Không thể vì thuộc địa của Bỉ và Tây Ban Nha trông vẫn tương đối yên ổn mà đến những vấn đề liên quan tới lợi ích nhiều nước, họ lại làm việc cầm chừng, đùn đẩy trách nhiệm. Trong lúc trao đổi, người Pháp tỏ ý hoàn toàn tán thành điều ấy, nhất là quan điểm Tây Ban Nha phải đưa ra sự bồi thường.
Phải biết rằng biên giới Pháp và Tây Ban Nha hiện vẫn đóng cửa. Cả châu Âu dường như đã quên mất đất nước này. Nếu không nhờ hội nghị lần này, vì quan tâm đến các thuộc địa châu Phi của mình, nước Anh đã kéo Tây Ban Nha vào tham dự, thì ít nhất trong vài năm tới, Tây Ban Nha chắc chắn vẫn rơi vào cảnh khó xử.
Dù mang tính trừng phạt hay không, nước Pháp vẫn mong Tây Ban Nha góp sức, giúp các nước có mặt tại đây giữ vững sự ổn định ở thuộc địa. Chẳng phải trong Thế chiến thứ hai, Tây Ban Nha cũng từng làm như vậy hay sao? Họ đã đưa quân sang giúp Đức tấn công Liên Xô.
Chẳng lẽ việc nước Đức làm được thì nước Pháp lại không làm được?
Thật trùng hợp, Alan Wilson cũng đang tính đến chuyện ấy. Tây Ban Nha muốn được các nước châu Âu chấp nhận trở lại thì không thành vấn đề, nhưng trước hết phải đưa ra thành ý, phải cho mọi người thấy giá trị của mình.
Năm 1945, tổng quân số Tây Ban Nha vào khoảng bốn trăm năm mươi nghìn người. So với những nước chủ yếu tham chiến trong Thế chiến thứ hai, lực lượng ấy chẳng đáng kể, chỉ là một đạo quân yếu ớt. Ngay cả Sư đoàn Xanh cũng phải tuyển tinh nhuệ từ khắp quân đội Tây Ban Nha, miễn cưỡng mới coi là đủ dùng.
Nhưng chuyện này còn phải xem xét từ góc độ nào. Hơn bốn trăm nghìn quân Tây Ban Nha, cộng với mấy mảnh thuộc địa châu Phi còn sót lại sau cuộc chiến Tây Ban Nha và Mỹ, rõ ràng là quá dư thừa.
Quân đội Tây Ban Nha ở châu Âu chỉ là một lực lượng yếu. Nhưng trước những thuộc địa nhỏ bé ấy, chúng chẳng khác gì thiên binh thiên tướng, sức mạnh thừa thãi đến mức gần như không có chỗ dùng. Như vậy cũng không phù hợp với việc tính toán lợi ích cao nhất.
Phải biết rằng kế hoạch Alan Wilson nghe được từ đại diện Hà Lan George Armand chỉ là chuẩn bị phái hai mươi nghìn quân viễn chinh trở lại quần đảo Đông Ấn thuộc Hà Lan. Chỉ đem chừng ấy người đi thì chẳng phải trò đùa sao?
Alan chưa từng trực tiếp tham gia chiến tranh, nhưng có một ấn tượng không thể thay đổi: chính quyền Franco do Đức và Ý dựng lên. Chính quyền Franco theo đuổi những chính sách rất giống hai nước ấy, cùng đàn áp dân chúng, cùng đẫm máu.
Tại hội nghị tháng Sáu, đại diện Mexico từng đưa ra đề nghị Liên Hợp Quốc nên từ chối kết nạp những quốc gia do các nước phe Trục chống lưng.
Đến hội nghị Potsdam tháng Bảy, Liên Xô cũng công khai lập trường đối với Tây Ban Nha. Anh, Mỹ và Liên Xô chính thức thống nhất không ủng hộ Tây Ban Nha trở thành thành viên Liên Hợp Quốc.
