Chẳng bao lâu sau, huyện lệnh Giang Ninh là Tống Quế bị áp giải đến.
Hạ Dục quát hỏi:
- Tống Quế, vụ án Hàn Tú Nương, vì sao ngươi không xét xử?
- Vì… vì…
Tống Quế cũng run bần bật.
- Vì vụ này rắc rối, lại trái với luân thường đạo lý, nhất thời khó lòng xử trí!
- Vụ án rắc rối ư? Rắc rối ở đâu? Ngươi đã thật sự tra hỏi chưa? Hay chỉ nghe người bên dưới nói thế nào thì tin thế ấy? Hoặc là ngươi đã nhận lợi lộc của ai, cố tình đùn đẩy trách nhiệm, giấu trên lừa dưới?
Tống Quế nghe vậy, sợ đến cuống quýt phân bua:
- Phủ tôn, hạ quan thật sự bị oan! Hạ quan đã tìm hiểu vụ này. Dân chúng oán thán rất nhiều, nên bất đắc dĩ mới phải trình lên phủ tôn, xin phủ tôn định đoạt…
- Câm miệng!
Hạ Dục lập tức chặn lời hắn, rồi hỏi tiếp:
- Ngươi nói đã tìm hiểu. Vậy đã hỏi ai? Còn những lời oán thán trong dân chúng từ đâu mà ra?
- Nói đi!
Đứng trước cảnh ấy, Tống Quế rối bời, chỉ còn cách đáp:
- Bẩm phủ tôn, hạ quan đã thỉnh giáo mấy vị danh sĩ trong giới học hành cùng các bậc cao niên đức độ… Trong đó… trong đó có cả lão Ngụy!
Mọi người vừa nghe xong liền xôn xao.
Gã họ Ngụy này mua chuộc thư lại, thư lại lại đứng ra chi phối huyện lệnh, vậy mà huyện lệnh còn phải đến hỏi ý gã họ Ngụy. Mối dây đã khép kín như thế, nếu còn tra ra được sự thật thì đúng là chuyện ma quỷ!
Hạ Dục chỉ thấy da đầu tê dại. Nói thật, hắn đã chuẩn bị tinh thần cho tình huống xấu nhất, nhưng tra đến đây vẫn khiến hắn lạnh sống lưng, vượt xa dự liệu.
Hay là dừng ở đây, cứ đổ hết tội lên đầu gã họ Ngụy cho xong?
Hạ Dục lén liếc sang Lý Tập. Lý Tập cũng đã lờ mờ hiểu ra đầu đuôi, trong lòng thấp thỏm chẳng yên, nhưng quả thật hắn không có gan tự ý khép lại vụ này.
Lý Thiện Trường đã lên tiếng về chuyện này. Trước mặt Chu Nguyên Chương, hắn còn có thể thao thao bất tuyệt, nói rằng mình một lòng lo cho đại cục. Nhưng đứng trước Lý Thiện Trường, tốt nhất nên dẹp ngay những lời ấy đi. Lý tướng chẳng đời nào chịu nghe kiểu phân bua đó!
Hạ Dục nghiến răng, nói:
- Tra tiếp… cứ tra tiếp! Tống Quế, ngươi viết tên tất cả danh sĩ trong giới học hành, thân hào và các bậc cao niên đức độ mà ngươi đã hỏi ra đây! Bắt hết bọn họ đến, đối chất ngay tại công đường!
Có lời Lý Tập, Tống Quế chỉ còn cách làm theo. Đợi hắn lập xong danh sách, Hạ Dục và Lý Tập cùng xem qua. Hai người vừa nhìn, đầu đã phình to thêm mấy vòng.
Hỏng rồi! Trong danh sách có mấy người bọn họ quen biết. Dù không quen, cũng từng nghe qua danh tiếng.
Bây giờ phải làm sao?
Bắt!
Ngoài bắt ra, còn biết làm gì nữa?
Lần này tình thế đặc biệt, Quách Anh đích thân ra tay. Người của Vệ ty hộ tống lập tức xuất quân. Chẳng bao lâu sau, hơn chục thân hào và bậc cao niên có tiếng ở Kim Lăng đã bị áp giải đến công đường.
Hạ Dục quát hỏi:
- Nói đi! Vụ án Hàn Tú Nương rốt cuộc là thế nào?
Một lão thân hào bước ra, cất giọng dõng dạc:
- Ba giềng mối, năm đạo thường, ấy là lẽ phải của đất trời. Đàn bà vốn không nên ra ngoài làm việc. Nếu cứ ở trong nhà, cửa lớn không bước ra, cửa buồng không bén mảng tới, thì làm sao gây nên trận phong ba lớn đến vậy? Chúng ta đứng ra bảo vệ đạo chính, nói lời công bằng, trong lòng chẳng thẹn với ai!
