Nói thật, Alan Wilson không thích cảm giác mượn oai hùm này. Trong mắt hắn, chuyện ấy chẳng khác bao nhiêu so với Tưởng Giới Thạch, hết oán Liên Xô lại trách Mỹ. Nhưng hiện giờ, Đế quốc Anh rõ ràng đã chẳng còn biết phải xoay xở với Liên Xô ra sao. Đến cả một nhà ngoại giao kiệt xuất cũng không thay đổi được thực tế ấy.
Thế chiến thứ ba cũng là điều Liên Xô lo sợ. Trong những ngày chiến tranh vừa kết thúc, ý nghĩ về một cuộc đại chiến mới chẳng hề hiếm gặp. Từ Đức đến Nhật Bản, hàng loạt binh lính phe Trục vẫn đang chống cự đều tin rằng sớm muộn gì khối Đồng minh cũng trở mặt với nhau.
Một khi thiên hạ nổi biến, kẻ thù hôm nay rất có thể sẽ thành bạn bè ngày mai. Trong số quân Mỹ đóng ở Đức, tướng Patton, người vừa bị Alan Wilson chơi cho một vố, chính là đại diện tiêu biểu cho kiểu người ấy.
Thế nhưng cả hai bên đều dè chừng lẫn nhau. Anh và Mỹ vốn chẳng phải cường quốc lục quân theo truyền thống. Còn lục quân Liên Xô, kể cả quân đội Đế quốc Nga trước kia, đều đã lừng danh khắp nơi. Huống hồ Hồng quân Liên Xô vừa mới nghiền nát quân Đức, đội quân từng quét ngang châu Âu.
Với người Liên Xô, dân thường có thể chưa biết cuộc chiến này đã khiến đất nước tổn thất đến mức nào, nhưng giới lãnh đạo thì hiểu rõ hơn ai hết. Ngoài những người lính Hồng quân đã tôi luyện qua khói lửa, nước Liên Xô hiện giờ chẳng có gì đáng để tự hào.
Alan Wilson vốn nghĩ, trong tình thế hai bên cùng e ngại lẫn nhau như vậy, đạt được một thỏa thuận với Liên Xô hẳn không khó. Nào ngờ thái độ của Liên Xô vẫn ngang ngược đến mức chẳng thể nói lý.
Bất đắc dĩ, hắn đành học theo Tưởng Giới Thạch, lôi Thế chiến thứ ba ra để hù dọa, ép đối phương nhượng bộ.
Một ngày sau, Alan Wilson đã chuẩn bị tinh thần rằng hai bên sẽ không tìm được tiếng nói chung. Hắn ngồi chờ Furtseva đến.
Hai người nhìn nhau hồi lâu. Cuối cùng, Furtseva phá tan im lặng:
- Lời đe dọa chiến tranh của ông đối với Liên Xô nhất định sẽ bị ghi nhớ.
- Tôi phải bảo vệ lợi ích của Đế quốc Anh. Nếu Liên Xô chịu cư xử như một quốc gia bình thường, dùng thái độ hợp lý để bàn bạc, quan hệ giữa Anh và Liên Xô sẽ không đến nỗi tệ, nhất là trong thời gian Thủ tướng Attlee đang cầm quyền. Mong Liên Xô đừng xem thiện ý của nước Anh là sự nhân nhượng. Đúng là chúng tôi từng nhân nhượng một lần, nhưng cuối cùng kẻ gục xuống vẫn là nước Đức.
Alan Wilson chậm rãi nói tiếp:
- Đừng dồn một đế quốc từng có vinh quang trong quá khứ vào đường cùng.
- Nhưng trên bộ, chúng tôi đang chiếm ưu thế.
Furtseva đã được Stalin đồng ý, song vẫn muốn cố gắng lần cuối, qua đó chứng tỏ giá trị của mình.
- Ngoài quân đội ra, Liên Xô chẳng có ưu thế nào khác. Hiện giờ quân đội các nước vẫn chưa giải tán, các ông chưa thể phô bày lợi thế ấy.
Bề ngoài Alan Wilson tỏ vẻ bình tĩnh, nhưng thật ra trong lòng hắn cũng đang thấp thỏm.
- Hiện nay có hai luồng ý kiến. Một bên muốn đạt thỏa thuận với nước Anh, bên kia lại cho rằng Anh đang hăm dọa để ép buộc chúng ta.
Furtseva thở dài:
- Có cách nào để đạt được thỏa thuận mà vẫn giữ được thể diện không?
Thỏa thuận đã ở ngay trước mắt. Alan Wilson lập tức xoay chuyển đầu óc. Cách ấy không phải không có. Hắn lên tiếng:
- Muốn gây dựng ảnh hưởng, đâu nhất thiết phải dùng quân đội. Có thể đạt mục đích bằng những cách khác. Bà xem, người Mỹ đã đưa ba vạn người vào Iran, nhưng tất cả đều khoác danh nghĩa công nhân khoan dầu hoặc nhân viên dân sự. Những người này cũng nằm trong diện phải rút theo thỏa thuận. Đến lúc đó, họ nhất định phải rời đi cùng quân Anh và quân Liên Xô đóng tại Iran. Nhưng như vậy không có nghĩa là chúng ta hết cách.
Furtseva nhận ra thái độ của Alan Wilson đã dịu xuống, vội hỏi:
- Cách gì?
- Liên Xô có thể xây thêm vài tòa lãnh sự quán. Đại sứ quán ở Tehran cũng có thể mở rộng thêm.