Đó mới là tình cảnh thật sự của Tây Ban Nha lúc này. Đúng là tại hội nghị Potsdam, nước Anh cũng tán thành chủ trương của Mỹ và Liên Xô. Nhưng nếu Tây Ban Nha sẵn lòng góp sức cho một châu Âu đoàn kết, họ vẫn còn cơ hội trở lại đại gia đình châu Âu.
- Giải quyết xong Tây Ban Nha, rồi giải quyết Bỉ, về cơ bản chúng ta sẽ có thể đưa ra quan điểm thống nhất trong những vấn đề quan trọng.
Nino Bertrand nghe Alan Wilson trình bày xong thì gật đầu tán thành:
- Nếu Tây Ban Nha chịu thiện chí điều động một phần quân đội để bù đắp những tội lỗi đã gây ra trong chiến tranh, Paris có thể cân nhắc mở lại biên giới.
Alan Wilson thoáng do dự:
- Thật ra nước Pháp đâu thiếu quân. Theo tôi, tình hình Đông Ấn thuộc Hà Lan mới đáng lo hơn. Biết đâu còn phải nhờ quân Pháp viện trợ, trong khi lực lượng Hà Lan quả thực chẳng ra sao. Dân số Hà Lan chưa đến chín triệu, còn Đông Ấn thuộc Hà Lan đã sắp đạt một trăm triệu người. Rõ ràng vấn đề của Hà Lan nghiêm trọng hơn. Nếu Tây Ban Nha chịu bồi thường phần nào cho những hành động trong thời chiến, thì Hà Lan mới là nước cần sự giúp đỡ ấy hơn cả.
Trong sáu nước tham dự hội nghị Brussels, Hà Lan có lực lượng quân sự yếu nhất. Dân số chưa đến chín triệu, xấp xỉ Bỉ. Thế nhưng trong Thế chiến thứ hai, Bỉ đã làm được những gì, còn Hà Lan đã làm được những gì? Sản lượng thép của Hà Lan chỉ có năm mươi nghìn tấn. Đến lúc này, nước Pháp còn mặt mũi nào tranh giành lính đánh thuê với Hà Lan?
Không đợi Nino Bertrand lên tiếng phản bác, Alan Wilson tiếp tục:
- Các thuộc địa của Anh, Pháp và Hà Lan tại châu Á nối liền với nhau. Một nước gặp chuyện, cả dây chuyền tất sẽ sụp đổ như những quân cờ đô-mi-nô. Hà Lan thất bại, Mã Lai thuộc Anh sẽ chịu áp lực. Mã Lai thuộc Anh bị dồn ép, nơi này sẽ không còn sức giúp Pháp giữ vững Việt Nam. Trong tình thế ấy, điều cần thiết là sự đoàn kết của các nước châu Âu. Chúng ta không thể chỉ lo cho phần đất của mình mà bỏ mặc những đồng minh thân thiện.
Alan Wilson vừa mở lời đã đưa ra cả chuỗi con số, chứng minh Hà Lan mới là nước cần được giúp đỡ nhất, chứ không phải nước Pháp, nơi có hàng triệu quân dự bị và kho vũ khí chất cao như núi sau chiến tranh thế giới.
Hắn còn ngầm ám chỉ rằng trong chuyện gây sức ép với Tây Ban Nha, trông chờ nước này dùng lính đánh thuê để bồi thường, người Pháp đã tỏ ra quá ích kỷ.
Vì thế, Alan Wilson thậm chí còn viện đến lý lẽ từng được Mỹ dùng khi đưa quân tham chiến ở Việt Nam: một khi không ngăn được Việt Nam đổi màu, cả Đông Nam Á sẽ lần lượt bị nhuộm đỏ, tựa những quân cờ đô-mi-nô đổ dây chuyền. Hắn mong người Pháp đừng chỉ chăm chăm tính toán chút lợi trước mắt, mà phải nhìn đến đại cục.
