Chiến tranh đã kết thúc, nước Anh cũng phải khôi phục sản xuất. Từ khi Thủ tướng Attlee lên nắm quyền, việc ấy càng trở nên cấp bách. Giờ đây chẳng còn kẻ thù bên ngoài, công chức lại là tầng lớp dễ khiến người ta căm ghét.
Họ không phải làm việc nặng nhọc, đồng lương thì ổn định, đặt cạnh những người dân Anh đang chật vật bắt đầu lại từ đầu, họ bỗng trở nên chướng mắt giữa lúc cả nước phải thắt lưng buộc bụng.
Cứ kéo dài thế này, khó mà bảo đảm Thủ tướng Attlee sẽ không nghĩ đến chuyện cắt giảm nhân sự. Trước khi ông ta nảy ra ý ấy, Edward Bridges phải tìm cách chứng minh rằng công việc hiện nay chất đống, cần công chức chạy ngược chạy xuôi mới kham nổi.
Trong thời buổi khó khăn, thủ tướng chỉ nghĩ đến tiết kiệm. Còn thư ký nội các thì lúc nào cũng muốn có càng nhiều người dưới quyền mình càng tốt. Bởi vậy, vừa nghe tin thủ tướng định từ bỏ Ấn Độ thuộc Anh, Edward Bridges đã cuống cả lên.
Thuộc địa quan trọng với thủ tướng Đế quốc Anh, nhưng còn quan trọng hơn với thư ký nội các.
Bridges không thể phản đối chính sách của thủ tướng, chỉ còn cách tìm phương kế hóa giải hậu quả xấu, tốt nhất là khiến thủ tướng tự thấy khó mà tiến hành.
Tối hôm ấy, Edward Bridges hẹn một vị khách. Người kia vừa đến, hắn hiếm hoi để lộ vẻ lo âu.
- Ngài Maurice, ngài nói xem mình phải làm sao đây? Chuyện này rắc rối hơn gấp mười lần việc ngài gặp phải năm 1919. Ít nhất khi cuộc Đại chiến trước kết thúc, thủ tướng của ngài đâu có định từ bỏ thuộc địa?
- Quả đúng là vậy!
Ngài Maurice Hankey mỉm cười, nhìn Edward Bridges đang rối bời.
- Xem ra vị thủ tướng mới khiến cậu chẳng biết xoay xở thế nào rồi?
Trong Chiến tranh thế giới thứ nhất, Maurice Hankey từng giữ chức thư ký Ủy ban Quốc phòng Đế quốc, đồng thời đứng đầu văn phòng nội các thời chiến.
Chính Hankey là người gây dựng nên bộ máy công chức của Đế quốc Anh. Từ khi giữ cương vị đứng đầu giới công chức Anh cho đến lúc về hưu năm 1938, ông đã làm việc suốt hai mươi hai năm. Người kế nhiệm ông làm thư ký nội các chính là Edward Bridges.
Có thể nói, mọi thứ Edward Bridges có được ngày nay đều do một tay Maurice Hankey tạo dựng.
Sau khi nghỉ hưu, Hankey gia nhập Đảng Bảo thủ. Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ, ông được bổ nhiệm làm bộ trưởng không bộ trong nội các Neville Chamberlain.
Trước người từng gây dựng văn phòng nội các, Edward Bridges chẳng cần giấu giếm điều gì. Đối phương nay đã là chính khách, nhưng từng làm thư ký nội các và đứng đầu giới công chức, hẳn hiểu rõ nỗi khổ của người trong cuộc. Bridges gật đầu:
- Một khi từ bỏ Ấn Độ thuộc Anh, mười vạn công chức sẽ phải trở về chính quốc. Trừ phi chúng ta tìm được nơi khác để điều họ đến.
- Chà, tình hình quả thật nghiêm trọng!
Maurice Hankey gật gù, tự nói với mình:
- Nền móng của Đế quốc Anh đang lung lay. Cậu định ứng phó ra sao?
- Hôm nay, mình đã dựa vào bức điện của Thống chế Montgomery để xin thủ tướng phái công chức sang tổ chức bộ máy dân sự tại khu chiếm đóng của Anh.
Bridges vừa nói, vừa thấy Maurice Hankey giơ thẳng bốn ngón tay. Hắn sảng khoái thừa nhận:
- Đúng vậy, mình đã đưa ra kế hoạch gồm bốn bước, định điều ngay hai nghìn công chức từ các bộ ngành sang Đức.
- Tốt lắm. Lúc này, toàn thể công chức Đế quốc Anh đều phải nhận ra nguy cơ đang đến gần và làm việc cho hiệu quả.
Maurice Hankey gật đầu tán thành.
- Mình cũng nghe thủ tướng nhắc đến kế hoạch thiết lập cơ chế hai đường liên kết giữa khu chiếm đóng của Anh tại Đức và Ấn Độ thuộc Anh. Ý tưởng ấy hay đấy, do cậu nghĩ ra sao?
