Lại nói chuyện Triển gia. Chàng nào phải vì chuyện kết thông gia mà đến đây. Chẳng qua một lần dạo chơi Tây Hồ, cảnh sắc nơi ấy cứ canh cánh trong lòng, mãi không sao quên được. Bởi vậy chàng mới nói dối là đi lo việc kết thông gia, kỳ thực chỉ cốt tìm dịp ngắm lại phong cảnh Tây Hồ. Ấy cũng là vì chàng vốn yêu cảnh non nước như vậy.
Một hôm, Triển gia đến Hàng Châu. Cách Tây Hồ chẳng bao xa, chàng gửi ngựa cùng người hầu ở quán Ngũ Liễu rồi thong thả đi bộ đến đình Đoạn Kiều. Chàng đứng bên lan can, khi thì trông ra mặt nước, khi thì ngắm dãy núi xa. Cảnh hồ mênh mông, gió nhẹ đưa hương, khiến lòng người khoan khoái lạ thường.
Đang lúc vui thú, bỗng chàng trông thấy bên bờ đê phía kia có một cụ già vén áo, trùm kín đầu rồi bất thần lao mình xuống nước.
Triển gia thất thanh kêu lên:
- Chết rồi! Có người gieo mình xuống hồ!
Chàng vốn không biết bơi, chỉ còn biết đứng trên đình vò tay, giậm chân, chẳng nghĩ ra cách gì cứu người. Đúng lúc ấy, từ xa bỗng có một chiếc thuyền câu nhỏ lướt tới nhanh như tên bắn.
Thuyền vừa đến chỗ cụ già rơi xuống, một chàng trai đánh cá liền nghiêng người, lặn thẳng xuống nước. Thân hình chàng như mũi dùi rạch toạc mặt hồ, chỉ nghe bõm một tiếng rất khẽ, rồi mất hút.
Triển gia vừa nhìn đã biết người này bơi lặn rất giỏi, liền chăm chú dõi theo. Chẳng bao lâu sau, chàng trai đánh cá đã nâng được cụ già lên, để nổi lềnh bềnh trên mặt nước rồi thong thả đưa vào bờ.
Triển gia mừng rỡ, lập tức rời đình, vòng sang bờ đê bên ấy. Chàng trai đánh cá nhấc bổng hai chân cụ già lên, để đầu chúc xuống dưới, cho nước trong bụng cụ trào ra từng dòng.
Triển gia chưa vội xem cụ già sống chết ra sao, mà lặng lẽ ngắm kỹ chàng trai đánh cá. Tuổi chàng ta chỉ độ hai mươi, gương mặt sáng sủa, thần thái hiên ngang, trông chẳng giống người tầm thường. Triển gia thầm khen mãi không thôi.
Chàng trai đánh cá đỡ cụ già ngồi dậy, quỳ xuống bên cạnh rồi chậm rãi gọi:
- Cụ ơi, tỉnh lại đi! Cụ ơi, tỉnh lại đi!
Đến lúc ấy Triển gia mới nhìn kỹ cụ già. Cụ tóc bạc, râu trắng, người gầy quắt như cành khô. Một hồi lâu cụ mới khẽ rên, rồi nôn ra thêm bao nhiêu nước lã. Cụ kêu “ối” một tiếng, từ từ mở mắt, vừa tỉnh lại đã trách:
- Cậu thật lắm chuyện! Cứu ta sống lại làm gì? Ta vốn là người không còn đường sống nữa rồi.
Bấy giờ người hiếu kỳ đã tụ tập quanh đó rất đông. Nghe cụ già nói vậy, ai nấy đều lắc đầu bàn tán:
- Ông già này thật chẳng biết điều. Người ta cứu sống ông, ông không cảm tạ thì thôi, lại còn trách móc.
Chàng trai đánh cá không hề nổi giận, trái lại còn cười hì hì:
- Cụ đừng nói vậy. Đến loài kiến còn ham sống, huống hồ con người. Cụ có nỗi uất ức gì thì cứ kể cho ta nghe. Nếu quả thật cụ không muốn sống nữa, ta lại đưa cụ xuống nước cũng chẳng muộn.
