Khoác chiếc áo dày lên người, Nhan Lương mở cửa bước ra.
Vừa đặt chân qua ngưỡng, hắn đã thấy ông bà nội ngồi xổm trước cửa nhà kính. Cánh cửa khép hờ, ánh đèn bên trong hắt ra, phủ lên hai mái đầu bạc, kéo bóng họ dài thượt trên mặt đất.
Lưng hai ông bà đã hơi còng. Họ ngồi trên những chiếc ghế đẩu thấp, chăm chú làm việc. Bên cạnh là từng giỏ rau xanh. Mỗi người cầm một con dao nhỏ, cắt bỏ rễ rau rồi xếp ngay ngắn vào chiếc giỏ mây đặt giữa hai người.
Chẳng hiểu sao, nhìn cảnh ấy, sống mũi Nhan Lương chợt cay cay. Thời gian lặng lẽ trôi qua. Người từng cõng hắn trên vai, bế hắn trong lòng, giờ đây đã in hằn dấu vết năm tháng.
- Dậy rồi à?
Nhan Đạo Tầm vô tình ngẩng đầu, thấy cửa phòng cháu trai mở toang. Nhan Lương đang đứng ở ngưỡng cửa.
Nghe ông gọi, Tiền Ngọc Trân cũng ngẩng lên. Gương mặt nhăn nheo của bà nở nụ cười hiền hậu.
- Có phải ông bà làm động cháu thức giấc không?
- Không đâu, không đâu ạ!
Nhan Lương hít mũi, cố nặn ra nụ cười rồi bước nhanh đến bên ông bà.
- Ông nội, bà nội, sao ông bà không ngủ thêm một lát? Rễ rau khỏi cần cắt cũng được, bán rẻ hơn chút là xong mà.
Nhan Đạo Tầm đáp:
- Già rồi, ngủ chẳng được bao nhiêu. Đằng nào cũng không có việc gì, ông bà sang đây phụ cháu một tay.
Tiền Ngọc Trân tiếp lời:
- Phải đấy. Ông bà thức từ hơn ba giờ rồi. Chẳng có việc gì làm, biết hôm nay cháu phải mang rau đi bán, mà việc nặng thì bà cũng không giúp được. Cắt mấy cái rễ rau này còn đỡ đần cháu được chút nào hay chút ấy. Rau bỏ rễ trông đẹp mắt hơn. Để nguyên rễ, người ta mua rau lại tưởng cháu làm ăn chẳng tử tế, đến rễ cũng tính tiền…
Bà cụ nói hơi dài dòng, nhưng Nhan Lương không hề sốt ruột, chỉ chăm chú lắng nghe.
Nhan Đạo Tầm quay sang cháu:
- Thôi, đừng nói nhiều với nó nữa. Đã dậy rồi thì bắt tay làm việc đi. Đi sớm một chút, về cũng sớm.
- Vâng ạ.
Nhan Lương đáp rồi bước vào nhà kính. Hắn lấy cây sào trúc đã chuẩn bị sẵn bên tường. Một đầu sào buộc chiếc móc nhỏ làm bằng dây thép.
Cầm sào trong tay, hắn bắt đầu hái cà chua.
Cà chua trong nhà kính mọc rất tốt. Từ mặt luống lên tận mái, những chùm quả đỏ xanh chen nhau, nom như những dây pháo dài, trông thật vui mắt.
Hắn dùng móc kéo mấy nhánh bên thân chính đang mang quả đỏ, hai tay vặn mạnh. Một tiếng rắc khẽ vang lên, cành cà chua đứt lìa, mang theo năm sáu quả rơi tõm xuống nước.
Bõm!
Cà chua rơi xuống nước, nổi lên ngay sau đó. Nhan Lương thò tay vớt mấy quả lên, tiện tay đặt xuống đất bên cạnh luống.
Bà cụ vừa khéo bước vào, thấy cháu làm việc lộn xộn liền nhắc ngay:
- Đừng đặt dưới đất, bẩn lắm. Lấy cái sọt đi, hái được quả nào thì xếp ngay ngắn vào đó, đỡ phải nhặt lên nhặt xuống.
Nhan Lương cười, gật đầu:
- Cháu biết rồi, đi lấy sọt ngay đây.
Hắn chạy vội ra ngoài, lát sau đã mang một chiếc sọt nhựa về. Còn chưa bước vào nhà kính, hắn đã nghe bên bến có tiếng người.
Nhan Lương ngoảnh đầu nhìn, thấy trên bến có mấy bóng đen. Trời còn tối quá, chẳng nhận ra ai với ai.
