Vì chiến tranh làm chậm trễ, trong những năm sau chiến tranh cũng từng có lễ tốt nghiệp phải lùi ngày, nhưng hôm nay rõ ràng khác hẳn. Khắp học viện Đông phương chìm trong bầu không khí náo nức.
Thời Đế quốc Anh còn hùng mạnh, sinh viên học viện Đông phương của Đại học Oxford phần lớn sẽ trở thành công chức sang làm việc tại các thuộc địa, chứ không phải hạng chuyên gia chỉ giỏi khoa môi mép như về sau.
Năm 1945, do sức ì của lịch sử, sau khi học xong, ra các lãnh thổ hải ngoại làm người đứng trên thiên hạ vẫn là một con đường tiến thân của sinh viên học viện Đông phương. Có thể nói, Alan Wilson đã thực hiện được giấc mộng Anh quốc của những sinh viên nơi đây.
Hắn chính là người chỉ đường, cũng là mục tiêu phấn đấu của họ. Nay người chỉ đường ấy trở về, dĩ nhiên là để rao bán chuyện thành công, thuần thục vung lưỡi hái gặt lấy đám người nhẹ dạ.
Xét cho cùng, Alan Wilson chẳng khác gì những bậc thầy dạy làm nên nghiệp vẫn thường tự tâng bốc mình trên các nền tảng video ngắn của hậu thế. Chỉ có điều hiện giờ hắn quả thật đang làm việc tại Whitehall, còn sinh viên học viện Đông phương thì khó bị dắt mũi hơn người thường.
Alan Wilson hiểu rất rõ bản chất của việc rao bán giấc mộng thành công: ngoài chuyện lừa các người ra, ta vốn chưa từng thành công.
Bởi vậy, để màn lừa gạt diễn ra suôn sẻ, hắn đã không ngần ngại chặn hết đường của Brzezinski. Nếu Churchill không phải người Anh, nếu bài diễn văn Bức màn sắt không khiến người ta oán ghét đến vậy, hắn chỉ hận không thể chép luôn cả bài diễn văn ấy, để Churchill phải đứng sau mà hít bụi.
Học viện Đông phương đã dựng xong sân khấu, Alan Wilson cũng kéo được khán giả đến. Công chức Whitehall có mặt khá đông, chủ yếu là người của Bộ Ngoại giao và Bộ Ấn Độ, ngoài ra còn có quan chức Bộ Tài chính, Bộ Nội vụ và Bộ Quốc phòng.
Có người Oxford thì dĩ nhiên cũng có người Cambridge. Chẳng hạn, Guy Burgess nhìn đám công chức xung quanh, quay sang người bạn Donald Maclean rồi nói:
- Đông người thật đấy. Xét về giao thiệp mà nói, thật khó tưởng tượng Alan mới về nước chưa bao lâu đã có ngần này bạn bè sẵn lòng xuất hiện.
Donald Maclean khẽ nhướng mày, sửa lại:
- Có phải bạn bè hay không còn chưa biết. Nhưng quả thật chuyện này rất đáng ngạc nhiên. Hình như theo lời đồn, tướng Mountbatten có thể làm bạn với bất cứ ai.
- Tướng Mountbatten hiện đang ở New Delhi phải không? Alan cũng từ Ấn Độ thuộc Anh trở về. Có lời đồn rằng Alan và con gái Mountbatten là tình nhân của nhau.
Guy Burgess đảo mắt nhìn quanh, hạ giọng đầy vẻ thần bí:
- Dĩ nhiên đó chỉ là lời đồn. Nghe nói con gái Mountbatten vẫn còn nhỏ. Vì phép lịch sự của một quý ông, tôi không tiện bình phẩm khả năng ấy.
Donald Maclean làm vẻ kinh ngạc, phục sát đất:
- Thế thì thú vị thật. Alan đúng là một người chịu khó.
Hắn ngẫm nghĩ rồi nói tiếp:
- Dĩ nhiên chuyện ấy cũng chẳng có gì đáng hổ thẹn, đúng không? Chúng ta phải nhìn nhận công bằng và cởi mở. Tại sao phụ nữ có thể lấy một người đàn ông lớn tuổi hơn mình rất nhiều để thực hiện lý tưởng đời mình, còn đàn ông lại không được làm như vậy?
Alan Wilson, chẳng hề hay biết mình đã bị hai tên gián điệp bôi đen đến mức cháy khét, lúc này đang phơi phới tinh thần. Mức độ tự đắc của hắn chẳng kém gì Tưởng công khi chuẩn bị nuốt trọn non sông.
Ở một góc khác, Margaret, vốn không phải sinh viên học viện Đông phương, lặng lẽ quan sát tình hình. Ánh mắt nàng vẫn không rời khỏi đám công chức, nghĩ xem phải tìm cơ hội nào mới có thể để lại ấn tượng sâu sắc trong mắt những người ấy.
Giữa sự mong đợi của mọi người, Alan Wilson cuối cùng cũng xuất hiện đầy rực rỡ, bước lên bục giảng. Sáu năm sau, hắn hoàn tất lễ tốt nghiệp.