Mọi người nghe xong đều lén bàn nhau:
- E rằng không dễ đâu! Người ta đã cứu sống ông rồi, ai lại đứng nhìn để cậu ta dìm chết lần nữa?
Cụ già bèn kể:
- Lão già này họ Chu, tên Tăng. Trước kia ta mở một quán trà ở Trung Thiên Trúc. Cách đây ba năm, vào một ngày mùa đông tuyết rơi dày đặc, trước cửa quán bỗng có một người nằm lả đi. Thấy lòng thương trỗi dậy, ta sai người làm khiêng anh ta vào trong, lấy chăn ấm đắp lên, lại rót cho một bát nước gừng nóng. Nhờ vậy anh ta mới tỉnh lại. Anh ta tự xưng họ Trịnh, tên Tân, cha mẹ đều đã mất, chẳng có anh em ruột thịt. Gia cảnh sa sút, anh ta tìm đến nương nhờ họ hàng, nào ngờ không gặp được ai. Trong bụng lại chẳng có hạt cơm, gặp trận tuyết lớn ấy nên mới ngã quỵ trước cửa nhà ta.
Thấy anh ta kể lể đáng thương, lão già này giữ lại trong quán, từ từ chăm nom cho khỏe hẳn. Nào ngờ anh ta biết chữ, lại giỏi tính toán, giúp ta trông coi sổ sách và việc buôn bán ở quầy. Anh ta làm lụng cũng siêng năng, ta rất vừa ý.
Chỉ vì nhất thời nghĩ sai một bước, ta có một cô con gái nên gả nó cho anh ta, nhận anh ta làm con rể trong nhà. Từ đó việc buôn bán càng ngày càng khấm khá. Chẳng ngờ năm ngoái con gái ta lâm bệnh qua đời. Ta bèn cưới cô gái họ Vương cho anh ta. Cuộc sống tuy không còn được như trước, nhưng cũng vẫn tạm yên.
Sau đó, nhân lúc sửa sang lại mặt tiền quán, Trịnh Tân nói với ta:
- Con rể dù sao cũng đã có công giúp đỡ nửa phần gia nghiệp. Chỉ e sau này người ngoài không chịu nhận. Chi bằng đổi chữ “Chu” thành chữ “Trịnh”, về sau khỏi bị người ta vu cho là chúng ta chiếm đoạt tài sản của họ.
Lão già này nghĩ đi nghĩ lại, thấy cũng có lý, bèn đổi quán trà nhà họ Chu thành quán trà nhà họ Trịnh. Nào ngờ từ ngày đổi tên hiệu, vợ chồng chúng liền chẳng coi ta ra gì. Lời qua tiếng lại, chúng dần dần bóng gió rằng ta chỉ ăn không ngồi rồi, nhờ chúng nuôi sống, rằng chính ta mới là kẻ bám víu vào chúng.
Nghe vậy, ta liền cãi lại. Nào ngờ vợ chồng chúng mắng nhiếc không tiếc lời, còn vin vào chuyện quán nhà họ Chu đã bán cho nhà họ Trịnh, nói ta cố tình lừa gạt chúng. Lão già này tức quá, bèn đến huyện Nhân Hòa sở tại đâm đơn kiện.
Ai ngờ chúng đã lo lót trong huyện từ trước. Quan huyện chẳng những không xét xử công bằng mà còn đánh lão già này hai mươi trượng, rồi đuổi khỏi địa phận. Cậu trai đánh cá, cậu thử nghĩ xem, ta còn sống làm gì nữa? Chẳng bằng chết quách đi. Xuống âm phủ, ta lại kiện chúng một phen, trút cho hả cơn giận này.
Chàng trai đánh cá nghe xong liền cười:
- Cụ tính sai rồi. Một khi người ta tắt thở, còn lấy đâu ra hơi mà trút giận? Vả lại, tên kia có tiền thì sai được cả ma quỷ đẩy cối xay. Xuống âm phủ, biết đâu hắn chẳng lại dùng tiền mua chuộc người ta đánh cụ nữa. Theo ý ta, cụ cứ sống cho khỏe, mở một quán trà khác để chọc tức hắn. Cụ thấy có được không?
