Trước tình hình tại khu vực do Anh chiếm đóng, đảng cầm quyền ở London cũng chẳng phải hoàn toàn yên tâm. Vì vậy, họ phái ngôi sao mới nổi của Công đảng đến tận nơi xem xét một chuyến. Harold Wilson vốn xuất thân từ giới công chức, nên quả là người thích hợp nhất cho nhiệm vụ này.
Nhưng ở chiều ngược lại, Ủy ban Thương mại khu vực chiếm đóng của Anh dĩ nhiên chẳng mấy hoan nghênh vị nghị sĩ Hạ viện đang giữ chức thư ký nghị viện ấy. Khi còn làm công chức, hắn là người của chúng ta. Đến lúc bước chân vào chính trường, hắn lại thành người của bọn họ.
Điều đáng ngại hơn cả là kẻ từng thuộc về phía chúng ta, nay đứng về phía bọn họ, lại hiểu chúng ta quá rõ. Trên đời này, chẳng còn chuyện gì đáng buồn hơn thế.
Hai vị phó thư ký đều cho rằng Alan Wilson thuộc hạng người chẳng biết gì nên chẳng sợ gì. Đẩy việc này sang cho hắn giải quyết vừa hay.
Nhưng Alan Wilson lại không nghĩ vậy. Nếu nhân lúc Harold Wilson còn là nghị sĩ Hạ viện mà làm quen, gây dựng được chút quan hệ, sau này khi Wilson trở thành thủ tướng, dù hắn có ở vị trí nào thì mối quan hệ ấy cũng chẳng phải chuyện xấu.
Alan Wilson từng nghe người ta nhận xét về vị thủ tướng Công đảng này như sau:
“Đó là một học giả đúng nghĩa, từng là giáo sư Oxford. Là lãnh tụ Công đảng nhưng cả đời chưa từng làm một ngày lao động chân tay. Ông ta thích rượu mạnh hơn bia, thích xì gà hơn tẩu thuốc. Mà xì gà lại là biểu tượng của giai cấp tư sản, nên mỗi khi tranh cử, ông ta thường ngậm tẩu để tỏ ra gần gũi với dân chúng.”
Harold Wilson không phải vượt biển bằng tàu như Alan Wilson ngày trước, cũng chẳng cần nếm trải gian khổ của Dunkirk. Chiến tranh đã kết thúc được ba tháng, sân bay quân sự ở Hannover cũng vừa được dọn dẹp xong, việc đi lại nhờ đó nhanh chóng hơn nhiều.
Sân bay không có cảnh đón tiếp rầm rộ. So với lần thư ký nội các Edward Bridges đặt chân tới Berlin, quy mô lần này thật chẳng đáng kể. Chỉ có Alan Wilson đứng chờ, cùng vài trợ lý, trong đó có cả tay chân thân tín Mark.
Dù Harold Wilson là nghị sĩ Hạ viện, lại đang giữ chức thư ký nghị viện, nhưng với rất nhiều người, địa vị ấy vẫn chẳng đáng để bận tâm.
Nghị sĩ Hạ viện có đến vài trăm người. Hơn nữa, Harold Wilson mới chỉ vừa ló dạng trên chính trường. Trong Quốc hội, hắn chưa thể xem là người lão luyện, cũng chưa có uy tín đặc biệt.
Biết đâu chẳng bao lâu nữa, đến kỳ bầu cử, chức nghị sĩ Hạ viện của hắn sẽ biến mất không còn dấu vết. Chuyện như vậy đâu phải chưa từng xảy ra, thậm chí còn xảy ra thường xuyên.
Harold Wilson thong thả bước xuống khỏi máy bay quân sự. Trong tay hắn vẫn cầm chiếc tẩu thuốc mang theo bên mình. Là nghị sĩ Quốc hội hai mươi chín tuổi, ngôi sao mới trên chính trường Đế quốc Anh, hắn vẫn giữ được phong thái rất đĩnh đạc.
