“Leng keng, leng keng!”
“U... u...”
Một đoàn tàu chậm rãi vào ga Bắc Thành Đô. Thân tàu nặng nề nom chẳng khác gì con thú khổng lồ, người đi đường chen nhau lên xuống qua những cửa mở bên hông nó.
Vì lỡ chuyến tàu, Lưu Vạn Bảo về muộn một ngày. Ông xách chiếc cặp da, người ám đầy mùi khó ngửi, vậy mà tinh thần phơi phới, bước đi mạnh mẽ, còn không quên vẫy tay chào đám bạn đồng hành.
- Tôi đi trước nhé, sau này còn liên lạc!
- Nhất định tôi sẽ viết thư cho các ông!
Chậc!
Lưu Vạn Bảo vẫn thấy chuyến đi chưa đã. Ông vỗ vỗ vào cuốn tạp chí nhỏ bé, chẳng mấy bắt mắt nằm trong cặp. Nhờ có nó mà hành trình vừa nhẹ nhõm vừa vui vẻ, lại còn kết giao được cả một toa bạn bè.
Ban đầu chỉ mình ông đọc. Sau đó, cuốn sách được chuyền quanh mấy hàng ghế. Rồi chẳng biết từ lúc nào, cả toa đều chuyền tay nhau xem. Thậm chí suýt nữa còn bị một gã lén giấu làm của riêng.
Đàn ông mà!
Khó tránh khỏi chuyện mê những màn đánh đấm, những ân oán phong lưu chốn giang hồ. Thế là mọi người tha hồ bàn tán.
Người thì quả quyết Đinh Mặc chưa chết, rơi xuống vực rồi gặp kỳ nhân truyền võ công. Kẻ khác lại khen Kỳ Thiên Viễn quá lợi hại, nghe nói có ba mươi sáu thế bắt giữ lớn nhỏ mà đã thấy oai phong khiếp người. Lại có người khoe quê mình cũng có cao nhân, tay xách hai thùng nước, thoăn thoắt vài bước đã leo lên nóc nhà, mặt chẳng đổi sắc...
Cuối cùng, cả bọn đồng thanh cảm thán: trong dân gian quả nhiên ẩn giấu biết bao người tài giỏi!
Đất Trung Hoa rộng lớn, trải qua hơn năm nghìn năm lịch sử, biết đâu trong núi sâu vẫn còn mấy vị tiên già đang ẩn cư thì sao.
Càng nói càng hăng. Chỉ thiếu mỗi việc chặt đầu gà, đốt giấy vàng rồi kết nghĩa ngay trên tàu. Sau cùng, mọi người trao đổi địa chỉ, hẹn viết thư qua lại. So với đời sau, ngồi rề rà thêm nhau trên mạng xã hội, cách này còn sảng khoái hơn nhiều.
Năm 1979, Thành Đô chỉ có ba khu: Đông Thành, Tây Thành và Kim Ngưu.
Đông Thành, Tây Thành nằm trong nội thành. Kim Ngưu thì phần lớn là vùng ngoại ô rộng lớn, bên dưới có mười ba hợp tác xã, dân cư đông đúc.
Lưu Vạn Bảo là cán bộ nhà văn hóa khu Kim Ngưu. Chuyến này ông đến Thượng Hải công tác để học cách thành phố lớn làm phong phú đời sống tinh thần lúc nhàn rỗi của quần chúng. Quả nhiên, ra ngoài một chuyến, ông đã mở mang tầm mắt.
Xuống tàu, ông lại bắt xe buýt về nhà. Dọc đường, trong đầu cứ có một ý nghĩ thôi thúc, như muốn bật ra khỏi miệng. Ông dường như đã nắm được manh mối, cứ nhớ mãi những chuyện trên tàu, nhớ những hành khách nhiệt tình sôi nổi, nói đến mức nước bọt tung bay, bàn tới cao trào thì chỉ hận không thể cười vang, hét lớn...
- Đánh võ, bà con thích lắm đây!
- Mẹ kiếp, sao giờ mình mới nghĩ ra nhỉ!
Lưu Vạn Bảo chợt thông suốt. Ông vội xuống xe giữa đường, đổi hướng đi thẳng tới nhà văn hóa.
Nhà văn hóa có nhiệm vụ phổ biến kiến thức, làm phong phú đời sống tinh thần cho nhân dân. Khu Kim Ngưu toàn vùng quê, dân chúng học hành chẳng được bao nhiêu, những tạp chí như Văn học Nhân dân hay Nảy mầm cũng chẳng mấy ai đọc nổi.
- Lão Lưu? Ông vừa về đấy à?