Hạ Dục sa sầm mặt, quát:
- Các ngươi còn dám nói dối? Nếu không nhận lợi lộc của nhà họ Ngụy, sao lại cùng một giọng bênh vực chúng?
- Đạo lý ở đâu, nghĩa khí ở đó! Hạ phủ tôn cũng là người đọc sách, lẽ nào ngay cả đạo lý này cũng không hiểu? Ngày trước ngươi vào trường học, tiên sinh không dạy dỗ tử tế cho ngươi hay sao?
Hạ Dục nghẹn lời.
Mấy lão già này gần như đã chỉ thẳng vào mũi hắn mà mắng, bảo hắn làm nhục cửa thầy. Tệ hơn nữa, xét theo vai vế, bọn họ quả thật có tư cách lên tiếng như vậy.
Mặt khác, Hạ Dục cũng lờ mờ đoán được mấy người này không nói dối. Phần lớn bọn họ thật sự chưa từng nhận lợi lộc của nhà họ Ngụy.
Nhưng bọn họ đều là người trong giới học hành, từ lâu đã có qua lại với nhau. Hễ gặp chuyện, họ liền cùng chung tiếng nói, đứng ra bênh vực lẫn nhau. Chuyện ấy chẳng có gì lạ.
Vụ án đã đi đến bước này, vượt quá khả năng khống chế của viên quan xét xử. Ngay cả Lý Tập cũng không thể tự mình quyết định.
Lý Tập nhìn ra ngoài công đường, nói:
- Sắp đến giữa trưa rồi. Trước hết nghỉ nửa canh giờ, buổi chiều xét hỏi tiếp!
Đó chính là chỗ lọc lõi của Lý Tập. Nếu hắn thẳng thừng tuyên bố bãi đường, những người kia ắt sẽ bất mãn. Vì thế hắn mượn cớ nghỉ ngơi để kéo dài thời gian.
Quả nhiên, miệng nói nghỉ nhưng chẳng ai chịu rời đi. Chẳng qua chỉ là một bữa cơm trưa, có đói cũng chưa chết được. Mọi người đều muốn xem rốt cuộc chuyện này sẽ kết thúc ra sao.
Lý Tập và Hạ Dục vội vã vào hậu đường. Hai người vừa bước tới, đã thấy Trương Hy Mạnh cùng Lý Thiện Trường đứng chờ ở đó.
Lý Tập chắp tay, cuống quýt nói:
- Lý tướng, Trương tướng, chuyện này… chuyện này phải xử trí thế nào? Hạ quan thật sự không biết kết thúc ra sao nữa!
Lý Thiện Trường vẫn bình thản, quay sang nhìn Trương Hy Mạnh:
- Trương tướng thấy thế nào?
Trương Hy Mạnh điềm nhiên đáp:
- Lý huynh, chuyện này có hai lớp. Ta giải quyết được một lớp, còn lớp kia e rằng phải nhờ huynh vất vả.
Lý Thiện Trường lập tức hiểu ý, mỉm cười:
- Vậy thì tốt. Ta cũng đang muốn nghe cao kiến của Trương tướng.
Hai người trao đổi với nhau vài câu đơn giản, rồi chẳng đợi đủ nửa canh giờ. Dù sao trên công đường vẫn còn bao nhiêu người đang nhìn vào.
Trương Hy Mạnh và Lý Thiện Trường cùng bước lên công đường. Lần này, trên án có đến bốn vị đại nhân ngồi xét xử, cảnh tượng quả thật khiến người ta khiếp vía.
Trương Hy Mạnh là người lên tiếng trước. Hắn mỉm cười:
- Vừa rồi chúng ta có nhắc đến giềng mối đạo thường, có người còn nói đàn bà không nên ra ngoài làm việc. Xem ra, mọi người cũng có vài điều muốn chất vấn bản thân ta. Đến lúc này, ta muốn nghe thử ý kiến của mọi người.
Nói rồi, Trương Hy Mạnh đứng dậy, bước xuống phía trước.
Mấy vị danh sĩ kia tưởng hắn định tranh luận với mình, ai nấy đều siết chặt nắm tay, ra vẻ sẵn sàng đối đáp. Nào ngờ Trương Hy Mạnh chẳng buồn dừng lại, cứ thế đi qua bọn họ, bước thẳng đến cửa công đường. Hắn nhìn dân chúng Kim Lăng, cười hỏi:
- Bà con có ý kiến gì thì cứ nói ra. Theo mọi người, để đàn bà ra ngoài làm việc, rốt cuộc có hợp lẽ hay không?
