Đại Đế quốc Anh hiện nay vẫn là một trong ba cường quốc đứng đầu sau chiến tranh. Hải quân Hoàng gia vẫn xếp thứ hai trên thế giới, thuộc địa vẫn trải rộng khắp nơi. Thế nhưng đất nước lại cạn tiền. Kinh tế trong nước của Anh lúc ấy khó khăn đến mức nào?
Trong lịch sử, nước Anh phải đến năm 1954, tức chín năm sau ngày Đức đầu hàng, mới chấm dứt chế độ phân phối lương thực theo định lượng sau Thế chiến thứ hai. Còn Liên Xô, nơi phần lớn chiến trường nằm ngay trên lãnh thổ của mình, lại có gần ba mươi triệu người chết trận, vậy mà đến năm 1949 đã bỏ chế độ này.
Sang thập niên 1950, thu nhập bình quân đầu người của Pháp và Đức lần lượt vượt qua Anh. Từ khi thời đại thuộc địa bắt đầu, châu Âu chưa từng chứng kiến cảnh tượng ấy.
Phải biết rằng trước Thế chiến thứ nhất, thu nhập bình quân đầu người của Đức chỉ bằng một nửa nước Anh. Pháp vốn được xưng là đế quốc thực dân chuyên cho vay nặng lãi, cũng chỉ nhỉnh hơn một nửa đôi chút. Trên toàn lục địa châu Âu, chỉ có nước Hà Lan nhỏ bé, được cả vùng Đông Ấn thuộc Hà Lan nuôi dưỡng, mới đủ sức sánh với Anh.
Xét về tỷ trọng công nghiệp, năng lực sản xuất công nghiệp của nước Đức thời Thế chiến thứ hai gần gấp đôi nước Anh. Vậy mà ngay trong năm đầu tiên phát động tổng động viên, sản lượng vũ khí của Anh đã vượt qua Đức, dù năng lực công nghiệp của Đức lớn hơn Anh gấp đôi. Tất cả được hoàn thành chỉ trong hơn một năm ngắn ngủi.
Trong số các nước tham chiến chính, tỷ lệ động viên của Anh thậm chí còn cao hơn Liên Xô. Có lẽ chỉ có Bulgaria thời Thế chiến thứ nhất mới liều mạng hơn nước Anh trong Thế chiến thứ hai.
Sau năm năm dốc toàn lực đến mức ấy, nền kinh tế quốc dân bị giáng một đòn nặng nề. Mức tổn hại thậm chí còn lớn hơn cả Liên Xô, nơi quê hương trở thành chiến trường.
Kinh tế thời chiến là gì? Đó là bóp méo mọi quy luật kinh tế, gom toàn bộ nguồn lực xoay quanh chiến tranh, đem tương lai của nền kinh tế quốc dân ra tiêu trước để phục vụ chiến tranh. Cách làm ấy không thể kéo dài mãi.
Tổng động viên không tự nhiên sinh ra thêm sức sản xuất. Nó chẳng qua là lấy cái ăn của năm sau nuôi năm nay, rút cạn tương lai để đổi lấy sức mạnh trước mắt. Tỷ lệ động viên càng cao, quá trình khôi phục càng gian nan. Mà tỷ lệ động viên của Anh còn vượt cả Liên Xô, thời gian điều chỉnh đương nhiên cũng phải dài hơn.
Đại Đế quốc Anh hiện giờ thậm chí còn chưa đủ sức áp chế lâu dài những thuộc địa rộng lớn của mình.
Trong lịch sử, phải đến năm 1954, sau khi bỏ chế độ phân phối theo định lượng, nước Anh mới thử tìm cách khôi phục thể diện cho đế quốc. Cuộc chiến kênh đào Suez chính là lần cuối cùng Anh cố cứu vãn đế quốc thuộc địa của mình.
Thủ tướng Attlee muốn phủi bỏ gánh nặng Ấn Độ thuộc Anh để tập trung xây dựng lại trong nước. Còn Alan Wilson thì muốn nhân cơ hội ấy kiếm lợi nhiều nhất có thể. Hai người tuy tính toán khác nhau, nhưng có một điểm chung: mỗi nhát dao chém xuống Ấn Độ thuộc Anh đều đem lợi ích về cho nước Anh.
