhớ trước trận Trường Giang, máy in tiền ở vùng do Quốc dân đảng kiểm soát đã phải chạy ngày đêm. Gần như toàn bộ dây chuyền đều hoạt động hết công suất, mười sáu dây chuyền in tiền làm việc đến mức sắp bốc khói.
Alan Wilson tin mình tuyệt đối không ngu xuẩn như Tưởng Công, không biến Ấn Độ thuộc Anh thành một trò cười chẳng kém Zimbabwe. Chỉ cần tùy tiện in thêm lượng rupee gấp bốn, gấp năm lần, khơi dậy sức sống kinh tế của Ấn Độ thuộc Anh là được. Làm quá tay thì hèn hạ quá.
Dĩ nhiên, nếu sau đó thiên tai xảy ra khiến đồng tiền mất giá, vậy thì đâu thể trách Alan Wilson.
- Thật à?
Pamela nghiêng đầu, vẻ mặt như thể hoàn toàn tin lời hắn.
- Thế sao anh không dám vào trong?
- Cô vào trước đi, lát nữa tôi vào. Ngoài này mát hơn.
Alan Wilson đành nói theo lòng mình:
- Tôi tuyệt đối không phải sợ cha cô. Tôi chỉ lo cô khó xử thôi. Cô biết mà…
- Biết rồi, em biết rõ lắm.
Pamela lườm Alan Wilson một cái, rồi tung tăng quay vào sảnh.
Alan Wilson khẽ thở ra. Andy từ trong sảnh bước tới.
- Thưa chuyên viên, chuyên viên John đang đợi ngài.
- Biết rồi, Andy. Nghe nói những ngày ở Hyderabad của cậu khá ổn.
Alan Wilson vỗ vai cấp dưới để động viên, rồi nói:
- Nhưng tôi cũng nghe nói đã xảy ra một chuyện, phải nhờ Đại quân Ali Khan giúp các cậu dẹp yên. Tôi không định trách các cậu, nhưng nếu muốn phụ nữ thì tốt nhất hãy trả tiền, đừng cưỡng ép người ta.
Đến tiền mà cũng không chịu trả, thật khiến bọn thực dân mất mặt. Đúng là cung cách của đám người Latin thuở đầu mới đặt chân tới châu Mỹ. Chuyện ấy đáng khinh đến mức không thể nói hết.
Không chỉ mất mặt, Andy còn tự tay chôn vùi khả năng theo đuổi Eliza. Nghĩ đến mái tóc đỏ tự nhiên của nàng, rồi nghĩ đến cảnh nàng lái xe, Alan Wilson lại thấy tiếc. Vì chuyện nhỏ mà hỏng việc lớn! Dù vốn dĩ Andy cũng chẳng mấy khả năng khiến Eliza động lòng, ít nhất về lý thuyết vẫn còn một cơ hội. Giờ thì ngay cả cơ hội trên lý thuyết cũng chẳng còn.
Vì cấp dưới ở Hyderabad, Alan Wilson, người đồng thời giữ chức chuyên viên Hyderabad, đã phải bận tâm đến nát óc.
Vừa thở dài, Alan Wilson vừa thấy thời gian đã đến. Khoảng thời gian né tránh cũng hết, hắn bước vào sảnh. Chuyên viên tiểu quốc Junagadh vẫn đang chờ bên trong.
Cuộc trò chuyện với các chuyên viên tiểu quốc đương nhiên chẳng liên quan nhiều đến kế hoạch đại xây dựng. Các tiểu quốc là những vùng chịu ảnh hưởng gián tiếp của Ấn Độ thuộc Anh, không có cơ quan cai trị trực tiếp, nên khi thu vét lợi ích cũng không thể thuận tay như ở những nơi do người Anh trực tiếp quản lý.
Người chờ Alan Wilson không chỉ có John. Còn có Powell, chuyên viên tiểu quốc Mysore.
Tiểu quốc Mysore nằm ở phía tây nam tiểu lục địa Ấn Độ, lấy thành phố Mysore ngày nay làm trung tâm. Lãnh thổ này giáp Goa thuộc Bồ Đào Nha.
Năm 1799, vương quốc Mysore trở thành một tiểu quốc Ấn Độ nằm dưới quyền Công ty Đông Ấn. Khi ấy, quân Anh liên minh với Hyderabad tiến đánh vương quốc Mysore. Hyderabad từ lâu đã là đồng minh của quân Anh tại Nam Á, vậy nên Alan Wilson làm sao có thể không giúp Đại quân Ali Khan một tay?
Sau khi Mysore thất bại, một phần lãnh thổ bị Công ty Đông Ấn và Hyderabad chia nhau. Phần đất còn lại được sắp xếp lại thành tiểu quốc Mysore.
Thời thế đổi thay, mối thù năm xưa không thể kéo dài đến tận bây giờ. Là một trong những tiểu quốc có thực lực đáng kể tại Ấn Độ thuộc Anh, tiểu quốc Mysore cũng giống Hyderabad, có thể tự mình quyết định mọi chuyện. Họ việc gì phải nghe theo Nehru?
- Ồ, lâu rồi không gặp, Alan!
Vừa thấy Alan Wilson bước tới, John Brayton, chuyên viên tiểu quốc Junagadh, đã dang rộng hai tay ôm hắn thật nồng nhiệt.
- Hơn nửa năm rồi, cuối cùng anh cũng trở về. Tôi còn nhớ lúc anh rời đi đã nói mình sẽ quay lại. Quả nhiên anh nói được làm được.
- Vì lòng biết ơn của Quốc Đại hội, tôi lúc nào cũng cố gắng tìm cách trở về.
Alan Wilson cười nói một câu hai nghĩa, rồi nhìn sang Powell, chuyên viên tiểu quốc Mysore đứng bên cạnh.
- Ngài là Powell phải không? Nói thật, tôi chỉ mới nghe danh ngài. Lần trước ở buổi tụ họp tại Hyderabad, ngài vừa hay có việc nên không đến được. Quả là đáng tiếc.
- Tôi từng nghe John nhắc về anh. Anh tràn đầy sinh lực hơn tôi tưởng.
Powell cười ha hả. Ông ta không nói Alan Wilson còn trẻ, mà dùng cách nói “tràn đầy sinh lực” để thay thế.
- Tôi vẫn là chuyên viên của Đại quân Ali Khan. Thật ra cuộc trò chuyện giữa chúng ta có thể thoải mái hơn. Nói cho cùng, chúng ta đều phục vụ các quân chủ tiểu quốc, giữa hai bên có rất nhiều điểm chung.
Alan Wilson khiêm nhường nói, rồi lấy ba ly rượu từ chiếc khay của một người phục vụ vừa đi ngang qua.
- Chúng ta cứ vừa uống vừa nói chuyện.