Nghe Lý Thiện Trường nói vậy, Lưu Bá Ôn trầm ngâm. Trong những lời khuyên dành cho Chu Nguyên Chương, ông từng nhắc đến việc nên bớt kết oán với các thế lực khác. Muốn bớt kẻ thù thì đương nhiên phải biết giữ mình, không vội đứng ra làm đầu ngọn gió. Đến chỗ Chu Thăng, lời khuyên cũng là tạm thời khoan xưng vương. Trương Hy Mạnh lại càng có ý tương tự.
Có thể nói, bọn họ cùng đứng về một phía, đều chủ trương lặng lẽ tích lũy thực lực, đừng phô trương thanh thế.
Nhưng Lý Thiện Trường dường như còn có tính toán riêng. Ông muốn Chu Nguyên Chương tiến thêm một bước nữa.
- Lý Tham nghị, thời thế hiện nay vẫn rối ren, chưa rõ ngả nào. Thượng vị tuy đã chiếm được vùng đất ven sông, nhưng nhìn khắp bốn phía, đâu đâu cũng là cường địch. Nếu vội vàng xưng vương, e rằng sẽ khiến các nơi hợp sức vây đánh. Còn xưng Quốc công thì xem ra cũng chẳng khác Đại nguyên soái là bao!
Sắc mặt Lý Thiện Trường dần trở nên nghiêm nghị.
- Ta không phải kẻ thích lo chuyện bao đồng, cũng chẳng tham công khuyên chúa công tiến vị. Chỉ là người xưa có câu, danh phận không chính thì lời nói chẳng thuận, lời nói chẳng thuận thì việc lớn khó thành. Bá Ôn huynh từng làm quan trong nha môn, hẳn hiểu rõ điều này. Lấy chuyện trước mắt mà nói, dạo nọ chúng ta ký khế ước mua bút mực giấy nghiên với mấy nhà buôn ở Tuyên Thành. Ở cuối khế ước, huynh bảo ta nên ghi danh nghĩa thế nào?
Lưu Bá Ôn thoáng sững người.
- Hình như nên ghi là phủ Đại nguyên soái?
- Còn niên hiệu thì sao?
- Chuyện này… dùng năm Chí Chính.
Lý Thiện Trường gật đầu.
- Đúng vậy, quả thật phải ghi như thế. Nhưng đã ghi phủ Đại nguyên soái, lại dùng niên hiệu Chí Chính, chẳng phải vô hình trung biến nơi này thành phủ Đại nguyên soái của nhà Nguyên hay sao? Bá Ôn huynh thử nói xem, chúng ta nên làm thế nào?
Lưu Bá Ôn ngẩn ra. Quả đúng là như vậy.
Đất đai ngày một mở rộng, công việc ngày một nhiều. Một đạo mệnh lệnh ban xuống là phải truyền đến hàng trăm vạn dân chúng. Dùng danh nghĩa gì để hiệu lệnh từng ấy con người, quả thực không phải chuyện đơn giản.
Ví như việc Lý Thiện Trường vừa nêu, Chu Nguyên Chương tuy chưa từng xưng thần với nhà Nguyên, nhưng nếu dùng danh nghĩa phủ Đại nguyên soái, lại ghi niên hiệu Chí Chính, chẳng khác nào ngầm thừa nhận lão Chu là bề tôi của nhà Nguyên.
Nếu không dùng Chí Chính mà dùng niên hiệu Long Phụng thì cũng chẳng thay đổi được gì.
- Trương Sĩ Thành còn dám lập nước Chu, xưng Thành vương. Từ Thọ Huy cũng đã xưng đế. Lưu Phúc Thông thì tôn Tiểu Minh vương lên ngôi… Nếu thượng vị không thể xưng vương, xưng đế, sau này giao thiệp với những người ấy, chúng ta ắt sẽ chịu thiệt. Bá Ôn huynh học rộng hiểu nhiều, kiến giải hơn người. Huynh thử nghĩ xem nên làm thế nào?
Lưu Bá Ôn cau chặt mày.
