- Lý tiên sinh, chúng ta đã nói rồi, chuyện này có hai lớp. Những điều nông cạn bên ngoài, tôi đã nói qua. Phần còn lại e phải làm phiền Lý tiên sinh.
Trương Hy Mạnh thản nhiên trở về chỗ ngồi, chắp tay với Lý Thiện Trường.
Thấy hắn hành lễ, Lý Thiện Trường vội đứng dậy. Đáng ngạc nhiên hơn là Lý Tập và Hạ Dục cũng đứng lên theo. Hai người hơi cúi mình, cung kính như đối với bậc thầy, kính trọng chẳng khác gì thánh hiền.
Cũng phải thôi. Trong mắt họ, sau đầu Trương Hy Mạnh dường như đã mọc lên một quầng sáng tựa Bồ Tát. Còn vì sao chưa đạt đến cảnh giới của Phật tổ, vậy phải xem tiếp đây hắn có đứng vững được hay không.
Nhưng từ đầu đến giờ, những thay đổi mà Trương Hy Mạnh đem lại quả thật đã đảo lộn cả đất trời.
Bởi vậy, khi Trương Hy Mạnh ngồi xuống, hai người kia chỉ đứng sau lưng hắn, chẳng khác nào hai vị thần giữ cửa.
Đừng chê đứng lâu mỏi chân. Có biết bao người muốn đứng ở chỗ này, mong được hưởng chút hơi lành, mà còn chẳng có phúc ấy!
Lý Thiện Trường cũng đã tâm phục khẩu phục. Lời lẽ và đạo lý tuy chưa chắc giải quyết được việc trước mắt, nhưng đạo lý đủ mạnh thì có thể khiến sức hành động tăng lên gấp mười, gấp trăm lần…
Lúc này, Lý Thiện Trường đã đứng trên đỉnh cao đạo đức, muốn đi vệ sinh thế nào cũng chẳng ai dám hé răng.
- Ngụy Hãn, Hoàng Tú, Lý Thiên Ba, Tùy Chí Viễn… Các vị đều là những bậc nho học lão thành, danh vọng lâu năm ở thành Kim Lăng. Các vị cũng đều phản đối việc để phụ nữ ra ngoài làm việc. Giờ phút này, các vị nghĩ thế nào?
Mấy người kia đã chẳng còn giữ được lưng thẳng như trước, khí thế cũng tiêu tan quá nửa. Thế nhưng họ vẫn không chịu cúi đầu nhận thua.
Một lão nho lớn tiếng nói:
- Trương tướng mê hoặc lòng người, quả thật hiếm thấy trong thiên hạ. Nhưng chúng ta một lòng giữ đạo Khổng Mạnh, giữ lời dạy của thánh hiền. Vì đạo Khổng Mạnh mà chết, ta cũng không hối tiếc!
- Bắt lấy!
Lý Thiện Trường chẳng hề sợ hãi, lập tức quát:
- Bắt lão già Ngụy Hãn lại!
Mệnh lệnh vừa ban xuống, quả nhiên có binh lính xông tới, ấn Ngụy Hãn xuống đất.
- Quỳ xuống!
Tuổi già sức yếu, lão làm sao chống nổi sức ép của binh lính, đành quỳ một gối. Lão cố ngẩng cao cổ, căm phẫn kêu lên:
- Làm nhục người có học, khiến đạo nghĩa suy đồi! Lý thừa tướng, ông cũng là người đọc sách! Còn Lý thượng thư, ông không sợ giới nho sĩ chọc thủng xương sống mình hay sao?
Nghe có người gọi đích danh, Lý Tập lập tức ưỡn ngực, ngửa mặt cười lớn.
- Vừa rồi Trương tướng đã nói rõ ràng, giảng thấu đạo lý. Ta nghĩ có lẽ vẫn còn người chưa hiểu, nên mạo muội nói thêm vài lời. Nếu có chỗ nào sai, xin Trương tướng chỉ bảo.
Trương Hy Mạnh mỉm cười với Lý Tập, ra hiệu cho y cứ nói tiếp.
Lý Tập như được tiếp thêm sức mạnh, trong người lập tức dâng lên một luồng khí thế.
- Trương tướng đã nói rồi. Để phụ nữ ra ngoài làm việc, đối với dân thường mà nói, đương nhiên là chuyện tốt. Ai lại chẳng muốn? Chỉ có mấy người này thôi!
