Trương Hy Mạnh trò chuyện thân tình với đám tù binh, chẳng bao lâu đã khiến phần đông bọn họ chịu quy thuận, trong lòng cũng thực sự tán thành. Sau đó, hắn chọn ra một nhóm người lanh lợi, ăn nói có duyên, thể hiện nổi bật trong đám tù binh, cùng các lão binh quân Minh bắt tay vận động những thuộc hạ cũ của Điền Phong và Vương Sĩ Thành.
Từ một người, rồi hai người, bốn người, tám người… Tiến triển ban đầu khá chậm. Nhưng một khi đã thu phục được hàng nghìn, hàng vạn người, mọi việc lập tức trở nên trôi chảy.
Chưa đầy mười ngày, Trương Hy Mạnh đã thu phục được phần lớn binh sĩ, rồi bổ nhiệm lại một loạt Bách hộ, Tổng kỳ, Tiểu kỳ làm tướng lĩnh cấp dưới, chỉ huy toàn quân.
Còn những kẻ vẫn chưa chịu quy thuận giờ chẳng khác nào cá mắc cạn, hoàn toàn hết đường xoay xở.
Bọn chúng thấp thỏm không yên, trơ mắt nhìn thuộc hạ lần lượt bỏ đi, quyền thế tiêu tan. Chúng không cam lòng nhận thua, nhưng cũng chẳng biết làm gì. Muốn trốn thì không biết ai sẽ thu nhận mình. Huống hồ, mất đám lính cấp dưới, giá trị của chúng đã tụt xuống không biết bao nhiêu lần. Dù muốn gây sóng gió cũng chẳng còn sức.
Thế là đám người từng khiến Mao Quý đứng ngồi không yên, giờ chẳng những chẳng còn đáng ngại, mà còn tiến thoái lưỡng nan.
Mao Quý tận mắt chứng kiến mọi chuyện đổi thay, cả người ngây dại.
Sao lại dễ dàng đến thế?
Việc khiến hắn đau đầu bấy lâu, vậy mà Trương tướng chỉ thoáng ra tay đã giải quyết xong?
Đạo lý nằm ở đâu?
Chẳng lẽ chỉ cần tráng bánh là được?
Mấy năm gần đây, lời đồn về Trương Hy Mạnh ngày một nhiều. Ngoài thành Vũ Xương, hắn chỉ nói vài câu đã khiến Trần Hữu Lượng tan rã; đan áo len thì thu phục Liêu Đông, tráng bánh lại bình định Sơn Đông… Toàn là những bản lĩnh thần tiên gì vậy?
Mao Quý hiểu, chuyện này nhất định không đơn giản như thế. Trong đó hẳn có đạo lý, hắn cũng lờ mờ cảm nhận được đôi điều… Chẳng hạn như biết thương lính, làm gương cho người dưới, trên dưới một lòng, phép nước nghiêm minh, xử sự công bằng… Những điều ấy nghe đều đúng, nhưng hình như vẫn chưa chạm tới cốt lõi.
Cứ như có một lớp màn che trước mắt, khiến hắn không nhìn rõ chân tướng.
Với người đang cai quản một phương như Mao Quý, chuyện ấy chẳng khác nào lửa đốt lòng, gai đâm ruột.
Rốt cuộc hắn không chịu nổi nữa.
Mao Quý quyết định đích thân đến gặp Trương Hy Mạnh để xin một lời giải đáp.
Khi Mao Quý tới cửa, Trương Hy Mạnh đang trò chuyện với mấy người lính. Trong đó có hắn lính trẻ tên Lâm Thập Ngũ. Hắn cầm bút lông, gắng sức viết tên mình lên giấy.
Sau mấy lần nhấc bút ngập ngừng, cuối cùng hắn cũng viết xong ba chữ xiêu vẹo. Gương mặt hắn nở nụ cười chất phác.
- Trương, Trương tướng, phải không ạ?
