Cái gọi là kế hoạch phục hồi kinh tế, xét đến tận gốc, chính là tuyên bố rằng trước khi máu người Ấn Độ chảy cạn, Đế quốc Anh tuyệt đối không đầu hàng. Dĩ nhiên, câu ấy chỉ nói đến phần việc thuộc về nước Anh, còn những nước khác lại là chuyện khác.
Cái tên “cộng đồng thuộc địa châu Âu” quả thực dễ làm tổn thương tình cảm của các khu vực và dân tộc khác. Nói khái quát như vậy cũng chưa hẳn đúng.
Chẳng qua, những nước mà Đế quốc Anh muốn liên lạc lại vừa khéo đều là các nước thực dân. Trong một sự trùng hợp hiếm có, tất cả đều có lợi ích chung. Vì thế, mọi người có thể ngồi xuống, bình tĩnh bàn bạc xem làm thế nào khôi phục luật pháp và trật tự ở châu Âu.
Nền tảng của kế hoạch phục hồi kinh tế chính là đề nghị Alan Wilson từng đưa ra: xây dựng mối liên hệ giữa Ấn Độ thuộc Anh và vùng nước Đức do Anh chiếm đóng, áp dụng cơ chế hai mức giá, nhanh chóng khôi phục rồi tận dụng năng lực công nghiệp của nước Đức để bù vào phần sản xuất thiếu hụt của chính quốc. Đồng thời, dùng thị trường Ấn Độ thuộc Anh làm nơi tiêu thụ hàng hóa Đức.
Xét trên nguyên tắc, Đế quốc Anh hy sinh lợi ích của mình để giúp nước Đức hồi sinh, rồi nhận lại một khoản thù lao nhỏ bé thì cũng chẳng có gì quá đáng. Mọi chuyện đều hợp tình hợp lý.
Nước Mỹ không bị chiến tranh tàn phá, giờ đây đang nắm trong tay nguồn tài chính hùng hậu. Liên Xô thì đất rộng của nhiều, lại có ưu thế áp đảo về quân sự thông thường lẫn năng lực hành chính. Vậy nên, các nước Tây Âu chỉ còn cách tự tìm kiếm ưu thế cho mình.
Từ một viên chức trẻ nóng lòng muốn tiến bộ như Alan Wilson, đến Thư ký Nội các Edward Bridges, rồi cuối cùng là Thủ tướng Đế quốc Anh Attlee, kế hoạch phục hồi kinh tế châu Âu về sau được gọi là Kế hoạch Attlee đã ngày càng đến gần ngày xuất hiện.
Còn với viên tép riu trong Hội nghị Potsdam, Bộ Ấn Độ đã truyền đạt chỉ thị của Thư ký Nội các Edward Bridges cho Nam tước Barron, viên liên lạc của Ấn Độ thuộc Anh tại New Delhi.
Ngày đế quốc Nhật Bản diệt vong đã chẳng còn xa. Cuộc chiến của Liên Xô ở vùng Viễn Đông về cơ bản không liên quan đến Đế quốc Anh, nhưng theo một số tin tức tình báo, quân đội Liên Xô đã tiến công Hokkaido.
Phần có liên quan đến Đế quốc Anh nằm ở chiến trường Đông Nam Á. Theo sự phân chia tại Hội nghị Potsdam, ngoại trừ quân Nhật ở Philippines và miền Bắc Việt Nam, toàn bộ binh lính Nhật tại Đông Nam Á, tức lực lượng được gọi là Quân đội Phương Nam Nhật Bản, sẽ đầu hàng Đế quốc Anh.
Người tiếp nhận sự đầu hàng ấy là ai, Alan Wilson chỉ cần nhắm mắt cũng đoán ra được. Chắc chắn đó sẽ là cha của Pamela Mountbatten. Gần tám trăm nghìn quân thuộc Quân đội Phương Nam Nhật Bản phần lớn sẽ rơi vào tay Đế quốc Anh, trong đó ước chừng có từ năm trăm nghìn đến sáu trăm nghìn người.