- Đến ngài Maurice cũng cho rằng đó là ý hay, vậy mình chẳng còn gì phải lo nữa.
Edward Bridges thở phào, không trả lời thẳng. Dù đã về hưu, rồi lại làm bộ trưởng, ngài Maurice Hankey vẫn là chủ tịch Ủy ban Tư vấn Thuộc địa, có tiếng nói rất lớn trong các vấn đề thuộc địa.
- Nếu thủ tướng hỏi ý ngài…
- Ta sẽ ủng hộ đề nghị ấy!
Ngài Maurice Hankey nhướng mày.
- Thật ra trong lòng chúng ta đều hiểu, sự phồn vinh của Đế quốc Anh được xây dựng trên các thuộc địa. Nếu chi phí quá cao thì không phải không thể từ bỏ, nhưng phải tránh để chuyện Bắc Mỹ lặp lại. Chúng ta cần chứng minh rằng các thuộc địa sẽ rơi vào rắc rối nếu thoát khỏi sự cai trị của Đế quốc Anh. Loạn lạc, đói kém, xung đột tôn giáo, tàn sát giữa các dân tộc, gì cũng được. Nếu những cảnh tượng tuyệt vời ấy xảy ra, chúng ta sẽ có lý do tiếp tục cai quản những dân tộc lạc hậu, trước khi họ không còn tự quản nổi.
- Thật sao? Quả là một thảm kịch!
Edward Bridges hiểu ý, nâng ly cụng với Maurice Hankey. Cạch một tiếng, hai chiếc ly chạm nhau.
- Nhưng chuyện này tốt nhất cứ để nó xảy ra tự nhiên. Chúng ta cần tìm một người trông vô hại, tốt nhất là chưa từng lăn lộn lâu năm trong bộ máy công chức. Gần đây, ta vừa hay biết được một người như thế…
Ở tận Berlin, Alan Wilson bỗng hắt hơi hai cái. Hắn nhìn Mihailović đang kinh ngạc. Hắn hiểu rằng bắt ngần ấy người rời khỏi châu Âu chẳng phải chuyện dễ dàng chấp nhận với họ. Nhưng trước mắt, chẳng còn cách nào khác.
- Chúng tôi không thể ở lại châu Âu sao?
Ánh mắt Mihailović tối sầm.
- Chúng tôi là người châu Âu, sao có thể đến châu Phi sống cùng một đám người da đen?
- Thưa ông Mihailović, lực lượng vượt biên do ông dẫn dắt giờ lại do tôi xử lý. Lẽ nào ông vẫn chưa hiểu người Mỹ không định cưu mang các ông? Ngay cả tướng Patton, người từng cho phép các ông đi qua, giờ cũng đã bị cách chức rồi.
Alan Wilson nhìn hắn với vẻ cảm thông.
- Ai cũng biết nước Mỹ không bị chiến tranh tàn phá, nhưng đó là đất nước do người Mỹ vất vả dựng nên. Người dân Mỹ cũng chẳng muốn các ông chuyển sang đó. Người ta có chào đón người nhập cư thì cũng chỉ muốn những người có giá trị, nói đơn giản là người có tiền. Còn thuộc hạ của ông, ngoài kỹ năng quân sự ra thì chẳng có gì đáng kể.
Alan Wilson thở dài, tiếc nuối. Nước Mỹ lúc này vẫn chưa phát cuồng vì nhập cư, người ta không hề chào đón người từ bên ngoài. Dẫu có mở cửa, họ cũng chỉ mong đón những người nhập cư ưu tú, nói trắng ra là giàu có. Thuộc hạ của Mihailović hiển nhiên chẳng có gì ngoài tài đánh trận.
- Nhưng đến châu Phi ư?
Vừa nghĩ đến cảnh phải rời bỏ quê hương, Mihailović đã thấy lòng nặng trĩu. Thậm chí hắn còn muốn dẫn đám người tị nạn đánh đường về Nam Tư, liều mạng với Tito, còn hơn phải đến châu Phi.
- Châu Phi thì có gì không tốt?
Alan Wilson bất mãn hỏi.
- Ông không biết đó là nơi thế nào sao? Đế quốc Anh định đưa các ông đến Rhodesia, đất đai và tài nguyên đều rất phong phú. Mỗi người có thể được chia một trăm mẫu Anh, tha hồ làm chủ một trang trại. Ở Nam Tư, ông có nằm mơ cũng chẳng nghĩ đến chuyện ấy. Cứ nhìn Nam Tư đi: một quốc gia, hai loại chữ viết, ba thứ tiếng, bốn tôn giáo, năm dân tộc gồm Serbia, Croatia, Slovenia, Macedonia và Montenegro. Biết đâu sau này, những người Nam Tư không chạy thoát còn phải ghen tị với các ông.