Rốt cuộc Cát Ưu cũng thi đỗ, trở thành một thành viên của Đoàn Văn công Tổng Công đoàn Toàn quốc, thuộc đoàn kịch nói.
Mừng đến phát khóc. Cuối cùng hắn cũng chẳng phải quay về chăn lợn lớn, lợn con nữa. Lương tháng được mười tám đồng, chỉ ngang bậc học việc. Làm vài năm, lương sẽ tăng lên hơn ba mươi đồng. Nếu không có cuộc cải cách mở cửa, e rằng hắn phải cầm mức lương ấy đến quá nửa đời.
Bấy giờ có một câu khẩu hiệu: “Muôn năm ba mươi sáu đồng”, ý nói tiền lương mãi chẳng chịu tăng.
Về sau Cát Ưu trở thành minh tinh lớn, nhưng quan hệ công tác vẫn để ở Đoàn Văn công Tổng Công đoàn. Mỗi tháng đơn vị vẫn phát lương cho hắn. Thỉnh thoảng hắn cũng tham gia diễn kịch, xem như báo đáp ơn năm xưa đã thu nhận mình.
Đoàn Văn công Tổng Công đoàn có không ít người nổi tiếng xuất thân từ đó. Chẳng hạn như nữ diễn viên Tát Nhật Na, nghệ sĩ tấu hài Lạc Tang từng nổi đình nổi đám một thời. Sau khi tốt nghiệp Học viện Hý kịch Trung ương, Tằng Lê cũng vào làm ở đơn vị này.
Dù thế nào đi nữa, Cát Ưu đã có một công việc chính thức. Từ nay ra đường, hắn cũng dám ngẩng cao đầu.
Hắn định mời Trần Kỳ và Lương Hiểu Thanh một bữa. Chẳng biết xoay xở từ đâu, hắn kiếm được mấy tấm phiếu ít ỏi, rồi vào một quán ăn nhỏ gọi một đĩa rau chay cùng bốn cái màn thầu. Phần hắn ăn hai cái.
…
Lúc này đã vào cuối tháng năm, trời mỗi ngày một nóng hơn.
Sáng hôm ấy, Trần Kỳ thay chiếc áo sơ mi vải sợi tổng hợp, mặc quần dài bằng vải bông, xỏ đôi giày vải đế đỏ, mặt giày đen rồi đạp xe đến gần Đào Nhiên Đình, khu Tuyên Vũ.
Thứ vải sợi tổng hợp ấy mặc bí, lại chẳng hút mồ hôi, thật ra không dễ chịu gì.
Nhưng kỹ thuật dệt vải thời này còn lạc hậu, quần áo bằng vải bông thì thô ráp, mặc lên người cũng chẳng thoải mái. Đành chọn thứ vải kia làm giải pháp tạm thời, ít ra trông còn đẹp trai hơn một chút.
Hắn dựng xe ở một chỗ, dựa lưng vào gốc liễu lớn, đút hai tay vào túi quần rồi lặng lẽ chờ đợi. Chẳng bao lâu sau, một chiếc xe buýt dừng gần đó. Vu Giai Giai đeo túi bước xuống.
Từ sau khi bài viết “Đường đời rốt cuộc nên đi thế nào” được đăng, Vu Giai Giai đã gửi thư cho hắn mấy lần. Qua lại vài bận, hai người dần trở nên quen biết. Lần này được hắn chủ động hẹn gặp, nàng vừa ngơ ngác vừa phấn khởi.
Bởi nàng còn trẻ, những tin tức lớn chẳng đến lượt nàng viết. Phần nhiều chỉ phải loay hoay với mấy chuyện vụn vặt, chán ngắt.
Trần Kỳ cười nói:
- Phóng viên Vu, phong thái của chị vẫn oai như ngày nào!
Vu Giai Giai cũng đáp:
- Đồng chí Tiểu Trần, phong độ của anh vẫn còn nguyên đấy nhỉ!
Hai người bắt tay nhau, mừng rỡ như chồn gặp gà, cứ như đã quen thân từ lâu.
Vu Giai Giai hỏi nhỏ:
- Kế hoạch của anh liệu có thành công không?
Trần Kỳ đáp:
- Kế hoạch gì chứ? Thứ này còn sơ sài hơn cả kế hoạch, chẳng có kỹ thuật gì đáng nói.
- Nếu tòa soạn biết chuyện thì sao?
- Chị là phóng viên số một mà. Chuyện giải thích thế nào, chẳng phải đều do chị quyết định sao?