Lý Tập đưa tay chỉ mấy vị lão nho, rồi nói tiếp:
- Vì sao họ không đồng ý? Bày ra bao nhiêu lời lẽ hoa mỹ, nói đến tận trời, nhưng xét cho cùng vẫn là vì lợi riêng của bản thân!
- Ngươi nói bậy!
Tùy Chí Viễn, một lão nho nổi tiếng, gầm lên:
- Lý Tập, ngươi… ngươi cùng ta đọc sách, chúng ta có tình đồng môn. Ngươi ăn nói hồ đồ như vậy, không sợ làm nhục thầy, phản bội tổ tiên, bị trời đánh sét đốt hay sao?
Lý Tập cười vang.
- Trước đây ta quả thật sợ. Nhưng đến hôm nay thì không còn sợ nữa, bởi ta hiểu đạo trời đang đứng về phía chúng ta! Lần trước, Trương tướng từng cùng chúng ta luận chuyện xưa nay, nói rằng từ Tần, Hán đến Đường, Tống, con đường để quan lại và sĩ phu cùng cai trị thiên hạ đã đi đến cuối. Muốn làm hưng thịnh lại đất nước, nhất định phải tìm một con đường mới. Con đường ấy chính là cùng muôn dân trị vì thiên hạ. Vì vậy, người làm chủ thiên hạ mới ắt phải thuận theo mệnh trời, chia ruộng đất cho dân…
- Khi ấy ta vẫn còn do dự đôi phần, chưa hiểu hết lẽ trong đó. Nhưng đến hôm nay, ta cũng đã lĩnh ngộ được ít nhiều. Không phải nói trong số các vị, ai cũng là người xấu. Mà là lựa chọn của các vị gây hại cho thiên hạ, điều các vị muốn gây hại cho muôn dân!
- Lý Tập, ngươi càng ngày càng điên rồi!
Tùy Chí Viễn thở hổn hển, chất vấn:
- Ngươi cũng cho rằng phải dung túng đàn bà hay sao? Để gà mái gáy sáng, để đàn bà xen vào việc triều chính? Vua là giềng mối của tôi, cha là giềng mối của con, chồng là giềng mối của vợ… Ngươi đặt những giềng mối ấy ở đâu rồi? Nói đi!
Lý Tập chẳng hề sợ hãi.
- Cảm ơn ông đã nhắc đến hai chữ giềng mối. Tam cương ngũ thường bắt đầu từ Đổng Trọng Thư, cũng chính là lúc mở ra con đường để vua chúa và sĩ phu cùng cai trị thiên hạ. Nay con đường ấy đã đứt, muốn đi theo đường mới thì những giềng mối ấy cũng phải xác lập lại. Điều gì đã cũ, không còn hợp thời, cũng phải sửa đổi!
Lý Tập quay đầu nhìn sang.
Hai vị thừa tướng đều ngồi ngay ngắn. Sắc mặt Trương Hy Mạnh vẫn bình thản như thường, còn Lý Thiện Trường liên tục gật đầu, dường như khá tán thưởng.
Lý Tập lập tức nói:
- Lý tướng, trước kia từ huyện nha đến Hình bộ, ai cũng cho rằng vụ án này khó xử lý. Nhưng giờ nghĩ lại, chẳng qua chúng ta bị những giềng mối cũ trói chặt tay chân, làm đầu óc không thể suy xét. Chính chúng ta tự quấn mình trong kén, tự dựng nhà tù giam mình. Nay Trương tướng đã mở cửa lồng, chúng ta còn gì phải sợ?
- Theo ngu kiến của hạ quan, muốn xác lập lại những giềng mối ấy thì cuối cùng vẫn phải dựa vào pháp luật. Nói cho cùng, đó vẫn là trách nhiệm của Hình bộ. Nên sớm soạn ra luật mới, tránh để sau này lại rơi vào cảnh chẳng biết phải làm thế nào.
Nghe đến đây, Lý Thiện Trường gật đầu lia lịa.
- Lý thượng thư quả nhiên đã nói trúng chỗ cốt yếu. Đã vậy, bản tướng cũng xin nói thêm vài lời.
Lý Thiện Trường cười lạnh, nhìn thẳng vào Ngụy Hãn.
- Ngụy Hãn, vì lợi riêng, ngươi xúi giục vợ chồng họ Hàn gây rối ở xưởng may quân phục. Đó là tội lớn thứ nhất. Ngươi lại mua chuộc nha dịch, thư lại, tìm người chống lưng cho mình. Đó là tội lớn thứ hai. Sau đó, ngươi còn kéo bè kết đảng, ăn nói hồ đồ, làm rối việc lớn của triều đình, thủ đoạn đê tiện, lòng dạ đáng chết. Đó là tội lớn thứ ba!