Đám công chức nhiệt liệt vỗ tay cổ vũ, qua đó cho thấy quyết tâm giữ gìn danh dự chung của Whitehall.
Cô gái đứng cạnh Margaret thấy Alan Wilson xuất hiện, vội lay cánh tay của nữ Thủ tướng tương lai rồi giới thiệu:
- Margaret, anh ấy trẻ thật đấy. Nghe nói nếu không vì chiến tranh, anh ấy đã trở thành sinh viên trẻ tuổi nhất tốt nghiệp học viện Đông phương. Bây giờ anh ấy đã vào làm việc ở Whitehall, tiền đồ sau này chắc chắn rộng mở.
Margaret khẽ lắc đầu:
- Nếu để đông đảo thần dân biết được, làm công chức thôi vẫn còn xa mới đủ. Xem hắn định nói gì đã.
Alan Wilson nhìn xuống đám người dưới bục, mở đầu bằng giọng đầy tự hào, khoe mà như than:
- Sáu năm xa cách, hôm nay trở lại học viện Đông phương, trong lòng tôi ngổn ngang bao cảm xúc. Điều khiến tôi ấn tượng sâu sắc nhất là cuối cùng cũng được tốt nghiệp. Chiến tranh đã khiến tôi bỏ lỡ cơ hội lập kỷ lục tại học viện Đông phương.
Lời vừa dứt, sinh viên bên dưới lập tức vỗ tay reo hò nồng nhiệt. Sinh viên vốn là một đám người chưa biết trời cao đất dày. Trước khi bị cuộc đời dạy cho những bài học cay đắng, họ vẫn ngây thơ và đáng yêu như vậy.
Alan Wilson tiếp tục:
- Là sinh viên học viện Đông phương, nơi đây đã dạy tôi rất nhiều điều. Mỗi khi làm việc ở nước ngoài, tôi thường nhớ về những ngày tháng học tập tại đây.
Sau màn khoe khéo, hắn bắt đầu đi vào chính đề:
- Những nghiên cứu về phương Đông của học viện đã giúp người dân trên đảo quốc thoát khỏi tầm nhìn chật hẹp, từ đó tạo nên một Đế quốc Anh độc nhất vô nhị.
- Thế nhưng sau hai cuộc thế chiến, tình hình đã xuất hiện những biến đổi nằm ngoài dự liệu. Làm sao bảo vệ lợi ích của Đế quốc Anh trong một thế giới đang đổi thay, đó là điều vô cùng quan trọng đối với sinh viên học viện Đông phương. Thế giới rộng lớn vô cùng!
Alan Wilson bắt đầu trình bày bài diễn văn tốt nghiệp hoàn toàn do mình sáng tác, chẳng dính dáng gì đến Brzezinski.
- Đại lục Âu Á là lục địa rộng nhất thế giới, đồng thời cũng là trục địa chính trị của toàn cầu. Quốc gia nào làm chủ được đại lục Âu Á, quốc gia ấy sẽ kiểm soát được hai trong ba khu vực tiên tiến nhất và phát triển kinh tế nhất thế giới.
- Chỉ cần nhìn bản đồ là hiểu. Kiểm soát được đại lục Âu Á gần như cũng đồng nghĩa với việc kiểm soát châu Phi, đồng thời biến Tây bán cầu và châu Đại Dương thành những vùng ven về mặt địa chính trị của lục địa trung tâm này.
- Đại lục Âu Á tập trung khoảng tám mươi phần trăm dân số thế giới. Các doanh nghiệp và khoáng sản dưới lòng đất của nó chiếm phần lớn của cải vật chất toàn cầu. Khoảng ba phần tư nguồn năng lượng đã được biết đến trên thế giới cũng nằm tại đại lục Âu Á.
Hắn nói tiếp:
- Đại lục Âu Á tập trung phần lớn những quốc gia tự tin về chính trị và giàu sức sống nhất thế giới. Những cường quốc kinh tế đứng sau Hoa Kỳ đều nằm tại Âu Á. Hai quốc gia đông dân nhất thế giới, đồng thời có ý đồ tranh giành quyền bá chủ khu vực hoặc gây ảnh hưởng trên toàn cầu, cũng đều là các nước Âu Á. Mọi quốc gia có khả năng thách thức vị trí đứng đầu của Hoa Kỳ về chính trị hoặc kinh tế đều nằm tại Âu Á. Sức mạnh của các nước Âu Á cộng lại vượt xa Hoa Kỳ.
- Nhìn lại lịch sử, xét trên phương diện văn minh, các quốc gia tại đại lục Âu Á mới là trung tâm của nền văn minh. Lịch sử không thuộc về những hòn đảo xa xôi, chẳng hạn nước Anh trước Cách mạng Công nghiệp. Với Hoa Kỳ cũng vậy.
