Cùng lúc ấy, khu chiếm đóng của Anh cũng bắt tay vào công cuộc khôi phục. Trong khu này có vùng Ruhr, trái tim công nghiệp của nước Đức. Vùng Ruhr quan trọng đến đâu? Nếu xét nước Đức toàn vẹn trước Chiến tranh thế giới thứ nhất, riêng nơi này đã chiếm tới năm mươi chín phần trăm năng lực công nghiệp cả nước. Một khi Ruhr bị phá hủy, nước Đức coi như xong đời.
Hai vùng công nghiệp lớn còn lại của Đức, kể cả vùng Silesia, cộng lại cũng chỉ chiếm bốn mươi mốt phần trăm.
Huống hồ lúc này, vùng Saar đã bị Pháp chiếm. Pháp còn định sáp nhập nơi ấy vào lãnh thổ của mình, còn vùng công nghiệp Silesia thì đã thuộc về Ba Lan.
Với nước Đức năm 1945, vùng Ruhr gần như là tất cả. Chỉ cần khu chiếm đóng của Anh phồn thịnh trở lại, sức sống ấy sẽ nhanh chóng lan khắp nước Đức.
Khôi phục theo cách thông thường không thể đạt tốc độ ấy. Muốn xoay chuyển tình thế thật nhanh, ngoài nước Mỹ giàu nứt đố đổ vách, chỉ còn cách học Liên Xô, dùng kế hoạch thời chiến để phát triển.
Nếu lịch sử không đổi, Đế quốc Anh hiện còn ba năm để tự mình khôi phục sản xuất trong khu chiếm đóng của Anh.
Nếu tính cả thời điểm Ấn Độ thuộc Anh giành độc lập, thời gian chỉ còn hai năm. Nhưng nếu Alan Wilson trở lại Ấn Độ thuộc Anh, hắn nhất định sẽ cố hết sức trì hoãn ngày độc lập, dĩ nhiên việc đó cần đến sự hợp tác của mười vạn công chức Ấn Độ thuộc Anh.
Việc khôi phục khu chiếm đóng của Anh có hiệu quả hay không chỉ còn trông vào quân đội chiếm đóng. Từ trước khi Hội nghị Potsdam khai mạc, Tổng tư lệnh quân đội Anh Montgomery đã đi khắp nơi nhận huân chương, lĩnh danh hiệu công dân danh dự. Trong bản “Thư gửi nhân dân Đức ở khu chiếm đóng của Anh”, ông ta viết:
“Phải tích cực thu hoạch mùa màng, khôi phục đường sá và các phương tiện giao thông, nối lại dịch vụ bưu chính và điện tín.
“Một số ngành công nghiệp cần tiếp tục hoạt động. Nhân dân Đức phải tuân lệnh Tổng tư lệnh, sản xuất những nhu yếu phẩm cho toàn khu vực, khôi phục đời sống kinh tế của đất nước.”
Có thể thấy khu chiếm đóng của Anh, vốn được giao cho Anh từ Hội nghị Yalta, cũng hết sức quan trọng trong mắt chính phủ London. Hiện giờ, các khu chiếm đóng đều nằm dưới chế độ quân quản. Xét về hiệu quả, quân quản hẳn là mô hình phát huy ưu thế tốt nhất.
Người dân được tự do qua lại giữa các khu chiếm đóng của phe Đồng minh phương Tây, nhưng vẫn không được vào khu của Liên Xô. Chỉ riêng ở Berlin, trên danh nghĩa, các nước Đồng minh mới được tự do đi lại giữa những khu vực do mình quản lý.
Một khi người dân có thể đi lại giữa khu của Anh, Mỹ và Pháp, vậy thì phải xem bên nào khôi phục trước. Nơi đi trước ắt sẽ hút người từ các khu khác đổ sang. Xét về dân số, vị trí lẫn công nghiệp, khu chiếm đóng của Anh đều đứng đầu trong bốn khu.
Alan Wilson còn liệt kê danh sách những công ty Đức nổi tiếng trong Thế chiến thứ hai: Krupp, Henschel, Mauser, Mercedes-Benz, Rheinmetall, Siemens, Bayer, Carl Zeiss, Thyssen, Messerschmitt, Volkswagen, Opel… Tên tuổi nào cũng vang dội khắp thế giới.
Thế nhưng giờ đây, những công ty lừng danh ấy đều nằm im giữa đống đổ nát ở vùng Ruhr, chờ người đến cứu.
Các công ty từng góp sức duy trì cỗ máy chiến tranh của Đức đã rơi xuống đáy vực về giá trị khi nước Đức bại trận. Trong mắt Alan Wilson, dù phải đãi cát tìm vàng, khu chiếm đóng của Anh vẫn là nơi đáng giá nhất.