- Phải! Từ nay chắc ngươi sẽ phải viết tên mình mỗi ngày, chẳng có gì khó cả. Việc ngươi cần lo không nằm ở nét chữ, mà ở tấm lòng. Chỉ khi giữ lòng ngay thẳng, ngươi mới làm tốt được mọi việc.
Lâm Thập Ngũ vội đặt bút xuống, đứng thẳng người, ngoan ngoãn nghe Trương Hy Mạnh chỉ bảo. Mấy người còn lại cũng làm theo.
Trương Hy Mạnh nói:
- Xuống dưới chia ruộng, khó nhất chính là chữ “đều”. Trên đời này, công bằng cũng là chuyện khó làm nhất. Vậy nên chia thế nào? Ta khuyên các ngươi tìm những nông dân già, chọn chừng ba đến năm người, nhất định phải thuộc các họ khác nhau. Chẳng hạn một thôn có năm mươi hộ, hãy để những người ấy căn cứ vào độ phì nhiêu và sản lượng mà chia ruộng thành năm mươi phần tương đương. Sau đó mọi người cùng bốc thăm, trúng phần nào thì nhận phần ấy. Nếu không bốc thăm mà lần lượt chọn cũng được, nhưng người chia ruộng phải chọn sau cùng.
- Các ngươi phải trông coi từng thôn, đợi mọi nhà đều nhận được ruộng, không sót một hộ nào, rồi mới ghi vào sổ ruộng đất. Trong sổ phải ghi rõ tình cảnh từng nhà, sau đó ký tên các ngươi, rồi trình lên trên. Cuối cùng chờ triều đình cấp khế đất.
Trương Hy Mạnh lại dặn:
- Còn một điều ta muốn các ngươi ghi lòng. Chỉ có công bằng thì việc mới bền lâu. Nhà được nhiều, nhà được ít, kẻ có nhiều ruộng sẽ ức hiếp bà con, làm càn, cậy tiền cậy thế, chiếm đất chiếm làng, rồi thành ra một nhà giàu mới. Đến lúc ấy, cái gọi là chia ruộng đồng đều cũng chẳng còn ý nghĩa gì. Các ngươi hiểu chứ?
Mấy người lính chăm chú suy nghĩ. Một người lính trung niên bỗng ngẩng đầu lên:
- Hiểu! Cũng giống như Bình Chương chia ruộng ấy… Ngài có lòng tốt, nhưng xuống dưới thì các quan tướng ai nấy đều lấy phần ruộng tốt nhất. Bọn lính quèn như chúng tôi chẳng vớ được miếng đất ngon, lại còn phải gánh thêm việc dịch và thuế ruộng. Nói là chia ruộng cho đều, rốt cuộc chúng tôi còn thiệt hơn.
Trương Hy Mạnh mỉm cười gật đầu:
- Vì thế, quyền phân chia phải nằm trong tay chúng ta. Đó mới là điều cốt yếu. Nhưng ta cũng muốn nhắc mọi người, các ngươi chớ giẫm lên vết xe cũ. Nếu vẫn chia không công bằng, e rằng sẽ bị phạt nặng. Ty Củng Vệ và các huấn đạo trong quân sẽ không nương tay. Kẻ gian lận khi chia ruộng, nặng nhất có thể bị lột da, nhồi cỏ, xử cực hình!
Mấy người lính đồng loạt sững lại, ghi nhớ lời ấy.
Trương Hy Mạnh gật đầu, cho họ lui xuống.
Hắn vừa đứng dậy thì trông thấy Mao Quý ở cửa. Người lính ban nãy vừa chê Mao Quý chia ruộng không công bằng sợ đến rụt cổ. Bị bắt quả tang, hắn định lẻn đi.
Mao Quý bước lên trước, chặn hắn lại.