- Xét từ toàn bộ đại lục Âu Á, chúng ta không thể xem nhẹ một quốc gia. Đó là Liên Xô, trải dài từ biển Baltic đến Thái Bình Dương. Liên Xô ngày nay hùng mạnh hơn Đế quốc Nga năm xưa rất nhiều. Khi sức mạnh quốc gia tăng lên, Liên Xô đã nắm ưu thế địa chính trị áp đảo trên toàn đại lục Âu Á. Dù người ta muốn hay không, đó vẫn là một sự thật không thể thay đổi.
- Đế quốc Anh sẽ đứng ở vị trí nào trong thời đại này? Nói một cách thành thật, Đế quốc Anh hiện nay phải gác lại vài quan niệm lỗi thời, chủ động hướng về châu Âu, bảo vệ trung tâm văn minh của toàn thế giới trong mấy trăm năm qua. Đế quốc Anh có vai trò dẫn dắt châu Âu, và đó cũng là cách giúp thế giới giữ được thế cân bằng hơn.
- Nước Anh có một khoảng cách nhất định với lục địa châu Âu. Đó là ưu thế. Trong suốt thời Trung cổ, nước Anh có thể tránh được sự đàn áp của Giáo hội Công giáo La Mã, từng bước tiến hành đổi mới khoa học kỹ thuật trong môi trường tương đối khép kín. Các quốc gia châu Âu khác không được may mắn như vậy.
- Nhưng ưu thế cũng có thể biến thành điểm yếu. Mặt tốt là đem lại cảm giác an toàn nhất định, đồng thời thuận lợi cho việc kiềm chế lẫn nhau. Mặt xấu là dễ bị cô lập. Ngày nay, trước Hoa Kỳ và Liên Xô, những đối thủ mà Đế quốc Anh phải đối mặt đã khác hẳn mọi quốc gia từng gặp trước đây. Vào lúc này, London phải giữ vai trò lãnh đạo, tập hợp sức mạnh châu Âu, sớm đưa châu lục thoát khỏi ảnh hưởng của chiến tranh.
Sau khi chép ý tưởng của Brzezinski, bài diễn văn tốt nghiệp của Alan Wilson dần chuyển sang đường lối ngoại giao ba vòng mà Churchill chủ trương sau lần thứ hai trở lại làm thủ tướng. Có điều, bài diễn văn kêu gọi nước Anh chủ động can dự vào tình hình châu Âu của Alan còn tỏ ra có thành ý hơn Churchill nhiều.
Nó cũng thích hợp để lừa sinh viên học viện Đông phương hơn. Những sinh viên chưa từng bị cuộc đời vùi dập thì biết làm gì? Chỉ biết gật gù: Ừ, có lý.
Margaret đang chăm chú nghe bài diễn văn. Nghe cô gái bên cạnh thốt lên câu ấy, nàng cũng thầm tán thành.
Alan Wilson, kẻ đã chép ý tưởng của hai đại sư bàn phím, lập tức trở thành người dẫn đường trong đời của sinh viên học viện Đông phương. Hắn tiến thêm một bước trên con đường rộng thênh thang của nghề rao bán giấc mộng thành công. Bài diễn văn còn chưa kết thúc, tiếng vỗ tay như sấm đã vang lên.
Một công chức Whitehall hô lớn:
- Nói hay lắm, Alan!
Nguyên nhân quan trọng nhất vẫn là các công chức Whitehall đã ăn của người ta thì khó nói lời từ chối, vì vậy họ chủ động dẫn đầu vỗ tay. Với sinh viên học viện Đông phương, công chức Whitehall chính là những tấm gương thành công sống động nhất.
Alan Wilson gần như không bỏ sót ban ngành nào, gọi cả đám công chức của Đế quốc đến học viện Đông phương.
Hắn nhìn người công chức vừa lên tiếng khen mình, nở nụ cười tự tin:
- Cảm ơn!
Trong bụng Alan thầm nghĩ, ta biết ngươi. Lần trước ngươi đến tìm ta, nhét hai nữ diễn viên trẻ vào danh sách giao lưu văn hóa.
Có những đồng nghiệp đứng ra cổ vũ như vậy, các giảng viên và giáo sư học viện Đông phương dĩ nhiên chẳng tiếc lời ca ngợi. Alan Wilson trở về giữa đám công chức, còn họ thì bắt đầu khen hắn, nửa thật nửa giả.
Một vị giáo sư nói:
- Alan Wilson là niềm kiêu hãnh của học viện Đông phương. Nếu không vì chiến tranh, sáu năm trước hắn đã tốt nghiệp rồi.
Một vị khác tiếp lời:
- Chúng tôi rất vui mừng khi thấy sau sáu năm, sự trưởng thành của Alan còn vượt xa những gì chúng tôi từng dự liệu. Đó cũng là tinh thần giáo dục mà Oxford luôn gìn giữ.
Trước khi công chức Cambridge kịp bĩu môi, vị giáo sư đã nhanh chóng chuyển sang đề tài khác, cho rằng hôm nay là một cơ hội tốt để sinh viên được giao lưu với những người đàn anh đã bước vào đời.
Gần như ngay lập tức, một đám sinh viên học viện Đông phương nhiệt tình vây quanh các công chức Whitehall. Trong mắt họ, mỗi người trong số ấy đều là một người dẫn đường trên con đường thành công.