Thật là một cảnh đáng ghi vào sử sách. Sau khi đích thân Alan Wilson xem xét, hắn nhận định rằng vị Thủ tướng đương nhiệm cùng Bộ trưởng Ngoại giao rất có khả năng là gián điệp của Bộ Nội vụ Liên Xô.
Rời khỏi phòng riêng của Thủ tướng mà không để lại dấu vết, Alan Wilson bỗng nảy ra một ý, liền hỏi:
- Guy, thật ra tôi có một chuyện muốn hỏi.
- Sao anh lại nghĩ đến chuyện này? Guy Liddell giật giật khóe môi. Vừa nghe, ông đã biết Alan Wilson đang bóng gió về vị Thủ tướng vĩ đại cùng ngài Bộ trưởng Ngoại giao xuất chúng kia. Anh không biết Thủ tướng có quyền miễn trừ hay sao? Nếu chúng ta hấp tấp, chưa kịp suy nghĩ đã ra tay với Thủ tướng, thì chẳng khác nào mở đường cho một tiền lệ nguy hiểm. Thủ tướng nào mà chẳng có lúc sai lầm?
- Chẳng hạn như Churchill và Chamberlain? Alan Wilson nghiêm túc gật đầu. Vì thế, chúng ta phải tránh đưa ra quyết định quá vội vàng, không suy xét cẩn thận. Nhưng nói đi cũng phải nói lại, trong thời chiến, các ông đã bắt được bao nhiêu gián điệp thân Đức?
- Chuyện trên mặt trận bí mật đương nhiên phải giữ kín. Guy Liddell ngả người ra sau theo kiểu của người đang thăm dò tình hình, nét mặt vẫn giữ vẻ điềm đạm, rồi hỏi ngược lại: Anh có giữ được bí mật không?
- Dĩ nhiên. Tôi xin lấy danh dự của một quý ông ra bảo đảm. Alan Wilson đáp ngay, vẻ sốt ruột.
Guy Liddell hài lòng gật đầu, gọi Alan Wilson lại gần. Ông hạ thấp giọng, thần thần bí bí nói:
- Tôi cũng giữ được.
Sự việc ấy cho thấy một điều: đừng bao giờ tin tưởng tuyệt đối vào những cơ quan mặc đồng phục, bất kể đó là cơ quan của quốc gia nào.
Buổi biểu diễn của Đoàn Ca múa Hồng kỳ đã trở thành đề tài bàn tán khắp các đường phố, ngõ hẻm London. Một đoàn hợp xướng đậm màu sắc quân đội xuất hiện, có thể xem là một trong những thay đổi mà Liên Xô đem đến cho thế giới. Ảnh hưởng của nó lan sang công tác xây dựng quân đội tại nhiều quốc gia.
Trong việc biểu diễn phục vụ quân đội, nước Anh đương nhiên cũng chẳng khác Hoa Kỳ là bao. Họ đưa các minh tinh ra tiền tuyến biểu diễn, tương tự chuyện Marilyn Monroe từng xuất hiện trước binh sĩ để cổ vũ tinh thần.
Tạm không nhắc đến cơn náo động mà Đoàn Ca múa Hồng kỳ gây ra ở London. Càng náo động càng tốt, Alan Wilson càng có thể bán thêm nhiều vé. Sâu trong lòng, hắn vẫn cho rằng lao động không phân sang hèn, kể cả làm nghề phe vé cũng vậy. Đã có người chịu bỏ tiền, thì chẳng cần phải cố chấp giữ lấy mấy nguyên tắc hão huyền.
Hơn nữa, hắn nhanh chóng nhận ra chuyện này còn đem lại một lợi ích khác. Sau khi danh sách giới văn nghệ tham gia giao lưu văn hóa với Liên Xô được công bố, những công chức Whitehall dù quen hay không quen đều tìm đến hỏi hắn xem danh sách có đủ người chưa, có làm mất thể diện Đế quốc Anh hay không.