Mao Quý hít sâu một hơi, nhìn chằm chằm người lính rồi nặng giọng hỏi:
- Ta… ta đã không lo liệu việc chia ruộng cho tốt. Sao ngươi không nói với ta?
Người lính ngẩn ra. Hắn chỉ là một tên lính quèn, sao chịu nổi Mao Quý hỏi thẳng như vậy? Theo phản xạ, hắn quay sang nhìn Trương Hy Mạnh.
Trương Hy Mạnh bật cười:
- Cứ nói đi, nói thật lòng mình. Bình Chương Mao không phải hổ dữ, ông ấy không ăn thịt người đâu.
Được nụ cười của Trương Hy Mạnh khích lệ, người lính mới lấy hết can đảm đáp:
- Có người nói rồi… Người ấy bị đánh chết!
Mao Quý sững sờ. Sắc mặt hắn lập tức đổi khác, cơn giận bốc thẳng lên đầu.
- Ai? Ai làm?
Người lính bị hỏi đến ngẩn người, hồi lâu mới lẩm bẩm:
- Đều là người dưới quyền đại nhân… Chúng tôi không dám nói.
Mao Quý cau chặt mày, sắc mặt bỗng trắng bệch.
Hắn đành phẩy tay cho người lính lui xuống. Chần chừ một lát, Mao Quý mới bước tới, định cúi mình hành lễ với Trương Hy Mạnh.
- Ngồi đi, khỏi khách sáo.
Mao Quý ngồi xuống, cúi đầu, vẻ mặt vô cùng ngượng ngùng.
Bị người ta vạch trần ngay trước mặt, chẳng ai vui vẻ gì.
- Trương tướng, người bên cạnh tại hạ toàn một lũ súc sinh như thế. Ta… ta có lòng mà chẳng đủ sức xoay chuyển! Trương tướng, xin hỏi khi Đại Minh chia ruộng, cũng gặp chuyện như vậy sao?
Trương Hy Mạnh mỉm cười:
- Sao lại không? Đó là lẽ thường tình.
- Vậy những kẻ ấy có làm ảnh hưởng đến đại cuộc chia ruộng của Đại Minh không? Nghĩ lại, với tài đức của Trương tướng, hẳn ngài nhìn người tinh tường, tìm được những nhân tài thích hợp chứ?
Trương Hy Mạnh khẽ cười, rồi lắc đầu:
- Tướng quân Mao, việc gì cũng tự tay làm, lớn nhỏ đều ôm vào mình, thì ngay cả Gia Cát Vũ Hầu tài giỏi cũng chưa chắc lo liệu chu toàn, huống hồ chúng ta? Chuyện của ngài không khó hiểu. Nếu chỉ nhìn quanh những người bên cạnh, ngài sẽ thấy nhân tài ít ỏi, gần như chẳng có ai dùng được. Nhưng nếu bước ra khỏi vòng tròn ấy, nhìn khắp thiên hạ… Những dân nghèo chịu đói chịu rét, áo không đủ che thân, cơm chẳng đủ no, đến chỗ cắm dùi cũng không có; những tướng sĩ vào sinh ra tử, sáng còn sống tối đã có thể chết, sống mơ hồ, chẳng biết mình chiến đấu vì điều gì… Thậm chí cả những kẻ đọc sách mong thiên hạ tốt đẹp hơn, ôm chí giúp đời trị nước, tất cả đều có thể dùng được, đều là đồng minh của ngài.
Mao Quý chấn động, ngây người nhìn Trương Hy Mạnh. Lời ấy dường như đã chạm tới một điều vô cùng hệ trọng.
- Trương tướng, xin chỉ dạy cho tại hạ.
- Tướng quân Mao, ngài thử nghĩ xem, vì sao chúng ta phải phân loại binh sĩ, hỏi rõ lai lịch của họ?
Mao Quý ngẫm nghĩ rồi thử đáp:
- Để tìm người dùng được sao?