- Sao vừa về đã chạy thẳng đến cơ quan? Người ông bốc mùi gì thế?
- Ôi chao, tôi tìm được thứ hay ho rồi...
Lưu Vạn Bảo lấy tạp chí Hội Kể Chuyện trong cặp ra, phấn khởi nói:
- Chính là thứ này! Chúng ta lập tức đến bưu điện đặt mua, rồi gửi xuống các trạm văn hóa ở hợp tác xã. Tìm người kể chuyện cho bà con nghe, nhất định họ sẽ thích mê!
- Ông bình tĩnh đã, bình tĩnh nào. Để tôi xem trước!
Người kia mở tạp chí Hội Kể Chuyện, cúi đầu im lặng đọc. Một lúc sau, hắn còn kích động hơn cả Lưu Vạn Bảo.
- Ý hay đấy! Chúng ta đang đau đầu vì chưa tìm được tác phẩm văn nghệ thích hợp để làm phong phú đời sống bà con đây!
- Mỗi hợp tác xã trước hết đặt ít thôi, thử xem phản ứng của dân chúng ra sao. Nếu mọi người thích, lần sau đặt thêm.
- Được, được. Làm thế là ổn nhất.
Tạp chí Hội Kể Chuyện được phát hành trực tiếp ở Thượng Hải, Giang Tô, Chiết Giang và An Huy. Các tỉnh khác cũng có thể đặt qua bưu điện, địa chỉ cùng cách liên lạc đều in trên tạp chí.
Lưu Vạn Bảo tràn đầy khí thế, vẫn chưa muốn về nhà. Ông ngồi suy nghĩ hồi lâu, rồi dứt khoát viết một lá thư gửi cho tác giả A Kỳ, nhờ tòa soạn Hội Kể Chuyện chuyển giúp.
Mở đầu, ông bày tỏ lòng ngưỡng mộ, kể lại cảm nhận sau khi đọc Tấm Cà Sa Hoa Gạo. Cuối thư, ông viết:
“Đất Tứ Xuyên chúng tôi cũng là nơi địa linh nhân kiệt, thắng cảnh nhiều không đếm xuể. Núi Nga Mi, núi Thanh Thành, tượng Phật đá Lạc Sơn đều nổi tiếng khắp cả nước.
Ngài cứ việc đến Ba Thục du ngoạn. Chúng tôi nhất định quét dọn giường chiếu, hết lòng đón tiếp.
Ngoài ra, nếu có được vinh hạnh ấy, chúng tôi rất mong ngài lấy những núi non danh tiếng, chùa chiền cổ kính của Tứ Xuyên làm bối cảnh, sáng tác một cuốn tiểu thuyết...
Dĩ nhiên, đây chỉ là chút ý nghĩ riêng có phần ích kỷ của cá nhân tôi. Mong ngài đừng trách.”
Viết xong thư, Lưu Vạn Bảo lập tức đến bưu điện gửi đi, đồng thời đặt mua sáu mươi cuốn Hội Kể Chuyện.
...
Những con ngõ cũ ở Thượng Hải cũng chẳng khác gì những khu nhà tập thể lộn xộn ở kinh thành. Mấy gia đình chen chúc trong căn phòng rộng hơn chục mét vuông, nồi niêu xoong chảo và sào phơi quần áo bày la liệt khắp nơi. Nước dùng chung, nhà xí cũng dùng chung.
Nhà nào cũng có một chiếc thùng phân. Việc đầu tiên mỗi sáng là đổ thùng.
Người kinh thành vốn coi trọng thể diện, dân Thượng Hải cũng chẳng kém. Đừng tưởng chiếc thùng nhỏ ấy chẳng có gì đáng nói. Nhà nghèo chỉ dùng một chiếc thùng gỗ có nắp. Nhà khá giả thì thùng được nẹp đồng, sơn son, thậm chí còn chạm hoa văn.
Vùng Giang Nam xưa kia có tục lệ, con gái lấy chồng nhất định phải mang theo một chiếc thùng phân sơn đỏ trong đồ hồi môn. Thùng có ba cỡ lớn, vừa và nhỏ, gọi là thùng con cháu. Chỉ vậy cũng đủ thấy nó quan trọng đến mức nào.
Buổi chiều, giờ tan học.
Một cậu bé ủ rũ trở về con ngõ.
Người mẹ đang xào rau trong bếp, nghe tiếng động liền hỏi:
- Con trai, ai bắt nạt con thế?
- Không có ai.
- Thế sao mặt mày buồn xo vậy?
- ...