- Chỉ ba tội này thôi cũng chẳng ai cứu nổi ngươi! Lập tức tống vào ngục, xử chém!
Lý Thiện Trường giơ cao lưỡi đao xử tử, xuống tay không chút do dự.
Sau đó, ông quay sang Tống Quế.
- Tống Quế, ngươi là huyện lệnh Giang Ninh, vốn phải phân rõ phải trái, đứng ra làm chủ cho dân. Nào ngờ ngươi ngu muội bất tài, chỉ nghe lời một phía, chẳng làm được việc gì. Lập tức bãi chức, tống vào ngục. Chờ điều tra rõ những chuyện tham ô của ngươi rồi xử lý một thể!
Nói xong, Lý Thiện Trường lại đưa mắt về phía Lý Tập và Hạ Dục.
- Vụ án lần này, phủ Ứng Thiên và Hình bộ đều chậm trễ, chẳng làm được gì. Xét đến cùng, trong hai nha môn của các ngươi cũng có kẻ cấu kết trên dưới, ăn nói hồ đồ, cản trở việc công. Bây giờ lập tức đi điều tra, trói những kẻ ấy đưa ra pháp luật. Nếu điều tra rõ, cho phép các ngươi lập công chuộc tội. Nếu điều tra không rõ, các ngươi cũng bị hỏi tội theo!
Lý Tập và Hạ Dục đồng thanh đáp:
- Hạ quan đã rõ!
Lý Thiện Trường lại nói:
- Tất cả thư lại, nha dịch trong huyện nha Giang Ninh từng qua lại với Ngụy Hãn, đều tống vào ngục chờ điều tra kỹ. Còn những người khác, bất kể là ai, hễ từng làm việc trong nha môn trước năm Chí Chính thứ mười lăm, lập tức bãi miễn. Trong vòng bảy ngày, tổ chức kỳ thi tuyển thư lại, bổ sung chỗ trống.
Lý Thiện Trường xử lý một vòng từ trên xuống dưới, cuối cùng mới chuyển mắt sang mấy vị lão nho trong giới sĩ phu. Trên mặt ông hiện lên nụ cười lạnh nhạt.
- Các ngươi có danh vọng, trong nhà có ruộng đất sản nghiệp, cơm áo chẳng thiếu, lại còn kết giao với quyền quý, chi phối lời bàn luận của giới nho sĩ. Đến việc lớn của triều đình mà các ngươi cũng dám chống lại… Thiên hạ này là của các ngươi chắc?
Lý Thiện Trường bỗng gầm lên:
- Bắt lấy! Điều tra tất cả cho ta! Tuyệt đối không được dung túng kẻ xấu!
…
Thương nhân, thư lại, lão nho, quan viên… Từ trên xuống dưới, Lý Thiện Trường không bỏ sót một ai. Dân chúng dưới công đường nghe đến đó, người nào người nấy đều hò reo mừng rỡ, đồng thanh ca tụng vị quan phụ mẫu sáng suốt.
Ngay cả Mã thị đứng bên cạnh cũng đứng lên, mỉm cười gật đầu với Lý Thiện Trường. Sự tán thưởng hiện rõ trên gương mặt bà.
Vụ án đi đến bước này, Mã thị đã nhìn ra mọi chuyện.
Đây không phải chuyện đơn giản như phụ nữ có được vào xưởng làm việc hay không, mà là thói quen tích tụ suốt hơn một nghìn năm.
Trong tập tục cũ, nho sinh trong giới sĩ phu, quan lại triều đình, những nhà buôn giàu có nắm trong tay tiền của, đều là những kẻ hưởng lợi nhiều nhất.
Không có gì lạ khi chính đám người ấy liên kết với nhau, ra sức chống lại mọi thay đổi.
May mà có Trương Hy Mạnh nhìn thấu mọi chuyện, lôi được bọn họ ra ánh sáng.
Biết căn bệnh nằm ở đâu thì ra tay chữa trị cũng dễ.
Điều đáng sợ nhất là một mớ rối bòng bong, ai cũng kêu khó, ai cũng nói trở ngại trùng trùng, chẳng biết bắt đầu từ đâu, rồi cuối cùng bỏ mặc cho xong. Đó mới là điều tệ hại nhất.
Giờ đây, Lý Thiện Trường đã thể hiện khí thế dùng dao sắc chặt phăng mớ rối. Như vậy mọi người mới có thể yên lòng.
Mã thị cười tủm tỉm, nhìn cô gái bên cạnh.