Thậm chí có kẻ còn muốn đưa lợi lộc để nhờ hắn thêm người vào danh sách. Chẳng cần nhìn cũng biết, đó hẳn là những nữ diễn viên vô danh, ngoài gương mặt ra thì chẳng có tài cán gì, đang tìm đường đi cửa sau. Họ muốn lợi dụng hoạt động giao lưu văn hóa cấp quốc gia để tô son cho sự nghiệp diễn xuất, kiếm chác lợi ích không chính đáng.
Trước chuyện ấy, Alan Wilson cực kỳ khinh bỉ. Hắn lạnh lùng đáp:
- Ít nhất cũng phải đưa cho tôi một tấm ảnh chứ. Nếu không, làm sao tôi biết người được thêm vào có đáng tin hay không?
Xét theo nguyên tắc, Alan Wilson không nên mở cửa cho ai cả. Nhưng những người tìm đến đều là đồng nghiệp ở các bộ ngành Whitehall. Vì muốn giữ gìn sự đoàn kết trong cơ quan, chuyện này cũng không phải không thể thương lượng.
Quảng cáo một chút, gần đây tôi đang dùng một ứng dụng đọc tiểu thuyết, điện thoại Android lẫn iPhone đều dùng được!
Vả lại, một khi đã phải mở miệng nhờ vả, phía sau chắc chắn có quan hệ không rõ ràng. Có thể là tình thân, cũng có thể là tình riêng.
Người ta càng tin tưởng Alan Wilson, sẵn lòng đem những mối quan hệ ấy ra chia sẻ với hắn, thì hắn càng không thể tỏ ra quá lạnh lùng. Nếu làm vậy, chẳng khác nào tự nhận mình là kẻ khó gần.
Dù muộn nhất là cuối năm hắn sẽ lên đường đến New Delhi, Alan Wilson cũng không thể cả đời không quay lại Whitehall. Gây dựng đôi chút quan hệ ở nơi này là việc cần thiết. Vì thế, hắn chuẩn bị một danh sách các diễn viên trẻ, xem như phương án dự phòng cho hoạt động giao lưu văn hóa giữa hai nước.
Sau đó, hắn lập tức đến khách sạn nơi Đoàn Ca múa Hồng kỳ đang lưu trú, tìm Furtseva để bàn bạc. Alan Wilson nói thẳng:
- Chuyện này mấu chốt nằm ở việc Đoàn Ca múa Hồng kỳ tổ chức thêm một buổi giao lưu văn hóa. Phía chúng tôi sẽ thuận thế đồng ý. Như vậy đôi bên đều có lợi.
Furtseva ngồi ngay ngắn, hai chân khép lại, dáng vẻ hết sức tao nhã. Nếu lúc này trên tay nàng có thêm một tách trà, trông chẳng khác nào tiểu thư quý tộc. Nàng đáp:
- Tôi chẳng nhìn ra Liên Xô được lợi gì trong chuyện này.
- Cô Ekaterina, cho dù không xét đến quan hệ giữa hai nước, cô cũng nên nghĩ đến giao tình giữa hai chúng ta chứ. Chính tôi đã cứu mạng cô ở khu chiếm đóng của Anh. Đừng xem thường những căn bệnh tưởng như nhỏ nhặt. Nếu cứ mặc kệ, hậu quả có thể rất nghiêm trọng. Cả cô lẫn chồng cô đều nên cảm ơn tôi mới phải.
Alan Wilson làm ra vẻ bất lực, nói tiếp:
- Nói thẳng ra, cô có thể lọt vào một đoàn đại biểu xuất ngoại như thế này, chẳng phải cũng nhờ Hội nghị Potsdam hay sao? Làm người thì cũng nên biết nhớ đến tình cũ chứ.
- Được rồi, ông Wilson. Tôi đã là người có chồng. Ông nói như vậy mà để người khác hiểu lầm, cả ông lẫn tôi đều sẽ gặp phiền phức.
Furtseva làm như không thấy vẻ trêu ghẹo kín đáo trong mắt Alan Wilson. Hai người vốn cùng một hạng người, đều muốn tiến thân trong nước mình. Nàng suy nghĩ rồi thẳng thắn nhận lời:
- Cá nhân tôi có thể giúp ông một lần. Trước khi Đoàn Ca múa Hồng kỳ rời đi, chúng tôi sẽ tổ chức một buổi giao lưu văn hóa quy mô lớn. Ông thấy vậy đã hài lòng chưa? Cứ xem như tôi nể tình hữu nghị từ Hội nghị Potsdam.
