Dẫu kế hoạch đại xây dựng có treo đầu dê bán thịt chó đến đâu, vẫn cần mọi người dốc lòng dốc sức. Không thể vạch ra một kế hoạch lỗ chỗ sơ hở, để đám công chức Ấn Độ cấp thấp và trung cấp nhìn thấu, phải không?
Bởi vậy, kế hoạch lần này nhất định phải thật hoành tráng, lại khiến người ta tin tưởng, thấy được thành ý. Không thể tùy tiện vạch ra một dự án rồi vung tiền vào đó. Quan điểm của Alan Wilson đã được giới công chức cấp cao ở Ấn Độ thuộc Anh nhất trí.
Thế nên, buổi tiệc Giáng sinh cuối năm của các công chức Đế quốc Anh không chỉ toàn ăn uống. Vui chơi vẫn không quên công việc, ai nấy đều hết lòng góp sức, vun đắp cho sự phát triển của Ấn Độ.
Phần lớn các công chức kỳ cựu đều là bậc tiền bối. Dù Alan Wilson chỉ là trợ lý ủy viên, hắn cũng chẳng soi mói họ. Chẳng hạn như kế hoạch xây dựng đường sá ở tỉnh Bengal, quả là chín chắn, có tầm nhìn rộng.
Chỉ cần không tính đến chuyện vùng châu thổ sông Hằng thường xuyên ngập lụt, khiến đường sá và cầu cống chẳng thể dùng được lâu.
Cũng không tính đến chuyện một khi Ấn Độ phân chia, vùng Bengal rộng lớn sẽ tách thành hai quốc gia, cầu cống đều thuộc về Pakistan, còn những con đường đã xây xong thì chắc chắn bị bỏ hoang. Gạt hết những điều ấy sang một bên, đây đúng là kế hoạch hoàn hảo không chê vào đâu được.
Nước dâng do bão ở vùng châu thổ sông Hằng phần lớn bắt nguồn từ bão lớn. Bão lớn hình thành khi vùng áp thấp phát triển dữ dội. Mùa bão thường trùng với mùa gió mùa, kéo dài từ giữa tháng Năm đến giữa tháng Chín hằng năm. Trong thời gian ấy, mưa dông và mưa bão xảy ra liên miên, sấm chớp vang trời, mưa lớn gây ngập lụt.
Vùng châu thổ sông Hằng bằng phẳng thấp trũng, độ cao trung bình chỉ mười mét. Những nơi gần vịnh Bengal còn thấp hơn mười mét. Sông ngòi chằng chịt, đường bờ biển có hình phễu, khiến nước dâng do bão khó thoát đi, dồn tụ quanh cửa sông Hằng thành những đợt sóng dữ. Nước cuồn cuộn tràn lên đồng bằng châu thổ, rất dễ gây ngập lụt trên diện rộng.
Bão lớn và mưa dữ ở châu thổ sông Hằng vốn là chuyện thường. Địa thế nơi đây có phần lỗi của dãy Himalaya. Mùa mưa, lượng mưa trên toàn lưu vực sông Hằng đã cao đến mức khó tin, vùng châu thổ lại càng là nơi thường xuyên hứng lũ. Mỗi khi nước lũ tràn về, khiến một hai trăm nghìn người thiệt mạng cũng chẳng phải chuyện quá sức tưởng tượng.
Ấy vậy mà đồng bằng phù sa ở vùng châu thổ vẫn là báu địa của sông Hằng. Sau khi Ấn Độ và Pakistan phân chia, cửa sông Hằng rơi vào tay một quốc gia khác, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển của cả lưu vực.
Chẳng khác nào toàn bộ lưu vực Trường Giang đều nằm trong tay mình, nhưng cửa sông lớn nối Huy Kinh với Ma Đô lại mất. Còn phát triển cái nỗi gì nữa?
Mỗi tỉnh đều có thế mạnh riêng. Bengal xây dựng đường sá và cầu cống là chính. Delhi và Bombay cũng có dự án của mình. Đã là hai thành phố lớn nhất, một nơi là thủ đô, một nơi là đầu mối giao thương xuất nhập khẩu, phát triển nhà cửa chẳng phải chuyện quá đáng, đúng không?
Trước mặt Alan Wilson cùng giới công chức cấp cao Ấn Độ thuộc Anh, chẳng mấy chốc đã hiện ra một tấm bản đồ phân bố tài nguyên thiên nhiên.
Nhìn tấm bản đồ trước mắt, đám quý ông đoàn kết chặt chẽ với nhau đều đã ngầm hiểu. Các khu công nghiệp và nguồn tài nguyên của Ấn Độ hiện tập trung ở vùng đông bắc, gần cửa sông Hằng. Khu công nghiệp lấy Calcutta làm trung tâm hiện là khu công nghiệp lớn mạnh nhất Ấn Độ thuộc Anh.
Vì thế, trọng tâm đại xây dựng lần này sẽ là củng cố khu công nghiệp Calcutta. Còn Delhi với Bombay thì cứ xây nhà cửa là được. Một khi Ấn Độ và Pakistan chia cắt, khu công nghiệp Calcutta sẽ sụp đổ.
