Hồng nhân số một
Cả thôn hơn trăm hộ, mấy trăm người, đều phải ở trong những chiếc lều bạt tam giác kiểu cũ, vừa bẩn, vừa cũ, lại vừa chật. Có cái lều còn chen tới năm sáu người. Lý Duệ từng ở loại lều này nên biết rõ: một người ở thì còn thoải mái, hai người đã chật, vậy mà năm sáu người chen chúc thế nào được? Hắn thầm kinh ngạc. Dân bị tai ương lại được an trí kiểu này sao? Điều khiến hắn sững sờ hơn cả là lúc trước hắn ở đây, sao chẳng hề nhận ra?
Mỗi lều được phát hai tấm chăn mỏng quân dụng, một tấm trải, một tấm đắp. Lều đông người thì mới được lĩnh thêm. Những tấm chăn này rách nát không ra gì, lại có vết mối mọt gặm, nhìn qua là biết đã dùng từ mấy năm trước.
Tống Triều Dương nhìn cảnh ấy, tựa như quay về thời kỳ ba năm đói khổ, sắc mặt đen lại, bèn hỏi một ông lão già gầy, chừng sáu bảy chục tuổi, rằng ăn ở tại điểm an trí này ra sao.
Ông lão còn chưa kịp mở miệng, bên cạnh đã có một gã đàn ông ngoài ba mươi chen vào, mặt cười tươi rói, giành nói trước: “Ăn ở đều rất tốt! Từ khi xảy ra lũ lụt, lãnh đạo huyện, trấn đặc biệt quan tâm đến thôn Tây Sơn chúng tôi, nhiều lần đích thân có mặt chỉ đạo công tác cứu nạn và an trí. Dưới sự lãnh đạo đúng đắn của huyện và trấn, thôn chúng tôi đã áp dụng hình thức an trí tập trung, bố trí cho một trăm mười lăm hộ, tổng cộng bốn trăm hai mươi sáu người. Mỗi hộ được cấp đủ nhu yếu phẩm sinh hoạt như chăn, đồ rửa mặt, nước uống, bát đũa, lương thực, v.v. Đồng thời còn tích cực triển khai việc cứu trợ và trợ cấp cho dân bị nạn. Lãnh đạo huyện còn phát tiền úy lạo cho dân bị nạn: mỗi hộ một lần ba trăm đồng, hộ bị sập nhà thì mỗi hộ một nghìn đồng, người chết hoặc mất tích vì thiên tai thì gia đình được một nghìn đồng, còn mỗi gia đình có người tử nạn được năm nghìn đồng. Hiện nay dân chúng ổn định tinh thần, tin tưởng vào việc chiến thắng lũ cũng như công cuộc tái thiết sau thiên tai, hê hê.”
Gã nói xong, cười hê hê, nụ cười hiền khờ, trông vô cùng thật thà.
Lý Duệ chỉ muốn đạp cho hắn một cái. Gã này hắn quen, là bí thư chi bộ thôn Tây Sơn. Nghe đoạn vừa rồi, có thể thấy gã đã chuẩn bị từ trước. Biết đâu trấn đã dặn sẵn các bí thư thôn lời lẽ tương tự, để đọc lại cho những vị lãnh đạo từ thành phố xuống như Tống Triều Dương nghe.
Tống Triều Dương nhìn gã bằng ánh mắt không biểu cảm, rồi hỏi ông lão: “Cụ ơi, anh ta nói có đúng không?”
Ông lão vừa há miệng định nói, gã kia đã lại chen vào: “Đương nhiên là đúng ạ! Tôi là bí thư chi bộ thôn Tây Sơn, lời nói ra phải có trách nhiệm, phải chịu trách nhiệm với đảng, phải chịu trách nhiệm với cấp trên.”
Tống Triều Dương nhìn gã, nói: “Anh đã chịu trách nhiệm với bà con thôn Tây Sơn chưa?”
Gã sững người một chút: “Đương nhiên là có ạ.”
Tống Triều Dương nói: “Được. Anh đã bảo chịu trách nhiệm với dân trong thôn, vậy tôi hỏi anh, bên kia có một lều, một nhà già trẻ sáu người ở, anh thấy có đủ chỗ không?”
