Thấy Alan Wilson im lặng, Edward Bridges lên tiếng hỏi:
- Giờ mình hỏi cậu mấy chuyện. Một khi Ấn Độ thuộc Anh giành được độc lập, liệu nơi đó có phát triển mạnh mẽ không?
Alan Wilson đáp thật lòng:
- Ấn Độ thuộc Anh nhất định sẽ rơi vào hỗn loạn. Hai tôn giáo bị dồn nén suốt thời gian dài sẽ chém giết lẫn nhau. Mười lăm tiểu quốc lớn, trong đó có Hyderabad, cũng là những nhân tố không thể xem nhẹ. Nhưng theo hiểu biết của tôi về Ali Khan, ông ta sẽ không chọn sáp nhập vào Ấn Độ. Tuy vậy, nền tảng của Nehru quá vững. Chỉ cần cho ông ta đủ thời gian, ông ta sẽ giải quyết được những vấn đề ấy.
Vốn dĩ đó chính là những gì về sau đã xảy ra.
- Tốt lắm!
Edward Bridges gật đầu tán thành, rồi hỏi tiếp:
- Theo cậu, Ấn Độ thuộc Anh độc lập có phải chuyện tốt đối với Đế quốc Anh không?
- Dĩ nhiên là không. Ấn Độ thuộc Anh là thuộc địa quan trọng nhất của Đế quốc Anh. Một khi nơi đó độc lập, những thuộc địa rộng lớn khắp đế quốc cũng sẽ bị chấn động theo. Nền văn minh của chúng ta sẽ lùi bước. Hơn một trăm năm qua, chúng ta không ngừng giúp Ấn Độ thuộc Anh phát triển, nhưng những người theo chủ nghĩa dân tộc Ấn Độ chắc chắn chẳng biết ơn. Họ sẽ cho rằng tất cả đều là điều đương nhiên, chỉ ra sức ca tụng lịch sử lâu đời và sự vĩ đại của Ấn Độ. Sau này nếu việc phát triển không thuận lợi, họ cũng sẽ đổ hết lỗi lên đầu những kẻ thực dân.
- Tốt lắm.
Edward Bridges lại khen một câu, vẻ mặt hết sức hài lòng.
- Trong vấn đề Ấn Độ thuộc Anh, ông Churchill và Thủ tướng Attlee có cách nhìn hoàn toàn khác nhau. Thủ tướng Churchill cho rằng phải dùng sức mạnh để kìm hãm, nhưng trên thực tế, Đế quốc Anh đã không còn đủ khả năng làm vậy. Còn Thủ tướng Attlee thì cho rằng nên từ bỏ. Riêng mình, mình cũng chưa hoàn toàn tán thành.
Ý tứ trong lời Edward Bridges rất rõ. Ông ta muốn Ấn Độ thuộc Anh hoàn thành tốt nhiệm vụ cuối cùng trước khi rời khỏi đế quốc.
Thật ra đó cũng là suy nghĩ của Alan Wilson. Trong chuyện để Ấn Độ thuộc Anh độc lập, Đế quốc Anh vẫn tỏ ra quá nhân từ.
Có lẽ người Anh còn nghĩ sau này mình sẽ quay trở lại, nên trước khi rút đi, họ không vơ vét thuộc địa đến tận xương tủy như người Pháp. Nhưng nhìn vào những năm tháng về sau, cách làm của người Pháp rõ ràng có sức răn đe hơn.
Thời thuộc địa, nước Pháp thành công kém xa nước Anh. Thế nhưng khi thời đại hậu thuộc địa kéo đến, Pháp lại giữ được ảnh hưởng lớn hơn nhiều đối với những vùng đất từng nằm dưới quyền cai trị của mình.
Trong mắt Alan Wilson, chỉ cần nhắm mắt cũng có thể kể ra hàng loạt vấn đề nghiêm trọng mà Ấn Độ phải đối mặt. Cho dù hiện giờ nơi đó chưa có vấn đề gì, chỉ cần được trao cơ hội trở lại Ấn Độ thuộc Anh, hắn cũng có thể tự tay tạo ra vài vấn đề.
Dĩ nhiên, điều kiện tiên quyết là Ấn Độ giáo nhất định phải mạnh hơn Hồi giáo. Điểm này không thể thay đổi. Ngoài ra, hắn vẫn còn rất nhiều cách xoay xở.
Cơ hội đã bày ra trước mắt. Edward Bridges là thư ký nội các, có quyền quyết định việc điều động công chức. Alan Wilson lập tức đem nhiệt tình còn lớn hơn cả lúc dự Hội nghị Potsdam ra trình bày kế hoạch của mình, mong dùng Ấn Độ thuộc Anh để kéo Đế quốc Anh ra khỏi vũng lầy.
Trong đó có cả ý tưởng về chế độ hai giá mà hắn đã nghĩ đến từ trước.
Chế độ hai giá nghĩa là cùng một mặt hàng sẽ tồn tại đồng thời hai mức giá: giá do nhà nước thống nhất quy định và giá do thị trường điều chỉnh. Một mặt hàng vừa chịu sự phân phối theo kế hoạch, vừa chịu tác động của thị trường. Cách này thường được dùng cho lương thực và vật tư sản xuất.
Những nước thường áp dụng chế độ ấy đều có quan hệ thân thiện với Liên Xô. Nhưng xét cho cùng, nguyên lý vẫn giống nhau. Nước Anh lúc này vừa hay có đủ quyền lực hành chính để dùng biện pháp ấy giải quyết tình thế cấp bách.
Theo dự tính của Alan Wilson, trước hết có thể dùng lương thực từ Ấn Độ thuộc Anh để ổn định trật tự tại vùng nước Đức do Anh chiếm đóng. Sau đó, dùng nền công nghiệp được khôi phục ở vùng này để cung cấp hàng hóa cho Ấn Độ thuộc Anh.