Cậu bé bĩu môi hồi lâu rồi lớn tiếng kêu:
- Người ta đều biết Súng Bá Vương Đoạt Mệnh, chỉ mình con không biết! Người ta còn biết dùng quyền La Hán đánh kẻ xấu, chỉ mình con là không biết đánh!
Người mẹ ngẩn ra, đầu đầy dấu hỏi, nhưng cũng chẳng để tâm.
Một lúc sau, người cha trở về. Hắn vừa bước vào đã lấy giấy vệ sinh, định chạy thẳng ra nhà xí. Cậu bé ngập ngừng tiến lại gần, hỏi:
- Cha ơi, cơ quan cha có thể đặt một cuốn Hội Kể Chuyện không?
- Hội Kể Chuyện gì?
- Tạp chí bạn con có cha mua cho đấy. Hay lắm! Bọn nó đọc hết rồi, con phải khó khăn lắm mới mượn được một ngày.
Vừa nói, cậu bé vừa lục trong cặp lấy ra một cuốn tạp chí nhỏ.
- Cơ quan đặt tạp chí đều có tiêu chuẩn cả. Thôi được rồi, để cha đi nhà xí đã...
Ông bố nhịn không nổi nữa, tiện tay cầm lấy cuốn tạp chí rồi hấp tấp chạy vào nhà vệ sinh công cộng. Sau đó, mãi chẳng thấy ông bước ra.
Đúng bốn mươi phút sau, ông khom lưng, vừa xoa chân vừa run rẩy đi ra.
- Đặt... đặt cả năm!
...
- Tổng biên tập đâu? Tổng biên tập đâu rồi?
- Có chuyện gì mà hớt hải thế?
- Việc lớn!
Số tháng Chín của Hội Kể Chuyện vừa phát hành chưa bao lâu, cán bộ phụ trách phát hành đã cuống cuồng chạy khắp tòa nhà nhỏ. Vất vả lắm mới tóm được tổng biên tập trong nhà vệ sinh. Chẳng buồn để ý ông đang đi tiểu, hắn đã liến thoắng báo ngay:
- Số tháng Chín còn bản nào không? Mấy quầy báo ở ga Thượng Hải bán sạch rồi. Người mua chen nhau, hàng không đủ bán!
- Cậu nói từ từ thôi. Có chuyện gì vậy?
- Bán hết rồi! Bến xe cũng hết sạch! Số này bán chạy khác thường, các quầy báo phản hồi rất tốt, cứ gọi điện đòi thêm hàng!
- Tổng biên tập! Tổng biên tập!
Đang nói, lại có một người chạy xộc vào.
- Ha ha! Tô Châu, Vô Tích, Hàng Châu, Ninh Ba, tất cả đều hết hàng!
- Thiếu bao nhiêu?
- Tôi tính sơ qua rồi, ít nhất phải thêm ba vạn cuốn!
Tổng biên tập run bắn cả người, dòng nước đang chảy cũng vọt cao đến sáu thước.
Năm ngoái, Hội Kể Chuyện còn mang tên Hội Kể Chuyện Cách Mạng, mỗi tháng chỉ bán được vài vạn cuốn. Đầu năm nay, tạp chí đổi lại tên cũ, bắt đầu đăng tiểu thuyết bình dân, doanh số dần dần khởi sắc. Hiện giờ mỗi tháng bán được khoảng hai mươi vạn cuốn.
Chỉ một lần đặt thêm ba vạn cuốn, doanh số đã tăng gần một phần sáu.
- Tổng biên tập đâu rồi?
Người thứ ba cũng chạy vào. Hắn hớn hở ra mặt. Chuyến đi nhà xí hôm nay quả thật lắm gian nan!
- Thành Đô! Thành Đô cũng có người đặt rồi!
- Một nhà văn hóa đặt thẳng sáu mươi cuốn, thêm mấy đơn lẻ nữa, cộng lại hơn một trăm cuốn.
Mẹ kiếp!
Việc làm ăn đã vươn tới tận Thành Đô. Tổng biên tập kéo quần lên, chẳng cần biết mình đã đi tiểu xong chưa, vung tay hô lớn:
- Họp!
Chẳng bao lâu sau, toàn bộ ban biên tập Hội Kể Chuyện đã tề tựu đông đủ.
Cán bộ phát hành kể lại tình hình. Các biên tập viên cười đến méo cả miệng.
- Giấy ở Lạc Dương đắt như vàng! Đúng là giấy ở Lạc Dương đắt như vàng!
- Hiện giờ chúng ta chỉ có một truyện mới là Tấm Cà Sa Hoa Gạo. Rõ ràng chính nó đã kéo doanh số lên. Tiểu Hà, tác giả kia giao cho cậu phụ trách. Nhất định phải giữ quan hệ cho tốt.
