Từ ngày báo chí ra đời, hình thức có thể đổi thay, nhưng bản chất vẫn vậy.
Bài viết ngắn của Trần Kỳ cũng chẳng khác những bài đăng trên Weibo, Tiểu Hồng Thư, Đẩu Âm hay các kênh của những người làm nội dung trên B Trạm sau này. Tất cả đều nhằm dẫn dắt dư luận, khơi gợi cảm xúc, thu hút lượt xem, rồi đạt được mục đích riêng.
Hắn đi theo lối viết khơi gợi tình cảm, kiểu khiến đàn ông lặng người, phụ nữ rơi lệ.
Trong bài, hắn công kích Nhà máy Nhựa số hai. Nếu đặt vào thời sau, nhà máy chỉ cần xử lý khủng hoảng truyền thông, tìm cách cứu vãn tình hình. Khéo xoay xở còn có thể biến tiếng xấu thành tiếng tốt, rồi mở buổi phát trực tiếp bán hàng, kiếm một món.
Nhưng thời nay thì khác.
Người ta chưa có lối nghĩ ấy, hoàn cảnh cũng chẳng cho phép.
- Tôi đúng là xui tận tám đời, sao lại vớ phải mấy công nhân này cơ chứ!
Ở Nhà máy Nhựa số hai, lãnh đạo nhà máy cầm tờ báo, run bần bật như lão Ngô nhì nhà bên, trong bụng đầy nỗi oan ức.
Ông ta quả thực ấm ức. Theo đúng quy trình, chuyện “họp bàn xem xét” vốn chẳng có gì sai. Thời buổi này, công nhân là trên hết! Chuyện bé bằng hạt vừng mà đã kỷ luật công nhân, thiên hạ có chịu không? Đâu phải một mình ông ta muốn quyết sao cũng được.
Đương nhiên phải đem ra bàn bạc.
Ai ngờ còn chưa bàn ra ngọn ngành, bên kia đã chẳng theo lề thói, ra tay hạ gục ông ta ngay.
- Lên báo là nổi tiếng, nổi tiếng thì cấp trên sẽ để mắt tới… Thế này thì xong đời rồi! Đừng nói mấy thằng nhóc kia, đến tôi cũng chẳng được yên thân!
- Vậy giờ chúng ta phải làm sao?
- Còn làm sao nữa!
Lãnh đạo nhà máy giận dữ nói:
- Cả ban lãnh đạo chúng ta phải kiểm điểm ngay, họp để kiểm điểm cho nghiêm túc, rồi viết bản tường trình nộp lên. Cấp trên chắc chắn sẽ phái người xuống điều tra. Còn mấy thằng nhóc kia, tạm ngừng việc trước, ở nhà chờ xử lý!
Nói rồi, ông ta nghĩ ngợi giây lát, chợt cầm áo khoác lên.
- Tôi đích thân đi một chuyến, nói chuyện cho ra lẽ với khu phố Đại Sách Lan!
…
Phía đông lầu canh Tiền Môn.
Giữa trưa, mười hai thanh niên bán trà đang thay phiên nghỉ ngơi. Sao lại là mười hai người ư? Vì lại có kẻ nào đó chết tiệt trốn ca rồi.
Sau mấy ngày làm việc, họ nhanh chóng rút ra được kinh nghiệm. Chẳng hạn, rót trà ra trước, lấy miếng kính đậy lại để nguội. Như thế, nước trà vừa đủ ấm, khách đến là uống được ngay, lại tránh được bụi cát bay vào.
Khách mua cũng ngày một đông. Hôm qua, họ bán được tận ba nghìn bát.
- Ôi, mệt chết mất!
Hoàng Chiếm Anh bắt chước kẻ trốn ca kia, bổ bánh màn thầu kẹp dưa muối, làm thành một chiếc bánh kẹp dưa muối khổng lồ, rồi than:
- Người càng lúc càng đông, làm không xuể nữa rồi.
- Phải đấy, chớp mắt đã trưa rồi… Này, Trần Kỳ chạy đâu mất rồi?
- Bảo đau bụng, ở nhà nghỉ.
- Sao hắn cứ đau bụng suốt thế?
- Trốn việc chứ gì!
Hoàng Chiếm Anh uống một ngụm nước rồi nói:
- Hôm qua phóng viên đến phỏng vấn, bảo hôm nay bài sẽ lên báo. Bận quá nên tôi chưa có thì giờ xem, tan ca nhất định phải mua một tờ.
