Tô Lão Thực vốn không muốn nghi ngờ con, nhưng cảnh tượng trước mắt lại buộc ông phải nghĩ ngợi lung tung. Nếu thằng bé không ăn hối lộ, lấy đâu ra ngần ấy tiền để sắm sửa những thứ này? Đừng nói tới chiếc điện thoại đắt đỏ, chỉ riêng mấy tút thuốc lá xịn kia, gom hết tiền lương của nó có khi cũng chẳng mua nổi.
- Bố này! - Tô Khả nũng nịu cất tiếng, toan làm dịu bầu không khí trong nhà.
Chẳng ngờ Tô Lão Thực trừng mắt quát lớn:
- Con im miệng, đứng dẹp sang một bên!
Diệp Thúy Lan cũng sốt ruột cằn nhằn:
- Này ông Tô, ông làm cái trò gì thế hả?
- Mẹ, không sao đâu mà. Bố, thật ra con đâu có làm chuyện mờ ám như bố nghĩ. Đúng như bố vừa nói đấy, con chỉ là một Phó Chủ tịch trấn chẳng có mấy thực quyền, ai rảnh đâu mà đi đút lót cho con? Con thì bòn rút được của ai chứ? - Tô Mộc mỉm cười xoa dịu.
- Thế đống đồ này từ đâu mà ra? Mày giải thích nghe xem! - Tô Lão Thực vẫn sa sầm nét mặt, gặng hỏi.
- Thưa bố, những thứ này là do một người bạn tặng. Anh ấy tên Từ Viêm, Trưởng Đồn Công an trấn Hắc Sơn bọn con. Biết con về quê thăm nhà, anh ấy mới cố ý gửi biếu bố mẹ chút quà. Còn chiếc điện thoại này đúng là con tự bỏ tiền túi mua cho bé Khả. Bố cứ yên tâm, đây hoàn toàn là tiền sạch của con.
Nói đoạn, hắn khẽ ngừng lại một nhịp rồi tiếp lời:
- Lần này về, con cũng gom góp mang về biếu bố mẹ một ít, chẳng nhiều nhặn gì, chỉ có mười nghìn tệ thôi. Bố đừng vội cuống, nghe con nói hết đã. Thật ra số tiền này là do con tình cờ nhặt được một món đồ cổ ngoài phố đồ cũ, bán đi mới kiếm được ngần ấy. Chứ không thì con trai bố đào đâu ra lắm tiền thế.
Hắn thừa sức lấy ra nhiều tiền hơn, nhưng hắn hiểu rõ tính nết của song thân. Tô Lão Thực và Diệp Thúy Lan cả đời chân lấm tay bùn, tính tình thật thà chất phác, đùng một cái thấy cả đống tiền lớn chắc chắn sẽ sợ hãi chẳng biết làm sao. Chi bằng cứ đưa dần từng chút một, tóm lại từ nay về sau hắn quyết không để gia đình phải chịu khổ nữa.
- Thật thế à? - Tô Lão Thực lúc này mới thở phào nhẹ nhõm. Ông cũng biết khu phố đồ cổ trên huyện Hình Đường, người nào may mắn đúng là có thể vớ được món hời bạc triệu.
- Con lừa bố làm gì! Sao nào, hay bố chê thuốc ngon rượu quý không thèm lấy? Thế thì để con đem đi biếu ông Thương hết nhé! - Tô Mộc cười hì hì trêu chọc.
- Thằng ranh này, ai bảo tao không lấy! Đã là bạn bè người ta có lòng biếu, mày không được đem trả lại đâu đấy. Lúc đi nhớ mang theo ít đặc sản trên núi làm quà đáp lễ, người ta gọi là có qua có lại! Còn nữa, chia riêng một phần ra, nhất định phải đem sang biếu ông Thương của mày. - Tô Lão Thực lập tức gõ bàn quyết định.
- Vâng ạ! - Tô Mộc vui vẻ đáp lời.
Thấy còn sớm mới đến giờ cơm trưa, Tô Mộc chẳng chần chừ, chào bố mẹ một tiếng rồi xách nửa thùng rượu thuốc bước ra khỏi cửa. Hắn rảo bước men theo con đường mòn dẫn vào khe núi sát vách thôn Tô Gia. Dọc đường đi, bà con chòm xóm hễ thấy hắn là đon đả chào hỏi, Tô Mộc cũng chẳng hề ra vẻ quan cách, cười tươi đáp lại từng người.
- Ông Thương ơi, con sang rồi này!
Vừa bước tới trước khoảng sân lát đá nằm sâu trong khe núi, hắn đã cất giọng gọi với vào trong.
Vút!