- Thím Bảy, thím đến sớm thế?
Tiền Ngọc Trân thấy mấy bà chị em thân thiết kéo tới giờ này, không khỏi ngạc nhiên:
- Thím nhà Đạo Nghĩa, sao mọi người đến sớm vậy?
- Sang phụ một tay chứ sao. Hôm nay là ngày đầu Đại Lương mang rau lên thành phố bán mà. Bấy lâu nay nhà chúng tôi ăn rau nhà cháu không ít, chẳng có gì đền đáp, nên sang phụ một tay thôi. Đừng chê mấy bà già này làm chậm nhé.
Năm sáu bà cụ vừa nói vừa bước vào sân. Nhan Lương nhìn qua, ai nấy đều là bậc trưởng bối, mấy bà vốn thân thiết với bà nội hắn cũng đã tới đông đủ.
- Không cần đâu, có mấy thứ này thôi, sao dám phiền các thím phải sang đây…
Tiền Ngọc Trân vội định từ chối.
- Chị Bảy nói thế là coi chúng tôi như người ngoài rồi. Nếu không phải đám trẻ còn ham ngủ, trong nhà lại có việc phải làm, con dâu tôi cũng muốn sang phụ một tay đấy.
Mấy bà chị em tụ lại, câu chuyện lập tức rôm rả hẳn lên.
Nhan Lương khách sáo với các bà vài câu rồi quay vào nhà kính hái cà chua.
Chẳng bao lâu sau, hai bà cụ cũng bước vào. Họ nhìn Nhan Lương hái thế nào, rồi cầm lấy mấy cây sào trúc bên cạnh, cùng hắn hái cà chua.
- Đại Lương, cà chua nhà cháu đẹp mà ăn cũng ngon. Không giống giống mới mua ngoài chợ bây giờ, ăn nhạt thếch, ruột thì bở…
Bà vừa hái vừa nói.
- Bà Hai, đây là giống cũ. Cà chua bán ngoài kia toàn giống mới. Giống cũ như nhà mình khó bảo quản, nên giờ ít người trồng lắm.
Nhan Lương giải thích với bà Hai.
Trong làng, thứ bậc họ hàng được tính theo từng nhánh. Cùng là con cháu một đời tổ tiên, nhưng mỗi nhánh lại xếp riêng. Vì thế trong làng có mấy bà Hai, bà Ba cũng là chuyện bình thường.
Bà Hai đang giúp hắn không cùng nhánh với ông nội hắn, mà thuộc nhánh của anh em cụ tổ. Nói ra thì hơi rắc rối, nhất là ngày nay chẳng mấy ai còn rành chuyện họ hàng trong tông tộc. Tóm lại là như vậy.
Trong làng có hai khu dân cư. Nhà phía gần trụ sở thôn là khu cũ; ông bà nội Nhan Lương ở nhánh gần với nhà hắn hơn. Tuy đều mang họ Nhan, cùng một tổ tiên, nhưng họ hàng vẫn có người gần người xa.
Bà Hai nói:
- Bảo sao. Nhưng mấy cây cà chua nhà cháu trông cũng cứng cáp lắm.
Nhan Lương cười:
- Giống cũ này được cải tiến rồi bà ạ.
Hắn không thể nói số hạt giống ấy đều do Cẩu Tử chăm chút. Cà chua trồng lên có vị đậm đà hơn hẳn ngoài chợ. Nhan Lương thích cà chua phải ra đúng vị cà chua.
Cà chua ngoài chợ bây giờ trông đỏ au. Cắn một miếng thì nhiều nước, nhưng chẳng giống thứ cà chua ngày xưa, cắn vào miệng là thấy phần ruột tơi xốp, hơi chua, rồi vị ngọt mới dần lan ra.
Cà chua bán ngoài chợ hiện nay vị chua không rõ, vị ngọt cũng nhạt. Có lúc xào trứng với cà chua, người ta còn phải thêm giấm gạo.
Không riêng cà chua, những loại rau củ khó vận chuyển cũng gần như đều được cải giống, để khỏi hỏng dọc đường hoặc giữ được lâu hơn. Đã phải tính đến chuyện ấy thì đành hy sinh phần nào hương vị.
Buôn bán ngoài chợ, suy cho cùng vẫn phải tính toán chi phí.
- Mấy cây cà chua này sao đậu nhiều quả thế?
Bà cụ càng hái càng ngạc nhiên. Lúc mới bước vào, bà chỉ thấy chừng mười chùm. Ai ngờ hái quả đỏ chưa được một nửa, ba chiếc sọt đã đầy ắp, chừng hơn trăm cân.
