Xem ra đạo trưởng có thành kiến khá nặng với triều đại của tôi.
Lục Chiêu cũng hiểu rõ, lão đạo sĩ không phải chẳng cầu cạnh gì ở hắn. Hiện giờ, điều dễ nhận thấy nhất chính là bất đồng về quan niệm. Có lẽ đó cũng là lý do lão chưa nhận hắn làm đồ đệ.
Hắn giải thích:
- Nước tôi chỉ có chín năm giáo dục bắt buộc. Sau đó muốn học tiếp phải tự mình thi cử. Việc khai mở sinh mệnh cũng chỉ kéo dài sáu năm. Tôi tự thi đỗ Đế Kinh, nên trong mắt đạo trưởng, trình độ giáo dục ở đây hẳn không tệ. Nhưng đó chưa phải mặt bằng chung.
Lão đạo sĩ hiểu khái niệm giáo dục bắt buộc, bèn nói:
- Nếu đã thi đỗ, vậy mà cư sĩ vẫn bị đối xử phân biệt rõ ràng.
Lục Chiêu gật đầu:
- Đúng là như vậy. Nhưng chúng ta cùng đứng trên một nền tảng, thế là đủ rồi.
Lão đạo sĩ lắc đầu:
- Theo bần đạo thấy, chuyện ấy không giống nhau.
Lục Chiêu hỏi ngược lại:
- Vậy triều nhà Minh thì được sao? Những người cùng đỗ tiến sĩ có được bổ nhiệm làm quan chỉ dựa vào thứ hạng hay không? Hễ thi đỗ công danh là nhất định có thể ra làm quan ư?
Lão đạo sĩ bị hắn hỏi đến nghẹn lời, nhất thời chưa biết đáp thế nào.
Công bằng không phải đến thời hiện đại mới xuất hiện. Từ thuở Hạ, Thương, khái niệm ấy đã tồn tại. Bất cứ bộ máy cai trị nào cũng phải theo đuổi thứ gọi là “công bằng của thời đại mình”, bằng không chẳng thể đứng vững.
Triều đại nào cũng có cách hiểu riêng về công bằng. Chỉ tiếc, rốt cuộc chẳng triều đại nào làm được trọn vẹn.
Lão đạo sĩ im lặng hồi lâu rồi mới chậm rãi lên tiếng:
- Đại Minh của ta cũng không làm được, tân triều cũng không làm được. Chẳng phải điều đó chứng minh hai bên giống nhau hay sao?
Đó là lối cãi chày cãi cối, cũng là điều Lục Chiêu không giỏi ứng phó.
Ở Đế Kinh, những cuộc tranh luận như thế thường xuyên diễn ra. Người ta tranh luận về ranh giới giữa người Hoa và các tộc khác, rồi lại tranh luận xem mọi tộc có thực sự bình đẳng hay không.
Thuở trước, đất nước của muôn nước trải dài chín vạn dặm, từ vùng biển phía đông ngoài quan ải cho đến tận vùng biển giữa mênh mông, từng hưng thịnh đến cực điểm. Nay, nơi trú chân cuối cùng của loài người chỉ còn lại một vùng đất. Những con người khác thân phận, khác chủng tộc, khác văn hóa ngày ngày chèn ép lẫn nhau.
Trước sau cách nhau chẳng quá mười năm, vậy mà với rất nhiều người, mọi chuyện cứ như mới xảy ra hôm qua.
Chế độ hiện tại là cách lựa chọn tối ưu trong hoàn cảnh sinh tồn đầy áp lực. Nhân loại đã mất quyền mở mang bờ cõi, ba tỷ người chỉ có thể chen chúc kiếm ăn trên vùng đất gồm một kinh thành và mười ba đạo.
Trước khi đủ địa vị để quyết định hướng đi của thời đại, Lục Chiêu vẫn là một quân nhân.
Mâu thuẫn giữa hắn và lão đạo sĩ thực chất là sự va chạm giữa hai quan niệm cai trị của hai thời đại.
- Tôi chưa từng khẳng định liên bang tuyệt đối công bằng. Nhưng nhìn lại lịch sử, có triều đại nào không dựa vào dòng họ, không nhờ cậy quý nhân nâng đỡ, mà vẫn mở được con đường để dân thường bước chân vào Thái Học đâu?
- Tân triều làm được. Dù mỗi năm chỉ có vài chục người.
Vẻ mặt lão đạo sĩ vẫn bình thản, nhưng trong lòng đã dâng lên nỗi bực bội.
Dáng vẻ cứng đầu của tên nhóc này khiến lão nhớ đến một người, một người tên Hải Thụy.
Lão nói:
- Nếu sự bất công ấy rơi xuống đầu ngươi thì sao?