Hai người cùng ôn lại lời lẽ đã chuẩn bị, rồi băng qua đường, bước vào dãy nhà trệt phía đối diện. Trước cổng treo một tấm biển: Trường Hý khúc thành phố Kinh Thành!
Ngôi trường này được xây dựng vào năm 1952. Ban đầu, trường mang tính chất tư lập, do một nhóm danh gia trong giới hí khúc tự đứng ra gây dựng. Mai Lan Phương làm chủ tịch hội đồng quản trị, Hác Thọ Thần, Mã Liên Lương và nhiều người khác từng đảm nhiệm chức hiệu trưởng. Để xây trường, các nghệ nhân khắp nơi lần lượt lên sân khấu biểu diễn gây quỹ, rồi tự nguyện đến đây dạy học không công.
Về sau trường được chuyển thành công lập, nhà nước cấp kinh phí, tình hình mới dần ổn định.
Hồi nhỏ, Lưu Thi Thi từng học múa ba lê ở đây, sau đó mới thi vào Học viện Múa Bắc Kinh. Dĩ nhiên, thời điểm này trường chưa mở ngành múa, chỉ dạy kinh kịch và các loại hí khúc địa phương.
Một ông cụ ở phòng bảo vệ nhìn hai người, hỏi:
- Hai đồng chí tìm ai?
Vu Giai Giai lấy thẻ công tác ra, lần đầu làm việc riêng nên hơi căng thẳng:
- Chào bác, cháu là phóng viên của Nhật báo Thanh niên Trung Quốc. Các vị lãnh đạo của trường có ở đây không ạ?
- Có, có chứ! Tôi đi gọi ngay cho cô!
Vừa nghe là phóng viên, lại còn đến từ Nhật báo Thanh niên Trung Quốc, ông cụ lập tức phấn chấn hẳn lên. Chẳng bao lâu sau, một giáo viên chạy ra. Người này còn nhiệt tình hơn cả ông cụ, niềm nở mời hai người vào trong.
Trần Kỳ đưa mắt quan sát trường học. Khuôn viên khá rộng, còn có cả ký túc xá, nhưng những dãy nhà đều đã cũ kỹ, khắp nơi phảng phất bầu không khí của thập niên năm mươi.
Thầy giáo ngượng ngùng nói:
- Điều kiện đơn sơ, để hai vị chê cười rồi.
Vào trong phòng, thầy vốn định pha trà tiếp khách. Loay hoay hồi lâu vẫn không tìm thấy lá trà, đành cười gượng:
- Hai vị uống trà… à không, uống nước nhé…
Vu Giai Giai vội xua tay:
- Thầy đừng khách sáo, thầy cũng ngồi đi. Chuyện là thế này, năm nay trong thành phố lập khá nhiều hợp tác xã thanh niên trí thức, thầy có biết không?
- Biết chứ, biết chứ! Con nhà họ hàng tôi cũng đang làm ở một hợp tác xã.
- Một đám thanh niên ngày nào cũng dậy sớm thức khuya, làm lụng vất vả, lại còn phải chịu ánh mắt kỳ thị của xã hội. Nhưng những hợp tác xã ấy quả thật đã giúp dân chúng rất nhiều. Mua ít nước, may bộ quần áo, làm vài việc lặt vặt, mọi thứ đều tiện hơn trước. Để bày tỏ lòng kính trọng, chúng tôi muốn tổ chức một hoạt động nhỏ, cổ vũ những người trẻ ấy.
Nàng chỉ sang Trần Kỳ:
- Vị này là đồng chí của Hợp tác xã phố Đại Sách Lan.
Trần Kỳ vội chào hỏi:
- Hợp tác xã của chúng tôi chắc thầy từng nghe qua rồi. Đó là chỗ bán trà nước ở Tiền Môn.
- Nghe rồi, nghe rồi! Tôi đã đọc bài báo ấy. Ôi, đúng là trùng hợp thật!
- Ý của chúng tôi là muốn xin nhà trường cử vài học sinh đến hợp tác xã biểu diễn, giúp chúng tôi cổ vũ tinh thần. Chúng tôi sẽ lo tiền đi đường, buổi trưa bao một bữa cơm. Còn phóng viên Vu sẽ giúp các em tuyên truyền một phen.
Thầy giáo hỏi:
- Tuyên truyền? Ý anh là…
- Đăng báo.
- À, đưa các em lên báo ư? Sao anh không nói sớm!
Hai mắt thầy giáo sáng lên như bóng đèn, lập tức đứng dậy:
- Đây là chuyện tốt! Để tôi đi tìm chủ nhiệm ngay!