Từng làm công chức, hắn hiểu rõ những đồng nghiệp cũ của mình khó đối phó đến mức nào.
Alan Wilson bước lên nghênh đón:
- Thưa ngài thư ký nghị viện, hoan nghênh ngài tới Hannover. Điều kiện ở đây hiện giờ còn khá sơ sài.
Chẳng biết có phải ảo giác hay không, Alan Wilson cứ cảm thấy diện mạo của vị thủ tướng Wilson tương lai này hơi giống Tổng thống Wilson của Hoa Kỳ. Không biết mấy trăm năm trước hai người có phải họ hàng hay không.
Harold Wilson chẳng bận tâm vì người ra đón chỉ có vài người. Theo hắn, tình cảnh ấy hoàn toàn bình thường. Hắn hỏi ngay:
- Tôi tin mọi người đều đang bận rộn. Chuyến này tôi chỉ muốn khảo sát khu vực do Anh chiếm đóng, sau đó trở về làm cơ sở tham khảo cho quyết định của thủ tướng.
Alan Wilson gật đầu, vừa đi bên cạnh hắn vừa nói:
- Đúng là như vậy, thưa ngài thư ký nghị viện. Khu vực do Anh chiếm đóng đã chịu thiệt hại rất nặng. Ngày nào các đồng nghiệp cũng vắt óc lo liệu, chỉ mong sáng hôm sau khu vực này có thể thần kỳ trở lại quỹ đạo bình thường. Riêng vấn đề ngôn ngữ đã đủ khiến người ta đau đầu. Không ít đồng nghiệp đang tự học tiếng Đức. Trong giai đoạn này, nắm được một ngoại ngữ là việc hết sức cần thiết.
Harold Wilson ngạc nhiên:
- Họ đang học ngoại ngữ sao?
Rồi hắn gật gù, tiếp lời:
- Quả thật, làm việc ở Đức mà biết tiếng Đức thì thuận lợi hơn nhiều. Nếu không hiểu ngôn ngữ địa phương, khi ban hành mệnh lệnh rất dễ nảy sinh cách hiểu khác nhau. London cũng đang lo chuyện ấy.
- Dĩ nhiên rồi. Ngay cả lúc rảnh rỗi, tôi cũng phải học ngoại ngữ.
Alan Wilson nhớ tới cô giáo tiếng Đức Isabella, trên mặt bất giác hiện lên nụ cười mãn nguyện. Cả người hắn bỗng trở nên ôn hòa hơn.
Ra khỏi sân bay, hai người lên xe. Harold Wilson hỏi với vẻ hứng thú:
- Tôi nghe nói khu vực do Anh chiếm đóng đang phát động phong trào khuyến khích phụ nữ Đức gánh vác công cuộc tái thiết nước Đức. Tiến triển hiện giờ ra sao? Có hiệu quả không?
Alan Wilson thành thật đáp:
- Hiệu quả rất rõ. Theo tình hình hiện nay, Bonn tiến triển nhanh nhất. Việc dọn dẹp thành phố gần như đã hoàn tất. Dĩ nhiên, cũng phải nói rằng Bonn không lớn, mức độ tàn phá không nặng, nhiều cơ sở vẫn còn hoạt động được. Nhưng tôi tin đây là một khởi đầu tốt.
Harold Wilson gật đầu tán thành:
- Quả đúng như vậy! Thật ra những người Đức ở nơi khác đâu biết mức độ hư hại của Bonn nặng hay nhẹ. Người Đức hiện giờ chỉ mong có được một bữa no, làm gì còn tâm trí đi điều tra. Chúng ta cứ lấy Bonn làm hình mẫu để đưa tin, như thế cũng đủ chứng minh công việc đang tiến triển thuận lợi.
Alan Wilson gật gù đồng ý. Hắn thầm thấy thật đáng tiếc khi Harold Wilson đã rời bỏ công việc công chức để nhảy vào chốn chính trường hiểm ác. Tương lai của Đế quốc Anh đã mất đi một người đầy tớ tận tụy của nhân dân.