- Ừ, tôi cũng muốn mua. Hôm qua chụp ảnh chung, tôi phải cho mẹ xem, kẻo ngày nào bà cũng bảo tôi chẳng nên thân.
- Chẳng biết hắn viết những gì, cứ bí hiểm thế nào ấy…
- Á! Mọi người đừng chen!
Một tiếng hét thất thanh cắt ngang câu chuyện. Hoàng Chiếm Anh bật dậy, tưởng lại có người đến gây sự. Nhưng khi chạy tới, cô thấy trước quán trà chẳng biết từ lúc nào đã chen đầy người. Ai nấy đều còn trẻ, cả nam lẫn nữ, chẳng giống khách đến uống trà. Trên mặt họ lộ rõ vẻ tò mò và háo hức.
- Đúng chỗ này phải không?
- Đúng rồi, Tiền Môn chỉ có một quán bán trà thôi!
- À, đây là nơi đồng chí Trần Kỳ làm việc sao? Hợp tác xã chúng tôi làm đệm, cứ ngỡ đã vất vả lắm rồi. Không ngờ chỗ các cô còn thiếu thốn hơn, dãi nắng dầm mưa mà chẳng có nổi cái mái che.
- …
Hoàng Chiếm Anh ngơ ngác, lớn tiếng hỏi:
- Mọi người đến đây làm gì? Không uống trà thì đừng chen lên trước!
Chẳng ngờ cô vừa lên tiếng, đám đông càng xôn xao hơn.
- Xin hỏi đồng chí Trần Kỳ có ở đây không?
- Chúng tôi muốn gặp anh ấy!
- Tôi đọc báo, cố ý từ Hải Điến chạy tới đây đấy!
- Anh… anh ấy bị bệnh, hôm nay xin nghỉ rồi!
- Sao cơ? Bị bệnh gì? Có nặng không? Sao tự nhiên lại đổ bệnh? Nhà anh ấy ở đâu, chúng tôi có thể đến thăm không?
- Phải đấy, tôi có bao nhiêu điều muốn nói!
- Không nặng đâu, bố mẹ anh ấy đang chăm sóc rồi. Mọi người đến thăm cũng không tiện, để tôi chuyển lời thăm hỏi giúp. Mọi người cất công tới đây cũng vất vả, nào, uống bát trà đi!
Mắt Hoàng Chiếm Anh đảo một vòng, cô vẫy tay ra hiệu. Mấy người bạn lập tức phối hợp nhịp nhàng, thoăn thoắt rót trà.
- Người Trung Quốc có câu, đã đến thì cứ vào!
- Albert Einstein.
Đã đến rồi thì đương nhiên phải uống trà. Uống xong, mọi người cũng ngại không trả tiền. Hoàng Chiếm Anh làm bộ đẩy qua đẩy lại, cuối cùng miễn cưỡng nhận tiền. Cô vốn tưởng chỉ có một nhóm, ai ngờ người kéo đến ngày càng đông.
Tất cả đều tìm Trần Kỳ.
Có người còn mang thư đến, nhờ Hoàng Chiếm Anh chuyển giúp. Cô chẳng khác nào người đại diện của minh tinh, thay ông chủ nhà mình tiếp đãi một đám người hâm mộ cuồng nhiệt.
- Cho hai bát!
- Tôi cũng lấy một bát!
- Công việc của mọi người cũng vất vả quá. Hợp tác xã chúng tôi ở Đông Thành, chúng ta đều là bạn đồng chí cách mạng, phải ủng hộ lẫn nhau!
- Mọi người xếp hàng, đừng chen!
Đáng lẽ đến giờ nghỉ trưa, ai nấy lại bận đến quay cuồng. Tay chân tất bật, trong lòng họ cũng nóng ruột không kém: tan ca nhất định phải mua báo xem!
…
- Chà!
- Lại thêm một bao tải thư nữa!
Ở tòa soạn Báo Thanh niên Trung Quốc, sắp đến giờ tan ca, một biên tập viên lại xách một bao tải thư quẳng xuống đất. Anh ta kinh ngạc thốt lên:
- Thanh niên thời nay nhiệt tình thật! Bài vừa đăng hôm nay mà đã có mấy trăm người gửi thư đến, tất cả đều bàn về bài viết đó!
- Thư gửi tòa soạn hay gửi tác giả?
- Cả hai!
- Gọi lão Thịnh đến xem đi!
