- Chỉ nói riêng trận lụt lần này, nếu không nhờ phủ Thái thú cùng Ty Điển lễ tính liệu trước, sau đó điều hành đâu vào đấy, thì đừng nói Ngô Quận, e rằng cả Nam Châu cũng phải chấn động dữ dội. Chẳng biết bao nhiêu người sẽ phải phiêu bạt tha phương, thậm chí nhà tan cửa nát?
- Vậy mà trong mắt đám dân ngu dân dốt kia, họ chỉ thấy cái gọi là Tiên ẩn Ngô Quận. Thật chẳng ra thể thống gì!
Người lên tiếng là một thư sinh trẻ. Hắn cài trâm ngọc, mặc áo nho, khoác ngoài chiếc áo lụa xanh nhạt. Gương mặt sáng sủa, dáng vẻ nho nhã, nhưng phảng phất vẻ kiêu ngạo.
Quả là một người có dung mạo và khí độ hơn hẳn thường nhân.
Hắn vừa dứt lời, những người khác cũng lần lượt gật đầu tán thành.
Bên bàn của mấy vị văn sĩ lớn tuổi, một người đàn ông trung niên râu đen quay sang lão nhân râu dài ngồi ghế chủ tọa, áy náy nói:
- Lần này tiên sinh vào kinh nhận chức, ắt sẽ như chim bằng tung cánh, rồng ẩn vươn mình. Lẽ ra phải báo cho các bậc danh sĩ trong quận biết, để mọi người cùng tiễn tiên sinh lên đường.
- Nghe nói từ tầng cao nhất của lầu Yên Ba có thể trông xa nghìn dặm, nhìn sông Hoài cuộn sóng mênh mang, cảnh tượng vô cùng hùng vĩ. Tòa lầu ấy mang tên Yên Ba cũng bởi lẽ đó. Tiên sinh sắp lên đường, đáng lẽ phải tiễn ở nơi ấy mới phải.
- Nay lại phải ngồi đây giữa đám người chốn phố phường, quả thật làm phiền sự thanh tĩnh của tiên sinh Đông Dương.
Lão nhân râu dài xua tay, cười nói:
- Lão phu thân phận thanh bần, mở tiệc mời các vị ở đây đã phải vét sạch gia sản, nào dám đến chốn tiêu tiền như nước ấy?
- Có rượu có món, được các vị khách quý cùng nâng chén, lại có lớp hậu bối tài tuấn ngồi đây, thế là đủ rồi, đủ rồi.
Người đàn ông râu đen mấp máy môi, vốn định nói để mình đứng ra mời. Nhưng biết tính lão nhân, nếu hắn mở lời như thế, e rằng lão sẽ đứng dậy bỏ đi ngay.
Đúng lúc nghe thư sinh trẻ bên cạnh nói năng ngông cuồng, hắn bèn trách:
- Văn Khanh, lời vừa rồi của ngươi quá khích rồi.
Hắn không vui nói tiếp:
- Tiên sinh Đông Dương sắp vào Ngọc Kinh nhậm chức, chính là lúc thăng tiến như diều gặp gió. Chúng ta đang ở đây tiễn tiên sinh lên đường, sao ngươi lại buông lời ngông cuồng, làm trò cười cho thiên hạ?
- Tiên sinh dạy phải, học trò xin ghi nhớ.
Thư sinh trẻ vội đứng dậy, cúi mình thi lễ.
Hắn tên Từ Văn Khanh, là học trò Bạch Lộc Học Viện, lại còn thuộc hàng xuất sắc nhất trong số ấy.
Tài khí trong lòng, ngạo khí trong dạ, đều hơn người thường rất nhiều.
Bởi vậy, hắn đâu dễ dàng nhận sai. Dẫu cúi người hành lễ, ánh mắt vẫn thản nhiên, kiêu hãnh. Hắn nghiêm giọng nói:
- Chỉ là học trò cho rằng, những lời bàn tán ngu muội như thế dạo gần đây đã lan khắp nơi, càng truyền càng dữ.
- Đến nay, ngoài phố ngoài chợ, hễ dân chúng gặp chuyện là chỉ biết cầu tiên bái thần. Cứ kéo dài như vậy, tai họa ắt nối nhau không dứt, mối độc sẽ lan rộng.
