Thái Căn ngồi ở chiếc bàn cạnh cửa sổ, châm một điếu thuốc.
Một điếu thuốc dài tám phân, trừ đầu lọc còn năm phân, hút được khoảng chín hơi.
Một bao thuốc bảy tệ, tính ra mỗi điếu ba hào rưỡi, mỗi hơi chưa tới bốn xu.
Mỗi lần hút thuốc, Thái Căn đều nhớ rất rõ con số ấy. Vì hắn nghèo.
Mùa đông ở Đông Bắc, nắng buổi sáng ấm áp, chiếu lên khuôn mặt trắng bệch của Thái Căn, thật dễ chịu.
Dễ chịu đến độ hắn vừa mới ngủ dậy mà cơn buồn ngủ đã lại ùa đến.
Cửa kính của quán ăn bị đẩy ra. Một cụ già bước vào.
- Ông chủ ơi, mua bánh nếp đậu đỏ không?
Cụ hỏi một câu vào phía trong rồi bắt đầu đảo mắt khắp nơi tìm người. Sau quầy thu ngân không có ai?
Trông thấy Thái Căn ngồi ở góc quán cạnh cửa sổ, cụ lại đi tới, hỏi thêm một câu nữa.
- Ông chủ ơi, mua bánh nếp đậu đỏ không?
Cơn buồn ngủ của Thái Căn chẳng vì có khách đến mà tan đi. Hắn lười nhác dỏi mắt nhìn người mới đến.
Áo bông kiểu cũ màu đen, quần bông kiểu cũ cũng màu đen, trên ống quần còn thấy một miếng vá có đường chỉ khâu rất đẹp. Quần áo đã cũ, nhưng giặt rất sạch. Chân đi đôi giày bông đầu to da lộn mới toanh, mặt đeo chiếc khẩu trang trắng cũng mới, hai vành tai đỏ ửng vì lạnh.
Trên tay cũng là một đôi găng sợi trắng tinh mới, tay cầm một lạng bánh nếp, chìa về phía Thái Căn.
- Nhà tôi tự làm đấy, bánh nếp đậu đỏ làm bằng gạo nếp vàng thuần chủng, mười lăm tệ một chục.
Thái Căn nhìn cái lạng bánh kia. Ngoài chợ sớm một tệ một cái, to hơn cái này. Quan trọng nhất là ăn đồ nếp lại bị ợ nóng.
- Không mua.
Thấy Thái Căn từ chối gọn ghẽ, cụ già chẳng ngại ngùng chút nào, vẫn thao thao một cách thuần thục.
- Thật sự là nhà tôi tự làm mà, thực phẩm xanh đấy.
Thái Căn hề gì đến "thực phẩm xanh", vẫn kiên quyết.
- Không mua.
Cụ già hơi mất vui, quay gót định đi, nhưng hình như nghĩ ra điều gì, lại quay đầu thử dò cười.
- Ông chủ ơi, tôi lấy bánh đổi một suất cơm được không?
Thái Căn ngẫm nghĩ giây lát.
- Mười lăm tệ một suất. Muốn ăn thì tôi vào làm. Không đổi bánh.
Trong mắt cụ già thoáng vẻ thất vọng trầm trọng. Cụ chờ vài giây, thấy Thái Căn chẳng có hy vọng gì quay xe, mặt lạnh tanh quay người, kéo cửa kính bước ra ngoài.
Cái chuông treo trên cửa kính vang lên một hồi trong trẻo. Thái Căn lại châm một điếu thuốc.
Qua lớp kính, hắn nhìn cụ xếp lạng bánh vào cái giỏ treo đằng sau xe đạp.
Cụ đạp tung chân chống, dắt xe, đi về phía cửa hàng kế tiếp, tiếp tục rao bán bánh của mình.
Đến hơi thuốc thứ tư, Thái Căn bắt đầu gục gặc. Hắn cẩn thận bóp tắt đầu lửa, để lại một điếu mẩu khá to, rồi gục xuống bàn ngủ.
Ngủ một giấc đến chiều, vẫn chẳng có lấy một khách, cũng chẳng ai quấy rầy giấc ngủ của hắn.
Đánh răng rửa mặt xong, bụng hơi đói, thuốc sắp hết. Đêm nay còn phải trông đến khuya, không thuốc thì khó mà chịu. Hắn khoác áo phao, ra cửa hàng tạp hoá gần đó mua thuốc với mì tôm.
Đến trước cửa siêu thị thì vừa kịp giờ học sinh tan học, đường phố chật kín xe đưa đón con em.
Vào siêu thị, hắn mua một bao thuốc, hai gói mì tôm, một gói ăn bây giờ, một gói để dành bữa khuya. Đang trả tiền thì ngoài kia vọng vào tiếng thắng xe chói tai.
- Mẹ nó, tai nạn rồi.
- Đông người thế này sao còn chạy nhanh thế?
- Phải đấy, chẳng phải có cảnh sát giao thông canh trước cổng trường sao? Sao không quản?
- Cảnh sát cái khỉ! Mùa đông đứng ngoài đường toàn là cảnh sát hợp đồng, hợp đồng thì dám quản ai.
Thái Căn nghe những vị khách trong siêu thị bàn tán, không để ý lắm, xách đồ bước ra ngoài.
Đã thấy một đám người vây quanh một chiếc xe đạp và một chiếc ô tô. Đằng sau chiếc xe đạp còn treo một cái giỏ.
