Con thuyền nhỏ xuôi về phía tây. Hương sen thoang thoảng ban đầu dần trở nên nồng đượm, vậy mà mãi chẳng thấy bóng hoa đâu.
Thuyền mui đen lách qua khe giữa hai vách núi dựng đứng, sắc như lưỡi dao. Vừa vượt khỏi đó, tầm mắt trước mặt người một chó bỗng mở rộng. Sau hai vách núi là một đầm sen mênh mông, lá xanh trải kín mặt nước.
- Chà, đầm sen đẹp quá!
Cẩu Tử buột miệng khen.
Nhan Lương cười, nói:
- Đầm này rộng mấy trăm mẫu. Đến mùa thu đào ngó sen, mỗi mẫu thu được hơn nghìn cân. Cả đầm mỗi năm cũng đem về cho làng khối tiền.
Cẩu Tử hỏi:
- Không ai thuê đầm à?
Nhan Lương vừa khua mái chèo vừa giải thích:
- Có người muốn thuê, nhưng làng không cho. Trưởng thôn bảo nếu đem đầm cho thuê thì chẳng qua chỉ làm giàu cho một nhà. Vì vậy, ngó sen với cá trong đầm đều là của chung cả làng. Bán đi, làng giữ lại một phần, số còn lại chia theo đầu người. Mỗi người được chừng năm nghìn tệ. Như thế, những nhà không thuê được đầm cũng có chút bù đắp. Nếu không, nhà thuê được với nhà không thuê được đã chẳng yên ổn với nhau đâu.
- Cách này hay đấy.
Cẩu Tử gật gù, ngừng một lát rồi hỏi tiếp:
- Mặt nước rộng thế này, người trong làng ít vậy, chia nhau không đủ sao?
Nhan Lương đáp:
- Phần lớn mặt nước trong hồ là của chung cả làng. Mấy năm nay nhà nước cũng có quy định nên không được cho thuê. Chỉ những đầm đào từ vùng đầm lầy ngày trước mới đem cho thuê, đương nhiên không đủ cho mọi nhà.
Trong lúc trò chuyện, thuyền nhỏ đã tiến vào đầm sen. Thỉnh thoảng Nhan Lương lại dừng chèo, với tay ngắt một đài sen lớn rồi tiện tay ném vào lòng thuyền.
Vừa đi vừa hái, chẳng mấy chốc trong khoang đã có hơn hai chục đài. Đài nào cũng to, cái lớn bằng chiếc bát con, cái nhỏ cũng cỡ bàn tay người lớn. Mỗi đài có ít nhất hai ba chục hạt sen, hiếm khi gặp hạt lép.
Hái xong, Nhan Lương chèo thuyền xuyên qua đám sen, men chân núi vòng sang phía bắc. Chẳng bao lâu, họ đến bên một khe nứt trên vách núi.
Thấy Nhan Lương đưa thuyền sát vào chân núi, Cẩu Tử hỏi:
- Ở đây có nước à?
Nhan Lương đưa tay chỉ đường. Cẩu Tử nhảy khỏi thuyền, men theo bậc đá nhỏ đi lên. Cuối lối là một hang núi. Bên trong chỉ có một chiếc bể vuông xây bằng đá xanh. Bể không lớn, dài chừng bốn mét, rộng hơn hai mét. Cẩu Tử chưa nhìn ra bể sâu bao nhiêu, chỉ thấy nước trong veo, tận đáy có một con cá diếc lớn màu đỏ nằm bất động, chẳng khác nào pho tượng.
Nhan Lương xách chiếc thùng sắt đến bên bể, nhúng xuống múc nước rồi mang ra thuyền. Cứ thế đi đi về về, hắn đổ đầy ba chiếc thùng nhựa lớn trên thuyền.
Cẩu Tử hỏi:
- Nước ở đây uống thẳng được à?
Nó nhìn kỹ một lúc, nhận ra nước không phun lên từ đáy bể mà rỉ ra từ vách đá bên cạnh.
Nhan Lương nói:
- Không những uống được, nước còn ngọt lắm. Chuyên gia từng đến kiểm tra, bảo nước này còn ngon hơn loại nước khoáng bán trong siêu thị. Người trong làng uống nước ở bể này mấy trăm năm rồi, chưa thấy ai uống vào mà chết cả. Nhưng đừng có thò mõm vào uống nhé, đây là nước dùng cho người.
- Anh tưởng tôi là chó thật đấy à?
Cẩu Tử nổi giận.
