- Sao mày rành giá cả thế? Rõ ràng mày cũng muốn mua chứ gì!
- Tại… tại tao không muốn mua. Tao xem thôi cũng không được à?
- Thôi, đừng cãi nhau nữa. Để tôi nói đôi câu…
Trần Kiến Quân ngày thường chẳng mấy khi góp ý. Nhưng hễ ông lên tiếng, nghĩa là trong bụng đã quyết rồi. Ông nói:
- Tivi thì khỏi nghĩ. Với điều kiện nhà mình, muốn mua cũng chẳng kiếm đâu ra hàng. Thứ ấy chỉ những nhà có quen biết, có đường dây mới mua được.
- Xe đạp cũng không cần. Mẹ con ngày thường chẳng dùng đến, còn bố đi xe của cơ quan.
- Bố thấy nên mua cho con một chiếc đồng hồ. Con cũng lớn rồi, có đồng hồ đi đâu làm gì cũng tiện.
- Ừ, cái này được đấy! Đeo đồng hồ, đi đến đâu cũng khiến người ta nể mặt.
Vu Tú Lệ gật gù tán thành.
- Đồng hồ thì được. Vậy mua một chiếc.
Trần Kỳ gật đầu. Vận số của con người có thể thay đổi nhờ những thứ đeo bên mình, chuyện này hắn có kinh nghiệm đầy mình.
Giống như kiếp trước, vận đào hoa của hắn vốn tệ hết chỗ nói. Sau này hắn mua một chiếc đồng hồ Patek Philippe cùng một chiếc Maserati, vận số lập tức đổi khác. Suốt ngày lại có mấy cô em than điều hòa trên xe không mát, vừa bước lên đã cởi áo, khiến hắn bận tối mắt tối mũi…
- Còn máy ghi âm thì…
Trần Kiến Quân gãi đầu, bỗng cười hề hề:
- Thật ra bố cũng muốn mua. Bố vốn định dành dụm thêm ít tiền, giờ vừa hay có dịp.
- Ông còn biết xấu hổ không? Cầm tiền của con để thỏa mãn ham muốn riêng, lập trường của người đảng viên ông vứt đi đâu rồi?
Vu Tú Lệ mắng xối xả.
- Được rồi, được rồi. Ai mua mà chẳng như nhau. Vậy quyết định thế nhé, một chiếc đồng hồ, một máy ghi âm.
Trần Kỳ bật cười.
- Chừng ấy phải tốn bao nhiêu tiền đây? Chớp mắt đã hết sạch.
Vu Tú Lệ xót của.
- Hết thì con kiếm tiếp. Hôm nay kiếm được tám trăm, ngày mai biết đâu lại kiếm được tám nghìn.
Trần Kỳ lên tiếng an ủi mẹ.
Ấn tượng chung của người đời về thời đại này chỉ gói gọn trong một chữ: nghèo.
Quả thật là nghèo, nhưng còn phải xem ở đâu, xem là hạng người nào. Khi ấy vẫn có những người khá giả, chẳng hạn công nhân các nhà máy lớn, công nhân viên chức ở những xí nghiệp quốc doanh có vị trí tốt, hay cán bộ có cấp bậc nhất định…
Lương của họ vốn đã cao. Ngày thường lại chẳng có chỗ tiêu tiền, chuyện ăn ở đi lại phần lớn đều do cơ quan lo cả.
Thế nên tiền cứ thế mà dành dụm được.
Nhưng nếu nhìn ra cả nước, nhất là vùng nông thôn, thì cảnh tượng chẳng mấy dễ coi. Nông dân quần quật suốt một năm, cuối năm kiếm được ít tiền cầm tay đã là may lắm rồi.
…
Đồng hồ thời ấy có khá nhiều nhãn hiệu nổi tiếng, chẳng hạn đồng hồ hiệu Thượng Hải, hiệu Hải Âu. Ở Bắc Kinh còn có một nhãn hiệu địa phương gọi là BJ.
Đồng hồ hiệu Thượng Hải giá chừng một trăm hai mươi đồng.
Trần Kiến Quân tạm thời chưa kiếm được phiếu mua đồng hồ, chỉ có phiếu mua máy ghi âm, vậy nên cả nhà quyết định mua máy ghi âm trước.
Năm ngoái, Bộ Thương nghiệp từng tổ chức một đoàn khảo sát sang Hồng Kông. Họ mua một vạn chiếc máy ghi âm loại bỏ túi với giá chín mươi ba đô la Hồng Kông mỗi chiếc, sau đó chở về bán trong nước với giá hai trăm đồng một máy. Khi ấy, một trăm đô la Hồng Kông chỉ đổi được khoảng ba mươi đồng nhân dân tệ.
Người ta xếp hàng từ buổi chiều, chờ đến sáng hôm sau. Đám đông chen lấn đến mức quầy hàng gần như bị xô vỡ.
Hôm nay là Chủ nhật, mọi người được nghỉ.