Gã đàn ông có vẻ ngơ ngác: “Chắc là đủ chứ ạ, nếu không thì mấy hôm nay họ sống kiểu gì?”
Tống Triều Dương nhếch môi cười lạnh: “Chắc là đủ ư? Chắc! Anh nói cho tôi biết, anh ở lều nào?”
Gã lắp bắp: “Tôi… tôi không ở đây, tôi ở trên trấn.”
Tống Triều Dương gật đầu như đã hiểu ra, lại hỏi: “Nhà anh có mấy người?”
Gã không hiểu ý, mặt thoáng ngơ ngác: “Năm người ạ…”
Tống Triều Dương nói: “Được. Vậy anh đưa cả năm người nhà anh đến đây, ở một đêm trong cái lều này, cho tôi xem có đủ chỗ không?”
Gã lập tức đỏ bừng mặt, ấp úng mãi, chẳng nói thêm được câu nào.
Tống Triều Dương quay sang, hỏi Lý Ngọc Lan: “Bí thư Lý, công tác an trí dân bị nạn ở thôn Tây Sơn này do ai phụ trách? Cô tìm người đó đến đây cho tôi, tôi có chuyện muốn hỏi.”
Lý Duệ căng thẳng nhìn sang Lý Ngọc Lan, chỉ sợ nàng nói ra câu “Tôi chính là người phụ trách”. Hắn vốn muốn để nàng có dịp trổ tài trước mặt bí thư thành ủy, nếu may mắn lập được công thì càng tốt, nào ngờ lúc này lại có thể liên lụy đến nàng. Biết thế này, có đánh chết hắn cũng không dám tiến cử nàng với sếp.
Lý Ngọc Lan lại khá bình tĩnh, đáp: “Bí thư Tống, việc cứu nạn tổng thể ở thôn Tây Sơn do tôi phụ trách. Còn công tác an trí dân bị nạn thì do các đồng chí phòng Cứu tế, cứu trợ thuộc Phòng Dân chính huyện đảm nhận.”
Lý Duệ nghe vậy, trong lòng thở phào nhẹ nhõm đôi chút, nhưng lại sợ Tống Triều Dương truy xét thêm trách nhiệm khác của Lý Ngọc Lan, chẳng hạn tội buông lỏng giám sát.
May là Tống Triều Dương không có ý định làm khó nàng, giọng bình thản: “Các đồng chí bên Phòng Dân chính có ở đây không?”
Lý Ngọc Lan đáp: “Trưởng khoa Trần bên khoa Cứu tế hình như đang ở trên trấn.”
Tống Triều Dương nói: “Cô gọi được người đó sang đây không?”
Lý Ngọc Lan đáp: “Vâng, tôi thử xem.” Nói xong, nàng đi sang một bên gọi điện thoại.
Chốc lát sau, Lý Ngọc Lan quay lại, nói: “Bí thư Tống, anh ấy sẽ sang ngay.”
Tống Triều Dương gật đầu, lại hỏi ông lão: “Cụ ơi, lời bí thư chi bộ thôn vừa nói có đúng không? Huyện thật sự đã phát tiền cứu trợ cho từng nhà à?”
Ông lão liếc nhìn bí thư thôn, nhưng không dám hé răng. Tống Triều Dương sa sầm mặt, quay sang nhìn thẳng vào gã.
Bí thư thôn bị ánh mắt sắc lạnh của Tống Triều Dương chiếu thẳng vào, cười gượng: “Có phát, có phát ạ.”
Lý Duệ linh cảm chuyện này có điều mờ ám, bèn đưa mắt về phía Lý Ngọc Lan, ra hiệu cho nàng nếu biết gì thì nên nói thẳng với Tống Triều Dương. Lý Ngọc Lan hiểu ý, nhưng nét mặt lại do dự. Lý Duệ biết nàng sợ bị lãnh đạo huyện trả thù, nhưng đã đến nước này, nếu nàng không đứng ra nói rõ, Tống Triều Dương tất sẽ mất mặt, chẳng lẽ để một bí thư thành ủy đường đường chính chính phải lải nhải khuyên nhủ ông lão kia hay sao? Thế là hắn dùng ánh mắt kiên quyết hơn để nhắc nàng.