- Nếu giá cả thích hợp, tôi sẽ đề nghị với Thủ tướng.
Edward Bridges gật đầu đồng ý. Với London, khoản tiền nào cũng quý giá, nhất là trong tình cảnh viện trợ của Mỹ đã bị cắt.
Đại Đế quốc Anh từ trước đến nay có bao giờ phải liên kết với Bỉ, Hà Lan cùng sưởi ấm cho nhau đâu? Vậy mà giờ đây, họ cũng đã phải hạ thể diện làm chuyện ấy. Từ ngày Alan Wilson trở về châu Âu, hắn không ngừng rao giảng ý tưởng bán tài sản thuộc địa để đổi lấy tiền, bổ sung cho nước Anh. Trong giới công chức, chủ trương ấy đã dần có chỗ đứng.
Nếu đã quyết định trút bỏ gánh nặng, để các thuộc địa giành độc lập, vậy thì trong quá trình ấy, tranh thủ bán được bao nhiêu hay bấy nhiêu, ai trả giá cao thì người đó được mua, cũng chẳng có gì sai.
- Tôi tin bang thân vương Junagadh sẽ hiểu rõ thiện ý của Đế quốc.
Alan Wilson vỗ ngực cam đoan. Đám tàu ngầm Đức này, hắn nhất định phải bán được với giá thật hời.
- Alan, cậu đi bàn với người Hà Lan xem mục đích sau cùng của họ đối với Đông Ấn thuộc Hà Lan là gì, và dự tính tệ nhất ra sao.
Edward Bridges gật đầu, rồi giao cho Alan Wilson thêm một nhiệm vụ.
Đã là các nước thực dân nâng đỡ lẫn nhau, vậy phải làm rõ Hà Lan, nước sắp tiến hành chiến tranh, rốt cuộc có kế hoạch cụ thể hay không. Ít nhất, trong hành động quân sự cũng phải giữ được sự minh bạch, để phía Anh còn biết đường phối hợp.
Nếu không rõ Hà Lan muốn gì, nước Anh cũng khó nhúng tay quá sâu. Dù sao đó vẫn là thuộc địa của Hà Lan. Lỡ can thiệp quá mức, rất có thể sẽ tự chuốc họa vào thân.
Alan Wilson hiểu rằng cấp trên đặc biệt coi trọng mình, tinh thần lập tức phấn chấn. Hắn chủ động đi tìm người Hà Lan, chẳng khác nào cứu người lúc nguy nan, giúp họ thoát khỏi cảnh dầu sôi lửa bỏng.
Đại Đế quốc Anh nợ nần chồng chất còn nghĩ đến chuyện bán động cơ phản lực cho Liên Xô. Giờ đây, họ chịu gạt bỏ tôn nghiêm của đế quốc thực dân, chủ động chìa tay cứu giúp, cũng chẳng khó hiểu.
- Thưa ông Alan, dĩ nhiên chúng tôi muốn trở lại châu Á, tiếp tục cai trị quần đảo Đông Ấn.
Đại diện Hà Lan George Armand tỏ vẻ ngạc nhiên khi Alan Wilson tìm đến. Từ bao giờ người Anh lại trở nên biết cảm thông như vậy?
- Chẳng lẽ các ông không có phương án dự phòng nào sao? Chẳng hạn, nếu tình hình chuyển biến bất lợi, tiền đổ vào quá nhiều mà hiệu quả chẳng được bao nhiêu, thì giới hạn cuối cùng của các ông là gì?
Alan Wilson vừa nói vừa ra hiệu bằng tay. Dù gì cũng là nước thực dân trở lại châu Á, đến một kế hoạch tỉ mỉ cũng không có thì chẳng phải quá cẩu thả hay sao?
Chẳng lẽ người Hà Lan vẫn nhìn người bằng con mắt cũ, cho rằng các lãnh tụ dân tộc ở Viễn Đông còn là hạng xoàng xĩnh như trước kia?
Vì vậy, Alan Wilson buộc phải nhắc trước cho người Hà Lan một câu. Trong thâm tâm, hắn mong Hà Lan đừng phí công vô ích, ít nhất cũng phải giành được nhiều hơn lịch sử vốn có. Nếu không, chẳng phải hắn đã chẳng thay đổi được lịch sử hay sao?