Trương Hy Mạnh cười nói:
- Tướng quân Mao, người cùng xuất thân, sống trong cảnh ngộ gần giống nhau, tất sẽ gặp những nỗi khó khăn na ná nhau. Chuyện của người thường cũng thế. Nỗi lo của dân nghèo thường giống nhau, cách giải quyết cũng vậy.
Mao Quý trầm ngâm, ánh mắt nặng nề:
- Nhưng là chia ruộng phải không?
- Phải! Khi chia ruộng, tướng quân Mao đã nghĩ những gì? Muốn đánh vào hào cường, kiềm chế nhà giàu, hay ràng buộc thuộc hạ?
Mao Quý ngẫm một lát rồi đáp:
- Cả ba đều có. Chỉ là bắt tay vào làm thì trước sau đều khó xử. Tại hạ… tại hạ thật sự không hiểu, nên mới đường đột đến xin chỉ giáo.
Trương Hy Mạnh mỉm cười:
- Tướng quân Mao, ngài kể bao nhiêu điều, nhưng sao lại không nói đến việc hướng về dân chúng, dựa vào sức lực của họ, để họ tự đứng lên tranh lấy phần ruộng của mình? Chúng ta chỉ đứng bên cạnh giúp đỡ, dẫn đường, giúp họ giữ vững thành quả mà thôi.
Mao Quý hít sâu một hơi. Vẻ mặt hắn đổi thay liên hồi. Hắn cẩn thận nghiền ngẫm lời Trương Hy Mạnh, dần dần như hiểu ra điều gì.
- Trương tướng, chia ruộng như tại hạ, rốt cuộc đắc tội với tất cả mọi người, rồi dần thành kẻ cô độc, bên cạnh chẳng còn ai đáng tin. Còn làm như Trương tướng, mới khiến phần đông đứng về phía mình, để mình có thể dùng sức họ… Có phải vậy không?
Trương Hy Mạnh gật đầu, khẽ cười:
- Tướng quân Mao thông minh, tự nhiên hiểu được. Hạng người như Điền Phong, Vương Sĩ Thành, kể cả Khổng gia, vốn sinh ra đã là phường cơ hội, chỉ biết bên nào mạnh thì ngả theo bên ấy. Trông mong họ thật lòng quy phục, chịu để chúng ta sai khiến, ấy là chuyện không thể. Một khi ta đắc tội với họ, chạm đến lợi ích của họ, đám người ấy sẽ như chó điên cắn trả, dùng đủ mọi thủ đoạn, bất chấp tất cả.
- Ngược lại, nếu chúng ta làm đủ tốt, đủ mạnh, được đủ nhiều người ủng hộ… Thì cứ lấy thế Thái Sơn đè xuống, dốc sức tràn tới, đám người ấy sẽ ngoan ngoãn quỳ gối, thay chúng ta làm việc. Đó mới là bản tính của chúng!
Nghe đến đây, Mao Quý chẳng còn lời nào để nói, chỉ biết cúi rạp người bái phục.
Mấy năm nay hắn ra sức học theo, nhưng rốt cuộc cũng chỉ bắt chước được hình thức, chẳng nắm được cái thần. So ra, hắn chẳng khác nào một trò cười.
Sau khi thực sự hiểu được bản lĩnh của Trương Hy Mạnh, Mao Quý chẳng còn chút ý định tranh hơn thua.
- Đạo lý Trương tướng vừa giảng, tại hạ không hiểu, thừa tướng Lưu cũng không hiểu, những người khác lại càng không. Thiên hạ này quả thật thuộc về Đại Minh! Mao Quý xin cúi đầu bái phục!
Nói rồi, Mao Quý quỳ sụp xuống, giơ cao một cuốn sổ ghi chép.
- Trương tướng, trong này ghi rõ quân Khăn Đỏ Sơn Đông, hai mươi ba vạn binh mã. Từ nay về sau, toàn bộ xin quy thuận Đại Minh!