Chu Trùng Bát nói xong với Trương Hi Mạnh, liền chủ động bước tới gần Giả Lỗ, cúi mình vái thật sâu.
- Giả lão đại nhân, chẳng biết nói gì hơn, chỉ biết rằng sửa sông là công trình ngàn năm, là việc lớn tạo phúc cho con cháu đời sau, không thể thiếu lão đại nhân. Mong lão đại nhân nể mặt trăm họ sinh linh, giúp đỡ cho một tay!
Chu Trùng Bát chắp tay vái chào, vậy mà Giả Lỗ chẳng thèm đáp lại nửa lời, cứ thế mặc kệ lão Chu đứng đó, khiến hắn ngượng chín mặt. Coi như vậy thì quá chẳng nể mặt ai.
Trương Hi Mạnh thấy vậy, tức nghẹn trong lòng. Hắn cũng quý tài Giả Lỗ, nhưng lão già này đã không biết điều, thì đừng trách ta.
- Giả đại nhân, gia phụ lấy tên của Vân Trang tiên sinh mà đặt tên cho con, không phải ông làm bậy, mà là muốn nói với đời sau rằng: dù một lòng cứu dân như Vân Trang tiên sinh, cũng chỉ rước lấy cái kết cục thê thảm là làm việc đến chết. Gia phụ muốn con cháu đời đời đừng bao giờ làm quan cho triều đình nhà Nguyên, đại Nguyên không cần có Trương Hi Mạnh thứ hai! Chỉ là ai ngờ đâu, triều Nguyên lại đoản mệnh đến thế, đã xiêu vẹo trong mưa gió, sớm không lo được chiều rồi.
Giả Lỗ im lặng nghe. Cái chết của Trương Dưỡng Hạo quả đã khiến không ít quan lại người Hán đau xót. Lão nhân vốn sang Thiểm Tây cứu tế nạn đói, dọc đường gặp người sống thì cho ăn, gặp thi thể thì chôn cất.
Xoay xở lương thực, cứu tế nạn dân, lại còn phải tới miếu cầu mưa, khóc lóc van xin trời đất, lại phải dây dưa với quan lại tham ô của triều Nguyên, với địa chủ hào thân. Mấy tháng trôi qua, mưa rơi được, dân sống được, thì lão nhân cũng kiệt sức hoàn toàn, chết ngay trên cương vị.
Bài "Sơn Pha Dương" nổi tiếng kia chính là Trương Dưỡng Hạo viết khi đi đường sang Thiểm Tây, qua Đồng Quan, phấn bút mà thành:
Hưng, trăm họ khổ,
Vong, trăm họ khổ!
Thầy đã ra nông nỗi ấy, cháu trai của lão chết trong tay quân Nguyên, cháu chắt lại lọt vào bọn Hồng Cân. Trước cảnh tượng này, Giả Lỗ thật sự không thể làm ngơ được nữa.
Lão có thể mặt lạnh với Chu Trùng Bát, nhưng không thể lạnh mặt với Trương Hi Mạnh, dù sao cũng phải nể mặt vị lão nhân kia!
- Ôi, lão phu không phải không biết người khác cất nhắc, thực ra là thân bệnh nặng lắm, sớm tối là chết. Đời ta học được bao nhiêu, bảy phần đều ở trị thủy. Chỉ tiếc ta vâng chiếu đào sông, gây nên trời giận người oán, rốt cuộc là công hay là tội, chính ta cũng chẳng nói rõ được. Nay thiên hạ đại loạn, chưa đến mấy chục năm, làm sao thái bình lại được? Dẫu lão phu qua khỏi cơn bệnh này, e cũng chẳng sống được mấy năm.
Giả Lỗ ngẩng đầu lên, liếc Chu Trùng Bát một cái, rồi thở khẽ:
- Ngươi miệng lúc nào cũng lê dân thương sinh, nhưng các ngươi phản triều đình, gây ra chiến loạn vô biên, thiên hạ đao binh không dứt, vậy thì lấy gì mà đối mặt với trăm họ?
Chu Trùng Bát mặt căng lại, trừng mắt nhìn Giả Lỗ.
Giả Lỗ chẳng chút sợ hãi, chỉ cười nhạt:
- Đã không lời nào để đối đáp, thì đừng nói thêm nữa.
Trương Hi Mạnh nghe không vừa tai, định phản bác, thì Chu Trùng Bát vung tay ra hiệu.
Hắn bước tới trước mặt Giả Lỗ, cười lạnh:
- Lão tiên sinh tưởng ta không biết nỗi khổ của sinh linh sao? Nói cho ông biết, ta không những biết, ta chính là đứa được ngâm lớn trong nước hoàng liên!
Chu Trùng Bát nhìn về phía trước, khẽ nghiến răng.