- Nếu Liên Xô lúc nào cũng dễ nói chuyện như vậy, hẳn các nước sẽ bớt nghi ngại về các ông hơn nhiều.
Alan Wilson hài lòng đáp lời. Dù biết đó chỉ là mong muốn đơn phương, hắn cũng hiểu Chiến tranh Lạnh sớm muộn sẽ xảy ra.
Hai bên bàn bạc xong, Alan Wilson không ở lại lâu mà lập tức rời khách sạn. Hắn không phải người nhàn rỗi.
Theo tin tức nội bộ từ Bộ Ngoại giao, Bộ trưởng Ngoại giao Ernest Bevin yêu cầu bộ chuẩn bị một bản đánh giá về giá trị các thuộc địa. Alan Wilson, dù chỉ đang tạm thời làm việc tại Bộ Ngoại giao, cũng phải viết một bản.
Huống hồ, vốn dĩ hắn đã nên làm việc đó. Alan Wilson vẫn tự nhận rằng mình hiểu các thuộc địa hơn đám công chức sinh trưởng ở chính quốc.
Hắn đoán bản báo cáo này thực ra nhằm đánh giá giá trị của từng thuộc địa, từ đó cân nhắc nên giữ lại nơi nào.
Đương nhiên hắn cũng không thể đứng ngoài. Với Alan Wilson, người đang nóng lòng muốn tiến thân, đây là cơ hội phô bày tài năng thật sự. Dù sao hắn cũng là sinh viên ưu tú của Khoa Đông phương học thuộc Đại học Oxford, lại thông thạo nhiều ngoại ngữ, trong đó có tiếng Trung. Hắn đúng là nhân tài chuyên về thuộc địa.
Từ cấp trên xuống cấp dưới ở Bộ Ngoại giao, kể cả Bộ trưởng Ngoại giao, ai cũng hiểu Ấn Độ thuộc Anh là thuộc địa quan trọng nhất. Chỉ cần trình bày tình hình đại khái là đủ.
Nếu Đế quốc Anh hiện nay không thể tránh khỏi việc thu hẹp phạm vi cai trị, thì lực lượng chống đối bản địa ở các thuộc địa châu Phi chẳng đáng kể. Có thể để phần đó viết sau cùng. Tại châu Mỹ, lợi ích của nước Anh cũng chẳng còn bao nhiêu.
Ngoài Ấn Độ thuộc Anh, những thuộc địa còn lại tập trung tại hai khu vực: Trung Đông và Đông Nam Á. Đông Nam Á vừa nhận được tin tốt, đó là vấn đề thuộc về eo đất Kra cuối cùng cũng đã được giải quyết, xem ra không còn đáng lo.
Bản báo cáo của Alan Wilson chủ yếu nhấn mạnh tình hình Trung Đông. Nếu mở bản đồ Trung Đông năm 1945 ra xem, người ta sẽ nhận thấy sự hiện diện của nước Anh còn nổi bật hơn cả Hoa Kỳ. Dĩ nhiên, tình trạng ấy không thể kéo dài. Ở Trung Đông, nước Anh nhất định cũng sẽ phải thu mình lại.
Nơi đầu tiên Anh muốn giữ làm chỗ đứng ở Trung Đông là Jordan. Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, Anh công nhận Abdullah là người cai trị Transjordan, còn Abdullah thừa nhận quyền cai trị ủy nhiệm của Anh.
Transjordan trở thành một tiểu vương quốc nửa độc lập dưới quyền ủy trị của Anh. Nước Anh kiểm soát hoàn toàn chính trị và kinh tế nơi này. Quân đoàn Arab của Transjordan do người Anh chỉ huy, chi phí của hoàng gia do chính phủ Anh chu cấp, còn đối ngoại nằm trong tay viên toàn quyền Anh.