Nhan Lương chỉ nói một câu đã khiến nó cứng họng:
- Hay là biến cậu thành con rùa, cho ở trong bể làm Long Vương, nằm cạnh con cá kia nhé?
Cẩu Tử đảo mắt, chẳng buồn để ý đến hắn.
Nhan Lương khỏe như trâu. Chạy đi chạy lại hơn chục chuyến, hắn đã đổ đầy ba thùng nước trên thuyền. Đậy kín nắp thùng xong, hắn trở lên thuyền, gọi Cẩu Tử theo rồi chèo về nhà.
Ra khỏi vách núi quanh đầm sen, mặt hồ rộng đến tận chân trời lại hiện ra trước mắt hai kẻ. Trời đã sẫm tối. Con đường men theo núi và những ngôi nhà trong làng lần lượt lên đèn, ánh sáng lấp lánh đây đó. Mặt hồ lúc này tựa bức thủy mặc khổng lồ, núi mờ, nước cũng mờ, đẹp một vẻ hoàn toàn khác khi ban ngày.
Cẩu Tử nhìn quanh một hồi, chợt thấy trên vách núi có một hõm lõm kỳ lạ. Nó nằm giữa lưng chừng núi, cách mặt nước một quãng, bên trong thấp thoáng vài dãy nhà dài. Nhìn kiểu dáng là biết không phải nhà dân, mà giống nhà máy cũ từ những năm năm mươi, sáu mươi.
- Chỗ kia là đâu?
Nhan Lương đáp:
- À, chỗ đó trước kia là một nhà máy quân giới, sau bỏ hoang rồi.
Cẩu Tử khó hiểu hỏi:
- Sao nhà máy quân giới lại xây ở đây? Nhìn là biết chỗ này đi lại bất tiện. Ba mặt giáp núi, một mặt giáp hồ, nhà máy nào lại đặt ở đây?
Nhan Lương nói:
- Chuyện của một thời thôi. Mới lập nước chưa bao lâu, các nhà máy trong nước dời đi khắp nơi. Có một nhà máy chuyển tới đây.
Cẩu Tử đương nhiên biết chuyện ấy. Không phải chỉ nghe kể, nó từng chứng kiến lịch sử loài người. Nó gật cái đầu chó:
- À, tôi biết. Bộ trưởng Quốc phòng Liên Xô Grechko với cả Chuikov cũng có liên quan.
Nhan Lương nói tiếp:
- Sau đó không thành, nhà máy dần dần chuyển đi nơi khác. Người thì đi hết, nhưng nhà xưởng và cả công sự trong núi vẫn còn.
Nhiều người trẻ bây giờ chẳng biết quãng lịch sử ấy. Nhưng bà con ở quê Nhan Lương vẫn nhớ. Chừng nào những công trình kia còn đó, người lớn trong làng vẫn sẽ nhắc lại chuyện xưa.
Chiếc thuyền mui đen nhỏ trôi trên mặt hồ, cố ý đi ngang nhà máy bỏ hoang. Nhan Lương dừng thuyền, ngắm nhìn mấy phút rồi mới chèo tiếp về phía làng.
Về đến làng, hắn mang hai thùng nước sang nhà chú bác. Trở về nhà, Nhan Lương không cho ông nội giúp, một mình chuyển thùng nước lớn vào bếp.
Chỉ một chuyến đã mồ hôi đầm đìa. Hắn tắm qua loa rồi trở về phòng, nằm xuống giường, tiếp tục lướt điện thoại.
Cẩu Tử nằm cạnh giường Nhan Lương, nom như đang ngủ. Nhưng trong đầu nó hiện lên hình ảnh toàn cảnh nhà xưởng và công sự ban nãy. Từng chấm nhỏ nhanh chóng xuất hiện trên bức ảnh ba chiều ấy.
- Này, tôi thấy…
Cẩu Tử định bàn với Nhan Lương, nhưng vừa mở miệng đã thấy ông chủ mới ngủ khò khò từ bao giờ.
Nó đành đứng dậy, nhảy lên giường, ghé cái đầu chó nhìn ông chủ mới rồi thở dài:
- Anh đúng là chẳng có chí lớn!
Nhan Lương nào nghe thấy lời than ấy. Lúc này hắn đang mơ cưới vợ. Hắn cưỡi con ngựa cao lớn, ăn mặc bảnh bao ra dáng, tay nắm một dải lụa đỏ. Đầu kia của dải lụa nằm trong tay cô dâu thướt tha, đầu đội mũ phượng, mình khoác áo cưới thêu chim phượng. Sau ba lần cúi lạy, Nhan Lương cầm cây gậy cân đỏ vén khăn che mặt cô dâu lên.