Giữ mình kín đáo đương nhiên có cái hay. Nhưng kín đáo quá lâu, đôi khi cũng rơi vào cảnh khó xử. Cứ định giả làm lợn để ăn thịt hổ, biết đâu người ta lại tưởng thật, lùa thẳng vào chuồng lợn, khi ấy cũng chẳng thể trách ai.
- Bá Ôn huynh, ta cho rằng thượng vị nên xưng vương. Nếu chưa thể xưng vương thì xưng Quốc công cũng được. Thật ra điều ta muốn chẳng qua chỉ là hai chữ đứng đầu mà thôi.
Lưu Bá Ôn chìm vào suy nghĩ. Xét cho cùng, tính toán của Lý Thiện Trường cũng không thể nói là sai.
Chu Nguyên Chương tiến thêm một bước, đối với bên ngoài thì danh chính ngôn thuận, đối với bên trong lại có thể sắp xếp thỏa đáng phẩm cấp quan văn võ, xác định rõ bề tôi dưới quyền. Địa vị của mọi người được phân minh, lòng dạ cũng có thêm khí thế.
Tóm lại, lợi hại đều bày ra trước mắt.
- Lý Tham nghị, hạ quan ngu muội. Việc lớn thế này, nhất thời quả thật chưa thể nghĩ thông.
Lý Thiện Trường hơi ngẩn ra, rồi bật cười.
- Được rồi, ta cũng chỉ thuận miệng nêu ra vậy thôi. Khi nào rảnh, huynh cứ nói với Trương Kinh lịch. Chúng ta cùng đến bàn với thượng vị, dù thế nào cũng phải tìm được một cách thỏa đáng.
Lưu Bá Ôn gật đầu, sau đó vội vã rời đi.
Lý Thiện Trường nhìn theo bóng ông, mỉm cười. Trương Hy Mạnh quả nhiên tài hoa hơn ông, lại được Chu Nguyên Chương hết lòng tin cậy. Những điều ấy đều là chỗ ông không thể sánh bằng.
Nhưng Lý Thiện Trường cũng đâu phải hoàn toàn không có ưu thế.
Thế lực của lão Chu càng ngày càng lớn, số quan lại cũ dưới trướng cũng tăng lên theo.
Sau khi tiến vào Kim Lăng, Dương Hiến và Hạ Dục lần lượt quy phục Chu Nguyên Chương. Trước đó còn có Uông Quảng Dương, về sau lại thêm Phạm Tổ Cán, Diệp Nghi, Hứa Nguyên và những người khác.
Nếu tính cả Tống Liêm, Diệp Sâm, Chương Dật do Lưu Bá Ôn tiến cử, bên cạnh Chu Nguyên Chương đã hình thành một lực lượng quan văn khá hùng hậu.
Đừng thấy bọn họ chẳng tranh công giành tiếng với đám võ tướng, bề ngoài có vẻ lặng lẽ khiêm nhường.
Thật ra, suy nghĩ của những người ấy khá giống nhau. Dù sao họ cũng từng làm việc dưới triều đình nhà Nguyên, đã quen với lối tư duy của Nho gia.
Trái lại, phía Trương Hy Mạnh quả thật chẳng có bao nhiêu ưu thế.
Biết đâu một ngày nào đó, Lý lão gia lại có thể hoàn toàn áp đảo Trương Hy Mạnh.
- Trương Kinh lịch, ta cho rằng lời của Lý Tham nghị cũng quả thực đáng để suy xét. Phía chúng ta có không ít chính sách, nếu danh nghĩa không rõ ràng thì sau này ắt sinh rắc rối. Hơn nữa, hiện nay cộng cả thảy đã có hơn mười phủ, dân số lên đến hàng trăm vạn. Quả thật phải nghĩ cách hiệu lệnh thuộc hạ, chỉ cần không dẫn đến cảnh các nơi hợp sức vây đánh là được.
Trương Hy Mạnh mỉm cười.
- Theo lời ông, vậy chẳng phải trước hết nên tự xưng Quốc công hay sao? Tiên sinh Bá Ôn cho rằng danh hiệu nào thích hợp hơn?
Lưu Bá Ôn cười khổ.