Lý Ngọc Lan bất đắc dĩ, khẽ lắc đầu, ánh mắt nhìn Lý Duệ đầy oán trách. Nàng khẽ hắng giọng, nói: “Bí thư Tống, chuyện này tôi biết rõ.”
Tống Triều Dương nhìn nàng: “Ồ?”
Lý Ngọc Lan có vẻ e dè: “Huyện quả thật có hứa điều đó, nhưng tiền trợ cấp vẫn chưa được phát xuống. Không riêng gì Tây Sơn, mà cả trấn Cửu Pha, không một thôn nào nhận được tiền trợ cấp.”
Tống Triều Dương cau mày thật chặt: “Tại sao chưa phát? Tỉnh và thành phố đã cấp kinh phí cứu trợ chuyên dụng, chưa nói đến ngân sách huyện, chẳng lẽ ngần này tiền mà huyện cũng không lo nổi?”
Lý Ngọc Lan ngập ngừng: “Cụ thể thế nào tôi không rõ lắm. Nghe nói lãnh đạo huyện cân nhắc thế này: đường xá vùng thiên tai gần như tê liệt, dân có cầm tiền cũng chẳng có chỗ mua sắm. Hơn nữa họ đang ở điểm an trí, tài sản không được đảm bảo an toàn. Vậy nên chi bằng chưa phát, đợi trật tự sinh hoạt bình thường trở lại rồi hãy phát. Dù sao lương thực và nhu yếu phẩm cũng được phát đồng loạt, dân không cần dùng đến tiền.”
Tống Triều Dương nói: “Lý do thì cũng xuôi tai. Nhưng tôi thấy đường trấn, đường thôn giờ đã thông xe trở lại rồi kia mà. Sao vẫn chưa phát? Được, dân thường chưa nhận cũng thôi, còn những gia đình có người mất vì thiên tai, họ đã nhận tiền úy lạo chưa?”
Lý Ngọc Lan lắc đầu.
Tống Triều Dương không nói gì thêm, ánh mắt sắc như dao ghim thẳng vào bí thư thôn. Gã có lẽ đã biết thân phận của ông, lúc này sợ đến tái mặt, run lẩy bẩy, không dám nhìn thẳng.
Tống Triều Dương hỏi: “Lúc nãy anh chẳng bảo đã phát rồi đấy thôi?”
Bí thư thôn lắp bắp, không thốt nên lời. Tống Triều Dương nói: “Lúc nãy anh bảo phải chịu trách nhiệm với đảng, với cấp trên đấy thôi? Tôi thấy anh chỉ chịu trách nhiệm với cấp trên thôi thì phải?”
Mặt gã từ trắng chuyển đỏ, đứng đó xấu hổ như học trò phạm lỗi bị phạt đứng.
Một lúc sau, một chiếc xe Passat chạy tới. Lý Duệ nhìn về phía đó, tưởng là người của Phòng Dân chính huyện Song Hà, nào ngờ người bước xuống trước lại là huyện trưởng La Đại Uy.
La Đại Uy sải bước vội vã tới, nhiệt tình nói với Tống Triều Dương: “Bí thư Tống, tôi nghe nói ngài muốn các đồng chí bên Phòng Dân chính báo cáo công tác an trí và cứu trợ dân bị nạn. Mảng này do tôi phụ trách, mọi mặt tôi đều nắm khá rõ, nên tôi đi theo xe qua đây luôn. Ngài đừng trách tôi nhé, ha ha.”
Vừa dứt lời, phía sau có một người đàn ông trung niên bụng phệ bước lên, trên mặt treo nụ cười kính cẩn pha chút e sợ. Ánh mắt hắn lần lượt lướt qua Tống Triều Dương, Đỗ Dân Sinh, gật đầu liên tục, tỏ ra cực kỳ cung kính.
Tống Triều Dương nói: “Anh đến cũng được, đang có mấy việc muốn hỏi anh.” Dứt lời, ông nhìn sang người đàn ông trung niên: “Anh là người bên Phòng Dân chính huyện à?”
Gã vội tiến lên, nói: “Kính chào bí thư Tống, tôi là Trần Nhất Quang, bên khoa Cứu tế cứu trợ thuộc Phòng Dân chính, hiện đang phụ trách khoa.”