- Có thể mời hắn đến Thượng Hải làm khách, tiếp đãi tử tế một phen.
- Ý này hay đấy!
- Đồng chí nào!
Vị tổng biên tập già vẫn là người bình tĩnh nhất. Ông gõ nhẹ lên mặt bàn.
- Chúng ta vừa mới vượt qua thời kỳ khó khăn, quả thật không dễ dàng. Nay đà phát triển đang tốt, theo tôi, đợi đến khi số lượng phát hành vượt mốc ba mươi vạn cuốn, có thể tính chuyện tổ chức một buổi gặp mặt các tác giả, hoặc hội kể chuyện. Tóm lại phải làm chút hoạt động, kéo gần tác giả với tòa soạn, cũng như với độc giả.
- Ừ, nhất định phải tổ chức buổi gặp mặt!
- Có buổi gặp mặt rồi mới chứng minh được chúng ta là tòa soạn lớn!
Mọi người người một câu, người hai câu, cùng nhau vẽ ra một tương lai tươi đẹp.
A Kỳ chỉ dựa vào sức một người đã kéo doanh số đi lên, nhưng chẳng ai nhắc đến chuyện tăng tiền nhuận bút cho hắn.
Thời ấy, nhuận bút đã có mức cố định. Tòa soạn có thể chiêu đãi tác giả ăn ngon uống tốt, cũng có thể mời tác giả đi du lịch, nhưng hễ nói đến tăng nhuận bút, thậm chí nâng phần chia, thì tuyệt đối không có cửa!
Lấy Trịnh Uyên Khiết làm ví dụ. Thời kỳ đầu, tiền nhuận bút của ông ít ỏi. Về sau, ông phát hiện hễ số tạp chí nào đăng truyện của mình thì số đó bán chạy đặc biệt. Trịnh Uyên Khiết tự tin tìm đến tòa soạn, yêu cầu tăng tiền.
Tòa soạn hỏi:
- Dựa vào đâu anh chứng minh doanh số tăng là nhờ tác phẩm của anh?
Trịnh Uyên Khiết đáp:
- Đơn giản thôi. Các anh cứ để một mình tôi cung cấp bài, vậy là biết doanh số có liên quan đến tôi hay không.
Tòa soạn chỉ muốn mắng:
- Anh bị bệnh à?
Sau này, Trịnh Uyên Khiết vẫn thực hiện được nguyện vọng. Ông sáng lập tạp chí Vua Truyện Cổ Tích, một mình viết toàn bộ bài vở. Ngày nào cũng bận tối mắt tối mũi, nhưng quả thật kiếm được nhiều tiền. Ông mua mười căn nhà ở kinh thành để chứa thư độc giả gửi tới.
Một căn trong số đó từng bị trộm đột nhập. Tên trộm bị phán mười hai năm tù.
...
Số tháng Chín của Hội Kể Chuyện bán chạy ngoài dự liệu, nhưng nghĩ kỹ lại cũng hợp lẽ.
Tạp chí nhanh chóng lưu truyền khắp vùng Giang Nam, thỉnh thoảng còn theo người mua trôi dạt ra các tỉnh khác. Thế nhưng chẳng ai nhận ra Tấm Cà Sa Hoa Gạo chính là tiểu thuyết võ thuật, võ hiệp đầu tiên xuất hiện ở nội địa sau khi đất nước bắt đầu mở cửa cải cách.
Thời ấy, người viết truyện và nhà văn được phân biệt rất rạch ròi. Muốn được gọi là nhà văn, trước hết phải gia nhập hội nhà văn. Hội sẽ tập hợp một nhóm nhà phê bình mở hội thảo, nghiên cứu tác phẩm của anh có ý nghĩa gì, giá trị ra sao, rồi mới đem công bố. Phải đi qua đủ quy trình ấy, anh mới được xem là nhà văn.
Nếu không, anh chỉ có thể gọi là tác giả.
Trần Kỳ chỉ là một tác giả, lại còn chuyên viết tiểu thuyết bình dân, thứ văn chương bị giới chính thống xem nhẹ. Tự nhiên chẳng ai buồn nghiên cứu tác phẩm của hắn.
Hội Kể Chuyện và Tấm Cà Sa Hoa Gạo không gây nổi một gợn sóng trong văn đàn chính thống. Giới ấy cũng chẳng thèm để mắt đến một tờ tạp chí nhỏ bé, rẻ tiền.
Trừ phi có ngày họ cảm thấy địa vị của mình bị đe dọa.