Sáu giờ rưỡi sáng, Trần Kỳ đã phải bò dậy.
Bên ngoài ồn ào quá. Ai nấy đều tất bật nấu nướng, chuẩn bị đi làm, khiến hắn chẳng tài nào ngủ tiếp.
Hắn sờ lấy đôi tất ni-lông của mình, xỏ vào chân rồi nhét ống quần giữ nhiệt vào trong tất. Đôi tất màu xanh kẻ ô, phần gót nhô lên khá rõ. Nó bền, dễ giặt, màu sắc tươi tắn, lại co giãn tốt, chỉ có điều không thấm mồ hôi, đi lâu rất dễ bốc mùi chân.
Nhất là vào mùa đông, rút chân ra đặt lên bếp lò hong, hơi nước cứ xèo xèo bốc khói.
Chỉ một đôi tất ni-lông như thế đã phải mất hai, ba đồng, người bình thường chẳng nỡ mua. Về sau, đồ sợi bông đắt đỏ, sợi tổng hợp lại rẻ. Còn bây giờ thì ngược lại, đồ bông rẻ, sợi tổng hợp mới là thứ đắt tiền.
Thứ vải nổi tiếng mang tên “đích xác lương” cũng vậy, thật ra chính là polyester.
Thế người nghèo thời ấy đi tất gì?
Họ đi tất vải. Tất không co giãn, lại dễ tuột, nên phải may thêm hai sợi dây để buộc quanh bắp chân, trông chẳng khác gì cách ăn mặc của người xưa. Hòa thượng, đạo sĩ cũng đi loại tất vải ấy.
Vài năm nữa, ngành dệt phát triển, tất ni-lông sẽ vào từng nhà. Những người sinh vào thập niên bảy mươi, tám mươi, chín mươi hẳn đều từng đi qua. Thuở ấy còn lưu truyền một câu vè:
Quần ống bó, giày trắng tinh,
Tất ni-lông lộ nửa chân, oách kinh người…
- Ở nhà thì ngoan ngoãn, đừng gây chuyện!
- Có việc gì cứ đến nhà sách tìm mẹ!
Ăn sáng xong, cha mẹ đi làm. Vu Tú Lệ đứng trước cửa dặn dò hắn chẳng khác nào dặn một đứa trẻ. Trong mắt cha mẹ, con cái mãi mãi chưa chịu lớn. Hai mươi tuổi vẫn bị nhắc đừng mở cửa cho người lạ, ba mươi tuổi vẫn được mua đồ ăn ngon mang về.
Trần Kỳ lại tiếp tục làm đứa trẻ bị bỏ ở nhà.
Nhưng hắn bận lắm. Khóa cửa cẩn thận, hắn lôi xấp giấy bản thảo giấu dưới giường ra, ngồi vào bàn viết tiếp, thỉnh thoảng lại đối chiếu với nội dung trong cuốn Tập bản đồ địa lý.
Kiếp trước, hắn từng làm thuê ở công ty truyền thông, sau đó tự mình gây dựng sự nghiệp. Những thứ dài ngắn đủ loại, hắn đã viết rất nhiều, ngòi bút chẳng hề yếu. Chỉ là bây giờ hắn cố ý viết kém đi một chút, bởi hắn muốn ăn chực ở chực!
Thời buổi này, người làm văn hóa được trọng vọng lắm, đãi ngộ cũng hậu hĩnh.
Bất kể là tiểu thuyết hay kịch bản, chỉ cần tòa soạn hoặc xưởng phim nhận thấy có triển vọng, họ sẽ mời tác giả đến sửa bản thảo. Tiền đi đường được thanh toán, ăn ở được bao trọn, mỗi ngày còn có trợ cấp sinh hoạt.
Chẳng hạn như Dư Hoa. Khi ấy ông vẫn chỉ là một nha sĩ ngơ ngác, gửi bản thảo cho tạp chí Văn Học Kinh Thành.
Biên tập viên gọi điện đường dài cho ông, bảo rằng tác phẩm viết khá lắm, chỉ có phần kết chưa đủ tươi sáng, hỏi ông có thể sửa cho sáng sủa hơn không. Dư Hoa đáp:
- Chỉ cần các ông chịu đăng, tôi sửa từ đầu đến cuối thành tươi sáng cũng được!
Thế là ông hí hửng chạy đến. Ông ăn chực ở chực trong nhà khách của tòa soạn, mỗi ngày còn nhận được hai đồng trợ cấp. Ở suốt một tháng, đến lúc về nhà chẳng những không tiêu mất đồng nào, trong túi còn dư thêm mấy chục đồng.