Thời ấy cả tuần chỉ nghỉ một ngày. Mãi đến năm 1995 mới chuyển sang chế độ nghỉ hai ngày, mà cho đến năm 2024, chuyện ấy vẫn chưa được thực hiện đầy đủ ở khắp nơi.
Một nhà ba người cùng ra khỏi cửa, đặc biệt tìm đến cửa hàng bách hóa thành phố trên phố Vương Phủ Tỉnh.
Đây là cửa hàng bách hóa lớn đầu tiên của nước Trung Hoa mới. Trương Bỉnh Quý từng làm việc tại đây. Có chuyện gì mà Trương Bỉnh Quý không biết chứ? Ông chỉ là một nhân viên bán kẹo, vậy mà lại là người lao động tiêu biểu toàn quốc, đại biểu Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc, danh tiếng còn vang hơn bất kỳ ngôi sao nào.
Ông đi xe buýt, có người nhường chỗ. Ông vào nhà tắm, có người tranh nhau kỳ lưng giúp. Khi ông lâm bệnh nặng phải nằm viện, các vị lãnh đạo đất nước lần lượt đến thăm. Sau khi ông qua đời, cửa hàng bách hóa còn dựng tượng đồng của ông giữa quảng trường. Lãnh đạo cấp cao đề tặng câu chữ: “Tinh thần một ngọn lửa, tỏa sáng khắp non sông.”
Hàng hóa ở đây đầy đủ nhất, mà Chủ nhật lại đông người.
Ba người chen theo dòng người vào trong. Họ chưa vội mua đồ, cứ thong thả đi xem một vòng.
Tầng một bày bán kem dưỡng da, dầu gội đầu và những thứ tương tự. Riêng Trương Bỉnh Quý có một quầy bán kẹo dành riêng cho ông. Người người chen chúc xô về phía ấy, ai mua được viên kẹo do chính tay ông lấy cho đều xem đó là chuyện đáng tự hào.
Ông có một ngón nghề đặc biệt gọi là “một nắm chuẩn cân”.
Khách mua hai lạng, ông chỉ cần thò tay bốc một nắm là vừa đúng hai lạng. Khách mua nửa cân, ông cũng bốc một nắm vừa khít nửa cân. Nghe nói ngày thường ông lấy những viên sỏi nhỏ ra luyện tay, khổ công tập mãi mới đạt đến mức ấy.
Thời đó, câu “lao động là vinh quang” không phải lời nói suông. Trương Bỉnh Quý và Thời Truyền Tường đều là những tấm gương tiêu biểu. Có người bảo họ được vào biên chế, rồi hỏi thử xem, nếu cho anh một chân biên chế nhưng bắt anh ngày ngày đi vét phân người, anh có làm không?
Trần Kỳ cũng muốn nhìn tận mắt, nhưng chen mãi không vào nổi, đành bỏ cuộc.
Đi loanh quanh một hồi, cả nhà đến quầy bán máy ghi âm. Không ngờ nơi này cũng đông nghịt người.
Trần Kỳ suýt bật cười. Cảnh tượng này chẳng khác nào đang hỏi: “Chẳng phải ai cũng bảo kinh tế khó khăn, kiếm tiền gian nan sao? Thế mà người nào người nấy trông còn giàu hơn mình là thế nào?”
Nhờ quan hệ hữu nghị giữa Trung Quốc và Nhật Bản, những lô hàng điện gia dụng mang nhãn hiệu nước ngoài đầu tiên vào được nội địa phần lớn đều là hàng Nhật. Nào Panasonic, Sharp, Hitachi, Sanyo…
Loại máy ghi âm quen thuộc với người đời sau thường là loại chứa được hai cuộn băng, có mấy chiếc loa, thân máy to đùng. Còn bây giờ là máy một ngăn, chỉ chứa được một cuộn băng, kích thước nhỏ hơn nhưng thân máy dày và chắc nịch, trông chẳng khác nào một viên gạch lớn. Cuối bài có hình minh họa.
Ba người nhà Trần Kỳ khá may mắn, không gặp cảnh hết hàng. Cuối cùng, họ bỏ ra hai trăm đồng mua được một chiếc máy ghi âm một ngăn hiệu Sanyo.
- Trời đất ơi, thứ này mà cũng ngốn hết hai trăm đồng!
- Sao không đi cướp luôn đi? Còn đắt hơn cả xe đạp. Nhà mình có phải phú hộ đâu, sớm muộn gì cũng bị hai bố con ông phá sạch.
Vu Tú Lệ cứ lải nhải mãi. Trần Kiến Quân nghe không nổi nữa, đành lên tiếng:
- Mấy năm nhà mình mới sắm một món đồ lớn, chứ có phải ngày nào cũng mua đâu. Lương của hai vợ chồng mình cũng không thấp, con trai giờ lại có tiền đồ, đâu đến nỗi nào.
- Đúng đấy, đáng tiêu thì cứ tiêu.
Trần Kỳ cười phụ họa.
- Hai bố con ông đã đầu hàng chủ nghĩa tư bản rồi. Tôi chẳng buồn nhìn nữa.
