Chuyện ấy cũng chẳng có gì lạ. Người ta đều là nguyên thủ một nước, tự nhiên không cần bận tâm đến tâm trạng của những kẻ nhỏ bé. Trong lúc cười nói vui vẻ, họ đã giải quyết xong mọi việc. Trên mặt nổi là đoàn thương lượng của Aifor, còn phía sau màn là những toan tính bí mật của Alan Wilson.
Thế nhưng, con đường quan trọng nhất vẫn là cuộc trao đổi giữa Thủ tướng Attlee và chính Stalin.
Nguyên thủ hai nước trực tiếp liên lạc với nhau, chuyện ấy còn quan trọng hơn mọi sắp đặt ngoài sáng hay trong tối. Quyết định thật sự nằm ở đó. Người của phía mình chạy ngược chạy xuôi chẳng qua cũng chỉ là làm nền cho người ta mà thôi.
- Những vấn đề giữa chúng ta và người Liên Xô về cơ bản đã bàn xong. Phần còn lại là cuộc đối đầu giữa người Mỹ và người Liên Xô. Chẳng biết sau hội nghị lần này, chúng ta sẽ được điều đi làm ở đâu nữa.
Tâm trạng Aifor thư thái hẳn. Hắn đã bắt đầu mơ đến những ngày thăng tiến nhanh như diều gặp gió.
- Còn tôi ư? Bây giờ tôi chỉ muốn trở về Ấn Độ.
Alan Wilson suy nghĩ rất nghiêm túc rồi đưa ra một câu trả lời cũng nghiêm túc chẳng kém. Hắn đã chán ngấy bầu không khí ở châu Âu. Cuộc sống tại Ấn Độ thuộc Anh dễ chịu hơn nơi này nhiều.
Không thể trách Alan Wilson thiếu lý tưởng. Hắn vốn chỉ là một kẻ tầm thường như thế, trong đầu chẳng chứa những tư tưởng cao xa. Lúc nào hắn cũng tính đường trở về Ấn Độ thuộc Anh, tranh thủ hai năm cuối cùng mà vơ vét thật nhiều.
Đợi Hội nghị Potsdam kết thúc, Alan Wilson sẽ tìm cách thu xếp để trở lại Ấn Độ thuộc Anh làm việc. Thật ra ngay lúc này, hắn đã phát ngán với cái gọi là hội nghị quốc tế quan trọng kia rồi.
- Vừa rồi, cố vấn của Churchill đã nâng cốc chúc rượu Nguyên soái Zhukov. Trông hai bên thân mật lắm.
Aifor vẫn đắm mình trong bầu không khí thương lượng thuận lợi, chưa hề nghĩ xa đến vậy.
- Ồ?
Alan Wilson nhớ đến lập trường chống Liên Xô trước sau như một của Churchill, môi giật giật.
- Vị cố vấn của chúng ta đang tìm cách chia rẽ Nguyên soái Zhukov với chính Stalin.
Zhukov hiện là viên tướng chỉ huy quân đội Liên Xô tại Đức. Trong thời gian Hội nghị Potsdam diễn ra, ông ta cũng vài lần tới đây yết kiến Stalin, chuyện ấy chẳng có gì đáng ngạc nhiên. Chỉ có điều, Churchill, một tay lão luyện trong việc chống Liên Xô, đã nhân cơ hội này gieo mầm bất hòa.
Chỉ có thể nói rằng trong chuyện khuấy đảo thiên hạ, Đế quốc Anh quả thật có bản lĩnh riêng.
- À phải rồi, hình như Nguyên soái Zhukov còn đề nghị mời Eisenhower sang thăm Liên Xô.
Aifor lại kể thêm một chuyện, cho thấy hôm nay tại Potsdam đã xảy ra không ít việc.
Lời mời Eisenhower sang thăm Liên Xô là quyết định được Stalin và Zhukov bàn bạc với nhau. Truman tuy không bạ đâu nói đó như Churchill, nhưng ấy là vì tính khí Churchill vốn thích buông lời lung tung, chứ không có nghĩa Truman không mang lòng thù địch với Liên Xô.
Stalin nhận thấy cần phải củng cố quan hệ giữa Liên Xô và Hoa Kỳ. Ông ta bàn với Zhukov về việc mời Eisenhower sang thăm, rồi Zhukov đề nghị lấy danh nghĩa mời Eisenhower tham dự một ngày hội thể thao. Trong giai đoạn nhạy cảm này, cách ấy xem ra thích hợp hơn cả.
Theo suy tính của Stalin, nếu để Zhukov đứng tên mời thì chuyến đi sẽ không mang màu sắc hoạt động chính trị. Eisenhower có thể tới Liên Xô với tư cách một nhà hoạt động quân sự, nhờ đó tránh được cảnh khó xử do mâu thuẫn giữa hai quốc gia gây ra. Đồng thời, thông qua ảnh hưởng quốc tế của hai vị tổng tư lệnh thuộc hai cường quốc, hai bên cũng phát đi tín hiệu hữu nghị, cho thấy mình sẵn lòng cải thiện quan hệ. Quả là một mũi tên trúng hai đích.
Eisenhower đã nhận lời mời của Nguyên soái Zhukov. Dự kiến đến tháng tám, ông ta sẽ sang Liên Xô thăm hỏi và trao đổi.
