- Theo lịch trình, cuộc gặp sẽ diễn ra sau buổi biểu diễn thứ ba, trong buổi tọa đàm giao lưu văn hóa giữa hai nước và tiệc rượu sau đó. - Alan Wilson cúi đầu xem lịch trình, rồi quay sang hỏi viên ngoại giao đứng phía sau. - Có đúng vậy không?
- Đúng thế. London rất coi trọng chuyến giao lưu văn hóa của đoàn ca múa Liên Xô lần này. Việc ấy khiến chúng ta nhớ lại những năm tháng từng kề vai sát cánh. - Viên ngoại giao được Alan gọi tên thao thao bất tuyệt, lời lẽ hoàn toàn thuận theo chủ trương hữu hảo Anh Xô hiện nay.
Từ liên minh chống Pháp đến Thế chiến thứ nhất, rồi cuộc vây đánh nước Đức lần này, hễ gặp chuyện hệ trọng, Anh và Nga thường đứng cùng một chiến tuyến. Hai nước vốn là đồng minh trời sinh.
Alan nghiêm mặt tỏ ý tán thành. Dĩ nhiên, cuộc chiến tranh Crưm và những lần liên minh Anh ngăn Đế quốc Nga giành lối ra biển đều chỉ là hiểu lầm. Bạn bè thân thiết đến đâu cũng có lúc lời qua tiếng lại.
- Đây là thời đại hòa giải. Chúng ta hướng về tương lai, gác lại bất đồng, tìm điểm chung để đi đến đồng thuận, cùng nhìn nhận ưu điểm của nhau! - Alan nói dối trơn tru đến mức chẳng hề đổi sắc mặt. Hắn phải phục cái mặt dày của mình, còn hơn cả tường thành.
Alexander Alexandrov rốt cuộc vẫn là một quân nhân, chẳng hiểu mấy những lời lẽ ngoại giao. Nhưng hắn biết lúc nào không nên lên tiếng, dù trong đầu đã nhớ đến cuộc chiến tranh Crưm.
Bởi vậy, trên bề mặt, bài phát biểu chính thức của Alan đạt hiệu quả rất tốt. Ít nhất, hắn tự cho là thế.
Buổi diễn đầu tiên của Đoàn Ca múa Hồng Kỳ được định tại Nhà hát Opera Hoàng gia London. Nhà hát đã có lịch sử hàng trăm năm. Trước chiến tranh, đây là thời kỳ rực rỡ nhất của nơi này, danh tiếng ngày một vang xa. Những nghệ sĩ lừng danh khắp thế giới lần lượt lên sân khấu, đưa nhà hát vào hàng những nhà hát opera hàng đầu thế giới.
Nhà soạn nhạc lớn người Pháp Debussy từng khen nơi đây thể hiện những điều ưu tú nhất của người Anh. Nhà hát không chỉ trang hoàng lộng lẫy mà âm thanh cũng hoàn hảo, nghe nhạc ở đây quả là một hưởng thụ lớn.
Theo kế hoạch ban đầu, phải sang năm Nhà hát Opera Hoàng gia London mới mở cửa. Nhưng nay khách quý nước ngoài đến London biểu diễn, nhà hát vốn không bị chiến tranh tàn phá liền được mở cửa sớm. Đoàn Ca múa Hồng Kỳ Alexander trở thành đoàn nghệ thuật đầu tiên biểu diễn tại đây.
Điều đó cho thấy London trọng đãi khách đến mức nào, cũng cho thấy họ đã nỗ lực ra sao để cải thiện quan hệ Anh Xô.
Ngày mười tám tháng Mười, bên ngoài Nhà hát Opera Hoàng gia London đã đông nghịt người. Khán giả xếp hàng vào rạp. Nhà hát sức chứa hai nghìn hai trăm người đã kín chỗ.
Alan tươi cười chào Furtseva, người cùng dự buổi diễn với hắn trong một lô ghế. Vị nữ hoàng văn hóa tương lai của Liên Xô chẳng hiểu hắn định giở trò gì, bèn hỏi:
- Lần này anh lại có âm mưu gì?
- Người Liên Xô các cô đừng nói năng như vậy. Đây là London! - Alan cau mày nhắc Furtseva nhớ mình đang ở đâu. Nơi này không phải Potsdam thuộc vùng Liên Xô chiếm đóng. Nói năng thì nên biết giữ lễ một chút.
Còn lý do Alan vui vẻ, chẳng qua là hắn đã bán chợ đen được mấy tấm vé, kiếm một khoản kha khá trong nhiệm vụ tiếp đón người Liên Xô đầy nhọc nhằn. Thế là công tư đều không lỡ.