Về việc chung, một khi Hà Lan thất bại rút lui, toàn bộ áp lực sẽ dồn lên vai nước Anh. Về việc riêng, Malaya thuộc Anh là phương án thay thế cho Ấn Độ thuộc Anh do các công chức hải ngoại của Đế quốc nhất trí lựa chọn. Chẳng ai muốn nơi mình cai quản cứ dăm ba bữa lại bị quấy phá.
Alan Wilson nhớ rất rõ, trong tương lai sẽ xuất hiện một cách nói giống hệt phiên bản Indonesia: Indonesia và Malaysia vốn là một quốc gia thống nhất từ thuở xa xưa, chỉ vì bọn thực dân phương Tây đáng nguyền rủa đã chia cắt Indonesia thống nhất, biến nó thành hai quốc gia.
Trước khi Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ ra tay hạ bệ Sukarno và Đảng Cộng sản Indonesia, Indonesia vẫn là một nước thân Liên Xô. Chẳng hạn, Hội nghị Bandung từng rất nổi tiếng, đó là hội nghị Á Phi do đại diện chính phủ các nước và vùng lãnh thổ châu Á, châu Phi tổ chức tại thành phố Bandung của Indonesia.
Đây là hội nghị quốc tế quy mô lớn đầu tiên của các nước châu Á và châu Phi, không có sự tham dự của các nước thực dân, nhằm bàn về lợi ích thiết thân của nhân dân hai châu lục. Vì được tổ chức tại Bandung nên hội nghị còn được gọi là Hội nghị Bandung.
Bandung nằm ở Indonesia. Chỉ riêng điều đó cũng đủ cho thấy khuynh hướng của Indonesia. Dưới thời Sukarno, Indonesia luôn cố gắng, với sự ủng hộ của Liên Xô, thống nhất một Đại Indonesia, thôn tính Malaya thuộc Anh.
Alan Wilson đã biết trước tương lai ấy, đương nhiên phải tìm cách phá giải từ gốc. Xét về lý thuyết, Hà Lan đàn áp thành công phong trào chống đối ở Đông Ấn thuộc Hà Lan mới là kết quả có lợi nhất cho Đại Đế quốc Anh.
Bởi Hà Lan dù sao cũng chỉ là một nước nhỏ ở châu Âu, sẽ không thể gây tổn hại đến ảnh hưởng của Đại Đế quốc Anh.
Nhưng Alan Wilson cũng hiểu, chính vì thực lực của Hà Lan không mạnh, nên việc giữ được một vùng Đông Ấn thuộc Hà Lan rộng lớn như vậy mới gian nan vô cùng. Nay họ thậm chí còn chưa có một kế hoạch chặt chẽ, hắn đành ngồi xuống, nghiêm túc bàn bạc với người Hà Lan.
- Thưa ông George, có lẽ ông cũng đã nghe nói, trước khi đầu hàng, quân Nhật đã cố ý vũ trang cho những người kháng chiến Indonesia.
Alan Wilson chậm rãi ngồi xuống, giọng nặng nề.
- Tôi vừa từ Ấn Độ thuộc Anh trở về. Ông có muốn nghe cách nhìn của tôi về châu Á không?
- Thưa ông Alan, quan hệ giữa Hà Lan và Anh từ trước đến nay vẫn rất hòa thuận. Tôi sẽ nghiêm túc lắng nghe cách nhìn của ông về phương Đông.
George Armand hơi lúng túng. Xem ra công tác chuẩn bị của Hà Lan quả thật chưa được đầy đủ.
- Không thể gọi là hòa thuận được. Nhưng so với những mối thù trước đây giữa Hà Lan và Anh, tại tất cả các thuộc địa, chúng ta vẫn có chung một thân phận, đó là kẻ thực dân.
Alan Wilson khẽ xua tay.
- Chủ đề của cuộc họp lần này là làm sao giữ được những lợi ích hiện nằm trong tay châu Âu. Trong vấn đề thuộc địa, mọi người nhất định phải thể hiện sự đoàn kết. Vậy tôi sẽ nói cho các ông biết những tư liệu mình đang nắm được.