Thảo nào ngay khi đề xuất chia cắt Ấn Độ và Pakistan, Nehru đã kịch liệt phản đối. Hóa ra vùng đất người Bengal cư trú chính là tinh hoa của toàn Ấn Độ thuộc Anh.
Khu công nghiệp lấy Calcutta làm trung tâm là khu công nghiệp hình thành sớm nhất ở Ấn Độ thuộc Anh. Dệt đay và cơ khí là hai ngành công nghiệp trụ cột của khu vực này. Châu thổ sông Hằng là vùng trồng đay của Ấn Độ. Calcutta vừa là trung tâm dệt đay, vừa là trung tâm chế tạo máy móc. Đây là thành phố lớn nhất vùng châu thổ sông Hằng, từ lâu cũng là thành phố lớn nhất Nam Á.
Nhưng tất cả những điều ấy rồi cũng sẽ chấm dứt khi Ấn Độ và Pakistan chia cắt. Khu công nghiệp này đã định trước sẽ suy tàn vì lý do chính trị.
- Đông bắc à! Đúng hướng rồi. Một nơi tốt biết bao!
Alan Wilson đưa tay xoa cằm, chợt nghĩ đến một vùng công nghiệp cũ. Nền tảng nơi đây tương tự đến lạ, thế là hắn quyết định ngay khu vực trọng điểm của kế hoạch đại xây dựng, rồi lên tiếng với các đồng nghiệp chung quanh:
- Thưa các quý ông, đây là thời đại hòa giải. Calcutta có sức hấp dẫn đa dạng, lẽ ra phải là nơi phồn hoa nhất Ấn Độ thuộc Anh, đúng không? So với những nơi khác, đây có thể xem là khu công nghiệp nặng. Mà công nghiệp nặng muốn phát triển thì cần đầu tư rất nhiều tiền, thật nhiều tiền.
Khoản đầu tư khổng lồ ấy lập tức thu hút sự chú ý của các quan chức hành chính. Nhưng nếu dồn hết sức xây dựng Calcutta, các tỉnh khác chẳng phải sẽ chẳng được chia phần hay sao? Như vậy đâu được!
Trước những lời phản đối, Alan Wilson ra hiệu mọi người cứ bình tĩnh rồi nói:
- Thưa các quý ông, lúc này là lúc phải đoàn kết. Người Ấn Độ mà biết chúng ta như thế này, họ sẽ cười nhạo chúng ta. Đừng chỉ chăm chăm vào hơn thua ở một thành phố hay một vùng đất, bởi rất có thể toàn Ấn Độ thuộc Anh sẽ chẳng còn chỗ cho chúng ta trổ tài nữa.
- Dồn sức làm việc lớn là thế này đây. Khi mọi ánh mắt đều hướng về một nơi, ai cũng góp được phần mình, mà dĩ nhiên ai cũng có phần riêng.
- Thưa các quý ông, tình thế hiện nay không như ngày thường. Chúng ta cùng ở trên một con thuyền.
Glitt, quan chức đứng đầu tỉnh Bengal, cũng lên tiếng:
- Hãy gom toàn bộ ngân quỹ của Ấn Độ thuộc Anh lại. Mọi khoản chi tiêu đều sẽ nằm trong tầm mắt quý vị. Các vị có thể cử người đến Calcutta để giám sát chặt chẽ dòng tiền.
- Dĩ nhiên, chúng ta phải xây dựng có quy hoạch. Chẳng hạn, phải phân chia rõ ràng các nhà máy phụ trợ, lần lượt đặt trong khu dân cư của người theo đạo Hindu và khu dân cư của người theo đạo Hồi. Nói nôm na, ta trao cho người theo đạo Hindu một ổ khóa, nhưng chìa lại nằm trong tay người theo đạo Hồi. Chiều ngược lại cũng vậy.
Alan Wilson thản nhiên giải thích. Lợi ích của cách bố trí này là, một khi Ấn Độ và Pakistan bắt đầu chia cắt, toàn bộ khu công nghiệp Calcutta sẽ sụp đổ. Dù không tan tành ngay lập tức, nơi ấy cũng đừng mong phát triển thêm được bao nhiêu.
London vẫn còn do dự về tương lai của Ấn Độ thuộc Anh. Nhưng những người có mặt đều là công chức làm việc tại đây, ai nấy đều biết Ali Jinnah đã nhiều lần công khai tuyên bố rằng ông ta tuyệt đối không sống chung một quốc gia với người theo đạo Hindu.
Thái độ cứng rắn ấy chẳng hề thay đổi, dù ông ta từng bị ám sát. Trái lại, ông ta càng thêm quyết liệt.
Khi nghĩ đến cách phân bố của hai tôn giáo lớn rồi nhìn lại khu công nghiệp Calcutta, mọi người đều nhận ra một điều khác lạ.
- Chúng ta cũng muốn hàn gắn mâu thuẫn giữa hai tôn giáo lớn, đúng như Alan đã nói, đây là thời đại hòa giải.