- Thượng vị đang ở Giang Nam, danh hiệu có thể dùng chẳng qua là Sở Quốc công, Việt Quốc công và Ngô Quốc công. Đất Sở phần lớn nằm dưới quyền Thiên Hoàn. Đất Việt lại thuộc về Phương Quốc Trân, hơn nữa địa thế quá xa xôi. Bước tiếp theo, thượng vị tốt nhất nên tự xưng Ngô Quốc công, lấy danh nghĩa nước Ngô để cai quản vùng đất này.
Trương Hy Mạnh không nói gì.
Trong lịch sử, quả thật sau khi đánh chiếm Kim Lăng, chẳng bao lâu Chu Nguyên Chương đã tự xưng Ngô Quốc công. Còn việc xưng vương thì lão Chu mãi về sau mới làm. Phải đến khi đánh bại Trần Hữu Lượng, đặt vững địa vị bá chủ phương Nam, hắn mới xưng Ngô vương.
Nhưng trước mắt còn một vấn đề.
- Tiên sinh Bá Ôn, cho dù chúa công xưng Ngô Quốc công, vậy niên hiệu nên dùng thế nào?
Lưu Bá Ôn cười khổ đầy bất lực.
- Nếu dùng Chí Chính, đó sẽ là Ngô Quốc công của nhà Nguyên. Nếu dùng Long Phụng, lại thành Ngô Quốc công của Hàn Tống. Mọi chuyện vẫn quay về chỗ cũ, chẳng thay đổi được gì. Ta nghĩ nát óc mà vẫn chưa tìm ra cách giải quyết!
Lưu Bá Ôn trầm ngâm hồi lâu, chợt lên tiếng:
- Trương Kinh lịch, huynh xem tạm thời xưng thần với triều đình nhà Nguyên có được không?
- Cái gì?
Trương Hy Mạnh nổi giận.
- Tiên sinh Bá Ôn, ông đang nói gì vậy?
Lưu Bá Ôn đành nói:
- Trương Kinh lịch, ta nghĩ trước mắt tạm thời xưng thần với nhà Nguyên, tích lũy thực lực, sau đó mới dẫn quân đánh lên phương Bắc, cũng chẳng có gì là không ổn. Bậc đại trượng phu phải biết lúc nào nên nhún mình, lúc nào nên vươn lên, đó cũng là lẽ thường…
- Không được!
Trương Hy Mạnh dứt khoát ngắt lời Lưu Bá Ôn.
- Tiên sinh Bá Ôn, ông có biết vì sao quân Chu gia có thể đi đến ngày hôm nay không?
- Chuyện này… đương nhiên là nhờ thượng vị sáng suốt, Kinh lịch mưu trí, chư tướng hết lòng xông pha…
- Không phải!
Trương Hy Mạnh thở dài.
- Nói cho cùng, là vì chúng ta có lý tưởng, có điều mình nhất quyết giữ vững. Đuổi giặc Hồ, khôi phục non sông Hoa Hạ, đó là chủ trương của chúng ta. Chia đều ruộng đất, cứu giúp dân nghèo, cũng là chủ trương của chúng ta. Đây chính là giới hạn cuối cùng của quân Chu gia. Nếu cúi đầu đầu hàng triều đình nhà Nguyên, sau này chúng ta còn lấy gì để hiệu lệnh thiên hạ, đuổi giặc Hồ?
Lưu Bá Ôn lại nghẹn lời, chẳng biết nói sao.
Thật ra, hậu thế từng có không ít hiểu lầm về Chu Nguyên Chương. Chẳng hạn, có người cho rằng lão Chu là bề tôi của Tiểu Minh vương. Về sau Tiểu Minh vương chết đi, lão Chu đương nhiên biến thành kẻ giết vua. Thậm chí có vài bộ phim còn dựng hẳn một màn như vậy.
Nhưng sử sách ghi chép rất rõ, Chu Nguyên Chương chưa từng nhận chức quan do Hàn Tống ban. Hắn chỉ dùng niên hiệu Long Phụng để hiệu lệnh thuộc hạ mà thôi.
Đương nhiên, nếu nói đã dùng niên hiệu của người ta thì có thể xem là bề tôi, miễn cưỡng cũng nói được.
Nhưng giữa Chu Nguyên Chương và triều đình nhà Nguyên lại hoàn toàn trong sạch.