Nhưng chuyện ấy cũng chưa hẳn là điều xấu. Alan Wilson xem chuyến đi này như một cơ hội, bởi Harold Wilson lúc này tuy chỉ là nghị sĩ nhưng quả thật là một nhân vật lợi hại. Chính vì thế hắn mới chủ động xin tiếp đón.
Trong số những vị thủ tướng được Nữ hoàng yêu thích nhất và có quan hệ riêng tư thân thiết nhất với bà, Wilson chắc chắn đứng đầu. Khi Wilson nghỉ hưu, Nữ hoàng còn phá lệ tới phố Downing dự tiệc do thủ tướng chủ trì. Ngoài Wilson ra, chỉ có Churchill từng được hưởng vinh dự ấy khi về hưu. Có thể nói, Wilson là vị thủ tướng duy nhất từng trở thành bạn bè theo đúng nghĩa thông thường với Nữ hoàng.
Còn vị thủ tướng có quan hệ tệ nhất với Nữ hoàng qua các đời, chẳng nghi ngờ gì nữa, chính là bà Thatcher. Những cuộc cải cách tự do hóa của Thatcher cắt giảm phúc lợi, đẩy nước Anh đi sâu vào con đường lấy tài chính làm trụ cột kinh tế.
Alan Wilson chưa vội bàn đến hậu quả. Nhưng những gia đình công nhân phản đối Thatcher đã nhiều lần tới Cung điện Buckingham, trao đơn thỉnh nguyện cho Nữ hoàng, xin bà gây sức ép với Thatcher. Họ hiểu rõ mâu thuẫn giữa hai bên, nên cho rằng Nữ hoàng có thể lên tiếng giúp mình.
Trong thời gian Thatcher cầm quyền, địa vị của Nữ hoàng lại trở nên quan trọng hơn. Thậm chí không ít người Anh còn mong bà khiến người đàn bà đáng ghét kia mau chóng rời khỏi chức vụ.
Harold Wilson nghe Alan Wilson trình bày xong tình hình rồi hỏi:
- À phải rồi, Alan. Tôi nghe nói cậu từng làm việc ở Ấn Độ thuộc Anh. Cậu thấy thế nào về kế hoạch phục hồi kinh tế hiện nay? Tôi nghe nói cậu đã xem qua bản kế hoạch ấy.
Alan Wilson thầm bĩu môi. Xem qua gì chứ, chính là kế hoạch do hắn đề ra!
Ngoài mặt, hắn vẫn lập tức đáp:
- Tôi chỉ nghe người ta nhắc sơ qua về kế hoạch chấn hưng kinh tế. Xét riêng từ góc nhìn của tôi, đây là một kế hoạch rất tốt. Khu vực do Anh chiếm đóng ở Đức và Ấn Độ thuộc Anh có thể học hỏi lẫn nhau, bù đắp những điểm yếu của mỗi bên. Đó là hướng đi rất đáng làm.
- Nền kinh tế một quốc gia cũng giống như khí hậu trên Trái đất, nơi nóng nơi lạnh, chẳng chỗ nào giống chỗ nào. Khi ở Hồng Kông, tôi từng nghe một câu: dựa núi thì ăn sản vật trên núi, gần sông thì kiếm sống nhờ sông nước. Ven biển ắt có dân chài, không thể bắt họ bỏ lưới đi cày ruộng. Nước Đức vốn có nền công nghiệp, còn Ấn Độ thuộc Anh lại có nhu cầu khổng lồ. Đem hai bên nối lại với nhau, để cùng trở thành một phần trong công cuộc phục hồi kinh tế của Đế quốc Anh, đó là việc thuận theo lẽ tự nhiên.
- Cũng giống như cuộc Cách mạng Công nghiệp. Việc sử dụng than đá đã thúc đẩy sự phát triển của máy hơi nước. Nhưng trên thế giới có rất nhiều quốc gia không có than đá, chẳng hạn các nước Mỹ Latinh. Không có than đá thì họ phải tiến hành Cách mạng Công nghiệp bằng cách nào?