Trương Hy Mạnh tiện tay chỉ một người đàn ông trung niên:
- Ngươi nói thử xem, có hợp lẽ không?
Người đàn ông sợ đến co cổ:
- Tôi đâu dám nói bừa. Tôi sợ về nhà bị vợ đánh!
Một câu nói khiến cả đám đông bật cười. Hóa ra lại là một người đàn ông sợ vợ.
Trương Hy Mạnh khoát tay:
- Mọi người cứ nói đi. Chuyện này sau cùng sẽ rơi lên đầu chính các vị. Dù có phản đối, chỉ cần nói cho có lý là được.
Hắn hỏi hồi lâu, vậy mà chẳng ai bước ra phản đối.
Thậm chí có một người còn lấy hết can đảm nói:
- Chúng tôi đến đây nghe xét xử, chính là muốn biết sau này vợ mình còn được ra ngoài kiếm tiền hay không, có được giúp đỡ gia đình hay không.
Trương Hy Mạnh lập tức hỏi:
- Ngươi có bằng lòng để vợ mình ra ngoài làm việc không?
- Bằng lòng chứ! Nhà tôi có tới tám đứa con. Kiếm thêm được đồng nào hay đồng ấy. Kẻ ngốc mới không bằng lòng!
- Vậy trước kia vợ ngươi chẳng làm gì cả sao?
- Không, không phải vậy! Vợ tôi biết se sợi, biết thêu thùa, cũng nhận việc làm thêm ở ngoài. Chỉ là kiếm chẳng được bao nhiêu, mà việc thì khi có khi không.
…
Người đàn ông kia vừa dứt lời, lại có mấy người khác bước ra. Lời họ nói cũng tương tự như vậy.
Sở dĩ chuyện Hàn Tú Nương khiến nhiều người chú ý đến thế, phần lớn là vì ai cũng quan tâm một điều thiết thân: đàn bà sau này còn được đường đường chính chính ra ngoài làm việc hay không?
Trước miếng ăn manh áo, những quy củ luân thường kia chẳng đáng giá một đồng.
Cũng như phụ nữ ở các làng quê, đàn bà trong thành Kim Lăng cũng phải làm lụng. Phần lớn bọn họ không có tư cách nhốt mình trong nhà, an nhàn hưởng thụ cuộc sống.
Trương Hy Mạnh nghe mọi người nói, khẽ gật đầu. Tình hình này về cơ bản đúng như hắn đã đoán.
Phần lớn đàn bà không phải không tham gia lao động, mà là không có cách nào quang minh chính đại làm việc.
Trương Hy Mạnh cười, xoay người trở lại án.
- Lý tướng cũng thấy rồi đấy, chuyện đã quá rõ ràng. Người nghèo nói chung đều mong đàn bà được ra ngoài làm việc, còn các bậc danh sĩ, thân hào, cao niên đức độ thì gần như ai cũng phản đối. Chuyện này quả thật thú vị!
Lý Thiện Trường nói:
- Trương tướng sáng suốt như vậy, hẳn đã có thể giải đáp điều nghi hoặc cho mọi người.
Trương Hy Mạnh cười:
- Không dám nói là giải đáp điều nghi hoặc. Ta chỉ muốn nêu ra một chuyện, để mọi người cùng suy ngẫm. Người ta vẫn thường nói đàn ông cày ruộng, đàn bà dệt vải; đàn ông lo việc ngoài, đàn bà quán xuyến trong nhà. Nhưng trong một gia đình, gánh nặng của người đàn bà có thật nhẹ hơn đàn ông không? Chưa chắc. Vợ chồng phải chung tay gánh vác thì cuộc sống mới ngày một no đủ, ấm êm. Nếu phần lớn các gia đình đều sống như thế, vậy thì cấp ruộng cho đàn bà, cho đàn bà được học chữ, để họ ra ngoài làm việc, chẳng phải là lẽ tự nhiên hay sao? Đàn bà cũng có thể tự mình dựng cửa dựng nhà, lo liệu gia nghiệp. Ít nhất kiếm thêm được chút tiền, làm cho cuộc sống đỡ nhọc nhằn hơn, ấy đâu phải chuyện sai trái.
Trương Hy Mạnh dừng lại giây lát rồi tiếp:
- Ta chỉ thấy lạ. Vì sao những người học rộng, những bậc cao niên có đức lại căm ghét chuyện đàn bà làm việc đến vậy? Chẳng lẽ trong đó có điều khó nói? Hay chỉ đơn giản là họ đã quen coi những điều ấy như khuôn phép? Nếu vậy, xin hỏi thêm một câu: những khuôn phép ấy từ đâu mà có?