Trên thực tế, Edward Bridges, thư ký nội các vừa trở về London, cũng đang tính cách làm một tay trung gian.
Vốn dĩ Bridges chẳng mấy hứng thú với chế độ giá cả hai tầng. Nhưng sau khi Thủ tướng Attlee lên nắm quyền và hé lộ quan điểm về địa vị tương lai của Ấn Độ thuộc Anh, Bridges bắt đầu thực lòng để tâm đến kế hoạch này.
Sở dĩ khi còn ở Đức, cuối cùng hắn đồng ý đưa người tị nạn Nam Tư đến Rhodesia là vì muốn răn đe Nam Phi, khiến những người Boer đang rục rịch nổi dậy biết yên phận đôi chút.
Trên danh nghĩa, Nam Phi vẫn là thuộc địa của Đế quốc Anh. Nhưng sau Thế chiến thứ hai, thái độ của nước này với London dường như đã có thay đổi vi tế.
Thế giới năm ấy, nếu xếp hạng các cường quốc, thì thứ tự sẽ là Mỹ, Liên Xô, Anh, Canada, Pháp và Nam Phi. Đó là bảng xếp hạng sức mạnh quốc gia năm 1945.
Thoạt nhìn, Đế quốc Anh vẫn rất hùng mạnh, chiếm ba vị trí trong sáu nước đứng đầu. Nhưng Canada còn nể chút tình xưa nghĩa cũ, còn những người Boer vốn ngang ngạnh sẽ hành động ra sao thì chẳng ai biết được.
Trong lúc lập kế hoạch, Edward Bridges đến gặp Thủ tướng Attlee, mang theo bức điện của Montgomery.
- Thưa Thủ tướng, điện báo của Montgomery có nhắc đến một số đề nghị khôi phục khu chiếm đóng của Anh.
Attlee gãi vầng trán nhẵn bóng, hỏi:
- Ồ, vị nguyên soái của chúng ta có đề nghị gì?
Edward Bridges đẩy kính, thong thả đáp:
- Hiện giờ, quân đội chiếm đóng của Anh cùng những binh lính Đức được thả về đang duy trì trật tự trong khu vực. Cách làm này rất hiệu quả. Nhưng phải thừa nhận rằng quân nhân chẳng có mấy cách để vực dậy kinh tế. Vì thế, nguyên soái Montgomery muốn lập một chính quyền dân sự. Chỉ có điều không thể vội vàng, bởi nếu tìm người trong nước Đức lúc này, gần như ai cũng từng làm việc cho Hitler. Chúng ta không thể bảo đảm họ đáng tin.
Nghe Bridges chậm rãi trình bày như ngâm lời, Attlee gật đầu hỏi:
- Ngài Edward, ý cậu là khu chiếm đóng của Anh hiện đang thiếu người quản lý?
- Đúng vậy, thưa Thủ tướng. Tình hình nước Đức hiện nay, mỗi ngày trì hoãn là người dân trong khu chiếm đóng phải chịu khổ thêm một ngày. Vì vậy, tôi có một kế hoạch, xin Thủ tướng xem qua.
Trong lúc Attlee xem kế hoạch, Edward Bridges đứng bên giải thích:
- Đây là kế hoạch gồm bốn giai đoạn. Giai đoạn thứ nhất, các tư lệnh quân khu cùng bộ máy quân quản của mình chịu trách nhiệm điều hành chính quyền quân quản. Giai đoạn thứ hai, đào tạo một nhóm ủy viên hành chính địa phương để thay thế các tư lệnh quân khu, hiện đang đứng đầu chính quyền quân quản. Giai đoạn thứ ba, các tư lệnh quân khu thôi giữ chức vụ đứng đầu chính quyền quân quản. Giai đoạn thứ tư, nhân sự do chính quyền quân quản bổ nhiệm sẽ từng bước nhường chỗ cho công chức dân sự, đồng thời số lượng nhân viên phải giảm đáng kể.
- Khi hoàn tất cả bốn giai đoạn, công việc xác minh những quan chức Đức không phạm tội trong chiến tranh hẳn cũng đã xong. Đến lúc đó, Đế quốc Anh có thể bàn giao công việc cho người Đức.
Kế hoạch bốn bước do thư ký nội các vạch ra được Edward Bridges trình bày, rồi thuận lợi thông qua tại chỗ Thủ tướng Attlee. Vừa rời văn phòng thủ tướng, Bridges lập tức ra lệnh:
- Điều hai nghìn công chức từ các bộ ngành và chính quyền địa phương sang Đức.