- Học trò lo lắng, trong lòng bất bình, nếu không nói ra thì không chịu nổi.
Ngoài mấy vị văn sĩ lớn tuổi, những người có mặt đều là thầy dạy ở Bạch Lộc Học Viện. Những người còn lại đều là bạn học của Từ Văn Khanh, phần lớn cùng chung chí hướng.
Một người bạn học thân thiết với hắn lên tiếng:
- Từ huynh nói phải. Chuyện ấy đâu chỉ mới xảy ra gần đây, cũng chẳng riêng gì Ngô Quận.
- Khắp thiên hạ, đạo Phật đạo gia đang thịnh hành, người tìm tiên cầu đạo không dứt. Họ chẳng nghĩ đến chuyện học hành thành tài để giúp nước, thậm chí bỏ nhà bỏ cửa, chỉ vì theo đuổi những điều hư ảo.
Một người khác tiếp lời:
- Đâu chỉ có Phật gia, Đạo gia. Còn những kẻ theo Pháp gia, Mặc gia, Âm Dương gia, chẳng biết lẽ phải là gì. Học thì chẳng nên thân, không đi đường ngay, chẳng trọng nhân nghĩa, lại dùng đủ thứ tà thuyết mê hoặc người đời. Mối họa chúng gây ra còn sâu hơn cả Phật gia, Đạo gia.
- Những chuyện ấy cũng thôi. Dẫu đi vào đường tà, ít ra họ vẫn có thể gọi là văn nhân. Đám võ phu thô lỗ kia mà cũng dám tự xưng là nhà binh gia, đường hoàng đứng ngang hàng với bậc hiền tài Nho môn trên triều đình. Họ dựa vào đâu chứ?
- Phải, phải! Theo ta, Thánh Hoàng anh minh, nên bãi bỏ hết các học phái, chỉ tôn Nho môn ta mà thôi.
- Có các bậc hiền tài Nho môn định phép tắc cho thiên hạ, dùng nhân nghĩa dạy dỗ muôn dân, khiến ai nấy đều hiểu lễ trọng nghĩa, đối đãi với nhau bằng lòng nhân. Lo gì thiên hạ chẳng yên, Đại Tắc chẳng hưng thịnh?
Đám học trò càng nói càng hăng, đề tài đã sớm trôi xa khỏi chuyện ban đầu.
Mấy vị văn sĩ lớn tuổi mỗi người một vẻ. Phần đông gật đầu vuốt râu, luôn miệng khen ngợi. Chỉ có hai người nhìn nhau, âm thầm lắc đầu.
Một người là lão nhân râu dài. Ông mặc áo xanh giản dị, chòm râu dài rủ xuống ngực, phong thái điềm đạm. Chính là Lý Đông Dương, cựu viện trưởng Bạch Lộc Học Viện, nhân vật đứng đầu giới văn đàn Nam Châu, bậc đại nho nổi danh khắp thiên hạ. Hôm nay tiệc tiễn đưa ông lên đường.
Người còn lại tóc thưa, dáng vẻ cổ kính, tuổi tác đã cao. Ông tên Đới Ấu Công, cũng là danh sĩ đại nho nổi tiếng ngang hàng với Lý Đông Dương.
Người đàn ông râu đen nhận ra vẻ mặt của hai vị, vội quát ngăn:
- Đủ rồi!
- Các ngươi chỉ là học trò nhỏ trong học viện, sao dám bàn luận đạo lớn, tùy tiện nghị luận việc nước?
Đám học trò lập tức im bặt.
Người đàn ông râu đen lúc này mới quay sang Lý Đông Dương và Đới Ấu Công, mỉm cười:
- Lời Văn Khanh tuy hơi quá khích, nhưng cũng có vài phần phải lẽ.
- Những thánh địa tiên môn tự cho mình thoát tục, thanh cao hơn đời, song ít ra cũng có bản lĩnh thật. Họ thường sai môn nhân đệ tử vào đời, góp sức cho đất nước trong Giám Thiên Ty.