Thái Căn nhận ra cái giỏ ấy. Đó là xe của cụ bán bánh lúc sáng. Mong là cụ không sao.
Chỉ xỏ có đôi dép đi mua đồ, trời lạnh quá, hắn vội chạy về quán.
Bật tivi, vẫn kênh tin tức 13 của đài Trung ương. Lần nào hắn cũng chỉ xem kênh này, vì thế hắn mới cảm thấy mình chưa mất liên lạc với thế giới bên ngoài, mỗi ngày vẫn quan tâm đến việc nước việc nhà.
Vào bếp bật ga, nấu một bát nước. Trong lúc chờ sôi, Thái Căn rút thuốc định châm, bỗng chợt nghĩ ra điều gì, lật đật chạy ra sảnh trước, lục trong gạt tàn tìm lấy điếu mẩu to lúc nãy, cẩn thận bóp giữa ngón tay châm lửa, rồi quay lại bếp chờ nước sôi.
Nước chẳng mấy chốc sôi. Đập trứng, thả mì, nêm gia vị, múc ra bát. Một bữa tối lấy lòng hoàn thành.
Tắt cái tivi trong bếp, ngồi lại phòng ăn, hắn nhìn ra ngoài cửa sổ trời đã sập tối, toàn là học sinh cấp ba đi ngang.
Từng đứa vội vã lướt qua cửa, đứa nào cũng nghiêng đầu tò mò nhìn vào, nhưng chẳng đứa nào bước vào, như thể đây không phải là một quán ăn nhanh.
Túi học sinh cũng sạch tiền, ăn không nổi đồ ăn nhanh, toàn chạy về các điểm ăn học sinh. Thành phố này biết bao giờ mới hồi sinh được đây?
Vùng mỏ lừng lẫy cả nước thế mà trong mấy năm, tám cái mỏ phá sản mất bảy, nhà nào chẳng kẹt tiền, ngày tháng khó sống.
Thái Căn vừa thở dài vừa chậm rãi ăn mì. Nghe nói ăn càng chậm càng ăn được ít mà càng dễ no, nên hắn ăn rất chậm.
- Gió xuân cải cách thổi khắp mọi nơi, nhân dân Trung Quốc thật là tranh khí.
Điện thoại reo. Thái Căn cầm lên xem, là vợ, liền bắt máy.
- Anh ăn cơm chưa?
- Ăn rồi. Có gì không?
- Chuyển cho em một nghìn rưỡi. Con trai sắp đến hạn đóng tiền lớp ngoài giờ.
- Học kỳ này không phải đóng rồi sao?
- Đóng cho học kỳ sau. Đóng trước có ưu đãi.
- Ừ, lát nữa anh chuyển. Để anh ăn xong đã.
- Chuyển ngay đi, bên kia đang chờ. Hôm nay hết hạn rồi.
- Ừ, chuyển ngay đây.
Thái Căn cúp máy, chuyển tiền cho vợ, trong lòng bắt đầu tính toán chuyện tài chính của mình. Bất chợt hắn ngẩng đầu, nhìn về phía Văn Võ Thần Tài trên quầy thu ngân.
Văn Thần Tài một vẻ từ bi, Võ Thần Tài một vẻ anh hùng, thật oai phong.
Mà Thái Căn có cảm giác như hai vị đang cười mình. Là đang xem trò cười của hắn, hay đang bó tay?
Ăn xong bát mì, Thái Căn châm một điếu thuốc, bắt đầu thú vui quen thuộc của mình: ngồi sau quầy, trừng mắt nhìn cái đồng hồ thạch anh treo cửa.
Năm mươi tám, năm mươi chín, một. Sao phút nào cũng thiếu mất một giây? Là đồng hồ hỏng, hay mắt hắn có vấn đề?
Chín giờ, thiếu sáu mươi giây. Mười giờ, lại thiếu sáu mươi giây. Mười một giờ, vẫn thiếu sáu mươi giây.
Thái Căn lại châm một điếu. Cứ thế này, mỗi ngày hắn phải sống thiệt hơn người khác hai mươi bốn phút. Lỗ quá.
Đến mười hai giờ, cửa kính của quán bị đẩy ra, chuông vang lên một hồi trong vắt. Giữa cái tĩnh lặng của nửa đêm, nghe thật êm tai, cũng thật tỉnh cả người.
- Ông chủ ơi, mua bánh nếp đậu đỏ không?
Nội dung quen thuộc. Giọng điệu quen thuộc.
Thái Căn hạ tầm mắt từ cái đồng hồ thạch anh xuống, dán chặt vào người mới đến.
Quần áo của cụ già lem luốc vết đất. Chiếc khẩu trang trắng che mặt đầm đìa máu. Đôi giày bông đầu to da lộn còn mới ấy, mất mất một chiếc, chân kia chỉ còn mỗi cái tất. Đùi cụ cong vẹo thành một góc không tự nhiên chút nào.
Đôi găng trắng mới tinh nay đã bẩn nhàu, trong tay cầm lạng bánh nếp dính đầy vết máu. Hai cái bánh ngoài cùng đã bị ép nát bét.
Thấy Thái Căn không nói gì, cụ già tiếp tục ú ớ cất tiếng từ phía sau chiếc khẩu trang đang chảy máu ròng ròng kia.
- Ông chủ ơi, mua bánh nếp đậu đỏ không?
- Ông chủ, ông mua bánh nếp của tôi không? Bánh tôi tự tay làm đấy.
- Sao ông không mua bánh của tôi? Sao ông không mua?