Trong những cuộc sắp đặt bí mật, Alan Wilson khi thì dùng lời đe dọa, lúc lại giảng giải lẽ phải, thậm chí còn ngồi đôi co với một phụ nữ Liên Xô chẳng khác gì mấy bà ngoài chợ ngồi kể chuyện nhà cửa. Vậy mà các quan chức cấp cao của các nước lại đang vui vẻ hòa thuận ở nơi này, cùng bày ra một bầu không khí hữu nghị.
Alan Wilson thầm chửi trong bụng: giả dối!
Nhưng cảnh tượng ấy cũng chỉ chứng tỏ một điều: các nước vẫn cần thêm thời gian để dẫn dắt dư luận trong nước, trì hoãn cuộc đối đầu toàn diện đang đến gần.
Nói đi cũng phải nói lại, rốt cuộc Chiến tranh Lạnh chính thức bắt đầu từ sự kiện nào? Bài diễn văn Bức màn sắt của Churchill, việc thành lập NATO, hay những trò khuấy đảo của McCarthy trên đất Mỹ? Chuyện này quả thật rất khó xác định.
Dù sao, nếu lấy lịch sử làm căn cứ, trong hai năm tới, mấy nước từng tham chiến vẫn chưa có sức đâu mà gây hấn với nhau. Họ còn phải điều chỉnh nền sản xuất và chính sách trong nước, đợi đến khi cảm thấy đã chuẩn bị đầy đủ rồi mới cởi trần xông vào trận.
- Alan, cậu từ Berlin về rồi đấy à?
Alexander Cadogan gặp Alan Wilson vừa trở về, hỏi bằng giọng hoàn toàn không hay biết gì:
- Chuyện ở Berlin giải quyết thế nào rồi?
- Thưa Thứ trưởng thường trực, mọi việc đều ổn cả.
Alan Wilson mỉm cười gật đầu, tỏ ý mọi chuyện diễn ra thuận lợi. Trông hắn chẳng khác gì vừa đi xử lý một việc khác, hoàn toàn bỏ lỡ Hội nghị Potsdam.
Alexander Cadogan cũng mặc nhiên chấp nhận câu chuyện hắn bịa ra về một người bạn không hề tồn tại, gật đầu nói:
- Vào phòng ngài xem thử đi.
- Vâng!
Alan Wilson lễ phép gật đầu, chào Cadogan rồi lên lầu.
Edward Bridges đang ở một mình trong phòng. Dường như sự náo nhiệt bên ngoài chẳng liên quan gì đến hắn, đó là chuyện của đám người trẻ tuổi. Alan Wilson xuất hiện cũng không khiến hắn ngạc nhiên. Bridges chỉ tay vào chiếc ghế trước mặt, đợi Alan ngồi xuống rồi mới lên tiếng:
- Có phải cậu thấy mọi chuyện hôm nay hết sức bất ngờ không?
- Cũng hơi bất ngờ ạ.
Alan Wilson ngồi ngay ngắn, chờ Edward Bridges hỏi tiếp.
- Thủ tướng cho rằng mục đích của chúng ta đã đạt được. Việc cấp bách trước mắt là nhanh chóng khôi phục cuộc sống bình thường trong nước. Đương nhiên đó là chuyện tốt, nhưng với một số người, chuyện này lại có cả mặt lợi lẫn mặt hại.
Edward Bridges chậm rãi nói tiếp:
- Nếu Ấn Độ thuộc Anh giành được độc lập, nền văn minh và pháp chế của Đế quốc Anh sẽ chịu một đòn nặng nề. Chẳng ai muốn nhìn thấy điều đó. Mình đã cố hết sức để giữ gìn trật tự, nhưng xem ra Thủ tướng đã hạ quyết tâm rồi.
- Ôi chao! Thật là một bi kịch.
Alan Wilson toát mồ hôi. Sự khác biệt giữa hai vị Thủ tướng quả thật thử thách lòng dạ của một công chức. Cựu Thủ tướng Churchill thì chạy ngược chạy xuôi khắp nơi, bận rộn gieo mầm chia rẽ và châm ngòi gây chuyện. Còn Thủ tướng Attlee đương nhiệm lại chỉ lo việc trong nước, chuẩn bị mặc kệ mọi chuyện bên ngoài.
- Người ở Ấn Độ thuộc Anh phải chuẩn bị sẵn sàng.
Edward Bridges nói đầy ẩn ý:
- Mình tin các công chức ở Ấn Độ thuộc Anh đều là những người cần mẫn và trung thành tiêu biểu cho Đế quốc Anh. Nhưng chúng ta cũng phải tính đến tình huống xấu nhất. Chính quốc không có đủ vị trí trong bộ máy nhà nước để tiếp nhận họ. Nếu là cậu, cậu sẽ làm gì?
- Tôi sẽ tìm cách sang các thuộc địa khác.
Alan Wilson ngừng lại một lát rồi đưa ra câu trả lời:
- Không làm tình hình việc làm vốn đã căng thẳng ở chính quốc thêm nặng nề.
- Tốt lắm. Giá mà phần lớn mọi người đều nghĩ được như cậu thì hay biết mấy.
Edward Bridges thở dài:
- Mình sẽ giữ thái độ thận trọng, mềm mỏng, cố gắng tranh thủ thêm thời gian. Nhưng những người theo chủ nghĩa tự do quanh Thủ tướng lại cho rằng tiền của đổ vào Ấn Độ thuộc Anh nhiều hơn những gì thu lại được, vì thế nên sớm rút lui. Cậu là người duy nhất tại Potsdam từng làm việc ở Ấn Độ. Biết đâu Thủ tướng sẽ nhớ đến cậu và hỏi về tình hình nơi đó. Cậu phải hiểu mình nên trả lời thế nào.