Giọng Trương Hy Mạnh lúc cao lúc thấp, lời lẽ cũng càng lúc càng sắc bén. Hắn từng bước gạt bỏ lớp vỏ rối rắm bên ngoài, đâm thẳng vào cốt lõi của vấn đề.
Lý Thiện Trường, Lý Tập và những người khác đều bất giác chăm chú hẳn lên. Mỗi khi đến lúc này, Trương Hy Mạnh thường nói ra những điều khiến người ta kinh ngạc. Hôm nay, bọn họ cũng muốn tận mắt xem bản lĩnh của hắn đến đâu.
Trương Hy Mạnh lại nói:
- Mọi người thử nghĩ xem. Nếu không cấp ruộng cho đàn bà, không coi đàn bà là người có thể tự mình dựng nhà lập nghiệp, vậy trong nhà có phải nhất định phải có đàn ông đứng ra gánh vác hay không?
- Trước hết, ta giả định một tình cảnh. Nhà ngươi có một nghìn mẫu ruộng tốt, cần năm mươi hộ tá điền giúp ngươi cày cấy. Mỗi năm, họ giao cho ngươi một nửa sản lượng. Ngươi chẳng cần làm gì cũng được hưởng, sống những ngày sung sướng nhàn hạ. Đến lúc ấy, ngươi sẽ nghĩ gì? Có phải ngươi sẽ mong năm mươi hộ ấy mãi mãi làm tá điền cho mình, đời đời không được thay đổi hay không?
- Đàn ông cày ruộng, đàn bà ở nhà lo việc nhà. Đàn ông phải chăm nom vợ con, không thể rời khỏi gia đình. Thế là cả đời cứ làm tá điền, thậm chí đời này qua đời khác cũng chỉ như vậy!
- Nhưng nếu đàn bà cũng có thể tự mình dựng cửa lập nhà, gánh vác gia nghiệp thì sao? Mỗi năm, ngoài những lúc gieo cấy thu hoạch, đàn ông có thể yên tâm ra ngoài làm việc, kiếm thêm tiền của, khiến cuộc sống trong nhà khấm khá hơn. Hoặc nói thẳng ra, đàn ông ở lại cày ruộng, chăm lo gia đình, còn đàn bà ra ngoài kiếm tiền. Dù theo cách nào, gia đình ấy cũng sẽ ngày một tốt lên. Tích cóp được nhiều tiền thì có thể mua thêm ruộng đất, hoặc cho con cái đi học. Khổ cực suốt một đời, biết đâu thế hệ sau có thể đổi đời, bước sang một cảnh khác. Mọi người thử nghĩ xem, ai là kẻ không muốn nhìn thấy kết quả ấy nhất?
Trương Hy Mạnh còn chưa nói hết, Lý Thiện Trường đã hít sâu một hơi, sắc mặt thay đổi hẳn.
Nói thật, hắn cũng hiểu các thân hào chẳng ai muốn nâng địa vị của đàn bà lên. Nhưng bảo Lý Thiện Trường nói rõ nguyên do bên trong thì quả thật làm khó hắn.
Qua cách Trương Hy Mạnh lần từng sợi tơ, phân tích rành rẽ đến tận gốc rễ, mọi người mới giật mình nhận ra: phía sau chuyện này lại ẩn giấu một sự tính toán sâu xa đến thế.
Không cấp ruộng cho đàn bà, nhốt họ trong nhà, nhìn qua tưởng như trói buộc phụ nữ và gia đình. Nhưng thực ra, sợi dây ấy quay ngược lại trói chặt đàn ông, khiến những người có sức lao động trong nhà bị giữ cứng trên mảnh ruộng, ngày ra đồng làm lụng, tối về chỉ biết cúi mặt bên luống đất, chẳng còn tâm trí lo chuyện khác.
Kẻ hưởng lợi sau cùng dĩ nhiên là những thân hào nắm trong tay rất nhiều ruộng đất.
Điều đáng cười là các bậc sĩ phu luôn miệng rêu rao chuyện cày ruộng học hành, lấy việc làm ăn lương thiện để truyền gia. Nhưng trong số bọn họ, có mấy ai thật sự lội xuống ruộng mà cấy cày?
Các ngươi cứ ngoan ngoãn cày ruộng, nuôi ta ăn học, để ta được sống sung sướng nhàn hạ. Có lẽ đó mới là ý nghĩa thật sự của câu “cày ruộng học hành, truyền nếp nhà” chăng!