Nhưng theo tính toán của Trần Kỳ, một tháng vẫn còn ít quá!
Hắn đã ăn chực thì phải tính theo năm.
Tính theo năm, tòa soạn có thể thấy khó xoay xở, chứ xưởng phim thì chẳng thành vấn đề. Đám biên kịch kia quanh năm lấy xưởng phim làm nhà, ai nấy đều là cao thủ ăn chực. Vì vậy thứ Trần Kỳ viết không phải tiểu thuyết, mà là kịch bản văn học.
Tiền nhuận bút của kịch bản cao hơn tiểu thuyết rất nhiều, trừ những bộ tiểu thuyết dài hơi.
- Tôi không muốn ở trong ngõ!
- Tôi muốn ở nhà khách!
Hắn cúi đầu cặm cụi viết, cố gắng đến mức khỏi phải đổ bô. Đang viết, bên ngoài lại vang lên giọng Hoàng Chi Anh, trong giọng còn phảng phất tiếng nức nở:
- Trần Kỳ, anh có ở nhà không?
- Có, có đây!
- Ôi, xảy ra chuyện gì vậy?
Hắn mở cửa nhìn ra. Trên mặt cô gái còn vương dấu nước mắt, vẻ buồn bã hiện rõ. Hắn vội nghiêng người nhường lối, để cô vào nhà rồi hỏi:
- Có chuyện gì thế?
- Hôm qua bà Vương lại đến nhà tôi, nói về chuyện bán trà nước. Cha mẹ tôi thế mà đã đồng ý rồi!
- Sao họ lại đồng ý?
- Cha mẹ tôi làm cùng một cơ quan, mà cả đơn vị chỉ có một suất nối nghiệp. Họ đã quyết định từ lâu là để dành cho em trai tôi. Nó vừa tốt nghiệp cấp hai, thi không đỗ trường nào, cũng đang ở nhà chờ việc… Hức, tôi không muốn đi bán trà nước…
Hoàng Chi Anh lau mắt. Không biết cô khóc vì phải đi bán trà, hay vì cha mẹ thiên vị em trai.
Khả năng đồng cảm của Trần Kỳ khá kém, chẳng thể đặt mình vào hoàn cảnh của cô mà đau buồn theo. Nhưng lúc cần nghiêm túc, hắn chưa bao giờ đùa cợt; lúc cần đùa cợt, hắn cũng chẳng bao giờ nghiêm túc. Hắn hỏi:
- Vậy là cô sắp đi bán trà nước à?
- Ừ!
- Tốt quá, tôi cũng đi!
Hắn tỏ vẻ mừng rỡ:
- Tôi đang lo sợ muốn chết đây. Một mình tôi thì biết làm sao? Có cô ở đó, tôi chẳng phải sợ gì nữa. Đánh nhau cô còn giỏi hơn tôi.
Hoàng Chi Anh bĩu môi:
- Anh nói gì vậy? Dù sao anh cũng là đàn ông mà!
- Sức khỏe tôi yếu. Ai bảo cô với Trương Phi giống nhau như đúc? Thật ra tôi rất coi trọng cô với công việc này. Tính cô sảng khoái, rộng rãi, đầu óc lại sáng suốt. Hồi còn đi lao động tập thể, cô đã là thủ lĩnh của đám thanh niên trí thức rồi, chỉ tiếc khi ấy chẳng có chỗ để trổ tài.
- Bây giờ làm hợp tác xã, tôi thấy cô thích hợp hơn bất cứ ai. Đây mới thật sự là nơi rộng lớn để mặc sức thi thố. Tôi tuyệt đối ủng hộ cô!
Có người thích dựa dẫm vào kẻ khác, cũng có người thích được người khác dựa vào.
Hoàng Chi Anh thuộc kiểu thứ hai. Được khen, cô hơi ngượng ngùng:
- Nhưng chúng ta chỉ bán trà nước thôi mà. Có thể làm nên chuyện gì chứ?
- Chuyện này còn nhiều điều đáng làm lắm!
Trần Kỳ đứng dậy, ngó ra ngoài cửa xem có ai nghe lén hay không, rồi hạ giọng:
- Bà Vương nói trong quận có tám vạn thanh niên đang chờ việc, đúng không?
- Đúng, nhưng thế thì sao?
- Cô có biết nếu tám vạn người ấy không tìm được việc làm, xã hội sẽ tiềm ẩn mối nguy lớn đến mức nào không?
Hoàng Chi Anh nghĩ ngợi một hồi rồi đáp:
- Ừm… chuyện này thì tôi hiểu. Chính quyền rất coi trọng việc làm.