Trong vấn đề thuộc địa, Anh và Pháp nhất định phải đạt được tiếng nói chung. Sau khi thống nhất điều ấy, đại diện bốn nước Anh, Pháp, Hà Lan và Bỉ cùng tìm đến đại diện Tây Ban Nha Manuel Martín để nói chuyện cho ra lẽ.
Bất cứ vấn đề nào liên quan đến thuộc địa, Alan Wilson đều có quyền lên tiếng tại hội nghị lần này. Đế quốc Anh hiện là đế quốc thực dân lớn nhất thế giới, chuyện thuộc địa của họ không phải nằm ở đâu, mà là còn nơi nào chưa có.
Thuộc địa của Pháp tuy phần lớn tập trung ở Bắc Phi, nhưng tại Đông Nam Á vẫn còn Việt Nam, Lào và Campuchia. Ở Trung Đông lại có Syria. Lợi ích của Anh và Pháp tại những nơi này chồng lấn lên nhau.
Nhưng với những vấn đề có mục tiêu cụ thể, họ phải trao đổi riêng với đại diện từng nước. Chẳng hạn bàn Đông Nam Á với Hà Lan, bàn châu Phi với Bỉ và Tây Ban Nha, còn với Bồ Đào Nha thì nói về Goa và châu Phi.
Năm 1945, Tây Ban Nha rơi vào thời kỳ bị cô lập chưa từng có. Tướng Franco dù ra sức chứng minh Tây Ban Nha không liên quan đến Đức và Ý, rằng trong suốt Thế chiến thứ hai họ vẫn nghiêm ngặt giữ thế trung lập, nhưng chẳng mấy ai tin.
Chưa nói đến thái độ của Liên Xô, ngay cả ấn tượng ban đầu của các nước châu Âu cũng đã rất rõ ràng: chính quyền hiện tại của Tây Ban Nha do Đức và Ý dựng lên. Diễn biến cuộc nội chiến Tây Ban Nha đủ để chứng minh điều đó.
Chính quyền Tây Ban Nha hiện thời có thể xem là tàn dư của Đức và Ý. Nếu không lo Liên Xô nhân cơ hội hưởng lợi, lẽ ra các nước châu Âu đã phải cùng đưa quân lật đổ chính quyền hiện tại của Tây Ban Nha.
Trong hoàn cảnh ấy, Alan Wilson và Nino Bertrand cùng xuất hiện, đại diện cho Anh và Pháp công khai bày tỏ lập trường. Dĩ nhiên họ không định nói năng khách sáo. Vẫn là cách cũ, một người đóng vai mặt đỏ, một người đóng vai mặt trắng. Xét việc nước Pháp đang phong tỏa biên giới với Tây Ban Nha, Nino Bertrand thích hợp làm kẻ dữ hơn.
Hơn nữa, chính Đế quốc Anh đã tìm đến Tây Ban Nha, giúp nước này có mặt tại hội nghị Brussels. Alan Wilson thích hợp đóng vai người hòa giải. Anh và Pháp phối hợp, vừa mềm mỏng vừa cứng rắn, ép Tây Ban Nha phải khuất phục, buộc họ đem sức lực của mình góp vào việc bảo vệ các thuộc địa châu Âu.
Đối với Tây Ban Nha lúc này, đây là một quãng thời gian đen tối và đáng sợ. Dưới sức ép trên trường quốc tế, cả xã hội Tây Ban Nha đều rơi vào trạng thái bất ổn.
Lần này Tây Ban Nha được tham dự hội nghị Brussels, trong nước đã dậy sóng. Người dân đặt rất nhiều hy vọng vào hội nghị. Nhưng trước mặt Manuel Martín, Nino Bertrand đã dội ngay một chậu nước lạnh, ngạo nghễ tuyên bố đó là cái giá Tây Ban Nha buộc phải trả.
