Mở đầu bài giảng, Phùng Sơ Đường nói:
- Muốn bàn về kỳ thi chung của các tông môn, trước hết phải biết nó bắt nguồn từ đâu, vì sao lại có kỳ thi ấy. Ai cũng biết đường tu muôn nẻo, mà thuật pháp có cao thấp, đường tu cũng vậy. Có con đường thẳng lên tiên giới, có con đường chỉ luyện được chút sức vóc thô thiển. Nhưng thuở xưa, bất kể tu theo đường nào, chỉ cần có thể tu luyện thì đều được phép lập tông mở phái. Thế là khắp nơi mọc lên các tông môn.
Phùng Sơ Đường lại nói:
- Đông người thì tốt xấu lẫn lộn, tông môn cũng chẳng ngoại lệ. Chỉ những nơi theo con đường thành tiên mới được gọi là tiên tông. Tiên tông cao cao tại thượng, chẳng lo thiếu đệ tử, chỉ lo người muốn vào quá đông, thu nhận không xuể. Bởi vậy, từ xưa họ đã đặt ra đủ thứ ngưỡng cửa, hết lần này đến lần khác làm khó người xin vào. Nếu vẫn không đuổi được, họ cứ việc buông một câu: “Ngươi với tông ta không có duyên”, thế là xong.
Trong Tư Khải Đường lập tức vang lên tiếng cười. Chỉ có Vệ Uyên cùng dăm ba người khác là không cười. Nếu sống vào thời ấy, hạng xuất thân nghèo khó như Vệ Uyên hẳn sẽ bị xếp vào loại “không có duyên với tông ta”.
- Nhưng với những tông môn khác, một mầm non tu đạo thường là hy vọng làm môn phái hưng thịnh trở lại. Với tông môn nhỏ, người ấy còn có thể khiến cả môn phái đổi đời, sống lại từ tro tàn. Vì tranh giành những mầm non ấy, các tông môn dần dần giở đủ thủ đoạn. Tông môn càng yếu kém, càng chẳng từ một cách nào để đoạt người…
Phùng Sơ Đường bắt đầu kể ra đủ kiểu mánh khóe. Nghe được một lúc, đám học trò mới nhận ra trước mắt như vừa mở ra một thế giới khác.
Ban đầu, vài tông môn nhỏ chỉ hứa cấp gạo thóc, dầu muối cho những đệ tử giỏi mà nhà lại nghèo. Sau đó, lời hứa dần biến thành vàng bạc, ruộng đất. Đến khi nhà nhà đều đem tiền của, đất đai ra dụ người, những thứ ấy cũng chẳng còn đủ sức phân cao thấp. Thế là để tranh giành đệ tử, có tông môn hứa rằng một người đắc đạo thì cả nhà được thơm lây, sẽ đón hết họ hàng thân thích vào tông môn sinh sống. Cũng có tông môn nghĩ ra cách khác, hứa vào tông là được cấp vợ lẽ.
Đã có nơi cấp vợ lẽ, ắt cũng có nơi cấp nam sủng.
Đến khi tông môn nào cũng đem đủ thứ ra dụ dỗ, chỉ dựa vào quà cáp đã không còn hơn kém bao nhiêu, có kẻ liền trở mặt. Họ chiếm núi, khoanh đất, tuyên bố mọi mầm non tu đạo trong thành này, vùng đất này đều thuộc về mình. Kẻ khác không được tranh, đến nhìn cũng không được.
Về sau, một tông môn nhỏ vớ được một đệ tử có khí vận lớn. Thấy mình không dạy nổi, họ chợt nảy ra ý định: định giá rồi bán người ấy cho đại môn phái. Thế là lại mở ra một con đường mới.
Từ khi có người bán đệ tử, chẳng bao lâu đã có kẻ thấy trò nhỏ ấy chẳng thú vị gì. Một số tông môn nhỏ bèn tìm đến thượng tông, thậm chí cả tiên tông, xin lấy những pháp môn tu luyện căn bản, rồi cho tất cả đệ tử thu nhận trong địa bàn mình tu tập.
Ai có thiên phú phù hợp, tu thành được thì đưa lên thượng tông. Ai tu không thành thì giữ lại, hoặc thẳng tay đuổi khỏi tông môn. Vì họ tu luyện pháp môn căn bản của chính thượng tông, nên sau khi được đưa lên, những đệ tử ấy nhanh chóng thích nghi, tu hành chẳng kém dòng chính bao nhiêu.
Thượng tông có thêm một nguồn đệ tử ổn định, dĩ nhiên cũng vui lòng.
Chuyện như thế ngày một nhiều, dần dần thành lệ. Tông môn nhỏ và thượng tông hẹn với nhau, cứ vài năm lại đưa lên một lứa đệ tử. Thượng tông căn cứ vào phẩm chất và tu vi của từng người mà thanh toán tiền bạc, lương thực. Cứ thế, việc tu tiên bị biến thành một món làm ăn.
Tông môn nhỏ có nguồn thu ổn định, thượng tông có đệ tử đều đặn. Hai bên đều được lợi, cách làm ấy nhanh chóng lan rộng. Trong một thời gian, gần như quận huyện nào cũng đã có chủ. Khắp thiên hạ chẳng còn mảnh đất vô chủ.
Lâu ngày, những chuyện rối ren càng lúc càng quá đáng. Bao nhiêu thiên tài tu luyện thật sự bị tông môn nhỏ dùng đủ cách lừa vào núi, ép tu những pháp môn rác rưởi. Ban đầu còn lấy lừa gạt làm chính, về sau thì vừa dụ dỗ vừa đe dọa, thủ đoạn nào cũng đem ra dùng. Thấy những cách ấy có hiệu quả, có tông môn thậm chí còn bỏ luôn những thứ vốn định đem ra ban phát.