- Nhà nước nuôi dưỡng tôi, chưa từng đối xử bất công với tôi. Chỉ là có kẻ hãm hại tôi. Sớm muộn gì tôi cũng sẽ đánh trả.
Giọng lão đạo sĩ nhanh hơn, sự khó chịu đã lộ rõ trong từng lời:
- Bọn họ đang ở địa vị cao, còn ngươi chỉ là một dân thường. Ngươi lấy gì đánh trả?
- Ngôi vị ấy, tôi cũng ngồi được!
Giọng hắn trong trẻo, vang vọng khắp cảnh giới Hỗn Nguyên.
Lão đạo sĩ sững người. Vẻ bình tĩnh trên mặt cuối cùng cũng gợn lên một làn sóng.
Lão nhìn sâu vào mắt Lục Chiêu. Trong ánh mắt ấy có sự ngỡ ngàng vì những lời ngụy biện của mình bị vạch trần, cũng có nỗi chấn động của một linh hồn cổ xưa khi chứng kiến bánh xe thời đại nghiền nát tất cả.
Người thanh niên trước mặt hoàn toàn khác với những kẻ lão từng gặp. Ở thời đại của lão, chưa từng có ai dám nói ra câu “ngôi vị ấy có thể ngồi”.
Hắn không phải kẻ trung thành mù quáng, càng không phải Hải Thụy.
Trong đạo quán chìm vào im lặng rất lâu.
Lục Chiêu nhìn lão đạo sĩ không nói gì, thầm nghĩ phen này e rằng mình lại làm hỏng chuyện.
Nhưng hắn không hối hận.
Điều kiện để hắn gặp được lão đạo sĩ là phải tự mình phá tan trận bão tinh thần trong biển ý thức. Điều kiện để hắn thi đỗ Đế Kinh cũng là hắn phải nỗ lực đến tận cùng.
Hắn không cần phải cúi mình như một con chó xun xoe, chủ động phơi bụng, mong đổi lấy chút lợi lộc bằng thái độ khúm núm.
Ơn truyền dạy có thể báo đáp bằng những cách khác.
Cuối cùng lão đạo sĩ cũng có động tĩnh.
Lão chậm rãi ngẩng đầu. Trong mắt không hề có vẻ giận dữ, trái lại chỉ khẽ thở dài.
- Đạo tâm của cư sĩ vững vàng, bần đạo cũng không cưỡng cầu.
Lục Chiêu vừa nghe vậy, lòng lập tức nhẹ đi. Hắn nghiêm mặt nói:
- Ơn đạo trưởng truyền dạy, Lục Chiêu ghi lòng tạc dạ. Tôi nhất định sẽ dốc sức báo đáp.
- Bần đạo không có ý đó.
Lão đạo sĩ khẽ lắc đầu, ánh mắt mang theo vẻ dò xét.
- Tuy quan niệm của hai ta không hợp, lẽ ra cũng chẳng thích hợp làm thầy trò. Nhưng chuyện đời luôn có ngoại lệ. Người có thiên tư xuất chúng thì nên được đối đãi đặc biệt. Bần đạo thấy ngươi có đủ tư cách ấy…
Lão dừng lại. Giọng nói không còn vẻ ôn hòa, khách sáo như trước.
- Bần đạo hỏi ngươi, ngươi có bằng lòng bái ta làm thầy không?
Tên nhóc này rõ ràng chẳng khiến lão yêu thích. Nhưng thường những kẻ như vậy lại thích hợp làm người kế thừa hơn.
Lục Chiêu không do dự, gật đầu nói:
- Đạo trưởng vốn đã có ơn truyền dạy với tôi, tôi nên bái người làm thầy.
- Đừng vội nhận lời. Bần đạo có hai điều kiện.
- Xin đạo trưởng cứ nói.
- Thứ nhất, bần đạo cần xương mệnh.
Lão đạo sĩ giơ một ngón tay lên.
- Cứ ba tháng phải có một khối. Không cần biết loại nào, phẩm cấp ra sao, thần thông mạnh yếu thế nào.
Lục Chiêu lập tức thấy khó xử.
Hắn không ngạc nhiên khi lão đạo sĩ cần xương mệnh. Nếu không cần, trước đó lão đã chẳng bóng gió nhắc đến chuyện này.
Nhưng xương mệnh là vật bị nhà nước quản lý. Theo lý mà nói, loại dưới bậc trung đều có thể mua được. Những thần thông cấp thấp nhất chỉ cần đăng ký là có thể mua tại cửa hàng chuyên doanh của nhà nước.
Giá trung bình chừng mười nghìn, mua bao nhiêu cũng được.