Theo lời chép trong bộ sử chính thức, vào mùa đông tháng mười hai năm Chí Chính thứ hai mươi hai, triều đình nhà Nguyên sai Thượng thư Trương Sưởng vượt biển đến Khánh Nguyên, phong cho lão Chu chức Bình chương chính sự Hành tỉnh Giang Tây.
Đó chẳng phải bằng chứng sắt đá cho thấy Chu Nguyên Chương từng nhận chiêu an của nhà Nguyên hay sao?
Đã nhận chức quan rồi, còn không phải người của triều đình nhà Nguyên ư?
Quả nhiên, Chu Nguyên Chương chỉ là kẻ hai lòng, lúc ngả bên này lúc nghiêng bên kia. Quân chủ lực chống Nguyên là của Lưu Phúc Thông, còn Chu Nguyên Chương chẳng qua nhảy ra hái quả, đúng là một tên ngụy quân tử!
Cái gọi là đuổi giặc Hồ, khôi phục non sông Hoa Hạ, chẳng qua cũng chỉ là lời lừa dối thiên hạ của lão Chu…
Khoan vội kết luận. Hãy xem bộ sử chính thức ghi chép thế nào:
“Mùa đông tháng mười hai, nhà Nguyên sai Thượng thư Trương Sưởng vượt biển đến Khánh Nguyên, phong cho Thái Tổ chức Bình chương chính sự Hành tỉnh Giang Tây. Người không nhận.”
Thấy chưa? Ở cuối câu ghi rõ rành rành hai chữ “không nhận”!
Lão Chu căn bản chưa từng nhận chức quan do triều đình nhà Nguyên phong.
Còn chuyện Chu Nguyên Chương có thư từ qua lại với Lý Sát Hãn và Vương Bảo Bảo, đó là vì đương thời có lời đồn hai người ấy vốn là người Hán nhưng cam tâm phục vụ nhà Nguyên. Lão Chu định tìm cách dụ họ quay sang phía mình.
Những cách giải thích khác, nói cho cùng cũng chỉ là thủ đoạn tranh giành thiên hạ, lừa lọc và đấu đá lẫn nhau mà thôi.
Nhìn chung, lập trường chống Nguyên của lão Chu không có gì đáng nghi ngờ.
Lời hiệu triệu đuổi giặc Hồ, khôi phục non sông Hoa Hạ cũng chẳng phải lời nói suông.
Một lời như xưng thần với triều đình nhà Nguyên, đến chỗ Chu Nguyên Chương tuyệt đối không thể thông qua, huống chi bên cạnh hắn còn có Trương Hy Mạnh.
Lưu Bá Ôn cũng chỉ nhất thời hồ đồ. Ông vội nói:
- Là ta nhất thời nghĩ quẩn. Làm sao có thể xưng thần với triều đình nhà Nguyên? Không được! Dù thế nào cũng không được! Vậy… vậy dùng niên hiệu của Hàn Tống thì sao?
Lưu Bá Ôn thông minh sáng suốt đến đâu, rốt cuộc vẫn mắc kẹt trước hai lựa chọn, không sao bước ra được.
Trương Hy Mạnh bỗng mỉm cười.
- Tiên sinh Bá Ôn, người bạn Âu Dương Tô của ông là người Đan Đồ phải không?
- Đúng, quả là như vậy!
- Ông biết Đan Đồ có thắng cảnh nào không?
Lưu Bá Ôn lập tức đáp:
- Nếu nói về thắng cảnh Đan Đồ thì nhiều lắm. Có lầu Phù Dung, núi Bắc Cố, à phải rồi, còn có lăng mộ của Tông Trạch… Ta vốn là bề tôi nhà Nguyên, thật không còn mặt mũi nào đến gặp cụ Tông. Chỉ một lần đi ngang qua trước mộ, thấy nơi ấy hư hỏng nghiêm trọng, lòng không khỏi đau xót. Một bậc trung thần như vậy, cuối cùng vẫn không thể giữ được giang sơn nhà Tống!
Lưu Bá Ôn cúi đầu, vẻ mặt ảm đạm. Những người như bọn họ dường như quả thật chẳng còn mặt mũi nào nhắc đến Tông Trạch, Nhạc Phi, Văn Thiên Tường nữa.