Harold Wilson khen Alan Wilson:
- Cách nhìn này rất mới mẻ.
Hắn vốn xuất thân là học giả Đại học Oxford. Khi biết Alan Wilson cũng là sinh viên Oxford, chỉ có điều vẫn chưa tốt nghiệp, Harold Wilson liền nói:
- Chiến tranh đã làm gián đoạn việc học của cậu, nhưng cũng rèn luyện năng lực làm việc. Nay chiến tranh kết thúc rồi. Gần đây không ít sinh viên thời trước chiến tranh đã quay lại làm luận văn tốt nghiệp. Khi nào cậu định nộp đơn?
Alan Wilson đáp:
- Tôi nghĩ trong giai đoạn đặc biệt này, trường đại học có lẽ vẫn mở cửa nhận đơn cho tới cuối năm.
Thấy Harold Wilson gật đầu, Alan mới thở phào rồi nói tiếp:
- Vậy trước cuối năm tôi nộp đơn vẫn được chứ? Cảm ơn Đại học Oxford đã linh động như vậy.
Hai người vừa là đàn anh, đàn em trong trường, vừa có dịp trao đổi giữa một học giả và một kẻ chuyên ngồi suy luận trên giấy. Vì thế, củ khoai nóng khiến Tim Brand và Harold Wilson đau đầu lại chẳng làm bỏng tay Alan Wilson.
Đứng trước Harold Wilson uyên bác, Alan chỉ có thể dựa vào mớ kiến thức phong phú của một kẻ chuyên bàn chuyện trên giấy để ứng phó. Trong suốt thời gian tiếp đón, hắn không hề để lộ ý chống đối.
Alan Wilson nhún vai:
- Xét trình độ khoa học kỹ thuật hiện nay, trong giai đoạn khôi phục sau chiến tranh, công việc nào cũng quan trọng. Một khi giai đoạn khôi phục hoàn tất, các nước châu Âu có lẽ sẽ lại cạnh tranh gay gắt. Khi ấy, hoặc phải nâng cao hiệu suất làm việc, hoặc phải cải thiện phúc lợi. Thật ra vẫn còn một cách khác.
Harold Wilson lập tức hứng thú:
- Cách gì vậy?
Hắn rất tò mò trước những ý tưởng kỳ lạ luôn xuất hiện trong đầu Alan Wilson.
Alan Wilson nói, giọng hơi ngượng:
- Cũng giống như cách Đế quốc Anh định vị vai trò của Ấn Độ thuộc Anh, tiến hành chuyển giao ngành sản xuất.
Hắn vội bổ sung:
- Dĩ nhiên, đây chỉ là suy nghĩ cá nhân của tôi. Thật ra cũng giống như ngành dệt may. Ngành này gần như không có ngưỡng gia nhập, quốc gia nào cũng có thể làm. Nhìn vào lịch sử của Đế quốc Anh là thấy. Trước hết, chúng ta dùng máy dệt để phá hủy trung tâm dệt may của châu Á, tức ngành dệt may Ấn Độ.
- Ngành dệt may tồn tại gần như lâu đời ngang với lịch sử loài người, lại là ngành có ngưỡng gia nhập thấp nhất. Gần như quốc gia nào cũng có thể phát triển.
Theo lý thuyết vòng đời sản phẩm, các ngành công nghiệp và những sản phẩm công nghiệp khác nhau đều trải qua các giai đoạn phát triển riêng, gồm đổi mới, tăng trưởng, trưởng thành và suy thoái.
Alan Wilson nói tiếp:
- Nếu Đế quốc Anh tìm được những ngành có tiềm năng phát triển, rồi từ bỏ ngành dệt may, thứ mà quốc gia nào cũng có thể làm, thì tình hình sau này sẽ giống như máy dệt của Đế quốc Anh đối đầu với nghề dệt thủ công của Ấn Độ. Có khi chúng ta chỉ cần xuất khẩu một chiếc máy bay là đổi được hơn một triệu chiếc áo sơ mi.