Địa điểm thứ hai mà Anh muốn giữ làm căn cứ ở Trung Đông là Oman. Quan hệ quốc gia giữa Anh và Oman thậm chí kéo dài đến tận thế kỷ hai mươi mốt. Cuối cùng, Oman thống nhất cũng nhờ sự ủng hộ của Anh. Vào thập niên sáu mươi, Sultan Taimur của Vương quốc Hồi giáo Muscat, dưới sự hậu thuẫn của Anh, đã hoàn thành việc thống nhất toàn bộ Oman.
Là cựu bá chủ thế giới, nước Anh hiện vẫn có lợi ích khổng lồ ở Trung Đông. Điều quan trọng nhất là Kuwait đang có căn cứ quân sự của Anh, và Iraq cũng vậy.
Trong báo cáo, Alan Wilson thuận theo quan điểm chung, nhấn mạnh rằng tài nguyên dầu mỏ vô cùng quan trọng đối với Đế quốc Anh. Nếu sau này Iran xảy ra biến động, tốt nhất nên thu quân về tuyến Kuwait, Oman.
Chỉ cần quân Anh giữ được Kuwait, Iraq trong thời gian ngắn chắc chắn không dám manh động. Kuwait gần như chặn kín đường ra biển của Iraq. Bản báo cáo không nhắc đến Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất, bởi lúc này quốc gia ấy còn chưa tồn tại. Người dân địa phương vẫn cho rằng vùng đất đó thuộc Oman.
Alan Wilson cũng bày tỏ lo ngại về Ai Cập. Xét về dân số, Ai Cập hiện là quốc gia Arab đông dân nhất. Kênh đào Suez lại nằm trên lãnh thổ Ai Cập.
Một khi Ai Cập nảy sinh thái độ thù địch với nước Anh, đó chắc chắn sẽ là chuyện rất bất lợi cho Đế quốc Anh đang trong giai đoạn khôi phục.
Để đề phòng từ sớm, Anh có thể trao đổi với Pháp nhằm cùng nhau đối phó. Phương án ứng phó không nên chỉ giới hạn trong quân sự.
Trong văn phòng Tổng Thư ký Nội các, Edward Bridges một tay cầm bản báo cáo, tay kia cầm tách cà phê. Ông nói:
- Dân số Ai Cập không ít, nhưng đất đai lại cực kỳ cằn cỗi. Người dân cả nước đều tập trung dọc hai bờ sông Nile. Muốn kiềm chế tiềm lực phát triển của Ai Cập, một khi nước này xuất hiện khuynh hướng độc lập, nhất định phải buộc họ từ bỏ Hiệp ước Anh, Ai Cập cùng cai trị Sudan.
Năm 1820, Muhammad Ali, Tổng đốc Ai Cập, xâm lược và chinh phục miền Bắc Sudan. Từ thời các pharaoh xa xưa, Sudan đã có quan hệ hết sức mật thiết với Ai Cập trên nhiều phương diện, thậm chí nhiều lần nằm dưới quyền cai trị của Ai Cập.
Muhammad Ali xem Sudan là một vùng đất mới có giá trị lớn. Trong thời gian ông ta và những người kế vị nắm quyền, Ai Cập cùng Sudan trở thành một thực thể chính trị thống nhất. Sau đó, các triều đại cai trị nơi này đều dốc sức duy trì sự hợp nhất của thung lũng sông Nile. Đến thời cháu nội của Ali là Ismail Pasha, chính sách ấy càng được củng cố mạnh mẽ.
Về sau, Anh xâm lược Ai Cập rồi ký với nước này Hiệp ước Anh, Ai Cập cùng cai trị Sudan. Trên danh nghĩa, Ai Cập chỉ là bên quản lý. Nhưng chừng nào hiệp ước ấy còn tồn tại, Ai Cập vẫn có lý do để khẳng định quyền cai trị Sudan của mình đã bắt nguồn từ xa xưa.
- Sự an nguy của sông Nile đối với Ai Cập chẳng khác nào chuyện sống còn. Chỉ cần kiểm soát Sudan ở thượng nguồn cùng Ethiopia thân thiện, chúng ta có thể khống chế nguồn nước, khiến Ai Cập không dám manh động.