Đến lúc này, các tiên tông vốn đứng trên cao mới nhận ra tình hình không ổn. Những đệ tử tự do tìm đến ngày càng ít. Rồi một hôm, một tiên tông tình cờ phát hiện một người mang khí vận lớn. Vào thời khí vận còn chưa lộ rõ, tìm được một người như thế chẳng khác nào nhặt được vị cứu tinh có thể làm tông môn hưng thịnh trở lại.
Nhưng người ấy đã tu hành trong một tông môn nhỏ suốt sáu năm, đạo cơ đã bị đúc hỏng, chẳng còn cách nào cứu vãn.
Theo lẽ thường, người mang khí vận lớn sẽ gặp hết cơ duyên này đến cơ duyên khác, rồi tự nhiên gia nhập tiên tông thích hợp với mình. Nào ngờ người ấy lại bị tông môn nhỏ dụ dỗ, bắt cóc, giam cầm, vừa uy hiếp vừa dụ dỗ, còn tra tấn ép buộc tu luyện một pháp môn hoàn toàn trái với căn cốt và khí vận của bản thân.
Thiên phú của người ấy quả thật kinh người. Công pháp tu luyện xung khắc với căn cốt, khí vận đến thế mà chỉ vài năm, người ấy vẫn đúc thành đạo cơ. Tiếc rằng con đường vốn rộng mở lên tận trời cao từ đó bị chặn mất hơn nửa, cả đời chỉ dừng ở cảnh Pháp Tướng.
Chuyện này khiến tiên tông chấn động. Họ không ngờ ngay cả người mang khí vận lớn, có số mệnh khác thường, cũng không thoát khỏi tay những tông môn nhỏ.
Chẳng bao lâu sau, lại xảy ra một chuyện lớn.
Lần ấy, một người mang khí vận lớn khác xuất hiện. Nhưng từ thuở lọt lòng hắn đã yếu ớt, mà thượng tông cai quản vùng quê hương của hắn lại nổi danh về thuật luyện thể. Người ấy bị tông môn nhỏ tại địa phương cướp vào cửa, trải qua muôn vàn hiểm nguy mới miễn cưỡng vượt qua khảo hạch, giành được tư cách lên thượng tông tu luyện.
Thân thể vốn yếu, tu luyện liền tốn công gấp đôi mà tiến cảnh vẫn chậm. Hắn lại sinh trong nhà nghèo, từ nhỏ tính tình cứng cỏi, chẳng biết khéo léo xoay xở, nên thường xuyên bị người ta làm nhục, đi đến đâu cũng bị gọi là phế vật.
Chẳng bao lâu, hắn bị người hãm hại rồi đuổi khỏi sơn môn. Nhưng dù sao hắn cũng là người mang khí vận lớn, lần nào cũng tránh được kẻ thù truy sát. Phiêu bạt mấy năm, cơ duyên mới đến. Hắn được thu vào một đại tông nổi danh về phù đạo.
Nguyên thần của hắn bẩm sinh mạnh mẽ, vốn là thiên tài phù đạo. Chưa đầy trăm năm, hắn liên tiếp đúc thành đạo cơ, bước vào cảnh Pháp Tướng, rồi thẳng tiến đến cảnh Ngự Cảnh. Hắn còn tự sáng tạo ra mấy loại đạo phù có uy lực kinh người.
Tu luyện thành công, hắn lặng lẽ xuống núi. Trước tiên, hắn giết sạch từ trên xuống dưới tông môn nhỏ từng ép mình nhập môn. Sau đó, hắn tìm đến thượng tông luyện thể, lần lượt diệt cả nhà những kẻ từng làm nhục mình. Ngay cả sư phụ năm xưa và sư tổ của lão cũng bị hắn giết.
Những kẻ từng gọi hắn là phế vật, thậm chí chỉ liếc hắn bằng ánh mắt khinh miệt, hắn đều nhớ rõ. Dẫu phải đào tung từng tấc đất, hắn cũng tìm ra rồi giết sạch.
Hắn chém giết khắp nơi, cuối cùng kinh động đến mấy vị thái thượng trưởng lão của thượng tông luyện thể. Các vị ấy lần lượt xuất quan trấn áp.
Nào ngờ chiến lực của hắn cực kỳ đáng sợ. Những đạo phù do hắn tự sáng tạo chưa từng xuất hiện trước kia, uy lực lại lớn đến kinh người. Các trưởng lão thượng tông luyện thể vừa chạm mặt đã chịu thiệt nặng. Cuối cùng, hắn lấy cảnh Ngự Cảnh đấu với cảnh Ngự Cảnh, liên tiếp giết ba vị trưởng lão đại tông luyện thể rồi trọng thương phá vòng vây chạy thoát.
Chuyện đã đến nước này, thượng tông phù đạo cũng không che chở nổi hắn nữa. Các tiên tông bèn cùng ra tay, cuối cùng vây giết hắn ở Đông Hải.
Nhưng chuyện vẫn chưa chấm dứt. Tông môn luyện thể mất liền ba vị thái thượng trưởng lão, thực lực suy yếu nghiêm trọng. Sang năm sau, dân miền núi phá tan vùng đất thuộc về họ, cướp sạch ba triệu người ở hai quận.
Sử sách không hề ghi chép chuyện này.
Kể đến đây, Phùng Sơ Đường thấy đám học trò ai nấy đều sững sờ, bèn ngừng lại một lúc, để chúng từ từ ngấm lời.