- Đâu chỉ là coi trọng, đó đã là việc cấp bách hàng đầu! Tôi nói cho cô biết, chính sách là thứ rất linh hoạt, có thể đổi hướng theo nhu cầu của tình hình chung. Để giải quyết việc làm, chính quyền đã nới lỏng rất nhiều hạn chế.
- Đừng nghĩ bán trà nước chỉ là bán trà nước. Chúng ta bán thêm ít hạt dưa được không? Bày thêm đậu tằm rang muối thì sao? Kê thêm vài chiếc ghế cho khách ngồi nghỉ được không? Thậm chí tổ chức biểu diễn, thuê một gian nhà, mở hẳn cửa hàng đàng hoàng cũng được.
- Hoặc nhìn xa hơn nữa. Quảng Đông đã lập khu công nghiệp Xà Khẩu, Trung Quốc và Mỹ cũng thiết lập quan hệ ngoại giao. Hàng hóa từ nước ngoài sẽ ùn ùn tràn vào. Chúng ta lấy ít hàng về bán, cô thấy có được không?
Hoàng Chi Anh hít mạnh một hơi, sợ đến tái mặt:
- Thế chẳng phải đầu cơ trục lợi sao?
- Này, cô phải nhớ lời tôi vừa nói. Trước tình hình chung, đôi khi có thể linh hoạt một chút. Dĩ nhiên, đừng làm quá tay. Chỉ cần lén lút thử vài thứ nhỏ thôi, cấp trên cũng sẽ nhắm một mắt mở một mắt.
- Điều chúng ta cần làm bây giờ là chỉnh lại suy nghĩ. Đừng cho rằng bán trà nước là chuyện mất mặt. Mặc kệ gió thổi từ đông sang tây, ta vẫn cứ đứng vững như núi.
- Ghê thật, những chuyện này anh học ở đâu ra vậy?
- Đọc sách linh tinh thôi, tôi cũng chỉ biết sơ sơ.
- Tuy tôi chưa hiểu hết, nhưng nghe đã thấy lợi hại rồi.
Hoàng Chi Anh quả thật gặp may. Cô là người đầu tiên được ăn chiếc bánh vẽ do Trần Kỳ vẽ ra sau khi xuyên đến thời đại này. Trong đầu cô dần hình thành khí thế của một người khởi nghiệp. Cô phấn khích nói:
- Sau này anh phải kể cho tôi nghe nhiều hơn nhé, đồng chí Trần Kỳ. Tôi muốn tiến bộ lắm rồi!
Lại nói chuyện Trần Kiến Quân và Vu Tú Lệ. Vì công việc của con trai, hai người vẫn không ngừng tìm đường xoay xở.
Khổ nỗi tình hình việc làm quá căng thẳng. Chỗ tốt thì đã có người định sẵn, những chỗ tầm tầm họ lại không đủ tiêu chuẩn, còn việc tệ thì ai cũng tranh đến sứt đầu mẻ trán. Đến cuối cùng, những chỗ còn sót lại thậm chí chẳng bằng đi bán trà nước.
Tình cảnh ấy giống hệt chuyện những người có bằng thạc sĩ trường danh tiếng chen nhau tranh một công việc lương tháng năm nghìn đồng, ai cũng vắt óc giành giật.
Thời nào cũng có nỗi khổ riêng, chỉ là cảnh cũ lặp lại dưới một hình thức khác mà thôi.
Dù sao, mỗi nhà đều có nỗi khó xử của mình. Chỉ hai ngày sau, cả mười ba thanh niên đang chờ việc do bà Vương đứng ra nhận khoán đều đồng ý đi bán trà nước.
Những con phố khác trong quận Sùng Văn cũng lần lượt lập hợp tác xã. Nơi thì đan mành tre, nơi mài dao kéo, nơi khắc chữ, nơi đan áo len thủ công, nơi sơn cửa sổ cửa ra vào… Việc gì cũng có. Giống như mọi cuộc vận động trước đây, phong trào nhanh chóng lan rộng, khí thế sôi nổi khắp nơi.
Ngoài đường phố, trong ngõ hẻm cũng bắt đầu xuất hiện lác đác những hộ kinh doanh cá thể. Họ không có giấy phép, chưa được công khai thừa nhận, chỉ lặng lẽ như lũ chuột dưới cống, rình xem làn sóng cải cách đang cuộn trào.
Trong bài có chèn một tấm ảnh. Mọi người góp ý xem việc đó có ảnh hưởng đến trải nghiệm đọc bình thường không nhé?
Hết rồi…