- Tám năm trước, hạn hán, lại thêm ôn dịch. Ruộng đồng không một hạt, quan phủ với địa chủ lại tới tận cửa đòi lương. Cha ta vừa mắc bệnh, vừa sợ hãi, rồi chết. Tiếp đó đại ca ta cũng chết, con trai cả của đại ca, rồi đến mẹ ta! Chu Trùng Bát nắm chặt nắm tay, chưa đầy hai mươi ngày, bốn người thân nhất ra đi, chỉ còn ta và nhị ca. Muốn chôn cất cha mẹ mà không có quan tài, đành nhặt được một mảnh vải rách. Nhưng muốn an táng thì phải có đất chứ, ta và nhị ca đi khắp từng nhà dập đầu, quỳ lạy! Chỉ để cha mẹ được nhập thổ vi an!
Chu Trùng Bát kể lại trải đời mình, Giả Lỗ nghe mà đờ người. Trong thoáng chốc gia phá nhân vong, đúng là thảm quá đỗi.
- Trách nào ngươi phản triều đình, cũng là có tình có thể tha thứ!
- Sai rồi! Chu Trùng Bát bỗng nghiêm giọng: Không có! Ta không có! Lúc đó ta chỉ nghĩ đến sống thôi, ta vào chùa, làm nô bộc cho tăng nhân, chỉ để kiếm miếng cơm sống qua ngày!
Giả Lỗ sững lại, thắc mắc:
- Cửa Phật rộng lớn thế mà cũng không chứa được ngươi?
Chu Trùng Bát cười lạnh:
- Cửa Phật? Chẳng qua là bọn hào cường khoác áo cà sa thôi! Ta chỉ ăn được một tháng cơm thì bị đuổi ra, phiêu lãng ba năm bên ngoài, ngủ đất hoang, tranh ăn với chó rừng. Sau ta lại về chùa, tiếp tục làm khổ lực, lại thêm bốn năm hơn.
Giả Lỗ chăm chú nghe, lòng cũng nổi lên chút đồng tình. Người này vận khí đúng là xui quá.
- Ngươi đúng là chịu khổ, nhưng rốt cuộc ngươi vẫn đi theo Hồng Cân tạo phản, xem ra vẫn là trời sinh xương phản!
- Ông lại sai nữa rồi!
Chu Trùng Bát cười lạnh:
- Ta đến lúc đó cũng chưa từng nghĩ tạo phản. Nhưng quan binh khắp nơi cướp bóc, chính là thằng Triệt Lý Bất Hoa kia, hắn dẫn binh mã đến, đốt trụi ngôi chùa của ta, hủy nốt chỗ nương thân cuối cùng của ta, ông bảo ta phải làm sao?
Giả Lỗ giật thột mình, rồi lộ vẻ kinh hãi, không kìm được ho lên khan. Hồi lâu sau Giả Lỗ mới bình tĩnh lại, chỉ là mặt trắng bệch, càng thêm tiều tụy.
Lão mờ mịt lắc đầu, tự hỏi lòng, đổi lại là lão, e cũng đã phản từ lâu rồi.
Người ta đồn khắp nơi Hồng Cân, nhưng có bao nhiêu kẻ giống Chu Trùng Bát, là bị triều Nguyên ép ra đường phản?
Tự gây nghiệt thì không thể sống!
Triều Nguyên thật sự đã tới đường cùng, đáng vong!
- Lão phu cạn cợt rồi. Giả Lỗ thở dài: Chỉ tiếc các ngươi giết người tạo phản, liệu có cứu được bách tính, mang lại thái bình chăng? Một lũ thổ tặc thì làm nên trò trống gì?
Chu Trùng Bát cất tiếng sang sảng:
- Ta đã nghĩ kỹ rồi: luyện cường binh, chia ruộng đất cho bách tính, bãi bỏ thuế má hà khắc, lấy cường binh mà cứu dân!
Giả Lỗ phấn chấn hẳn. Lời tuy ít, nhưng ý nghĩa phía sau thì phi phàm lắm!
Lão nhìn Trương Hi Mạnh, bỗng hỏi:
- Đây là lời của ngươi nói?
Trương Hi Mạnh cười:
- Thì sao?
Giả Lỗ cười khinh:
- Chẳng qua là theo đuôi người khác, chẳng thấy cao minh chỗ nào.
- Thế à? Trương Hi Mạnh mỉm cười: Vậy nếu tỉ mỉ phân loại, phàm hào cường nào hợp tác với triều Nguyên, bao thâu thuế má, bóc lột bách tính, thì một mực xử tử. Còn lại địa chủ nhỏ thì hạn chế tô tá, không được giữ đất quá ba trăm mẫu. Đem toàn bộ ruộng đất thu lại, phân đều hết cho bách tính, để nhà nhà có ruộng cày, có cơm ăn thì sao?
Giả Lỗ sững người. Cách này hình như khả thi đấy chứ!
Trương Hi Mạnh lại nói:
- Chia ruộng xong, lấy mỗi người năm thạch lương thực làm khẩu phần; phần vượt quá năm thạch thì thu điền phú theo lũy tiến, dư lương càng nhiều thì đóng càng nhiều. Ngoài thu điền phú của nông hộ, còn phải thu thương thuế từ tay thương nhân, dầu sao buôn bán càng lớn thì gánh vác càng lớn.