Trước khi Nhật Bản quyết định đầu hàng, quân Nhật đóng tại Ấn Độ đã nhận được chỉ thị bí mật từ chính quốc. Chỉ thị yêu cầu họ chuyển giao vũ khí, trang bị cho phong trào dân tộc đòi độc lập của Indonesia, đồng thời kích động người Indonesia nổi dậy, gây rối cho quân Đồng minh. Ngày hôm sau, quân Nhật đóng tại Ấn Độ liền truyền tin khắp Indonesia về việc thành lập Ủy ban Chuẩn bị Độc lập Indonesia.
Nói đến chuyện Nhật Bản vũ trang cho lực lượng độc lập Indonesia, Alan Wilson bỗng chuyển giọng:
- Tôi có thể lập tức gửi điện về New Delhi, ra lệnh cho quân đoàn Ấn Độ đổ bộ lên đảo Java, tranh thủ thời gian chờ quân Hà Lan tới nơi. Nhưng cuối cùng quân Hà Lan có đàn áp thành công lực lượng độc lập hay không thì không phải chuyện sức mạnh bên ngoài có thể quyết định. Dĩ nhiên, về lý thuyết, Đại Đế quốc Anh vẫn mong Hà Lan giành được thắng lợi.
George Armand vừa nghe vậy đã mừng rỡ, lập tức lên tiếng cảm ơn:
- Hà Lan vô cùng cảm kích vì Đại Đế quốc Anh đã ủng hộ chúng tôi trong một quyết định quan trọng liên quan đến cả thế giới văn minh.
- Ông đừng mừng vội, tôi còn chưa nói hết.
Alan Wilson thở dài, nhắc George Armand trước hết đừng vội cảm ơn.
- Việc Nhật Bản hoành hành khắp châu Á, dù nói là nhờ may mắn hay vì nguyên nhân nào khác, vẫn để lại hậu quả hết sức tồi tệ. Nhiều dân bản địa ở Đông Nam Á bị ảnh hưởng bởi chuyện Nhật Bản đánh bại các nước châu Âu, nên trong lòng họ đã không còn kính sợ chúng ta nữa. Đây mới là điều đáng sợ nhất. Ấn Độ thuộc Anh cũng như vậy. Tôi tin tình hình ở quần đảo Đông Ấn sẽ còn nghiêm trọng hơn.
- Đại Đế quốc Anh đương nhiên sẽ cố hết sức ủng hộ Hà Lan, cũng như chúng tôi đã ủng hộ Pháp trở lại Việt Nam. Nhưng khó khăn có thể còn nghiêm trọng hơn điều hai nước các ông tưởng. Vì vậy, tôi có vài lời khuyên riêng.
Alan Wilson nói đến đây thì vẻ mặt lộ rõ sự do dự. Sau cùng, hắn vẫn hạ quyết tâm:
- Muốn duy trì trật tự có lợi cho châu Âu, e rằng không ra tay đủ mạnh thì không được. Hy vọng Hà Lan chuẩn bị sẵn tâm lý, đồng thời cũng phải có phương án dự phòng. Nếu không thể giành quyền cai trị toàn bộ Đông Ấn thuộc Hà Lan, các ông có thể dùng phương án thay thế, chẳng hạn tách riêng hòn đảo lớn nhất Indonesia, nơi dân cư thưa thớt nhất và đương nhiên cũng khó kháng cự nhất. Làm như vậy có lẽ sẽ dễ dàng hơn nhiều.
Vừa học được kinh nghiệm mới từ Thư ký Nội các, Alan Wilson đã quay sang thao thao với người Hà Lan về lợi ích của việc chia để trị. Trong lời nói, hắn còn kín đáo gợi ý rằng đảo Kalimantan thật ra là một lựa chọn rất tốt. Đây là hòn đảo lớn nhất của Đông Ấn thuộc Hà Lan, nhưng dân số chỉ bằng một phần mười toàn vùng.
Nếu không thể duy trì quyền cai trị của Hà Lan trên toàn bộ Đông Ấn thuộc Hà Lan, vậy thì tách Kalimantan ra, dồn sức xây dựng nơi ấy, vẫn sẽ nhận được sự ủng hộ của Đại Đế quốc Anh.