Trong bức điện gửi về New Delhi, Alan viết rõ rằng quân Nhật đã tàn phá Đông Nam Á, nay nên để họ tham gia công cuộc tái thiết sau chiến tranh nhằm chuộc lại tội lỗi. Chuyện này vốn chẳng mới mẻ gì. Ngay tại chính quốc, nước Anh đã có bốn trăm nghìn binh lính Đức đang sửa cầu, đắp đường.
Điều Đế quốc Anh muốn phô bày là cách đối xử nhân đạo với binh lính Đức trong vùng nước Đức do Anh chiếm đóng, chứ không phải những tù binh Đức đang bị giữ tại chính quốc. Về mặt đạo đức, cần biết uyển chuyển cho hợp thời, không thể câu nệ đến mức cứng nhắc.
Sau đoạn nói về việc giam giữ binh lính Nhật và bắt họ tham gia tái thiết, Alan bổ sung yêu cầu: sau khi trở lại Mã Lai thuộc Anh, phải thống kê tỷ lệ dân số người Hoa và người Mã Lai trong toàn vùng.
Hắn cũng không quên nhắc rằng, nếu Hà Lan không kịp đến Jakarta, quân đội Anh có thể tạm thời kiểm soát tình hình tại đó, chờ quân Hà Lan tới rồi mới quyết định cách xử lý.
Sau phần nói về việc đối xử với tù binh Nhật là nội dung liên quan đến Thái Lan. Người ở chính quốc chưa chắc đã hiểu rõ chuyện này, nhưng các viên chức của Ấn Độ thuộc Anh thì thừa biết vai trò của Thái Lan. Đối xử với Thái Lan như một nước bại trận, đưa ra hình phạt ở mức vừa phải, chắc chắn Nam tước Barron sẽ hiểu.
Việc gây sức ép bằng lời lẽ và binh lực với Thái Lan có thể bắt đầu ngay từ bây giờ. Thái Lan vẫn ôm mối hận với Pháp vì người Pháp đã chiếm Lào và Campuchia, hai vùng vốn từ lâu vẫn được người Thái xem là đàn em của mình. Trong mắt nhiều người Thái quan tâm đến chính trị, đế quốc thực dân chính là Anh và Pháp, chẳng liên quan gì đến Nhật Bản.
Thế nhưng kẻ thù mà Thái Lan phải đối mặt khi bị trừng phạt lại không phải Nhật Bản, mà là nước Mỹ đang xuất hiện với tư cách đồng minh. Chính phủ Luang Phibun thân Nhật đã sụp đổ, thay vào đó là một chính phủ dân sự.
Mọi chuyện có liên quan rất lớn đến “Phong trào Thái Lan Tự do” do đại sứ Thái Lan tại Mỹ phát động. Thái Lan đã từ bỏ những vùng miền Bắc Mã Lai, bang Shan và các khu vực khác do Nhật Bản giao cho, đồng thời đồng ý bồi thường những thiệt hại mà lợi ích của Anh và Mỹ phải gánh chịu tại Thái Lan trong thời chiến.
Hơn nữa, bản thân Luang Phibun vốn là kẻ tiếm quyền, từng lật đổ vua Rama VII rồi thao túng vua Rama VIII. Chính phủ Mỹ cho rằng chính quyền quân sự ấy không thể đại diện cho nhân dân Thái Lan, vì vậy chủ trương không truy cứu Thái Lan thêm nữa.
Lợi ích ẩn sau quyết định đó rất rõ ràng. Nếu tiếp tục trừng phạt Thái Lan, chỉ có lợi cho việc Anh bành trướng ở Đông Nam Á. Nước Mỹ cần một Thái Lan có thể kiềm chế hệ thống thuộc địa Anh, Pháp, đồng thời có thiện cảm sâu sắc với mình.