Nhưng hắn không thể làm quá. Không ít người thuộc tầng lớp thượng lưu cũng đã mua vé. Để thể hiện sự coi trọng chuyến thăm Liên Xô, Thủ tướng Đế quốc Anh Attlee, Ngoại trưởng Ernest Bevin cùng một số nhân vật bị báo chí bảo thủ gọi là thân Liên Xô đều đến dự buổi biểu diễn đầu tiên của Đoàn Ca múa Hồng Kỳ tại Anh.
Trên sân khấu Nhà hát Opera Hoàng gia London, buổi biểu diễn đầu tiên của Đoàn Ca múa Hồng Kỳ tại Anh chính thức bắt đầu. Tiếng hát hợp xướng vừa cất lên, nhà hát đang ồn ào bỗng im phăng phắc.
Trong lô ghế của Thủ tướng Attlee và Ngoại trưởng Bevin, câu chuyện giữa hai người lại chẳng liên quan gì đến buổi diễn. Họ vẫn bàn về tình hình châu Âu lúc này.
- Luxembourg muốn tham gia tổ chức hội nghị Brussels, trở thành một nước thành viên. - Ngoại trưởng Ernest Bevin vừa nghe hợp ca vừa quay sang bàn với Thủ tướng Attlee. - Chúng ta nên trả lời thế nào?
- Luxembourg tỏ ra sốt sắng lắm sao? Thêm một nước chắc không khiến Mỹ và Liên Xô chú ý đâu. Luxembourg nhỏ bé thế kia mà. - Attlee rời mắt khỏi sân khấu, đáp. - Vậy cứ để Bộ Ngoại giao trao đổi kỹ với họ.
Nếu Alan Wilson có mặt trong lô ghế lúc ấy, hắn hẳn sẽ nhận ra lịch sử đang tự sửa lại đường đi của mình.
Sau Thế chiến thứ hai, liên minh quân sự đầu tiên ở châu Âu thực ra không phải Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương, tức NATO, mà là một tổ chức mang tên Hiệp ước Brussels.
Tổ chức này do Anh khởi xướng, có Pháp, Hà Lan, Bỉ và Luxembourg tham gia. Sau khi hội nghị ngoại trưởng Anh, Mỹ, Liên Xô và Pháp không đạt được thỏa thuận về vấn đề nước Đức, Anh chủ trương Tây Âu liên kết để tăng cường phòng thủ, đối phó Liên Xô.
Được Mỹ ủng hộ, Anh bắt đầu đàm phán với Pháp, Bỉ, Hà Lan và Luxembourg. Ngoại trưởng năm nước ký Hiệp ước Brussels có thời hạn năm mươi năm. Khi ấy, Anh và Pháp không muốn chọc giận Liên Xô, cũng không muốn chuốc thêm rắc rối, nên trong lời mở đầu hiệp ước đã tuyên bố mục tiêu của liên minh là ngăn chính sách xâm lược của Đức sống lại. Hiệp ước còn quy định, nếu một nước ký kết bị tấn công vũ trang ở châu Âu, các nước còn lại phải cung cấp mọi sự trợ giúp quân sự và những hình thức hỗ trợ khác.
Họ thành lập Hội đồng Tham vấn Ngoại trưởng. Sau đó, Ủy ban Phòng thủ và Bộ Chỉ huy Tối cao cũng ra đời, với Montgomery được bổ nhiệm làm Tổng tư lệnh.
Về sau, NATO thành lập, Hiệp ước Brussels chỉ còn tồn tại trên danh nghĩa, còn chức năng quân sự thì nhập vào NATO. Vì vậy, tổ chức này không mấy người biết đến, dù nó vẫn tồn tại.
Thành viên sau đó có thêm Đức, Ý, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Hy Lạp.
Trong dòng lịch sử này, do vấn đề thuộc địa đã được xác định rõ, hội nghị Brussels xuất hiện sớm hơn hai năm. Nhưng ngay sau hội nghị, Luxembourg vẫn lập tức bày tỏ mong muốn tham gia.
- Paris nghĩ sao về việc này? - Attlee ngẫm nghĩ rồi hỏi Ernest Bevin. - Nếu De Gaulle cũng đồng ý thì chẳng còn gì phải bàn. Chỉ sợ Liên Xô sinh nghi. Các nước thành viên hiện nay đều có lợi ích rộng lớn ở hải ngoại, còn Luxembourg thì không. Luxembourg gia nhập, liệu Moscow có nghi ngờ Tây Âu, cho rằng chúng ta đang tìm cách kiềm chế Liên Xô không?
- Thái độ của Moscow quả thật đáng cân nhắc. - Ernest Bevin gật đầu. - Nhưng Luxembourg chỉ là một nước nhỏ xíu, chắc Moscow không đến mức chuyện bé xé ra to. À, trong lời lẽ của một số quan chức cấp cao ở Moscow, hình như có ý muốn cả bốn nước rút quân khỏi Đức, biến Đức thành một nước trung lập. Ngài thấy thế nào?