Sau khi nhắc đi nhắc lại tình cảnh thật sự của Tây Ban Nha, Nino Bertrand mang theo lời đe dọa, nói thẳng rằng nếu Liên Xô có thể thuyết phục Mỹ thay đổi chính quyền Tây Ban Nha, nước Pháp sẽ vui vẻ chứng kiến.
Alan Wilson vẫn im lặng. Đợi đến khi mọi việc gần như đã đủ độ, hắn mới lên tiếng:
- Thưa ông Martín, thật ra chuyện Tây Ban Nha tham dự hội nghị lần này cũng không được tất cả mọi người tán thành. Các nước chúng tôi đều từng là kẻ thù của Đức trong chiến tranh.
Manuel Martín vội giải thích:
- Thưa ông Alan, Tây Ban Nha trước sau vẫn giữ thái độ trung lập thân thiện. Người Đức từng khuyên Tây Ban Nha tấn công Gibraltar, nhưng chúng tôi đã không làm như vậy.
Alan Wilson bình thản đáp:
- Trung lập đúng là sự thật. Nhưng sự thân thiện ấy dành cho ai, không cần đến những lời giải thích nhợt nhạt lúc này, tất cả các nước đều hiểu rõ. Ngay cả người Mexico cũng không đứng về phía các ông, mà Tây Ban Nha từng là nước cai trị Mexico. Đế quốc Anh, xét đến sự đoàn kết của châu Âu, hy vọng Tây Ban Nha góp sức vào công cuộc tái thiết sau chiến tranh, nhờ đó giành lại sự thông cảm của các nước châu Âu thân thiện. Nhưng Tây Ban Nha cũng phải cho mọi người thấy chút thành ý chứ? Nếu không, Đế quốc Anh chẳng có lý do gì tự biến mình thành kẻ xấu.
Trong lúc Alan Wilson và Nino Bertrand thay mặt hai đế quốc thực dân hùng mạnh nhất, vừa dùng lời lẽ công kích vừa đưa ra lời đe dọa, một nơi khác cũng đang diễn ra cuộc trao đổi riêng.
Ngoại trưởng Pháp Georges Bidault thong thả bước vào phòng nghỉ của De Gaulle. Cửa vừa mở, Charles de Gaulle đặt tập tài liệu trong tay xuống rồi hỏi:
- Georges, mình hoàn toàn tán thành những suy nghĩ trong bản đề cương về nước Pháp này. Trong tương lai có thể nhìn thấy, nước Đức nhất định sẽ nghiêng về phía Anh và Mỹ. Nếu điều đó thành sự thật, nước Pháp sẽ rơi vào tình trạng bị cô lập chưa từng có.
Georges Bidault không tán thành, hỏi ngược lại:
- Cũng giống Tây Ban Nha hiện nay sao?
Sau đó ông nói rõ rằng Anh và Pháp đang gây sức ép với Tây Ban Nha, rồi tiếp lời:
- Xét tình hình hiện tại, người Anh đã cho thấy một sự đoàn kết hiếm thấy. Lần này họ thật lòng muốn thúc đẩy hội nghị Brussels thành công.
De Gaulle đứng dậy rót một cốc nước, làm dịu cổ họng khô khốc rồi nói:
- Nếu là Churchill ngạo mạn kia, hội nghị lần này tuyệt đối không thể diễn ra. Cho dù hiện giờ là Attlee, chúng ta cũng không thể quá lạc quan, cứ một mực tin vào thiện chí của họ.
Ông ngừng lại, uống một ngụm nước rồi nói tiếp:
- Người Anh có thật lòng hay không, chúng ta vẫn phải đề phòng. Lịch sử trước đây đã chứng minh, trong việc khiến các nước châu Âu căm ghét lẫn nhau, người Anh góp công chẳng ít.
Georges Bidault sâu sắc tán thành:
- Mình cũng mong lần này người Anh ít nhất còn biết cư xử cho ra con người. Biết đâu phép màu sẽ xuất hiện.