Làm sao để chỉ vài câu ngắn ngủi mà vẫn biến bản tuyên ngôn thành thứ chẳng ai đọc nổi đến dòng cuối, quả là một thử thách lớn về sức bền. Alan Wilson lúc này không có thời gian giả bộ làm người tử tế. Hắn lục tìm tất cả những danh từ mình từng học trong đời, rồi nhét hết vào bản tuyên ngôn mà chẳng ai đủ kiên nhẫn đọc xong.
Bên tay phải hắn là một văn kiện, bản Đề cương quốc sách Pháp của Alexandre Kojève. Vừa nhìn thấy cái tên ấy, Alan đã thấy khó chịu. Rõ ràng đó là một cái tên Slav.
Quả thật, Alexandre Kojève sinh ra trong Đế quốc Nga. Sau khi chính quyền Xô viết xuất hiện, hắn rời khỏi nước Nga hoàng, vì thế về thân phận có thể xem là một người Nga trắng. Trước Chiến tranh thế giới thứ nhất, Pháp muốn kiềm chế Đức, còn liên minh Pháp Nga thì vững chắc đến mức trở thành nền móng của phe Hiệp ước. Mối quan hệ hữu hảo và tin cậy giữa Pháp với nước Nga hoàng khi ấy còn sâu đậm hơn cả quan hệ Anh Pháp.
Sau khi Đế quốc Nga sụp đổ, rất nhiều quý tộc Nga hoàng chọn Pháp làm nơi lưu vong. Paris khi ấy có cả một cộng đồng người Nga trắng sinh sống.
Xét về văn chương, Đế quốc Anh thật ra không có chỗ đứng đáng kể ở châu Âu. Hai cường quốc văn hóa thực sự là Pháp và nước Nga hoàng. Trong giới trí thức, nước Anh chưa bao giờ đủ sức sánh vai với hai quốc gia ấy.
Sau một thời gian dài học tập và nghiên cứu, đến năm 1945, Alexandre Kojève đã gây dựng được uy tín rất lớn trong giới trí thức Pháp. Hắn viết bản Đề cương quốc sách Pháp để làm tài liệu tham khảo cho nước Pháp thời hậu chiến.
Giờ đây, bản Đề cương quốc sách Pháp cũng trở thành tài liệu tham khảo của Alan Wilson. Hắn nghiên cứu nó để tìm cách đối phó với khả năng nước Pháp sẽ thách thức nước Anh trong Cộng đồng châu Âu mai sau, đồng thời chuẩn bị sẵn phương án ứng phó.
Bản đề cương viết rằng, xét về địa chính trị, Đế chế Latinh sẽ lấy Pháp, Tây Ban Nha và Italia làm nòng cốt, đồng thời liên kết với các thuộc địa rộng lớn, châu Phi và những quốc gia có quan hệ gần gũi ở khu vực Mỹ Latinh.
Về chính trị, Đế chế Latinh phải xây dựng một thể chế thống nhất thực tế và hữu hiệu, tương tự Khối Thịnh vượng chung Anh hoặc Liên bang Xô viết.
Đế chế Latinh cũng phải đủ tự tin để tạo dựng một khái niệm đế chế chưa từng có trong lịch sử. Những quốc gia dân tộc được hợp nhất dưới đế chế ấy đều có lịch sử lâu đời và từng tồn tại độc lập. Muốn đạt được sự đoàn kết cao độ trong nội bộ đế chế, người ta phải hình thành một quan niệm về đế chế thật giàu sức tưởng tượng.
Alan nhớ rằng chẳng bao lâu nữa, nước Pháp sẽ bắt tay xây dựng Liên hiệp Pháp, đại khái tương tự Khối Thịnh vượng chung Anh. Đây có thể xem là hình hài ban đầu của cái gọi là Đế chế Latinh. Chỉ tiếc về sau, Liên hiệp Pháp biến thành Cộng đồng Pháp, rồi cuối cùng chỉ còn là một tổ chức các quốc gia nói tiếng Pháp, chuyên thúc đẩy việc sử dụng tiếng Pháp.