Ngoài ra còn có thứ rẻ hơn ở chợ đen, gọi là “xương thú”, được lột ra từ thân yêu thú. Giá trung bình chỉ vài nghìn.
Thần thông do những loại xương mệnh ấy mang lại yếu đến mức chỉ đủ khiến ngọn tóc khẽ rung, thậm chí chẳng có phản ứng gì.
Lục Chiêu hoàn toàn có thể lách luật, nhưng hắn vẫn nói thẳng:
- Không phải khối xương mệnh nào cũng giống thứ tôi đưa vào mấy hôm trước. Trong đó còn rất nhiều khối vô dụng. Những thứ ấy có được tính không?
- Có.
Câu trả lời của lão đạo sĩ nằm ngoài dự liệu của hắn. Lão vuốt râu, mỉm cười:
- Lễ vật bái sư cốt ở tấm lòng. Bần đạo nhận đồ đệ, không phải làm một cuộc mua bán.
Lão nhìn hắn rồi nói tiếp:
- Cư sĩ có biết vì sao từ đầu đến giờ bần đạo không tùy tiện nhắc chuyện bái sư không? Đây chính là điểm khác nhau giữa xưa và nay. Tân triều phổ cập giáo dục, dường như đã xem người làm thầy chẳng khác gì thầy đồ nơi trường tư, coi chuyện bái sư chỉ như một cuộc trao đổi mua bán.
Nghe vậy, Lục Chiêu hơi lúng túng.
Đúng là khác biệt giữa xưa và nay. Trước đó, hắn cũng vô thức bỏ qua điều này.
Nay lão đạo sĩ đã đối đãi chân thành, hắn cũng không thể giở trò khôn vặt.
Lão đạo sĩ nói tiếp:
- Thứ hai, trước khi tự mình dựng nên nội cảnh, ngươi chỉ được gọi ta là thầy, chưa thể gọi là sư phụ.
- Đó là toàn bộ yêu cầu của bần đạo.
Lục Chiêu đứng dậy khỏi bồ đoàn, quỳ xuống trước mặt lão đạo sĩ, trán chạm đất:
- Đệ tử Lục Chiêu, bái kiến thầy.
Cốp! Cốp! Cốp!
Ba tiếng dập đầu vang rõ trong đạo quán trống vắng, vọng đi thật xa.
- Tốt.
Lão đạo sĩ nở nụ cười. Tay áo lão khẽ phất, một luồng sức mạnh vô hình dịu dàng mà không thể cưỡng lại lập tức nâng Lục Chiêu đứng lên.
- Ngồi lại đi. Thầy truyền cho con bài học đầu tiên.
Lục Chiêu đứng dậy, trở về chỗ ngồi. Hắn còn chưa ngồi vững, giọng nói trầm tĩnh của lão đạo sĩ đã chậm rãi vang lên:
- Đạo pháp trong thiên hạ lưu truyền qua nghìn năm, suy cho cùng chẳng ngoài việc cùng tu thân và tu mệnh. Con đường tu mệnh tương đối dễ hiểu, phần lớn dựa vào ngoại vật, đan dược. Cứ tích lũy từng bước nhỏ, rồi cũng có ngày đi được nghìn dặm.
Lão đạo sĩ nhìn Lục Chiêu. Vẻ ôn hòa thường ngày biến mất, chân mày nhíu lại, rõ ràng cực kỳ bất mãn:
- Còn ngươi, ăn no rồi chẳng chịu dụng tâm làm việc gì, thế thì khó lắm!
Lục Chiêu mím môi. Đây là lần đầu tiên hắn bị mắng là không chịu cố gắng. Vị thầy này quả thật cũng hẹp lòng chẳng kém ai.
Hắn gật đầu lia lịa như gà mổ thóc:
- Thưa thầy, thế nào mới không bị xem là ăn no rồi ngồi không?
Lão đạo sĩ đáp:
- Tu đạo vốn là đi ngược ý trời mà làm, nhưng cũng phải thuận theo lẽ trời. Kẻ thuận trời thì mọi việc tự nhiên thành tựu, như nước chảy đến đâu thành dòng đến đó. Kẻ nghịch trời thì phải trèo hết dãy núi này đến dãy núi khác, lên đỉnh nhìn núi cao hơn.
- Thuận theo lẽ trời, ngươi đã làm được. Nhưng đi ngược ý trời thì chẳng có chút nào. Thứ vốn thuộc về mình, vừa cầm được vào tay đã thấy thỏa mãn rồi sao?
Lời ấy tựa tiếng sấm giữa trời quang, chớp mắt đã xuyên thẳng qua những ý nghĩ rời rạc trong đầu Lục Chiêu.