Đàn ông có thể có súng mà không dùng, nhưng không thể không có súng. Tâm trạng ấy lúc này chính là hình ảnh chân thực nhất về Tổng thống Truman.
Thậm chí trong lòng Truman còn thoáng hối hận: sao Hội nghị Potsdam lại diễn ra suôn sẻ đến thế, phần lớn vấn đề đều đã được bàn xong, khiến giờ đây ông chẳng còn dịp ra tay. Nỗi mong ngóng Liên Xô mở mặt trận đánh Nhật trước kia cũng tan biến sạch.
Nhưng Hội nghị Potsdam là sự kiện trọng đại, ngày nào cũng chiếm trang nhất báo chí các nước. Tiến triển mỗi ngày đều được cả thế giới dõi theo. Những gì cần bàn đã bàn xong, giờ ông cũng đành chịu.
Để lôi kéo Liên Xô tham chiến, Mỹ cũng như Anh, đã đem lợi ích của không ít quốc gia ra đổi chác với Liên Xô.
Giờ tuy đã có bom hạt nhân trong tay, Truman tự thấy mình thêm vững dạ, có thể đường đường chính chính trở mặt với Stalin trước sự chứng kiến của cả thế giới. Nhưng với một chính khách, mạo hiểm như vậy vẫn quá lớn.
Nhất là nước Mỹ lúc này. Muốn tiếp nhận bá quyền thế giới từ tay Anh và Pháp, đồng thời hoàn thành nhiệm vụ kiềm chế Liên Xô, Mỹ nhất định phải tỏ ra có đạo đức hơn các nước khác để thu phục lòng người.
Nghĩ thì dễ, nhưng muốn làm được tất cả những điều ấy cần thời gian điều chỉnh từng bước. Trong nước phải có sự đồng thuận, dư luận cũng phải ủng hộ. Truman đã làm tổng thống, chẳng muốn lần đầu tiên xuất hiện tràn ngập trên báo chí khắp thế giới lại mang bộ mặt kẻ bạc tình trở mặt.
Truman vẫn còn non. Nếu là “Đấng” của thế kỷ hai mươi mốt, hẳn đã chẳng bận tâm nhiều đến thế.
Vì đủ mọi nguyên do, Truman không thể lật lại những quyết định trước đó. Nhưng tìm dịp dằn mặt Stalin thì vẫn làm được. Sau cặp kính, ánh mắt Truman ánh lên vẻ nóng lòng muốn thử.
Trước khi hội nghị khai mạc, Truman gặp Stalin và Churchill, tỏ ra phấn khởi như một đứa trẻ bất ngờ trông thấy thần tượng mình ngưỡng mộ, quên mất rằng bản thân cũng là một trong ba nhân vật đứng đầu thế giới.
Nhưng giờ đây, khi đã nắm trong tay thứ vũ khí chưa từng có là bom hạt nhân, Truman tin rằng mình có thể gỡ lại một ván.
Nói cho cùng, Potsdam nằm trong vùng Đức do Liên Xô chiếm đóng. Trong thời gian hội nghị diễn ra, phần lớn lương thực và vật dụng đều do Liên Xô cung cấp. Stalin đích thân mở quốc yến đãi Churchill và Truman nhiều lần. Về sau, đại diện Anh được thay bằng tân Thủ tướng Attlee.
Các chủ đề lần lượt được bàn xong, bầu không khí căng thẳng giữa đại diện các nước dần dịu xuống. Quốc yến của Liên Xô lại càng thêm thường xuyên, dường như cũng để mừng thắng lợi sắp tới.
Đêm xuống, cung Cecilienhof sáng rực đèn. Ba người đứng đầu là Stalin, Truman và Attlee đều có mặt, cùng cố vấn Anh Churchill. Trong đại sảnh, đèn hoa rực rỡ. Các nhà ngoại giao Anh, Mỹ, Liên Xô liên tiếp nâng ly, cụng cốc với những đối thủ đàm phán suốt bao ngày, phô bày tình hữu nghị và đoàn kết.
Alan Wilson cũng chẳng tránh khỏi cảnh ăn uống no say. Đã là đồ ăn thức uống do nước Liên Xô thù địch cung cấp thì hắn cứ việc hưởng thụ. Ánh mắt thoáng liếc qua, hắn trông thấy Furtseva đứng giữa đám người Liên Xô.
Phải nói, Furtseva đã ngoài ba mươi mà vẫn nổi bật giữa đám đông, trông như hạc giữa bầy gà. Trước đó, nàng đã khiến mấy nhà ngoại giao Mỹ muốn bám riết lấy mình phải chùn bước.
- Hừ, người Mỹ! Dù có mất một nơi chỉ toàn đười ươi, tôi cũng chẳng ngạc nhiên nếu họ tìm cách giao lưu khác loài.
Alan Wilson ghé tai Aiful thì thầm. Aiful nghe xong bật cười khẽ.