Ý tưởng xây dựng Đế chế Latinh trong bản Đề cương quốc sách Pháp cuối cùng có thể xem là thất bại. Nhưng hiện giờ, hẳn vẫn có không ít trí thức Pháp say mê khái niệm ấy. Chuẩn bị trước một số phương án đối phó vốn là bổn phận của một công chức đế quốc.
Việc này cũng chẳng khiến Alan Wilson mệt mỏi đến đâu. Nếu sau này chuyện xảy ra, lại được chính phủ London coi trọng, đó sẽ là thêm một công lao để hắn phô bày năng lực. Với ý chí cầu tiến, Alan cho rằng làm gì cũng đáng.
Dù sao, tư tưởng về Đế chế Latinh được nhắc đến trong bản Đề cương quốc sách Pháp quả thật rất hùng hồn. Nhất là phải biết rằng Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha đều là những quốc gia nói tiếng Latinh. Nhờ tổ tiên từng có thời kỳ cực kỳ hùng mạnh, toàn bộ vùng đất phía nam nước Mỹ ngày nay đều trở thành địa bàn của các dân tộc nói tiếng Latinh.
Khả năng biến khái niệm ấy thành hiện thực gần như bằng không. Nhưng một khi ý tưởng đã xuất hiện, chuẩn bị sẵn phương án ứng phó thế nào cũng không thể là chuyện sai lầm.
Sau khi hoàn thành dự thảo về lập trường của nước Anh đối với Quân đoàn Ngoại quốc châu Âu, cùng bản phân tích và phương án đối phó với Đề cương quốc sách Pháp, Alan Wilson bèn đi tìm Edward Bridges, xem liệu mọi việc có thuận lợi được thông qua hay không.
- Khá lắm!
Edward Bridges cầm bản phân tích về Đề cương quốc sách Pháp, tạm gác sang một bên văn kiện về lập trường của nước Anh đối với Quân đoàn Ngoại quốc châu Âu, rồi gật đầu đầy dè dặt.
- Mỗi hội nghị quốc tế quan trọng đều cho ra đời một bản tuyên ngôn khô khan và buồn tẻ. Dù sao người dân các nước cũng chẳng hiểu hết, rồi lại có rất nhiều kẻ thích bới móc, phân tích từ đủ mọi góc độ để chứng tỏ mình hiểu biết hơn người. Vì vậy, về bản chất, tuyên ngôn sáu nước không quan trọng đến thế.
- Nhưng chuyện nước Pháp lại là chuyện khác.
Edward Bridges cười khẽ.
- Chúng ta và người láng giềng ấy đã là đối thủ của nhau suốt mấy trăm năm. Từ thời Chiến tranh Trăm Năm, hai bên đã có đủ dịp giao đấu rồi!
Alan Wilson gật đầu. Ranh giới đúng sai trong Chiến tranh Trăm Năm quả thật rất khó phân định. Đứng từ những góc nhìn khác nhau, mỗi bên đều có lý lẽ riêng. Hơn nữa, phần lớn lãnh thổ nước Pháp khi ấy vốn là đất phong của quốc vương Anh.
Nhưng kết quả cuối cùng vẫn là nước Pháp giành chiến thắng, đuổi người Anh ra khỏi những vùng đất tại châu Âu. Nếu Anh thắng trong Chiến tranh Trăm Năm, có lẽ một cường quốc hợp nhất Anh Pháp đã xuất hiện ở châu Âu sớm hơn mấy trăm năm.
- Nếu châu Âu thành lập một cơ cấu có sự tham gia của tất cả các nước, chúng ta vẫn phải đề phòng người Pháp. Vì thế, sự chuẩn bị của cậu quả đúng với tác phong của một công chức đế quốc.
Edward Bridges đọc hết văn kiện, cuối cùng gật đầu công nhận.
- Xây dựng Đế chế Latinh ư? Người Pháp đúng là dám nghĩ thật. À, tác giả lại là một người Nga. Hai dân tộc thích mơ mộng thế mà lại gặp nhau.