- Chia ruộng xong rồi, từ trong đệ tử lương gia chiêu mộ thanh tráng làm binh nguyên. Cứ thế, trong mười năm phát triển thành mấy chục vạn tinh nhuệ chi sư, có khó không? Đến lúc đó, triều Nguyên còn sống dở chết dở được sao?
Nói đến đây, Giả Lỗ đã kinh hãi vô cùng, ngơ ngác nhìn Trương Hi Mạnh, cả người như hóa đá.
Nói suông về cứu tế bách tính thì ai cũng nói được.
Nhưng chạm tới thực tế thì không phải kẻ thường nói ra được.
Trương Hi Mạnh không những nói được, mà còn đưa ra cả một bộ phương lược: vấn đề tiền lương giải quyết xong, binh nguyên cũng giải quyết xong. Cứ theo con đường này mà đi, triều Nguyên tuyệt đối không đường sống!
- Hay quá! Không hổ là hậu duệ của Vân Trang tiên sinh, quả nhiên lợi hại! Giả Lỗ ngửa mặt thở dài, bất đắc dĩ nói: Lão phu đã coi thường anh hùng thiên hạ rồi. Xem ra kẻ diệt được đại Nguyên, chắc chắn là các ngươi.
Chu Trùng Bát còn đang trầm ngâm mấy lời Trương Hi Mạnh vừa nói, nay thấy Giả Lỗ đã cúi đầu, liền không kịp chờ đợi:
- Lão đại nhân có chịu giúp ta một tay không?
Giả Lỗ ngẩng đầu, cười khổ:
- Lão phu đã là nửa người chết, chỉ sợ...
Chưa kịp nói hết câu, Mã thị từ ngoài bước vào, phía sau còn có một lang trung.
Rất trùng hợp, ngày trước Trương Hi Mạnh hấp hối chính là người này cứu sống.
- Phiền ngài hết lòng hết sức, nhất định phải cẩn thận cứu chữa.
Lang trung gật đầu, cũng không nói nhiều, liền tới bắt mạch, rồi quay ra sắc thuốc.
Giả Lỗ nằm trên giường bệnh, bỗng cười:
- Lão phu từng làm Công bộ Thượng thư, Tập Hiền điện Đại học sĩ, lại là Trung thư Tả thừa. Các ngươi muốn lão phu hiệu lực, chẳng lẽ không cho lão phu một cái chức quan sao!
Chu Trùng Bát sững hẳn. Chức quan ư? Hắn cũng muốn có chứ!
Trương Hi Mạnh cười thẳng:
- Lão đại nhân đã làm bao nhiêu chức quan rồi, đáng lẽ không để ý món này nữa. Nhưng chủ công sẽ không bạc đãi lão đại nhân đâu. Vốn ta là Chưởng thư ký của ân công, từ nay lão đại nhân chính là Chưởng thư ký, ta làm phó thủ cho ông.
Giả Lỗ ngẩn ra. Chức Chưởng thư ký vốn là quan phò tá Tiết độ sứ, tể tướng Triệu Phổ của Bắc Tống cũng khởi thân từ Chưởng thư ký, coi là tâm phúc thuộc quan của một phương chư hầu, địa vị phi phàm.
Nói vậy thì cũng chẳng bạc đãi mình.
Giả Lỗ lại nghĩ nghĩ, bỗng khó hiểu:
- Sao lão phu nhớ Quách Tử Hưng tự xưng Nguyên soái? Dưới tay Nguyên soái, hắn lập được mấy Tiết độ sứ?
Chu Trùng Bát thành thật đáp:
- Chưa lập Tiết độ sứ nào, chỉ có năm vị Đại soái!
Giả Lỗ thấy buồn cười:
- Không có Tiết độ sứ, vậy cái Tiết độ sứ Chưởng thư ký của lão phu là chuyện gì đây?
Chu Trùng Bát trợn mắt há hốc, Trương Hi Mạnh thì bình thản ung dung, cười hì hì:
- Lão đại nhân u cực rồi. Ai quy định phải có Tiết độ sứ mới đặt Chưởng thư ký? Hai chúng ta chính là Cửu phu trưởng Chưởng thư ký, chẳng lẽ không hay?
Giả Lỗ khẽ nhíu mày, thoáng chốc đã chẳng thấy hay tí nào.
Cửu phu trưởng là quản không đầy mười người, mà lập tới hai Chưởng thư ký, sao ngươi nỡ mở miệng ra?
- Vậy có cần thêm một vị Cửu phu phó trưởng, Cửu phu Tư mã, Cửu phu Phán quan nữa không?
Trương Hi Mạnh cười toe khen:
- Tuyệt lắm! Chủ công, ngài phải mau mau tìm đủ người, dựng cái mặt bằng của chúng ta lên đi thôi.