- Nay Đại Tắc đã lộ dấu hiệu trong lo ngoài giặc. Bệ hạ ngày đêm lo việc nước, đang lúc cần người tài. Nếu vị Tiên ẩn Ngô Quận kia quả thật có bản lĩnh như dân chúng đồn đại, thì lúc này nên đứng ra gánh vác mới phải.
- Bằng không, dù pháp lực cao đến đâu, cũng chỉ như cây khô đá cứng, có ích gì cho nước, có ích gì cho dân? Thật không đáng để muôn dân lễ bái.
Người đàn ông râu đen tên Chu Nguyên Hạo, là giáo thụ của Bạch Lộc Học Viện.
Từ Văn Khanh là học trò ông tâm đắc nhất. Ông không muốn hắn mất mặt trước bậc đại nho như Lý Đông Dương, nên lời lẽ ít nhiều che chở cho hắn.
Đương nhiên, đó cũng thật sự là suy nghĩ của ông. Ông chẳng nhằm riêng vào vị Tiên ẩn Ngô Quận kia, mà vốn chẳng coi trọng những kẻ ẩn sĩ cao nhân, chân tiên ngoài đời. Theo ông, họ chỉ phí hoài bản lĩnh của mình.
Chu Nguyên Hạo nói đến đó thì thôi, chuyển giọng:
- Nhưng hôm nay là tiệc tiễn tiên sinh Đông Dương, không nên nhắc chuyện mất vui ấy nữa.
- Bệ hạ ba lần mời tiên sinh, tiên sinh đều từ chối. Hôm nay cuối cùng cũng nhận chiếu. Từ nay về sau, tiên sinh sắp thăng tiến như diều gặp gió, đem hết hoài bão trong lòng ra thi thố. Quả thật là qua cơn mây mù, trời quang trở lại, đáng mừng, đáng mừng!
Lý Đông Dương vuốt râu, cười nói:
- Thăng tiến như diều gặp gió gì chứ? Chẳng qua là ngọn đèn tàn trước gió, cố tỏa thêm chút hơi ấm mà thôi.
- Bộ xương già này vốn chẳng muốn dấn thân vào vũng nước đục ấy nữa. Lão chỉ muốn ở lại Bạch Lộc Nham dạy người, viết sách. Nhưng thời cuộc rối ren, bốn phương chẳng yên, lão thật không thể ngồi yên được.
Chu Nguyên Hạo tiếc nuối nói:
- Chỉ tiếc Ngô Quận mất tiên sinh Đông Dương trấn giữ, e rằng từ nay khó có ngày yên ổn.
- Gần đây các tộc khác liên tiếp có động tĩnh. Phía nam Ngô Quận giáp với chư bộ Việt và man di. Bên trong lại có yêu ma hoành hành, còn đám dân nổi loạn bất an tụ tập làm loạn, mượn danh các tà thần để gây chuyện bất chính.
- Xa thì huyện lệnh Sơn Nam cấu kết với sơn man làm phản. Gần thì yêu ma tàn sát Sơn Âm. Nghe nói ngay tháng trước, bên ngoài thành còn có trang họ Lưu tụ tập mấy nghìn dân nổi loạn, công khai chống lại quan phủ.
Ông thở dài, lo lắng nói:
- Từ nay về sau, chẳng biết thiên hạ sẽ loạn đến mức nào.
Đới Ấu Công, người tóc thưa, mỉm cười nói:
- Việc trị nước yên thiên hạ đã có các vị đại thần trong triều, cùng bậc hiền tài đại nho như tiên sinh Đông Dương lo liệu.
- Sau này còn có những tài tuấn trẻ như Văn Khanh. Đám già cả nhàn rỗi chúng ta khỏi phải bận lòng nữa.
Ông giơ cao chén rượu:
- Nào, các vị cùng uống cạn chén này, tiễn tiên sinh Đông Dương lên đường.
- Ha ha, cùng uống cạn chén này!
Mọi người đồng loạt nâng chén.
Uống xong, Chu Nguyên Hạo tươi cười quay sang nói:
- Văn Khanh, ngươi vốn có tiếng là người làm thơ hay nhất đất Ngô.
- Tiên sinh Đông Dương sắp rời Ngô vào kinh, ngươi có bài thơ nào hay muốn tặng tiên sinh chăng?