Thầy vội vàng chạy ra ngoài. Chẳng bao lâu sau, một người đàn ông trung niên bước vào. Nghe Vu Giai Giai trình bày xong, ông ta cũng mừng rỡ, nhưng vẫn hỏi:
- Tại sao các vị không tìm đoàn khúc nghệ, mời những nghệ nhân nổi tiếng đến biểu diễn?
Vu Giai Giai đáp:
- Hợp tác xã đều do thanh niên trí thức phụ trách. Thầy thử nghĩ xem, một bên là cả đám cô cậu trẻ tuổi, bên kia là những nghệ nhân già bảy tám mươi tuổi, hai bên đứng cạnh nhau chẳng hợp chút nào. Điều chúng tôi cần là sức sống tuổi trẻ. Hoạt động lần này có tên là “Tán dương tuổi xuân, lao động là vinh quang”.
- Có lý, tôi hiểu ý các vị rồi. Nói cho đúng thì đây là một buổi biểu diễn thăm hỏi, động viên.
- Đúng, đúng!
- Khoảng mấy ngày?
- Trước hết tôi sẽ viết bài đăng báo, xem hiệu quả ra sao. Nếu phản hồi tốt, chúng ta sẽ viết một bản báo cáo nội bộ trình lên cấp trên. Đây cũng là lực lượng thanh niên của thời đại mới, góp phần xây dựng nếp sống lành mạnh…
Vu Giai Giai vốn có tài ăn nói. Nói mãi, chính nàng cũng tin sái cổ vào câu chuyện mình bày ra.
Nhật báo Thanh niên Trung Quốc là tờ báo của Trung ương Đoàn Thanh niên, địa vị khá cao. Ai mà ngờ một phóng viên của tờ báo ấy lại đang tranh thủ làm việc riêng chứ?
Chủ nhiệm đã đồng ý, nhưng ông không thể tự mình quyết định. Nhà trường còn phải họp bàn nghiên cứu. Vì vậy, hai người tạm rời đi, ra ngoài ăn một bữa trưa. Buổi chiều họ quay lại, đi thẳng vào việc chọn người.
Trường học theo chế độ tám năm. Học sinh nhỏ thì mới mười một, mười hai tuổi, lớn cũng chỉ mười tám, mười chín.
Các ngành chủ yếu gồm kinh kịch, bình kịch, khúc kịch và bang tử Hà Bắc. Về sau, trường hợp tác với Đức Vân Xã, mở thêm ngành tấu hài. Ông chủ Cao Phong đến dạy. Người khác chẳng dạy nổi, bởi ông ta vốn theo con đường thần tượng, bên dưới còn có cả đám cô gái hâm mộ của Đức Vân Xã tung hô.
Thầy giáo nói:
- Chúng tôi cũng chẳng quen biết các em, vẫn phải nhờ hai vị chọn giúp. Có điều hình thức phải khá một chút, dù sao cũng còn chụp ảnh đăng báo.
Vu Giai Giai khẽ nhắc:
- Chọn những em trông sáng sủa một chút nhé.
Thầy giáo hiểu ý, cân nhắc một hồi rồi bắt đầu gọi tên.
Đám trẻ này ban ngày lên lớp, tối ngủ lại trường. Bữa ăn đạm bạc, cơ hội biểu diễn cũng hiếm hoi, cuộc sống buồn tẻ vô cùng. Nay nghe nói có dịp được lên sân khấu, dù chỉ là biểu diễn cho hợp tác xã, đứa nào cũng háo hức muốn thử.
Thầy chọn mấy em lớn trước, rồi chọn thêm vài em nhỏ. Các ngành đều có người. Đang lúc ấy, ông chợt gọi to:
- Lưu Bội!
- Có mặt!
Một cô bé mới hơn mười tuổi giơ cao tay. Cô bé có đôi mày rậm, đôi mắt to, gương mặt ngập tràn vẻ phấn khởi.
Hả?
Trần Kỳ nhìn kỹ, sắc mặt trở nên kỳ quặc. Hắn hỏi:
- Thầy, cô bé này bao nhiêu tuổi? Nhìn nhỏ quá.
- Mười tuổi vào trường, năm nay mười hai. Con bé học theo phái Mai Lan Phương, ngoại hình rất sáng sân khấu.
- Ồ, được rồi. Thầy chọn thế nào thì cứ thế.
Trần Kỳ không nói thêm, bàn tay vô thức sờ lên mũi.
Một Giang San, một Lưu Bội. Chẳng lẽ kiếp này ta phải nuôi con thật hay sao?