Tiếng gọi còn chưa kịp dứt, bên trong cũng chưa có ai lên tiếng thì từ trên không trung đã có bóng đen lao vút xuống như một cơn lốc. Đó là một con chim ưng dũng mãnh, chính là loài Hải Đông Thanh trong truyền thuyết. Con ưng này toát ra uy thế kinh người, cặp móng vuốt sắc nhọn như móc sắt, nếu quắp trúng da thịt thì nhấc bổng cả một người trưởng thành cũng chẳng phải chuyện khó.
- Nhóc con, mới mấy tháng không gặp mà mày đã lớn ngần này rồi à!
Đổi lại là người khác trông thấy cảnh tượng kinh hoàng này, ắt đã bủn rủn chân tay ngã quỵ xuống đất. Nhưng Tô Mộc lại tỏ vẻ thích thú, thản nhiên đưa cánh tay lên đón lấy, mặc cho con Hải Đông Thanh sà xuống đậu vững chãi trên tay mình.
- Biết mày chẳng chịu ăn đồ chín, này, miếng thịt thỏ tươi này tao cố ý bớt lại ở nhà mang sang cho mày đấy. - Tô Mộc cười nói, lấy ra một miếng thịt thỏ tươi từ trong thùng đưa tới. Con chim ưng ngoạm lấy miếng mồi, vỗ cánh phần phật bay vút lên, đậu xuống cành ngô đồng xum xuê giữa sân.
- Vào đi!
Đúng lúc ấy, từ trong gian nhà truyền ra một giọng nói trầm ấm. Tô Mộc đẩy cổng bước vào. Dưới tán cây, bên chiếc bàn đá mộc mạc, một ông lão đang ngồi đó. Lão mặc áo tràng kiểu cổ, chân đi giày vải thô, gương mặt hiền từ phúc hậu nhưng giữa đôi mày lại toát lên khí phách thanh cao, thoát tục khác hẳn người phàm. Vừa nhìn thấy Tô Mộc, nét mặt lão giãn ra, lộ nụ cười thân quen đã lâu không gặp.
Đó chính là ông Thương mà bố hắn nhắc tới, tên thật là Thương Đình!
Chẳng một ai trong vùng biết rõ lai lịch cội nguồn của Thương Đình. Mọi người chỉ biết từ ngày chuyển đến thôn Tô Gia, lão đã chọn riêng khe núi hẻo lánh này để cất nhà định cư. Quanh năm suốt tháng chẳng mấy khi thấy bóng người lạ lui tới, hầu như chỉ có một mình lão ra vào lặng lẽ. Thuở ban đầu, dân làng Tô Gia cũng tò mò dò xét, nhưng chẳng bao lâu sau đều chán nản bỏ cuộc.
Bởi lẽ ở nơi này chẳng có gì bí mật để đào bới, ngoài dáng vẻ phong thái như tiên ông ra, Thương Đình cũng ăn uống sinh hoạt như bao cụ già bình thường khác.
Hơn nữa, sự hiện diện của con Hải Đông Thanh dũng mãnh kia, suốt bao năm qua ở cả thôn Tô Gia tuyệt nhiên chẳng có người thứ hai hay biết ngoài Tô Mộc.
Nhà Tô Mộc sở dĩ tôn kính và đối đãi chu đáo với Thương Đình như vậy là bởi từ tấm bé, Tô Mộc đã theo lão học chữ, học đạo. Nói cách khác, Thương Đình chính là ân sư của hắn. Nhưng cách dạy dỗ này không giống như trường lớp chính quy, mà mang hơi hướng của các bậc thầy đồ nơi thư đường xưa kia, một thầy dạy bảo một trò.
Từ thuở ấu thơ, Tô Mộc đã quấn quýt bên lão. Kể cả sau này khi lên trường huyện học cấp ba rồi thi đỗ đại học tận Thịnh Kinh xa xôi, mỗi bận được nghỉ về quê, hắn đều tới đây thăm lão đầu tiên. Dẫu vậy, Thương Đình chưa bao giờ nhận hắn làm đồ đệ trên danh nghĩa, lão thích gọi nhau bằng hai tiếng ông cháu thân tình hơn.
Ngay cả thói quen chạy bộ rèn luyện thân thể mỗi buổi sáng mà Tô Mộc vẫn duy trì đến tận bây giờ cũng là do thuở nhỏ bị lão dắt đi chạy khắp các sườn đồi ngọn núi mà thành. Lâu dần thành thói quen ăn sâu vào máu thịt, khó lòng bỏ được.
- Ông Thương, con mang ít rượu ngon thuốc xịn ở phố huyện về biếu ông này. - Tô Mộc cười xòa, ngồi xuống bên bàn đá.
- Khỏi vẽ chuyện, lại đây làm vài ván cờ với ta đã! - Thương Đình chẳng thèm liếc mắt nhìn đống quà cáp, tay áo phất nhẹ một cái đã gạt tung bàn cờ tướng, bày lại thế trận từ đầu.