Alan Wilson thong thả nói:
- Lãnh sự quán có thể xem như lãnh thổ ở nước ngoài. Các ông đưa hai, ba nghìn nhân viên vào đó cũng đâu phải chuyện không làm được.
Hắn học được cách này từ nước Mỹ sau này. Đại sứ quán Mỹ tại Iraq rộng gần bằng cả Vatican, nằm gần trung tâm thủ đô Baghdad, trong khu vực được gọi là Vùng An ninh Quốc tế.
Tòa đại sứ quay mặt về phía nam. Phía nam lại là sông Tigris, con sông lớn nhất Iraq. Dòng sông ấy vừa trở thành lớp phòng thủ đầu tiên bảo vệ tòa đại sứ, vừa giúp người trong đó ra vào thuận tiện. Thuyền bè qua lại trên sông khó bị tấn công hơn xe cộ chạy trên đường bộ.
Bên trong đại sứ quán còn có cả một sân bay, tiện cho không quân Mỹ đến ứng cứu. Nhân viên làm việc cho tòa đại sứ lên tới năm nghìn người. Nói là đại sứ quán, nhưng theo Alan Wilson, nơi ấy chẳng khác gì một khu tô giới khoác tên đại sứ quán.
Thật ra, ngay cả khi hắn không nói ra, sớm muộn gì Liên Xô cũng sẽ nghĩ đến cách này. Trong thời kỳ đối đầu Mỹ, Liên Xô, các đại sứ quán của Liên Xô ở khắp nơi đều có quy mô lớn đến mức đáng kinh ngạc.
Đêm ấy, Alan Wilson mất ngủ. Hắn không nằm nghĩ về gương mặt Furtseva, mà hiểu rằng thời gian dành cho mình chẳng còn bao lâu. Dự định ban đầu, một thắng, một hòa, một thua, xem ra rất khó thực hiện.
Alan Wilson vốn chẳng muốn tiếp tục thương lượng với Furtseva. Nhưng khi lại ngồi trước mặt bà, hắn đã chẳng còn gì để nói.
Suốt cả ngày, hai người không hề nhắc đến chuyện Iran. Họ chỉ trò chuyện đời thường, nhớ lại lúc chiến tranh bùng nổ mình đang làm gì, mấy năm qua đã sống ra sao, rồi kể cho nhau nghe về công việc hằng ngày.
Nghe Furtseva nói trước kia mình từng là công nhân dệt, Alan Wilson bật cười thành tiếng. Bà lập tức tỏ vẻ bất mãn:
- Xem ra gia cảnh của ông Alan rất khá, chẳng coi những nữ công nhân lao động như chúng tôi ra gì.
- Không phải vậy. Chỉ là nhìn vẻ ngoài của bà, thật sự không ai nghĩ bà từng làm công nhân dệt.
Alan Wilson thành thật xin lỗi. Nếu trí nhớ của hắn không sai, Marilyn Monroe cũng từng là công nhân dệt. Xem ra công nhân dệt đúng là một thân phận đầy triển vọng.
- Thưa bà Furtseva, tôi xin lỗi vì những lời lẽ thiếu lịch sự trong cuộc thương lượng gần đây. Quan hệ giữa các quốc gia vốn là như vậy. Cá nhân tôi không có thành kiến với Liên Xô, cũng không có thành kiến với bất kỳ quốc gia nào trên thế giới. Tôi biết trong nước có rất nhiều lời công kích Liên Xô là bịa đặt, những lời ca ngợi nước mình và tâng bốc nước Mỹ cũng chỉ là thổi phồng. Nhưng tình thế đã như vậy, chúng ta chẳng thể làm gì khác.
Alan Wilson đứng dậy, chủ động đưa tay ra:
- Theo cách nói của người Liên Xô, có người phản bội giai cấp, chứ không có giai cấp nào phản bội giai cấp của mình.
- Ông đã nhận ra được điều ấy, vậy thì mọi chuyện vẫn có thể thay đổi.
Furtseva đưa tay bắt lấy tay hắn.
- Thôi đi, tôi không có hứng thú phản quốc.
Alan Wilson cười khẽ. Làm một người thuộc tầng lớp trên tử tế chẳng sướng hơn sao, ngày ngày lại cứ nghĩ đến bình đẳng làm gì? Điều hắn mong mỏi lúc này chỉ là lập tức trở về Ấn Độ thuộc Anh.
Nhưng khi Alan Wilson trở lại cung Cecilienhof, cảnh tượng trước mắt khiến hắn sững sờ. Các nhà ngoại giao của ba nước Anh, Mỹ và Liên Xô đang mở sâm-panh ăn mừng, hoàn toàn không còn vẻ căng thẳng như dây cung trước đó.
Alan Wilson tìm thấy Aifor giữa đám đông rồi hỏi:
- Đã xảy ra chuyện gì vậy?
Aifor tươi cười đáp:
- Chúng ta đã đạt được thỏa thuận với người Liên Xô. Ngày mai, báo chí sẽ đăng tuyên bố chung, bảo đảm địa vị trung lập của Iran. Cậu không biết đâu, bao nhiêu ngày nay tôi mất ngủ. Đúng là một cuộc thương lượng gian khổ.
Ai mà chẳng vậy?
Alan Wilson đứng đờ tại chỗ. Chẳng lẽ tầng lớp lãnh đạo hai bên đã lừa cả những người trực tiếp chấp hành mệnh lệnh?