Chẳng mấy chốc, Thịnh Vĩnh Chí tới. Ông tùy tay rút một lá thư, mở ra đọc:
“Thưa các đồng chí trong tòa soạn,
Hôm nay tôi đọc bài ‘Đường đời rốt cuộc nên đi thế nào’ đăng trên quý báo, cảm xúc dâng trào, không nhịn được muốn viết đôi lời. Trước hết, xin thứ lỗi vì tôi tự lượng sức mình kém.
Tác giả nói cần xây dựng thế giới tinh thần của riêng mình. Điều ấy quả có lý, nhưng tôi không dám đồng tình hoàn toàn.
Theo tôi, nếu chỉ giới hạn lý tưởng trong việc vun đắp nội tâm thì tầm nhìn quá hẹp. Chúng ta đều là thanh niên, đang ở độ tuổi đẹp nhất. Ta nên lấy việc phát huy giá trị bản thân làm mục tiêu, rồi từ đó tạo dựng giá trị cho toàn xã hội, cho đất nước…”
- Được đấy, thanh niên bây giờ ai cũng có chính kiến.
Thịnh Vĩnh Chí gật đầu nói:
- Nếu chủ đề này được nhiều người quan tâm như vậy, ta nên chọn những lá thư nêu ý kiến khác nhau, mỗi kỳ đăng một phần để mọi người cùng bày tỏ quan điểm, bàn luận cho sôi nổi.
- Được, ban biên tập chúng tôi cũng định như vậy!
- Không khí thế này đã lâu lắm rồi mới thấy!
- Đúng là thời đại mới, khí tượng mới!
Mọi người vui mừng ra mặt. Họ đều là người có học, hiểu rõ hơn ai hết những năm tháng vừa qua nặng nề đến nhường nào. Thật ra, rất nhiều người có điều muốn nói, chỉ tiếc chẳng có cơ hội cất lời.
Thịnh Vĩnh Chí ôm một chồng thư trở về, dặn:
- Tiểu Vu, cô để ý quán trà kia một chút. Sau này có thể có lãnh đạo đến thị sát, nhớ báo cho tôi.
- Vâng, tôi biết rồi!
- Cô cũng theo sát tác giả kia, xem còn tin tức gì nữa không.
- Được ạ!
Vu Giai Giai vui vẻ nhận lời.
…
- Con trai tôi ơi!
- Mẹ mới biết con phải chịu ấm ức đến thế!
Vu Tú Lệ vừa tan ca về nhà, bước vào cửa đã ôm chầm lấy con trai cả, khóc lóc nức nở. Trần Kiến Quân đứng bên cạnh, trong lòng vừa mừng vừa nặng trĩu.
Trần Kỳ liếc mắt. Hắn thấy mẹ mình đúng là có khiếu diễn trò, còn cha thì ngoài lạnh trong nóng. Hắn đăng một bài báo, ở trong nhà khóc một trận là được rồi, sao còn chạy ra giữa sân mà khóc?
Chẳng phải muốn khoe với hàng xóm hay sao!
Quả nhiên hiệu quả rất tốt. Mọi người bỏ cả việc nấu nướng, tụ quanh căn nhà họ thành một vòng cung chật ních. Trần Kỳ bị vây giữa sân, chẳng khác nào con khỉ bị đem ra cho thiên hạ ngắm.
- Tú Lệ à, chuyện tốt thế này thì khóc làm gì!
- Phải đấy, con nhà chị còn đăng được bài lên báo, giỏi hơn thằng nhà tôi nhiều. Hôm qua nó sờ tay con gái nhà người ta, suýt bị tóm cổ đi rồi!
- Tiểu Trần, cậu có nhuận bút không?
- Phóng viên phỏng vấn thế nào?
- Chậc, lãnh đạo có đến thị sát không?
- Tôi đã bảo mà, hồi nhỏ thằng bé này viết văn đã giỏi rồi. Chỉ tại xuống nông thôn mà lỡ dở.
- …
Nghe hàng xóm bàn tán râm ran, lòng Trần Kỳ phẳng lặng như mặt nước. Hắn lạnh nhạt như hành khách ngồi trên xe điện, mù tịt như ông chồng ngủ trong phòng khách, điếc đặc như đồng nghiệp trong phòng trà, vô tâm như phụ huynh dẫn gia sư về nhà kèm con…
Nếu là thanh niên khác, có lẽ đã lâng lâng lên tận mây xanh.
Nhưng Trần Kỳ hiểu rõ, hắn vẫn chưa có chỗ đứng trong xã hội. Hắn chỉ mới viết một lá thư, nổi tiếng lúc này cũng chỉ là hư danh. Dẫu vậy, đây cũng là một khởi đầu tốt. Muốn nổi danh, phải nổi danh từ sớm!