Cụ già họ Chu hỏi:
- Mở quán trà khác để chọc tức hắn thế nào?
Chàng trai đánh cá đáp:
- Cụ lại mở quán trà nhà họ Chu. Chẳng phải như vậy càng khiến hắn tức điên lên sao?
Cụ già nghe vậy, mở trừng mắt:
- Cậu cứ đẩy ta xuống nước lần nữa đi! Ta áo không đủ che thân, cơm chẳng đủ lót dạ, lấy đâu ra tiền mở quán? Cậu cứ để ta chết còn hơn.
Chàng trai đánh cá cười:
- Cụ đừng vội nóng. Ta hỏi cụ, nếu mở quán trà thì cần bao nhiêu tiền?
Cụ già đáp:
- Dù có dè sẻn đến đâu, cũng phải tốn hơn ba trăm lạng bạc.
Chàng trai đánh cá nói:
- Chuyện ấy không khó. Nhiều hơn thì ta không lo nổi, chứ ba bốn trăm lạng bạc, ta còn xoay xở được.
Triển gia nghe đến đó, trong lòng không khỏi gật gù:
“Chàng trai đánh cá này quả thật nói năng hào sảng. Có thể vung tiền giúp người như vậy, giữa đời chẳng mấy ai làm được.”
Chàng lập tức bước tới, nói với cụ già:
- Cụ Chu, cụ đừng ngờ vực. Chàng trai đánh cá đã nói vậy thì nhất định không nuốt lời. Nếu cụ vẫn chưa tin, tại hạ xin đứng ra bảo đảm. Cụ thấy thế nào?
Chàng trai đánh cá đưa mắt nhìn Triển gia từ đầu đến chân, rồi nói với cụ già:
- Cụ nghe thấy chưa? Vị công tử gia này xem ra cũng không phải người nói lời suông. Chúng ta cứ hẹn trưa mai, đúng giờ Ngọ, gặp nhau ở đình Đoạn Kiều bên kia. Nhất định không được đến quá giờ.
Vừa nói, chàng vừa lấy trong thắt lưng ra một nén bạc năm lạng, đặt lên lòng bàn tay rồi đưa cho cụ già:
- Cụ cầm lấy nén bạc này trước, lo chuyện ăn mặc. Quần áo cụ ướt cả rồi, đi lại cũng bất tiện. Trên thuyền ta có bộ đồ khô sạch, cụ cứ thay tạm. Đến trưa mai, khi nhận bạc rồi, cụ trả lại bộ quần áo này cho ta là được.
Cụ già họ Chu rối rít cảm tạ. Chàng trai đánh cá quay người vẫy tay gọi chiếc thuyền nhỏ vào bờ. Chàng lấy quần áo khô đưa cho cụ thay, rồi đem bộ đồ ướt đặt trên thuyền. Sau đó chắp tay nói:
- Cụ cứ về trước. Nhớ kỹ trưa mai, nhất định đừng lỡ hẹn!
Nói rồi chàng tung mình nhảy lên thuyền. Con thuyền dập dềnh theo mái chèo, từ từ đi về phía xa.
Cụ già nắm chặt nén bạc năm lạng trong tay, cúi mình vái mọi người:
- Đa tạ các vị đã trông nom giúp đỡ. Lão già này xin cáo biệt.
Nói xong, cụ cũng quay người đi về phía bắc.
Triển gia lặng lẽ đi theo phía sau. Đến chỗ vắng người, chàng mới gọi:
- Cụ ơi, trưa mai nhất định không được thất hẹn ở đình Đoạn Kiều. Nếu chàng trai đánh cá kia không có đủ bạc, tại hạ đứng ra bảo đảm. Cụ cứ yên tâm, nhất định sẽ mở lại được quán trà.