- Nhất định không thể đồng ý! Dù chúng ta chịu, người Pháp cũng chẳng đời nào chịu. - Attlee dứt khoát bác bỏ. - Một khi cả bốn nước cùng rút khỏi Đức, Liên Xô có lực lượng trên bộ mạnh nhất sẽ chẳng mất mát gì. Còn chúng ta chỉ có thể chuẩn bị chống một cuộc xâm lược có thể xảy ra trên đất Pháp.
Trong một số điều kiện nhất định, Liên Xô có thể rút quân khỏi Đức để thống nhất các khu chiếm đóng của bốn nước. Điều kiện tiên quyết là nước Đức thống nhất phải tuyệt đối trung lập, đồng thời phương Tây phải trả cho Liên Xô một khoản bồi thường khổng lồ.
Nhưng theo điều kiện đặt ra vào năm 1945, Liên Xô rút quân thì Mỹ, Anh và Pháp cũng phải rút.
Đúng lúc hai người đang bàn về tình hình châu Âu, Guy Liddell, Phó tổng giám đốc Cục Tình báo Nội địa, cũng là người phụ trách an ninh chuyến thăm lần này, gõ cửa bước vào báo cáo:
- Các thành viên đoàn Liên Xô muốn vào đây, cảm ơn sự tiếp đón nồng hậu của London.
- Mời các đồng chí Liên Xô vào. - Attlee quay sang Guy Liddell, nở nụ cười ôn hòa.
Guy Liddell vừa quay đi, Attlee đã ra hiệu với Ernest Bevin:
- Chuyện này để sau hãy bàn. Đây không phải việc của riêng nước Anh, còn liên quan đến Pháp và Mỹ. Càng nhiều nước dính vào thì càng phức tạp. Người đông lời nhiều, chẳng ai thống nhất được ý kiến; nói mãi mà không làm gì thì đương nhiên chẳng có kết quả.
- Rút hẳn khỏi Đức là nước Anh chịu thiệt. Khu chiếm đóng của chúng ta vẫn chưa mang lại lợi ích gì. - Ernest Bevin tán thành. - Ít nhất cũng phải đợi nước Anh khôi phục hoàn toàn tình trạng trước chiến tranh rồi mới tính. Đến lúc ấy, ta mới có thể bàn, chứ không có nghĩa là nhất định phải bàn ra kết quả.
Trên sân khấu Nhà hát Opera Hoàng gia London, màn biểu diễn của Đoàn Ca múa Hồng Kỳ Alexander vẫn tiếp tục. Tiếng hợp ca vang dội như sấm, khơi dậy lòng người. Tiếng đàn ba-la-lai-ca khi réo rắt, lúc hòa cùng kèn đồng. Hai nghìn hai trăm khán giả Anh thuộc đủ mọi tầng lớp đứng lặng, nín thở lắng nghe giọng hát hào sảng.
Không phải ai trong số họ cũng từng ra chiến trường, vậy mà dường như chiến trường đang ở ngay trước mắt. Tiếng hợp ca chạm thẳng vào lòng người, cuốn tất cả khán giả theo mình.
Cuối buổi diễn, hai trăm thành viên đội hợp xướng Hồng Kỳ đồng thanh hát bài “Nữ hoàng vạn tuế”. Hàng nghìn khán giả trong Nhà hát Opera Hoàng gia London đứng dậy, hòa theo điệu nhạc của đoàn hợp xướng đến từ Liên Xô, cất vang bài “Nữ hoàng vạn tuế”!
Không còn nghi ngờ gì nữa, buổi diễn đầu tiên của Đoàn Ca múa Hồng Kỳ Alexander tại London đã tạo nên tiếng vang lớn.
- Cảm ơn các quý ông đã nồng hậu tiếp đón! - Furtseva cầm ly rượu đến lô ghế của Thủ tướng, nâng ly với Attlee và Ngoại trưởng Ernest Bevin. - Mong rằng chuyến giao lưu văn hóa lần này sẽ xóa bớt hiểu lầm giữa Liên Xô và Anh, giúp hai nước hiểu nhau hơn.
- Giữa Anh và Liên Xô không hề có thù địch. Bản thân tôi cũng là một người theo chủ nghĩa xã hội. - Attlee nâng ly, rồi giới thiệu Ngoại trưởng Ernest Bevin. - Khi nghe tin Liên Xô thành lập, tôi và Bevin đều vui mừng khôn xiết. Giai cấp công nhân cuối cùng cũng có tổ quốc của mình. Vì lẽ đó, chúng tôi từng từ chối vận chuyển hàng viện trợ cho những lực lượng thù địch với Liên Xô.
- Nhưng chúng tôi hy vọng Liên Xô sẽ cạnh tranh một cách đàng hoàng. Điều đó rất có lợi cho hòa bình thế giới. - Ernest Bevin cũng nâng ly, uống cạn rượu trong ly.
- Vì tình hữu nghị Anh Xô, cạn ly!