- Có lẽ đó là một dạng ham thể hiện. Một người Nga muốn hòa nhập vào nước Pháp, nên đã dốc hết sức bày mưu tính kế cho người Pháp.
Alan Wilson thuận theo ý Edward Bridges mà lên tiếng.
- Về Quân đoàn Ngoại quốc châu Âu, tôi và Thủ tướng đều đồng ý rằng số lượng không nên quá lớn. Quân đội của bốn nước cộng lại tốt nhất không vượt quá một trăm nghìn người, nhưng nhất định phải dựng được bộ khung. Để đề phòng tình hình mai sau, đến lúc ấy chúng ta muốn mở rộng quy mô thì hãy quyết định tiếp.
Edward Bridges khẽ gật đầu, giọng nói chậm rãi.
- Nói đến đây, sự phồn vinh và phát triển của Đế quốc Anh cũng không thể tách rời sự hy sinh của binh lính từ các xứ ngoài, nhất là sự ủng hộ của Ấn Độ thuộc Anh.
Ông nhìn Alan.
- Alan, đây chẳng phải chính là lĩnh vực cậu quen thuộc hay sao?
Alan Wilson vốn chỉ ngồi lắng nghe, nào ngờ bị Thư ký Nội các đột nhiên gọi tên. Hắn lập tức đáp:
- Thưa ngài Edward, đúng là như vậy.
- Tôi đã bàn bạc với các đồng sự ở Bộ Ấn Độ và Bộ Ngoại giao. Mọi người đều cho rằng cần tìm một người thích hợp để thi hành đường lối của London, hoàn thành nhiệm vụ đặc biệt trong giai đoạn này.
Edward Bridges nói đến đây thì nhìn sang Alexander Cadogan.
- Alexander, có đúng vậy không?
- Đúng vậy, thưa ngài Edward.
Alexander Cadogan nghe hỏi liền lên tiếng.
- Chúng ta cần một người nhiệt tình, giàu sức lực để hoàn thành việc này.
- Điều quan trọng nhất là phải đáng tin cậy.
Edward Bridges thong thả bổ sung, rồi nhìn Alan Wilson.
- Alan, nếu cậu trở lại Ấn Độ thuộc Anh và làm việc trong môi trường quen thuộc, liệu có khiến mọi người đều hài lòng không?
- Dù làm việc ở nơi nào, tôi cũng sẽ dốc hết sức. Chỉ cần đế quốc cần đến tôi.
Alan Wilson cúi đầu, giọng nói đầy vẻ khiêm nhường, đúng dáng một công bộc của nhân dân.
- Tốt lắm. Sau hội nghị Brussels lần này, cậu thu xếp công việc ở Ủy ban Thương mại rồi chờ thông báo.
Edward Bridges nghiêm mặt, giọng điệu chuyển sang công việc thuần túy.
- Tôi nhớ cậu vẫn chưa tốt nghiệp phải không? Trong thời gian này, hãy hoàn tất thủ tục tốt nghiệp, gác lại mọi vướng bận. Đến lúc đó, cậu sẽ lên đường đến nơi mình hằng mơ ước. Một khi London đạt được sự thống nhất về vận mệnh của Ấn Độ thuộc Anh, cậu phải dốc toàn bộ sức lực vào công việc.
- Tôi tin rằng người Ấn Độ đã chờ ngày này từ lâu rồi.
Alan Wilson cố nén nhịp tim đang dồn dập. Sau bao ngày miệt mài làm việc, cuối cùng hắn cũng được đền đáp. Hắn sắp có thể trở lại vùng đất mình hằng thương nhớ, với tư cách một người bạn lâu năm của nhân dân Ấn Độ.
Trong chớp mắt, mọi mệt mỏi trên người Alan đều tan biến. Nhưng viên chức nhỏ bé ấy không vì thế mà đắc ý quên mình. Hắn chỉ bày tỏ rằng, dù sau này làm việc ở Ấn Độ thuộc Anh, hắn vẫn cần Thư ký Nội các thường xuyên chỉ bảo và phê bình.