Cụ già quay lại, cúi mình cảm tạ:
- Đa tạ công tử gia đã thương đến. Trưa mai lão già này nhất định không dám thất hẹn.
Triển gia nói:
- Như thế mới phải. Cụ cứ đi đi.
Chàng vội quay mình, thẳng đường trở về quán Ngũ Liễu. Gặp người hầu, chàng bảo:
- Ta vừa gặp được một người tri kỷ mời đi, hôm nay không về nữa. Ngày mai đúng giờ Ngọ, ngươi đến đình Đoạn Kiều đón ta.
Người hầu liên tiếng vâng dạ.
Triển gia quay người, đi thẳng đến Trung Thiên Trúc. Chàng thuê một gian phòng trọ, hỏi rõ vị trí quán nhà họ Trịnh rồi tìm đến xem xét đường đi lối lại.
Đi chẳng bao lâu, chàng đã thấy một tòa lầu cao ngất, trước cửa treo cờ hiệu quán trà phấp phới trong gió. Đến gần hơn, chàng nhìn thấy trên biển hiệu có hai hàng chữ: một bên đề “Trai Hưng Long”, một bên đề “Lầu trà nhà họ Trịnh”.
Triển gia bước vào quán. Trong gian ngoài, trên chiếc ghế tre cạnh quầy, có một người đang ngồi. Người ấy đội khăn xếp, mặc áo choàng sang trọng, một tay chống lên đầu gối, tay kia đặt trên quầy.
Triển gia nhìn kỹ, thấy người này thân hình gầy yếu, miệng nhọn, má hóp, đôi mắt ti hí, hai vành tai vểnh ra như tai chuột. Thấy Triển gia nhìn mình, người ấy vội đứng dậy chắp tay, niềm nở nói:
- Công tử gia muốn dùng món gì thì xin mời lên lầu. Trên ấy vừa yên tĩnh, vừa sáng sủa.
Triển gia chắp tay đáp:
- Rất tốt, rất tốt.
Chàng vịn lan can, chậm rãi bước lên cầu thang. Đến nơi, đưa mắt nhìn quanh, chàng thấy cả dãy lầu có năm gian, rộng rãi thoáng đãng. Chàng chọn một chỗ gần cửa sổ rồi ngồi xuống.
Người hầu trà bước tới, dùng khăn lau sạch mặt bàn. Chưa hỏi Triển gia dùng trà hay uống rượu, hắn đã bưng đến một chiếc khay vuông, bên trên phủ khăn lưới. Mở khăn ra xem, trong khay có bốn đĩa bánh trà nhỏ xinh, bốn đĩa thức ăn tinh tế, tất cả đều bày biện ngay ngắn, sạch sẽ.
Đặt xong đâu đó, người hầu trà mới hỏi:
- Công tử gia dùng trà, uống rượu, hay có khách cần tiếp ạ?
Triển gia đáp:
- Hôm nay ta không tiếp khách. Chỉ muốn dùng một chén trà.
Người hầu trà nghe vậy, liền tháo tấm bảng ghi các món treo bên kia xuống, đưa cho Triển gia:
- Xin công tử gia dặn dùng thứ trà nào?
Triển gia nhận lấy tấm bảng, chưa vội gọi tên trà mà hỏi:
- Ngươi tên gì?
Người hầu trà đáp:
- Kẻ hèn này tên gì cũng được. Nếu khách quan thích thì gọi là Tam Hòe, Tứ Hòe cũng xong; gặp người vừa ý hơn, gọi Thất Hòe, Bát Hòe cũng chẳng sao.
Triển gia nói:
- Ít quá thì không hay, nhiều quá cũng chẳng hay. Ta gọi ngươi là Lục Hòe vậy.
Người hầu trà cười đáp:
- Lục Hòe hay lắm ạ. Cái tên ấy vừa vặn, hợp lẽ nhất.
Triển gia lại hỏi:
- Ông chủ quán họ gì?
Người hầu trà đáp:
- Họ Trịnh. Chẳng lẽ Triển gia không thấy tấm biển ngoài cửa hay sao?