- Nha đầu, lần này còn sợ gì nữa?
Cô gái ấy chính là Hàn Tú Nương. Mặt nàng đỏ bừng. Từ trước đến nay nàng đã bao giờ chứng kiến cảnh tượng lớn như vậy? Nghĩ đến chuyện chỉ vì mình mà kéo theo bao nhiêu việc, bao nhiêu tranh luận, thậm chí còn có người vì thế mà mắc tội, mất mạng, tim nàng đập thình thịch, vừa bối rối vừa bất an.
Nhưng nàng vẫn còn một nỗi lo. Bao nhiêu người đã bị xử lý, riêng cha mẹ nàng thì phải làm thế nào?
Mã thị nhìn ra vẻ lo lắng ấy, chủ động nói:
- Đừng sợ. Hai người ấy chỉ là kẻ hồ đồ, chưa đủ tư cách bị xử chung với đám người kia. Cứ yên tâm, cùng lắm họ chịu khổ một phen, hiểu ra thêm ít đạo lý. Đã già đến tuổi ấy rồi, cũng nên thôi sống hồ đồ!
Hàn Tú Nương gắng sức gật đầu, đến lúc này trái tim mới thật sự nhẹ xuống.
Nàng ngập ngừng hỏi:
- Thưa phu nhân, bao giờ xưởng bắt đầu làm việc ạ?
Mã thị không nhịn được cười.
- Sao thế, không chờ nổi nữa à?
Hàn Tú Nương đỏ mặt đáp:
- Vâng. Mấy hôm nay trong nhà cũng chẳng được yên, con lại ốm mất mấy ngày. Xưởng mở sớm ngày nào, con kiếm thêm được ít tiền ngày ấy, trong nhà cũng đỡ khổ hơn.
Nhà mà nàng nói, đương nhiên là nhà chồng. Vì chuyện của nàng, cha mẹ chồng chẳng biết đã phải nghe bao lời dị nghị. Hai ông bà ngoài miệng không nói, nhưng trong lòng đều hiểu rõ.
Cả đời họ sống ngay thẳng, hiền lành, chưa từng làm điều gì trái với lương tâm. Đến tuổi này lại bị người ta chỉ trỏ, thử hỏi ai chịu cho nổi?
Nàng cũng chẳng có gì để báo đáp cha mẹ chồng, chỉ mong kiếm thêm được ít tiền, để họ được ăn ngon hơn, mặc ấm hơn. Cuộc sống khá lên rồi, đám người thích nhai đi nhai lại chuyện thiên hạ kia mới chịu ngậm miệng.
Mã thị gật đầu.
- Ta hiểu lòng con. Nhưng cũng phải liệu sức mình. Trước hết cứ về nhà nghỉ vài ngày, dưỡng cho khỏe rồi hãy quay lại. Yên tâm đi, từ nay về sau còn nhiều ngày tháng tốt lành lắm! Chẳng ai ngăn nổi chúng ta làm ăn phát đạt, sống một cuộc đời sung túc. Con nói có đúng không?
- Vâng!
Hàn Tú Nương ra sức gật đầu. Mây mù trên mặt nàng tan sạch, chỉ còn lại nụ cười rạng rỡ.
Với Hàn Tú Nương, vụ án đã khiến nàng khổ sở bấy lâu cuối cùng cũng được giải quyết. Từ nay, nàng có thể yên tâm mạnh dạn bắt đầu cuộc sống mới.
Nhưng ảnh hưởng mà vụ án này gây ra thì chỉ vừa mới bắt đầu.
Sau khi trở về Trung Thư tỉnh, Lý Thiện Trường lập tức cho mời Trương Hy Mạnh đến. Hai người ngồi đối diện nhau, lão Lý tỏ ra nhiệt tình khác thường.
- Trương tướng, chuyện khác tạm không nói. Ta muốn nhờ huynh giúp một việc. Huynh hãy viết rõ những đạo lý hôm nay ra, rồi gửi cho tất cả quan lại, kể cả ta. Mọi người đều phải đọc kỹ, suy ngẫm cho thấu đáo!
Trương Hy Mạnh mỉm cười.
- Cảm ơn Lý huynh đã coi trọng. Nhưng theo tôi, có phải trước hết nên gửi cho chúa công xem qua không? Chúa công gật đầu rồi, chúng ta mới có thể mạnh tay mà làm.
Lý Thiện Trường đáp ngay:
- Đúng vậy. Chuyện lớn đến thế, đương nhiên phải bẩm báo với chủ công.