Cô dâu đẹp tuyệt trần. Nhìn thoáng như Cao Viên Viên, nhìn kỹ lại giống Tăng Lê. Ngắm thêm mới thấy lại hao hao Taylor Swift. Hắn đang định nhìn cho rõ rốt cuộc cô dâu trông thế nào, thì tiếng chuông báo thức reng reng phá tan giấc mơ đẹp.
Nhan Lương mở mắt, ngồi bật dậy. Theo thói quen, hắn đưa tay tắt chuông trước, rồi mới nhận ra cô dâu đã biến mất, còn mình, một gã độc thân nghèo rớt, vẫn ở trong căn phòng nhỏ.
Hắn lơ mơ thức dậy, xuống lầu rửa mặt qua loa rồi thay quần áo. Nhan Lương nhúm ít lá trà bỏ vào chiếc ca lớn, rót nước nóng vào, sau đó dắt Cẩu Tử ra ngoài, lên thuyền mui đen.
Hắn vừa khua mái chèo vừa ngáp dài. Chiếc thuyền nhỏ hướng về bến.
Chưa đến bốn giờ, thuyền đã cập bến. Khung cảnh ở đây khác hẳn hôm qua. Chiều hôm trước, bến vắng tanh vắng ngắt; giờ thì náo nhiệt chẳng khác nào chợ cá.
Hai ngọn đèn đường cao lớn chiếu sáng cả bãi như ban ngày. Mấy chục người, hai ba chục chiếc xe tải lớn nhỏ, cả xe đông lạnh lẫn xe thường, chen chúc quanh bến. Thuyền lớn thuyền nhỏ đậu kín mặt nước. Từng thùng hải sản được chuyển lên bờ, cân xong rồi xếp lên xe.
Thuyền vừa dừng, Nhan Lương đã tỉnh như sáo, chẳng còn vẻ ngái ngủ ban nãy. Hắn nhảy xuống thuyền, nhập vào đội bốc dỡ.
Chẳng bao lâu, hắn cũng như mọi người, cởi trần, vác từng sọt cá lên xe.
Từng chiếc xe đậu bên bến lần lượt rời đi.
Lúc ấy, một chiếc thuyền vỏ sắt lớn gấp đôi thuyền mui đen thường thấy tiến vào bến, cập ở phía đông.
- Tam ca!
Nhan Lương đón sợi dây buộc thuyền người đàn ông trung niên ném xuống, thuần thục quấn nó vào chiếc cọc sắt trên bến.
Người đến chính là tam ca của Nhan Lương, Nhan Như Tùng.
Buộc thuyền xong, Nhan Lương chạy đi lái xe đông lạnh của mình tới, lùi thùng xe sát bến.
Đám đàn ông trên bến nhanh chóng cùng hai anh em Nhan Lương, Nhan Như Tùng khuân hàng. Mọi người chung tay, chưa đầy mười phút đã chuyển hết những sọt tôm hùm trên thuyền sắt vào xe đông lạnh.
Nhan Như Tùng cảm ơn bà con một lượt rồi chia nửa bao thuốc lá. Chuyện ở đây vốn vẫn vậy. Thuyền nhà ai đến, mọi người đều xúm vào phụ một tay, chẳng ai so đo tiền nong. Hôm nay giúp người, mai người giúp lại, hàng hóa lên xe nhanh hơn, ai nấy đều tiết kiệm được thời gian. Nếu chỉ có hai ba người chất hàng lên một chiếc xe thì làm đến sáng cũng chưa chắc xong.
Cảm ơn mọi người xong, Nhan Như Tùng đưa cho Nhan Lương một tờ giấy:
- Đây là danh sách hàng hôm nay phải giao. Trên đường đi cẩn thận nhé.
Nhan Lương gật đầu:
- Em biết rồi.
Nhan Như Tùng nói:
- Tôm cho bạn em cũng chất lên xe rồi. Anh lựa kỹ, toàn con to cả.
- Cảm ơn tam ca.
Nhan Lương cười, nhét tờ giấy vào túi rồi quay sang gọi Cẩu Tử lên xe.
- Ủa, hôm nay Tiểu Lương mang chó đen theo à?
Nhan Như Tùng gãi đầu, nhưng không có thời gian bận tâm chuyện ấy. Dỡ hàng xong, hắn phải quay lại đầm tôm hùm ngay. Bây giờ đang đúng mùa tôm. Chỉ cần xảy ra chút sơ suất, công sức cả năm coi như đổ sông đổ biển.