- Tiên sinh Bá Ôn, ông thử nghĩ xem, nếu chúa công đến tế Tông Trạch, rồi tuyên bố tiến vị Ngô Quốc công, kết quả sẽ thế nào?
- Chuyện này… chẳng lẽ là làm Ngô Quốc công của nhà Triệu Tống?
- Sai rồi!
Trương Hy Mạnh lại dứt khoát nói:
- Nhà Triệu Tống không có đức, có lỗi với các bậc trung thần liệt sĩ và những người hiền đức đời trước! Chúa công là anh hùng của Hoa Hạ, đương nhiên phải kế thừa chính thống Hoa Hạ, tiến vị Ngô Quốc công, tự mình cai quản một phương!
Lưu Bá Ôn hít mạnh một hơi lạnh.
Câu nói ấy quả thực không tầm thường, chẳng khác nào lập tức mở ra một cục diện hoàn toàn mới.
Cái khó của Chu Nguyên Chương là nếu không xưng vương, xưng đế thì khi giao thiệp với những thế lực khác sẽ chịu thiệt, không thể danh chính ngôn thuận cai quản vùng đất dưới tay.
Nhưng xưng vương xưng đế lại đi ngược chiến lược căn bản là tạm thời khoan xưng vương.
Tiến thoái đều khó, bởi vậy Lưu Bá Ôn mới nghĩ ra chủ ý dở là trước tiên xưng thần với triều đình nhà Nguyên.
Còn Trương Hy Mạnh đã bước ra khỏi vòng luẩn quẩn ấy.
Một khi đã nêu khẩu hiệu đuổi giặc Hồ, khôi phục non sông Hoa Hạ, vậy thì đến Trấn Giang tế Tông Trạch, nhắc lại đại nghĩa, rồi tiến vị Ngô Quốc công, chẳng những thuận tình hợp lý mà còn danh chính ngôn thuận hơn nhiều!
Rõ ràng con đường phía trước đã bị chặn kín, vậy mà Trương Hy Mạnh vẫn tìm ra một lối đi mới.
Đây chính là tầm nhìn. Thế nào gọi là tầm nhìn? Chính là như vậy!
Trong khoảnh khắc, Lưu Bá Ôn dâng lên lòng kính phục sâu sắc đối với Trương Hy Mạnh.
Gã thanh niên này quả nhiên cao tay!
Hai ngày sau, Trương Hy Mạnh chạm mặt Lý Thiện Trường.
Lý lão gia vốn tưởng Trương Hy Mạnh đã không còn lựa chọn nào khác. Nhưng sau vài câu trò chuyện, khi nghe hắn trình bày cách giải quyết, Lý Thiện Trường lập tức trợn mắt há miệng, rồi cứng họng không nói nên lời.
Hai người cùng đến gặp Chu Nguyên Chương. Từ đầu đến cuối, đều là Trương Hy Mạnh phân tích lý lẽ, giảng giải đủ điều thuận lợi.
Lão Chu nghe đến mức mặt mày hớn hở, cười tươi như hoa.
- Ta biết ngay mà, Trương tiên sinh quả thật lắm mưu nhiều kế… Vậy từ nay về sau, chúng ta dùng niên hiệu Hoa Hạ sao?
Trương Hy Mạnh đáp:
- Trước mắt có lẽ vẫn chưa được… Nhưng có thể dùng niên hiệu Hoa Hạ Ngô quốc. Chúa công tự xưng Ngô Quốc công là vừa.
- Hoa Hạ Ngô quốc!
Lão Chu ngửa mặt cười vang.
- Hay! Hay lắm! Ta nhớ cờ hiệu của Lưu Phúc Thông là “mở lại bầu trời Đại Tống”, đúng không? Còn chúng ta là “đuổi giặc Hồ, khôi phục non sông Hoa Hạ”! Hai bên cao thấp thế nào, hay dở ra sao? Tiên sinh họ Lý, ông cũng nói thử xem!
Lý Thiện Trường còn biết nói gì nữa?
- Thượng vị sáng suốt, Trương Kinh lịch mưu trí!