- Alan, hay cậu thử qua đó xem? Aiful khích hắn. - Cho đám nhà quê Mỹ biết quý ông của Đế quốc Anh khác họ xa đến mức nào.
Alan Wilson liếc nhìn gã tiên phong châm chọc nước Pháp với vẻ chẳng mấy thiện ý, thầm mong gã sớm kiếm được một ghế trong Đại sứ quán Anh tại Pháp. Rồi hắn ưỡn thẳng lưng, bước về phía đám người Liên Xô.
- Thưa quý cô, cô thật quyến rũ. Tôi đã thấy mấy người Mỹ bị cô làm cho mất mặt rồi.
Furtseva vốn chẳng muốn đáp lời Alan Wilson, nhưng giữa chốn này nàng cũng không tiện làm căng, đành gượng cười trò chuyện đôi câu với hắn. Trong đám đại diện Anh, Aiful cất tiếng cười rộ, xem như cổ vũ Alan Wilson.
Ở phía bên kia, Truman tìm được dịp giở trò trong lần đầu tiên từ khi làm tổng thống. Đối tượng của ông ta là Stalin, người có uy tín lớn trong lòng cả thế giới. Nhân một câu chuyện thuận miệng, Truman làm ra vẻ bí mật nhưng chẳng giấu nổi đắc ý:
- Thưa Đại nguyên soái, tôi tiết lộ với ngài một bí mật. Chúng tôi đã chế tạo được một loại bom mới. Nó khác thường lắm, sức phá hoại lớn đến khó tưởng tượng.
Truman nhắc đến quân hàm của Stalin rồi nói một hồi như vậy. Đối mặt với vụ hăm dọa hạt nhân đầu tiên trong lịch sử loài người, Stalin vẫn giữ vẻ bình thản, nhưng đã biết rõ cuộc thử nghiệm hạt nhân thành công. Ông ta mỉm cười chân thành:
- Vậy thì nên dùng nó với người Nhật, để chiến tranh sớm kết thúc.
Truman sững ra, cười gượng rồi lắc đầu, quay sang nhìn Churchill. Có lẽ Stalin vốn chẳng biết bom hạt nhân đáng sợ đến mức nào. Ông lại mong đối phương tỏ vẻ kinh ngạc làm gì?
Hai tên ngốc! Ánh mắt Stalin thoáng lộ vẻ khinh miệt. Bề ngoài ông ta vẫn bình thản, nhưng đã xác định Truman vừa hăm dọa mình. Thấy Truman không còn cung kính như lúc hội nghị mới bắt đầu, Stalin hiểu nước Mỹ giờ đã khác. Đồng thời, ông cũng mừng vì Liên Xô đã bắt đầu cuộc chiến với Nhật từ trước.
Alan Wilson vốn đã quen làm kẻ đứng ngoài cuộc trong những màn đấu đá giữa các nguyên thủ, dĩ nhiên chẳng hay biết chuyện gì vừa xảy ra. Hắn vẫn quẩn quanh bên Furtseva.
- Tôi tin tình hữu nghị giữa mấy nước chúng ta trong hai năm qua sẽ không đổi. Không biết cô Furtseva có hiểu biết gì về nước Anh không?
- Bà Vivien Leigh rất nổi tiếng ở Liên Xô.
Furtseva nghĩ ngợi một lát, dường như chợt nhớ ra điều gì.
- Nếu thật sự có dịp gặp bà ấy, tôi tin mình sẽ vui mừng lắm.
Trước chiến tranh, Vivien Leigh và Olivier cùng đóng phim “Phu nhân Hamilton”. Bộ phim rất được lòng khán giả Mỹ, sang Liên Xô cũng thành công. Furtseva từng xem phim ấy.
Đúng là bộ trưởng văn hóa, nói qua nói lại vẫn quay về chuyện nghề nghiệp. Nghĩ vậy, Alan Wilson vẫn gật đầu tán thành:
- Nếu một ngày nào đó cô sang Anh, tôi tin bà Vivien Leigh cũng rất vui lòng làm quen với cô. Biết đâu đây lại trở thành một chuyện vui giữa hai nước chúng ta.
Hai nhân vật nhỏ bé trò chuyện vui vẻ với nhau về văn hóa, đương nhiên chẳng hay biết vụ hăm dọa hạt nhân đầu tiên trong lịch sử loài người vừa diễn ra. Nếu Alan Wilson biết chuyện, dù bỏ lỡ cảnh đáng nhớ ấy, hắn cũng chẳng lấy làm tiếc. Bom hạt nhân chưa chắc đã khiến hắn cúi đầu, mà cô gái Liên Xô cũng chưa chắc khiến hắn khuất phục. Xem ra phép tính này đại khái là một quả bom hạt nhân bằng một cô nàng Nga.
Hội nghị Potsdam đã đi đến hồi kết. Anh, Mỹ và Liên Xô bắt đầu soạn thảo thông cáo chung, chờ vài ngày nữa mới công bố.