Hội nghị Brussels lần này đạt được thành công rực rỡ, trở thành bước đột phá có ý nghĩa lịch sử đối với sự hợp tác kinh tế châu Âu. Công cuộc tái thiết sau chiến tranh, bảo vệ lợi ích của các nước và sớm khôi phục sự phồn vinh kinh tế là những nội dung chủ yếu của hội nghị.
Anh và Pháp cần xử lý thỏa đáng những khác biệt trong nội bộ châu Âu, tăng cường quan hệ với các quốc gia ngoài châu Âu, ngăn chặn chiến tranh, thúc đẩy hòa giải, cùng xây dựng một thế giới hòa bình và phồn vinh. Hội nghị Brussels hướng tới lợi ích đôi bên, coi trọng lợi ích lâu dài, với mục tiêu sau cùng là để toàn thế giới cùng đạt được sự phồn vinh.
Nguyên thủ và ngoại trưởng các nước tham dự hội nghị lần lượt tuyên bố rằng ngày mai của châu Âu sẽ tươi sáng hơn.
Về việc ngăn chặn chiến tranh và bảo vệ lợi ích chung, Anh Pháp tuyên bố phải nhìn về tương lai, thúc đẩy hợp tác khu vực và nghĩa vụ phòng thủ chung, từ đó đi đến một hiệp định quốc phòng có lợi cho hòa bình châu Âu.
Trên nền tảng lợi ích chung, các nước Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Hà Lan và Bỉ sẽ cùng xây dựng một lực lượng phòng thủ. Quân số của lực lượng này không vượt quá một trăm nghìn người.
Gần như cùng lúc với hội nghị Brussels, Stalin triệu tập tại Moskva một hội nghị quan trọng về công cuộc tái thiết sau chiến tranh. Sau đó, Bộ trưởng Ngoại giao Liên Xô công khai tuyên bố rằng nước này sẽ tập trung thúc đẩy công cuộc tái thiết. Công việc giải ngũ và phục hồi cho số binh lính khổng lồ từng tham chiến đã bắt đầu được tiến hành. Trong một thời gian tới, Liên Xô sẽ lấy việc xây dựng quân sự làm trọng tâm.
Hai tin tức lần lượt được công bố trong vài ngày kế tiếp. Những đám mây chiến tranh bao phủ bầu trời châu Âu bấy lâu đã tan đi. Trên các mặt báo của các nước, đâu đâu cũng là những lời ca ngợi ngày hòa bình trở lại.
- Ai mà duy trì mãi hàng chục triệu quân được? Chẳng qua trong lúc này, họ muốn tỏ thiện chí với Đế quốc Anh mà thôi. Thứ duy nhất Liên Xô có thể đem ra phô trương là lục quân, nhưng đó cũng là lá bài cuối cùng. Tôi không tin Liên Xô dám cùng chúng ta chết chung một phen.
Trong buổi tiệc rượu diễn ra sau đó, Alan Wilson nói năng ngạo mạn, huênh hoang đến mức chẳng coi ai ra gì.
Liên Xô nhỏ bé thì đáng kể gì? Nếu không phải người Mỹ đứng giữa giảng hòa, Đế quốc Anh chắc chắn đã cho Liên Xô biết thế nào là lễ độ.
- Alan, cậu vẫn luôn tin chắc Liên Xô đang suy yếu. Cậu có tin tức xác thực nào sao?
Nino Bertrand lên tiếng dò hỏi, muốn biết có phải nước Anh đã cài người của mình bên trong Liên Xô hay không.
- Ờ, quả thật tôi không có tin tức cụ thể nào. Tôi chỉ suy ra từ tổn thất của nước Pháp khi chiến đấu trên lãnh thổ của mình trong Chiến tranh thế giới thứ nhất.
Alan Wilson thản nhiên bắt đầu màn chế giễu nước Pháp hôm nay.
Nino Bertrand lộ vẻ lúng túng, liếc nhìn các nhà ngoại giao của những nước xung quanh. Xem ra tình hữu nghị quả thật có thể biến mất, phải không?