- Vâng ạ!
Tô Mộc vui vẻ ngồi ngay ngắn, vừa sắp lại các quân cờ vừa tóm tắt những chuyện mình đã trải qua ngoài kia. Hắn thừa hiểu ván cờ tướng này mới chỉ là màn dạo đầu. Đằng sau cờ tướng còn có cờ vây, có thư pháp, tất cả những tài nghệ này đều do một tay Thương Đình truyền dạy. Mỗi lần hắn ghé sang, lão đều khảo hạch lại từ đầu chí cuối. Làm tốt thì lão cười vui vẻ, còn làm không xong thì gương mặt lão lập tức đanh lại, nghiêm khắc vô cùng.
Tất nhiên, những lời răn đe nạt nộ ấy chỉ thường xảy ra trước năm hắn mười sáu tuổi. Càng về sau, số lần lão sa sầm nét mặt càng thưa thớt dần, cho đến nay thì gần như chẳng còn nữa.
Đến khi nghe kể về chuyện phòng học mới của trường tiểu học thôn Đại Liễu xây vội chỉ trong mười mấy ngày đã lùa học sinh vào học, sập xong bên công ty xây dựng còn định phá hủy hiện trường phi tang chứng cứ, mà bọn chúng dám lộng hành như vậy đều nhờ có Chủ tịch trấn Dương Tùng chống lưng, tâm trạng đang vui vẻ của Thương Đình bỗng chốc tan biến.
- Lũ súc sinh bại hoại! Cái giống sâu mọt ấy cứ phải lôi ra bắn bỏ hết, bắn không sót một tên nào! - Thương Đình đanh giọng, mặt lộ vẻ giận dữ.
- Ông Thương bớt giận, bọn họ đều bị pháp luật trừng trị thích đáng rồi ạ. - Tô Mộc khẽ cười nói.
- Hừ, chính vì biết chúng nó đã bị tóm nên ta mới ngồi đây nói chuyện, chứ nếu không thì đích thân ta đã ra tay dọn dẹp lũ khốn kiếp ấy rồi! Dám đem tính mạng con trẻ ra làm trò đùa, đúng là đồ cầm thú! - Lão bực dọc hừ lạnh, rồi ánh mắt chợt đổi hướng nhìn thẳng vào mặt Tô Mộc, giọng trầm hẳn xuống: - Tô Mộc này, giờ con đã là người đứng đầu một trấn, cai quản mấy vạn dân dưới trướng. Ta muốn con nói thật cho ta nghe, sau này con định làm quan thế nào?
Thấy thái độ nghiêm cẩn khác thường của lão, Tô Mộc cũng thu lại nụ cười, trịnh trọng thưa:
- Ông Thương, con vẫn nhớ ngày con chập chững bước chân vào chốn quan trường, ông từng dạy con một câu rằng: "Vị ti vị cảm vong ưu quốc, sự định do tu đãi cái quan", thân phận dẫu mọn hèn cũng không dám quên nỗi lo cho nước nhà, chuyện đời hay dở phải đợi đến khi nắp quan tài đóng lại mới định đoạt được. Sau này dù con có làm Chủ tịch trấn, Chủ tịch huyện, Thị trưởng, thậm chí có lên tới Chủ tịch tỉnh đi chăng nữa, con vẫn sẽ khắc cốt ghi tâm lời dạy ấy. Con không dám mong cầu thành một bậc thanh quan lưu danh sử sách, con chỉ muốn làm một vị quan tốt vì dân. Mai này rời khỏi mảnh đất mình từng cai quản, con có thể để lại cho bà con nơi đó những điều khiến họ tự hào, bấy nhiêu thôi là đã đủ mãn nguyện rồi.
- Tốt! Con có được tấm lòng lo cho nước cho dân như thi hào Lục Du năm xưa, thế là đủ rồi. - Nét mặt Thương Đình dịu lại, lão mỉm cười tán thưởng: - Ta cũng không uổng công vun trồng dạy dỗ con bao năm qua. Tô Mộc, hiện giờ con nắm quyền một trấn, sau này con đường hoạn lộ ắt còn thăng tiến rất xa. Hôm nay ông tặng con thêm một câu này, con phải nghe cho thật kỹ.
- Xin ông chỉ dạy! - Tô Mộc nghiêm giọng lắng nghe.
- "Vô ý, vô tất, vô cố, vô ngã." - Thương Đình cất giọng nhẹ tênh: - Con có biết tám chữ này trích từ đâu ra không?
- Dạ biết, nằm trong sách Luận Ngữ ạ! - Tô Mộc gật đầu thưa.