Nhan Lương cười đáp:
- Mấy ngày nay cháu không có ở nhà, chứ lẽ ra cà chua đã phải hái bán từ lâu rồi. Đợi thêm đôi hôm nữa, mỗi ngày chắc được khoảng hai sọt.
Bà cụ rất tò mò về cách trồng cà chua này. Bà cũng là người làm ruộng. Tuy nhà ít đất, nguồn sống chính là nuôi cá tôm, nhưng không có nghĩa bà chưa từng trồng cà chua.
- Trẻ con học hành đến nơi đến chốn vẫn hơn. Đến trồng cà chua cũng giỏi hơn người khác. Lát về, bà phải giục thằng cháu học cho đàng hoàng mới được. Không thì sau này đến trồng trọt cũng chẳng nên thân.
Bà cụ lẩm bẩm.
Nhan Lương chỉ cười, không nói gì. Hắn ngồi xổm xuống, lựa mấy quả cà chua mềm quá ra một bên. Những quả này đã chín rục. Mang lên tỉnh bán thì chưa đến nơi đã bị dập vì đường xóc. Đường sá bây giờ khá hơn trước, nhưng cà chua mềm quá vẫn không thích hợp chở đi bán cách nhà cả trăm cây số.
Hắn vừa bắt đầu lựa cà chua thì ngoài sân lại có thêm mấy chị, mấy thím kéo đến phụ việc.
Quả đúng là đông người thì việc gì cũng chóng xong. Chẳng mấy chốc, mấy sọt cà chua chỉ còn lại hai sọt chưa lựa. Còn những quả bị loại cũng chẳng thể bỏ phí, lát nữa chia cho các bà, các thím đến giúp mang về nhà.
Ngoài cà chua còn có đậu đũa, cà tím và mấy thứ rau khác. Nhờ mọi người chung tay, chẳng bao lâu tất cả đã được hái xong, xếp gọn gàng vào những chiếc sọt đã chuẩn bị sẵn.
Sọt đều là loại nhựa mua ngoài chợ, có thể chồng khít lên nhau. Dưới đáy có chốt, miệng sọt bên dưới có rãnh để giữ sọt bên trên, đúng kiểu sọt chuyên dùng chở hàng mà ai cũng từng thấy.
Tổng cộng mười lăm, mười sáu sọt đầy ắp. Đó là số hàng Nhan Lương sẽ mang đi hôm nay.
Ngoài ra còn năm sáu sọt rau bị loại. Có thứ mọc xiêu vẹo, có thứ lớn quá, không xếp vừa sọt. Nhưng chẳng thứ gì bị lãng phí. Lát nữa mọi người chia nhau mang về, ít nhất bữa trưa cũng không phải mua rau.
Xếp sọt lên thuyền xong, trời đã lờ mờ sáng. Nhan Lương gọi Cẩu Tử nhảy lên thuyền. Còn các bà, các thím vẫn chưa về. Họ còn phải thu dọn, chia chỗ rau bị loại cho từng nhà. Ai trưa muốn ăn thứ gì thì lấy thứ ấy mang về.
Nhan Lương chèo thuyền ra bến.
Bến vẫn đông vui như mọi ngày. Hàng cá tôm của dân làng mới chở đi được phân nửa, thuyền lớn thuyền nhỏ vẫn đậu san sát.
- Ồ, nhà kính của Đại Lương hôm nay cuối cùng cũng có hàng rồi!
Chú Năm đang tất bật làm việc, thấy thuyền Nhan Lương cập bến, trong khoang đã chất đầy sọt, liền gọi lớn.
- Chào chú Năm!
Nhan Lương chào mọi người một lượt, rồi tranh thủ tìm chỗ trống cho thuyền chen vào.
Thuyền vừa cập vững, mấy anh em họ đã bước tới giúp hắn chuyển rau xuống.
Dỡ hàng nhà mình xong, Nhan Lương còn phụ người ta khiêng hơn chục sọt cá lên xe.
Không phải hắn cố ra vẻ hào hiệp gì, chỉ vì bến chật hẹp, người ta chưa đi thì xe của hắn cũng chẳng chen vào được.
Nhan Lương cũng không phải chờ lâu. Chiếc xe chuyến trước vừa chạy đi, một vị trưởng bối đã gọi hắn lái chiếc Ngũ Lăng nhỏ của mình tới.
Chưa đầy ba phút, tất cả sọt rau đã được mọi người xếp ngay ngắn vào chiếc xe ấy.
Nhan Lương khách sáo vài câu với các chú bác anh em họ, rồi nhảy lên xe, chạy thẳng về phía tỉnh thành.