Đế quốc Anh sẽ đứng giữa, nắm quyền định giá hàng công nghiệp Đức và nông sản Ấn Độ, kiếm phần chênh lệch từ đó để khôi phục sự phồn vinh trong nước. Một khi nước Anh khôi phục được mức sống trước chiến tranh, đế quốc có thể tiếp tục điều phối tài nguyên cho các thuộc địa.
Trong nội bộ Đế quốc Anh còn có chế độ ưu đãi thương mại đế quốc, đủ để hỗ trợ việc điều phối ấy. Mấu chốt nằm ở hiệu quả thực hiện.
Vùng nước Đức do Anh chiếm đóng trên thực tế đang nằm dưới sự quản lý của quân đội, còn Ấn Độ thuộc Anh vốn đã là thuộc địa. Hiện giờ, Đế quốc Anh không thiếu quyền lực hành chính ở cả hai nơi.
Câu hỏi cuối cùng của Edward Bridges là: một khi Ấn Độ thuộc Anh độc lập, e rằng người dân trong nước sẽ không chấp nhận nổi sự chênh lệch ấy.
Điểm này Alan Wilson cũng có thể giải đáp. Chỉ cần để cảnh xác chết trôi đầy sông Hằng cùng những vụ cưỡng hiếp thảm khốc chiếm sóng BBC suốt một tháng, người dân Anh hẳn sẽ dần chấp nhận chuyện Ấn Độ thuộc Anh rời khỏi đế quốc.
- Mình đã bảo rồi, Ngài Barron quả là người giỏi phát hiện nhân tài.
Edward Bridges vừa hỏi mấy vấn đề, tất cả đều nhận được câu trả lời khiến ông ta hài lòng. Đặc biệt là kế hoạch định giá liên kết giữa Ấn Độ thuộc Anh và vùng nước Đức do Anh chiếm đóng, chuyện đó có sức hấp dẫn rất lớn đối với ông ta.
Edward Bridges suy nghĩ một lát rồi nói:
- Với cấp bậc hiện giờ, cậu đem những kế hoạch này nói với Thủ tướng thì chưa đủ sức thuyết phục. Nếu Thủ tướng chủ động tìm cậu, cậu chỉ cần giữ lại phần liên quan đến Ấn Độ thuộc Anh. Còn chuyện làm sao duy trì ảnh hưởng của Đế quốc Anh, nếu Thủ tướng hỏi đến, mình sẽ thay cậu đưa kế hoạch này ra. Haiz, việc ấy cũng chẳng dễ dàng gì. Người Mỹ đang theo dõi rất sát.
Alan Wilson vẫn giữ vẻ khiêm nhường, nhưng đã lên tiếng đề nghị:
- Thưa Ngài Edward, đế quốc thuộc địa đâu chỉ có Đế quốc Anh. Pháp, Bỉ, Hà Lan và Bồ Đào Nha cũng đều có thuộc địa. Nếu có thể tranh thủ được sự ủng hộ của bốn nước ấy trong vấn đề thuộc địa, chúng ta sẽ có thêm nhiều khoảng trống để xoay xở. Còn có thực hiện hay không, xin để Ngài tự quyết định.
- Thật ra, ngay trước mắt đã có một người thích hợp để đứng ra thực hiện chuyện này.
Một nụ cười thoáng hiện trên môi Edward Bridges.
- Chức phó thư ký nội các vẫn còn quá sớm đối với cậu. Nhưng nếu cậu thật sự muốn trở lại Ấn Độ, cậu có thể lấy danh nghĩa cán bộ liên lạc của Bộ Ấn Độ để trở về, đồng thời làm trợ lý cho Barron.
Thế chẳng phải là được thăng chức rồi sao?
Mắt Alan Wilson lập tức mở lớn. Hắn không kìm được sự kích động, hỏi:
- Tôi có thể trở lại Ấn Độ thuộc Anh thật sao?
- Dĩ nhiên là được! Mình nhìn ra rồi, cậu không sao che giấu nổi tình yêu dành cho Ấn Độ thuộc Anh.
Edward Bridges gật đầu đầy tán thành.
- Có điều, việc sắp xếp có lẽ cần đến hai, ba tháng. Sau khi Hội nghị Potsdam kết thúc, Thủ tướng chắc chắn sẽ bận giải quyết những chuyện trong nước. Đợi thời cơ thích hợp, mình sẽ điều cậu trở lại New Delhi. Tất nhiên, mình rất mong cậu biến viễn cảnh tươi đẹp vừa nói thành hiện thực.
Rời khỏi chỗ Edward Bridges, Alan Wilson bước đi mà cảm thấy gió cũng đang nâng dưới chân mình.
Thế nào là ước mơ thành sự thật? Chính là đây.
Dù còn phải chờ hai, ba tháng để sắp xếp, trong lòng hắn lúc này đã tràn đầy hăng hái.
Huống chi Edward Bridges còn định nâng cấp bậc cho hắn, để hắn trực tiếp trở thành trợ lý của Ngài Barron, người giữ chức phó thư ký nội các. Một khi công việc ở Ấn Độ thuộc Anh được hoàn thành thật đẹp, hắn tin mình sẽ có chỗ đứng vững chắc ở London.
Bao năm qua, kể từ khi đặt chân đến châu Âu, hắn đã dốc hết tâm sức vì Đế quốc Anh. Từ Pháp đến Áo, gần như khắp Tây Âu đều đã in dấu chân hắn.
Alan Wilson ngẩng đầu, cất giọng chan chứa mong đợi, như đang gọi người ở tận phương xa:
- Nehru, ông cứ chờ tôi!