- Vậy con có hiểu ý ta muốn gửi gắm ở đây là gì không? - Thương Đình cười hỏi, chẳng hề ngạc nhiên trước vốn hiểu biết của hắn.
- Con hiểu! - Tô Mộc lại gật đầu. Từ nhỏ đã theo học cổ văn kinh điển với lão, hắn sao có thể không biết câu nói trứ danh này của Khổng Tử.
Đem áp dụng vào chốn quan trường hiểm hóc, tám chữ ấy chính là lời răn dạy sâu sắc: Làm quan bất cứ lúc nào cũng phải dựa trên sự thật khách quan, tuyệt đối không được suy đoán hàm hồ mà vội vàng kết luận. Đã là người nắm giữ quyền bính thì chớ có độc đoán chuyên quyền, không được làm càn theo ý riêng; việc gì làm được thì làm, chớ có cứng nhắc giáo điều mà phải biết tùy cơ ứng biến, linh hoạt xoay chuyển.
Và điều cốt lõi nhất chính là phải hòa mình vào quần chúng nhân dân. Đừng bao giờ tự cho mình là đúng, nghĩ mình có cái mũ quan trên đầu là có thể đứng trên đầu trên cổ người khác, nghĩ thế là hỏng. Phải biết lắng nghe những người xung quanh, gom góp trí tuệ của tập thể, lấy tấm lòng bao dung độ lượng để làm việc cho thiên hạ.
- Con hiểu được tầng ý tứ ấy là tốt. Con phải nhớ kỹ, bá tánh nước mình là những người chất phác, thật thà nhất trên đời, chẳng ai muốn gây chuyện thị phi làm gì. Nếu cuộc đời được sống yên ấm đủ đầy, nào có ai muốn chịu cảnh phiêu bạt lầm than? - Lời nói của Thương Đình thoáng đượm một nỗi niềm trắc ẩn xa xăm.
- Con hiểu mình phải làm gì mà ông Thương, con luôn có lằn ranh đạo đức của riêng mình! - Tô Mộc kiên định đáp: - Hôm nay con xin hứa với ông, con nhất định sẽ làm một người quan tốt, làm một người quan không thẹn với lương tâm, ngẩng đầu không thẹn với đất trời!
- Nói hay lắm! Chỉ vì câu nói này của con, hôm nay xứng đáng uống cạn một vò lớn! Đi thôi, không đánh cờ nữa. Ta đoán giờ này ở nhà con bố mẹ đã chuẩn bị sẵn cơm canh tươm tất rồi, sang đó uống với ông mấy chén! - Thương Đình cười sảng khoái đứng dậy.
- Vâng, mời ông qua nhà con! - Tô Mộc tươi cười đáp lời.
Bữa cơm trưa hôm ấy diễn ra vô cùng rôm rả. Ở cái đất Tô Gia này, thân phận của Thương Đình được xếp vào hàng bề trên đáng kính. Được lão chịu hạ cố sang nhà dùng bữa, Tô Lão Thực mừng rỡ ngỡ như tổ tiên hiển linh phù hộ. Người đàn ông chất phác ấy chẳng biết ăn nói thế nào, chỉ biết liên tục nâng chén kính rượu, thế nhưng uống mãi vẫn chẳng thể làm cho Thương Đình say nổi.
Kỳ thực, ngay cả Tô Mộc cũng chẳng dò nổi tửu lượng của lão sâu đến nhường nào. Bản thân hắn từ nhỏ đã được Thương Đình rèn luyện cho thói quen uống rượu, hắn dám vỗ ngực tự tin người thường đừng hòng chuốc say được mình. Nhưng nếu đem so với Thương Đình, hắn cũng chỉ có thể dùng bốn chữ "thâm sâu khôn lường" để hình dung.
Cơm nước xong xuôi, Thương Đình thong thả trở về khe núi. Tô Mộc ở lại nhà chuyện trò cùng cha mẹ. Đến khi hắn lựa lời thông báo việc mình vừa được bổ nhiệm làm Chủ tịch trấn, Tô Lão Thực và Diệp Thúy Lan sững sờ trong giây lát rồi vỡ òa sung sướng. Diệp Thúy Lan mừng đến rơi nước mắt, vội vàng toan đi thắp hương khấn vái bàn thờ, để tổ tiên họ Tô dưới suối vàng hay tin con cháu đời này đã làm rạng rỡ tông môn.
Tô Mộc cũng chẳng buồn ngăn cản, bởi hắn biết đó là thói quen lâu đời của mẹ. Dù trong nhà xảy ra chuyện vui hay chuyện buồn, bà đều muốn thưa gửi với gia tiên một tiếng.
Ngay khi Tô Mộc vừa đứng dậy toan châm điếu thuốc cho bố thì chuông điện thoại trong túi bỗng reo vang.