Bố mẹ hắn còn muốn đi dạo thêm một vòng, nhưng Trần Kỳ lười nhúc nhích. Hắn ôm chiếc máy ghi âm trong hộp đi trước.
Suốt dọc đường, ai nấy đều nhìn hắn bằng ánh mắt vừa hâm mộ vừa nóng bỏng. Trong mắt mọi người, hắn chính là kẻ ngầu nhất phố.
Xuống lầu, vừa bước ra khỏi cửa lớn, hắn bỗng bị ai đó kéo tay một cái.
Trần Kỳ giật mình, tưởng gặp kẻ cướp. Hắn quay đầu nhìn lại thì thấy một gã đội mũ, mắt láo liên, giọng nói the thé.
- Anh bạn, vừa mua máy ghi âm đấy à?
Thấy hắn cảnh giác, gã kia cười cười:
- Đừng lo, tôi làm ăn buôn bán đàng hoàng… Anh có cần băng không?
Băng!
Mắt Trần Kỳ sáng lên.
- Anh bán băng ghi âm à?
- Đi xem thử chứ?
- Xa quá thì tôi không đi đâu.
- Tôi làm ăn lâu dài, không bao giờ lừa khách. Mình sang bên kia nói chuyện.
Gã kia dẫn hắn đến một góc tương đối vắng người. Gã vạch áo ra, trông chẳng khác nào cái túi thần kỳ của mèo máy, rồi lôi từ trong người ra hết hộp băng này đến hộp băng khác.
- Mười đồng một hộp!
- Sao anh không đi cướp luôn đi?
- Toàn hàng từ miền Nam chuyển ra đấy. Anh hiểu mà, tôi chỉ kiếm chút tiền công thôi.
Gã niềm nở giới thiệu:
- Anh xem cuộn này đi. Đặng Lệ Quân đấy, ca sĩ nổi nhất hiện giờ. Trong Nam người ta nghe cô ấy nhiều lắm.
Trần Kỳ lật qua lật lại mấy hộp băng. Nào là “Bao giờ anh trở lại”, “Lại thấy khói bếp chiều”, “Hoa dại bên đường xin chớ hái”…
Những bài hát ấy đều quen tai. Bìa in sơ sài, bao bì thô ráp, nhưng dù sao cũng là băng ghi âm thật.
- Có băng của Lưu Văn Chính không?
- Hứa Quán Kiệt thì sao?
- La Văn cũng không có à? Chẳng có thứ gì ra hồn mà anh cũng dám mang hàng đi bán?
- Anh đúng là dân sành hàng!
Gã kia kinh ngạc trợn mắt.
Trần Kỳ thầm cười. Hắn với gã chỉ là hai kẻ tình cờ gặp nhau giữa đường, chẳng lẽ hắn còn phải giả bộ làm con cừu non ngây thơ hay sao?
Gã kia đập mạnh vào đùi:
- Được rồi! Nể anh là người hiểu biết, tám đồng một hộp. Anh lấy đi!
Mẹ kiếp, buôn hàng lậu đúng là kiếm tiền như nước!
Tám đồng đủ cho một người sống cả tháng.
Nếu không có bàn tay vàng, e rằng Trần Kỳ cũng đang khốn khổ moi củ cải kiếm ăn ngoài ruộng như bao người khác. Hắn mua ba hộp băng của Đặng Lệ Quân, nhét vào ngực áo rồi rời đi.
Tiền nhuận bút tám trăm đồng, tiền trợ cấp được năm mươi đồng. Trước lúc hắn đến xưởng điện ảnh Bắc Kinh, Vu Tú Lệ còn dúi thêm cho hắn ba mươi đồng. Tổng tài sản vừa tròn tám trăm tám mươi đồng, một con số nghe rất may mắn.
Bây giờ mua máy ghi âm hết hai trăm, mua băng hết hai mươi bốn, trong tay vẫn còn sáu trăm năm mươi sáu đồng.
Nói thì nói vậy, chứ tiền do chính hắn kiếm được, Trần Kỳ không định nộp lại cho bố mẹ. Nếu bị hỏi, hắn sẽ bảo mình đang dành dụm tiền cưới vợ.
Buổi tối.
Đêm đã khuya, xung quanh vắng lặng.
Trần Kỳ khóa kỹ cửa nẻo, thắp một ngọn nến vì điện lại mất, rồi đặt chiếc “viên gạch” kia lên bàn và vặn nhỏ âm lượng.
Bố mẹ hắn ngồi trên giường. Căn phòng bỗng trở nên trang nghiêm lạ thường. Giữa ánh nến chập chờn, một giọng hát mềm mại đến cực điểm mà họ chưa từng nghe bao giờ chậm rãi vang lên:
- Đêm nay cách biệt rồi, bao giờ người trở lại? Uống cạn chén này, ăn thêm chút thức nhắm. Đời người say được mấy lần, chẳng vui thì còn chờ đến bao giờ… Nào, uống thêm chén nữa, cạn ly đi…
Cảm tạ minh chủ Nhị Lạng Sáu Tiền đã ủng hộ!
Hết rồi…