Alan Wilson đã nói thẳng trong bức điện: Thủ tướng Attlee không cứng rắn với Ấn Độ thuộc Anh bằng Thủ tướng Churchill. Một khi nhận định rằng không thể đàn áp làn sóng phản kháng đang dâng lên ở Ấn Độ thuộc Anh, ông ta có thể sẽ từ bỏ nơi này.
Đến lúc ấy, một trăm nghìn viên chức của Ấn Độ thuộc Anh sẽ chỉ sau một đêm biến thành những kẻ thất nghiệp. Chính quốc không thể tiếp nhận ngần ấy viên chức. Vì vậy, có thể lấy được đất đai từ tay Thái Lan hay không sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tiềm lực tương lai của Mã Lai thuộc Anh.
Trong bức điện, Alan nhấn mạnh mức độ nghiêm trọng của vấn đề. Chuyện này liên quan đến việc tìm công việc mới cho một trăm nghìn viên chức. Hắn tin Nam tước Barron nhất định sẽ ghi nhớ điều đó. Hơn nữa, chiến tranh vẫn chưa kết thúc, lấy danh nghĩa thanh toán Nhật Bản để ra tay lúc này quả là một cơ hội tốt.
Thực ra, trong những ngày cuối cùng của Hội nghị Potsdam, đại diện các nước đã chẳng còn gì đáng để bàn bạc. Riêng phía nước Anh, Thủ tướng Attlee vốn luôn tìm cách tiết kiệm chi phí và khôi phục sự phồn thịnh trong nước, mấy ngày gần đây thậm chí còn chẳng buồn xuất hiện. Ông ta giao hết việc giằng co với Mỹ và Liên Xô cho Churchill, người không giữ bất kỳ chức vụ nào mà chỉ mang danh nghĩa cố vấn.
Còn bản thân Thủ tướng Attlee thì đang cùng Thư ký Nội các Edward Bridges bàn bạc kế hoạch phục hồi kinh tế sau chiến tranh. Nói cho đúng hơn, đó là kế hoạch xây dựng một cộng đồng thuộc địa châu Âu.
- Pháp, Hà Lan, Bỉ, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha. Attlee lẩm nhẩm tên những đế quốc thuộc địa còn sót lại ở châu Âu, đồng thời tỏ ra rất hứng thú với cơ chế hai mức giá do nước Anh chủ trì giữa vùng nước Đức do Anh chiếm đóng và Ấn Độ thuộc Anh.
- Việc này có khiến người Đức bất mãn không? Attlee hơi băn khoăn. Dù thế nào, nước Anh vẫn phải giữ thể diện của bá chủ thế giới.
- Người Đức đã mất sạch mọi thứ. Giờ còn sống được đã là may mắn rồi. So với trại tù binh bên sông Rhine và vùng hoang vu không người ở Siberia, người Đức còn gì để bất mãn nữa? Edward Bridges đã sớm chuẩn bị câu trả lời. Hắn nói tiếp: - Hơn nữa, đây chỉ là biện pháp tạm thời. Nó có lợi cho Ấn Độ thuộc Anh, có lợi cho nước Đức, còn Đế quốc Anh cũng chỉ nhận được một phần lợi ích thích đáng nhưng nhỏ bé.
- Vậy ta tìm cơ hội bàn với người Pháp. Chỉ cần thu xếp ổn thỏa với Pháp, chuyện của những nước khác sẽ không khó. Attlee gật đầu, xem như chính thức chấp thuận kế hoạch phục hồi kinh tế này. - Sắp xếp một thời gian để mọi người cùng ngồi lại bàn bạc. Nhưng này, làm thế nào để người Pháp đứng về phía chúng ta?
- Có thể ủng hộ người Pháp trở lại châu Á. Vốn dĩ họ cũng đang muốn làm như vậy. Tôi tin họ sẽ không từ chối ủng hộ Đế quốc Anh. Edward Bridges chân thành đưa ra đề nghị.