Tống Triều Dương hỏi: “Tất cả điểm an trí dân bị nạn trong vùng thiên tai đều do khoa của các anh phụ trách à?”
Trần Nhất Quang gật đầu lia lịa: “Đúng, đúng ạ.”
Tống Triều Dương nói: “Các anh an trí dân thế nào? Một nhà sáu người mà chỉ cấp được một cái lều, thế thì ở làm sao nổi?”
Trần Nhất Quang chẳng hề vội vã, thở dài: “Bí thư Tống, ngài không rõ đấy thôi. Ngân sách huyện eo hẹp, Phòng Dân chính chúng tôi trong tay không có tiền. Mấy cái lều này còn là tích góp từ mấy năm trước…”
Tống Triều Dương không để gã nói hết, ngắt lời: “Anh bảo không có tiền. Được, vậy tôi hỏi anh: kinh phí cứu trợ chuyên dụng do tỉnh và thành phố cấp xuống đâu rồi? Còn vật tư cứu trợ của các bên gửi đến nữa, đã đi đâu?”
Mặt Trần Nhất Quang rõ ràng thoáng lúng túng: “Ơ… cái này…”
La Đại Uy chen vào: “Bí thư Tống, mảng này tôi nắm rõ, xin phép để tôi giải thích với ngài.”
Tống Triều Dương nhìn sang hắn.
La Đại Uy điềm nhiên nói: “Tỉnh và thành phố quả thật đã cấp kinh phí cứu trợ, nhưng vì thủ tục chuyển khoản gặp trục trặc nên bị chậm một thời gian dài. Hiện nay chúng tôi đang tích cực xử lý, tin rằng sẽ sớm được cấp xuống. Còn về vật tư cứu trợ, huyện chúng tôi có yêu cầu là phải phát minh bạch, mọi khoản tiền và hàng cứu trợ đều thực hiện nguyên tắc ‘bốn công khai, một giám sát’. Trong bốn công khai có một điều là công khai tổng số tiền và hàng cứu trợ, nên đòi hỏi chúng tôi phải thống kê vật tư hết sức cẩn thận. Nhưng trong thực tế, vì vật tư đến nơi không cùng lúc, đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc thống kê, sắp xếp và phân phát của Phòng Dân chính, cũng vì thế mà kéo dài thời gian, khiến những thứ lẽ ra đã phải phát xuống vẫn chưa đến tay dân. Ở điểm này, công tác của chúng tôi quả có sai sót nhất định. Tuy nhiên, người dân vùng thiên tai rất hiền lành, chất phác, đối với việc vật tư cứu trợ chậm đến đều bày tỏ sự thông cảm, cũng rất thấu hiểu công việc của chúng tôi, điều đó khiến chúng tôi vô cùng cảm động.”
Tống Triều Dương nghe xong, nét mặt rất nghiêm nghị: “Nói trước về tiền cứu trợ. Anh bảo khâu chuyển khoản có vấn đề, vậy là tỉnh xảy ra chuyện, hay thành phố xảy ra chuyện, hay là huyện các anh xảy ra chuyện?”
La Đại Uy cười gượng: “Đương nhiên là huyện chúng tôi có vấn đề ạ.”
Tống Triều Dương hỏi tiếp: “Vấn đề gì?”
Nụ cười của La Đại Uy cứng đờ đi vài phần: “Là vấn đề ở các khâu liên quan của Phòng Tài chính và Phòng Dân chính ạ.”
Tống Triều Dương không hỏi nữa, chỉ nhìn chằm chằm La Đại Uy, trong ánh mắt lộ rõ sự không hài lòng với câu trả lời của hắn. La Đại Uy bị ông nhìn đến mức vô cùng lúng túng, đành nói: “Bí thư Tống, huyện chúng tôi quả thật có trách nhiệm, nhưng xin ngài yên tâm, tiền cứu trợ nhất định sẽ sớm được cấp đến nơi, và những người có trách nhiệm liên quan cũng sẽ bị xử lý.”
Tống Triều Dương không hỏi thêm, chỉ dặn: “Tiền cứu trợ phải nhanh chóng cấp xuống đến tay dân. Những việc khác thì có thể tạm chưa vội. Thôi, về trấn đi.”
La Đại Uy nghe vậy như trút được gánh nặng, cười nói: “Vâng, vâng.”