- Ta nghe nói trước kia trà lâu này thuộc về nhà họ Châu. Sao nay lại thành nhà họ Trịnh?
- Trước kia đúng là của nhà họ Châu. Về sau sang tay cho nhà họ Trịnh.
- Ta còn nghe nói hai họ Châu, Trịnh vốn là chỗ thân thích.
- Triển gia quả là người biết rõ ngọn ngành. Hai nhà ấy là quan hệ cha vợ với con rể. Chỉ vì cô con gái nhà họ Châu đã qua đời, ông Châu mới cưới người khác.
- Người vợ sau ấy là cô nương nhà họ Vương phải không?
- Còn ai vào đây nữa!
- Xem ra cô nương tái giá này chẳng phải người tốt lành gì. Nếu nàng ta biết điều, sao cha vợ với con rể lại kéo nhau ra kiện ở huyện Nhân Hòa?
Người hầu trà nghe đến đó thì im bặt, chỉ đưa mắt nhìn Triển gia.
Triển gia lại hỏi:
- Ông chủ quán nhà ở đâu?
- Ngay phía sau, trên lầu có năm gian. Tòa lầu này vốn liền nhau cả mười gian, về sau ngăn đôi ở giữa. Năm gian bên này dùng làm chỗ tiếp khách, năm gian bên kia làm nơi ở. Người trong nghề đều biết chỗ tiếp khách rất gần khu nhà ở. Vì vậy, khách nào đã lên lầu uống trà cũng tự giữ ý, chẳng ai dám ăn nói hồ đồ.
- Biết giữ mồm giữ miệng vốn là lẽ phải. Nhưng trong nhà ông chủ còn những ai?
Người hầu trà thầm nghĩ: “Vị này rốt cuộc đến uống trà, hay là cải trang dò xét?”
Gã đành đáp:
- Trong nhà không có mấy người. Chỉ có hai vợ chồng ông chủ, với một cô hầu gái.
- Người vừa rồi ta thấy ngồi trên chiếc ghế tre cạnh quầy, chính là ông chủ các ngươi chứ?
- Đúng vậy, đúng vậy.
- Ta thấy ông ta mặt mày hồng hào, phen này ắt phát tài.
- Đa tạ lời may của lão gia.
Triển gia lúc ấy mới nhìn tấm bảng ghi món, gọi một bình trà Vũ Tiền, thứ trà xuân hái trước tiết Cốc Vũ. Người hầu trà nhận lấy tấm bảng, treo lại đúng chỗ cũ.
Gã vừa định xuống lầu pha trà thì nghe tiếng cầu thang vang lên. Một vị công tử gia ăn mặc rực rỡ, dung mạo sáng sủa, dáng vẻ như người luyện võ bước lên lầu. Chàng chọn một bàn phía đối diện chếch với Triển gia.
Người hầu trà chẳng dám chậm trễ. Gã làm ra vẻ lanh lợi, tỏ vẻ quen thân, bước tới lau bàn rồi nói:
- Công tử gia lâu nay chẳng thấy ghé, chắc công việc bận rộn lắm?
Vị võ sinh đáp:
- Ta chẳng bận việc gì cả. Đây là lần đầu ta đến nơi này.
Thấy lời đối đáp không được thuận tai, người hầu trà liền im tiếng. Gã bưng sang bàn bên kia một chiếc khay vuông, dùng lồng vải mỏng che lại. Trên khay vẫn đủ tám đĩa đồ nhắm, bày biện tươm tất.
Vị võ sinh hỏi:
- Ta còn chưa dùng trà, ngươi bày thứ này ra làm gì?
- Đây là chút lòng thành của kẻ hèn này. Công tử gia thích dùng thì dùng, không thích cũng xin đừng để bụng. Xin hỏi công tử gia muốn uống trà, dùng rượu, hay tiếp khách?
- Cứ cho ta một chén trà trước. Ta không tiếp khách.
Người hầu trà liền tháo tấm bảng ghi món ở bàn Triển gia xuống, đưa sang cho chàng.