Quan chức đứng đầu tỉnh Bengal là Glitt gật đầu, tỏ vẻ đã hiểu ý, rồi lớn tiếng nói tiếp:
- Đây không chỉ là chuyện của Calcutta hay tỉnh Bengal. Vinh quang thuộc về toàn thể Ấn Độ thuộc Anh, bất kể theo tôn giáo nào!
- Đúng vậy!
Các quan chức đứng đầu những tỉnh khác lần lượt hưởng ứng. Thế là khu vực trọng điểm của kế hoạch đại xây dựng đã được quyết định. Phần còn lại là xem mỗi tỉnh có thể hỗ trợ những gì. Alan Wilson không chuyên về chuyện này, phải nhờ các quan chức ấy giới thiệu.
Nhìn các đồng nghiệp nói chuyện sôi nổi, Alan Wilson thầm thấy tự hào. Mô hình giúp đỡ lẫn nhau theo từng cặp tỉnh cứ thế ra đời ở Ấn Độ thuộc Anh, đây hẳn là một chiến công của hắn.
Các bên sẽ hợp tác trên nhiều tầng bậc, nhiều lĩnh vực, theo nguyên tắc phát huy thế mạnh của nhau, cùng có lợi, hợp tác lâu dài, cùng nhau phát triển. Họ sẽ hỗ trợ các vùng nghèo, hợp tác về kinh tế và kỹ thuật, đồng thời trao đổi nhân tài.
Chỉ có điều, khu công nghiệp Calcutta vốn đã là khu công nghiệp quan trọng nhất Ấn Độ thuộc Anh.
Bởi vậy, lần này nơi nghèo hơn sẽ giúp nơi giàu có càng thêm giàu. Mục tiêu chính của kế hoạch đại xây dựng là rút cạn ngân quỹ và nhân tài từ các tỉnh khác, tập trung phát triển khu công nghiệp Calcutta.
Ai nấy đều mong nơi đây trở thành khu vực có sức cạnh tranh cao nhất Ấn Độ thuộc Anh. Tất cả chẳng phải đều vì tương lai tươi sáng của Ấn Độ thuộc Anh hay sao?
Dĩ nhiên, lỡ sau này xảy ra biến cố không ai mong muốn, chẳng hạn như Ấn Độ và Pakistan chia cắt, thì toàn bộ tiền bạc và công trình xây dựng ở đây cũng sẽ đổ sông đổ biển.
Nhưng chuyện ấy tuyệt đối không phải trách nhiệm của các quý ông có mặt. Ai cũng biết kế hoạch đại xây dựng lần này xuất phát từ thiện ý. Thậm chí, nó còn nhằm hàn gắn mâu thuẫn ở những nơi người theo đạo Hindu và người theo đạo Hồi sống xen kẽ, thúc đẩy sự đoàn kết.
Nếu sau này hai nhóm người phải chia tay, tự lập quốc riêng, khiến toàn bộ khu công nghiệp Calcutta tan rã, thì dĩ nhiên chẳng thể đổ lỗi cho các quý ông ở đây. Trách nhiệm thuộc về sự ích kỷ của Quốc Đại hội và Liên đoàn Hồi giáo.
Khi đã định ra được phương hướng chung, Alan Wilson nhanh chóng gửi bản kế hoạch sơ bộ đến ngài Barron.
Ngài Barron công nhận xong sẽ báo cáo lên cấp trên về kế hoạch xây dựng quy mô lớn ở Ấn Độ thuộc Anh. Cầm bản dự thảo trong tay, ông nêu mấy điều cần cân nhắc:
- Bản dự thảo này rất chi tiết. Nhưng London sẽ nghĩ sao nếu nghe nói khu công nghiệp Calcutta có thể trở thành đối thủ cạnh tranh trong kế hoạch đại xây dựng lần này?
- Thưa ngài Barron, đây là kế hoạch phát triển lâu dài. Tôi và các đồng nghiệp đều cho rằng đã đến lúc khai mở tiềm lực của Ấn Độ thuộc Anh. Đông người thì sức mạnh lớn, chỉ cần khơi dậy được nhiệt tình của mọi người, kế hoạch phát triển mười năm hoàn toàn có thể khởi công đồng loạt trong vòng một năm.
Alan Wilson bình thản giải thích:
- Chúng tôi đều làm việc ở Ấn Độ thuộc Anh nhiều năm, tình cảm với vùng đất này rất sâu đậm. Ai cũng nóng lòng muốn thấy nơi đây đổi thay long trời lở đất.
- Được, tôi sẽ lập tức gửi bản dự thảo này cho ngài Edward. Cậu đừng đi vội, ở lại giải thích những điểm mấu chốt mà người ở chính quốc có thể không nghĩ tới.
Ngài Barron gật đầu, gọi Alan Wilson đang định rời đi lại.
- Vâng, tôi hiểu.
Alan Wilson ngoan ngoãn ở lại. Bản thuyết minh hẳn sẽ được gửi cho Thư ký Nội các.
Bản dự thảo đại xây dựng vượt nửa vòng địa cầu theo những làn sóng vô tuyến vô hình, truyền đến châu Âu. Chẳng bao lâu sau, nó đã được đặt lên bàn làm việc của ngài Edward Bridges.