Chợt dưới lầu có tiếng gọi:
- Trà Vũ Tiền pha xong rồi đây!
Người hầu trà nói:
- Công tử gia cứ xem bảng trước. Kẻ hèn này xuống lấy trà cho vị khách kia.
Gã quay người đi một lát rồi bưng lên một bình trà cùng một chiếc chén, đặt trước mặt Triển gia, lại nói thêm mấy câu xã giao. Xong xuôi, gã quay về bàn vị võ sinh, hỏi:
- Công tử gia dùng trà gì?
- Vũ Tiền vậy.
Người hầu trà lập tức gọi vọng xuống lầu:
- Pha thêm một bình trà Vũ Tiền nữa!
Gã vừa toan bước xuống thì vị võ sinh đã gọi giật lại:
- Ngươi lại đây.
Người hầu trà vội tiến đến, cúi mình hỏi:
- Công tử gia có điều gì sai bảo?
- Ta còn chưa hỏi quý tính của ngươi.
- Được công tử gia hỏi đến tên họ đã là vinh hạnh lớn cho kẻ hèn này rồi. Thân phận thấp kém, nào dám nhận chữ “quý”! Kẻ hèn này họ Lý.
- Thế tên hiệu là gì?
- Kẻ hèn này đâu dám nói tên hiệu. Chẳng qua người ta lúc gọi Tam Hòe, Tứ Hòe; khi khác lại gọi Thất Hòe, Bát Hòe. Công tử gia muốn gọi thế nào cũng được.
- Nhiều quá thì không ổn, ít quá cũng chẳng hay. Chi bằng gọi ngươi là Lục Hòe?
- Lục Hòe thì Lục Hòe, miễn công tử gia nghe thuận tai là được.
Đang nói, gã lại ngoảnh đầu liếc về phía Triển gia.
Vị võ sinh hỏi tiếp:
- Ông chủ các ngươi trước kia chẳng phải họ Châu sao? Sao nay lại đổi sang họ Trịnh?
Người hầu trà nghe vậy, trong lòng lấy làm lạ: “Sao hôm nay hai vị khách uống trà, người nào cũng chỉ chăm chăm hỏi chuyện này?”
Gã đưa mắt nhìn Triển gia trước, rồi mới quay sang đáp vị võ sinh:
- Trước kia đúng là nhà họ Châu. Nay đã sang cho nhà họ Trịnh rồi.
- Hai họ Châu, Trịnh vốn là chỗ thân thích. Ai sang cho ai cũng được cả. Chắc là cô nương được cưới về sau này có điều gì không phải chăng?
Người hầu trà ngạc nhiên:
- Sao công tử gia lại biết rõ chuyện ấy đến vậy?
- Ta chỉ đoán thôi. Nếu cô nương ấy là người tốt, sao cha vợ với con rể lại phải lôi nhau ra kiện tụng?
- Công tử gia quả có con mắt sáng suốt.
Miệng nói lời khen, nhưng gã vẫn không quên liếc về phía Triển gia.
Vị võ sinh lại hỏi:
- Ông chủ các ngươi ở đâu?
Người hầu trà thầm nghĩ: “Lạ thật! Chi bằng nói hết cho xong, khỏi để chàng ta hỏi mãi.”
Thế là gã kể tường tận: phía sau còn năm gian lầu, trong nhà chẳng có bao nhiêu người, chỉ có hai vợ chồng ông chủ và một cô hầu gái.
Nói xong, gã lại nhìn sang Triển gia.
Vị võ sinh bảo:
- Lúc nãy ta bước vào, thấy ông chủ nhà các ngươi mặt mày đỏ au, phen này ắt phát tài.
Nghe câu ấy, người hầu trà càng thêm kinh ngạc. Gã chỉ đành ậm ừ cho qua, giả bộ bận rộn rồi vội xuống lầu lấy trà. Trước khi đi, gã còn ngoái lại, ném về phía Triển gia một cái nhìn sắc như dao.
Chuyện về sau ra sao, xin xem hồi sau phân giải.