Mấy ngày nay Từ Đạt cứ đi theo Trương Hy Mạnh, hắn thậm chí còn cảm thấy cảnh giới của mình tăng lên rất nhanh, cái cách nhìn sự việc cũng hoàn toàn khác hẳn xưa.
Nếu như mấy ngày đầu hắn còn cho rằng bên cạnh Chu Nguyên Chương có kẻ xấu, rằng đại nghiệp quân điền sớm muộn cũng bị lũ người này làm hỏng, thì đến hôm nay cái nhìn của Từ Đạt đã đổi hẳn.
Tiểu nhân vô đức ở đâu chẳng có, bọn sợ chia ruộng, kỳ thị biến đổi cũng đầy rẫy.
Nhưng vấn đề thật sự không nằm ở bọn người này. Không phải cứ giết sạch họ là làm được việc, đó là hai chuyện hoàn toàn khác nhau… Giống như cuộc cải cách của Vương An Thạch, giả sử có xử chết Văn Ngạn Bác, Phú Bật, Tư Mã Quang rồi, cải cách liệu có thành công không?
Xem ra cũng khó.
Bởi chỉ cần xét trình độ hoạch định chính sách và thi hành của Vương An Thạch cùng đảng của ông ta, cứ để họ thỏa sức mà quậy, không chừng nhà Tống còn diệt vong nhanh hơn, chết thảm hơn nữa ấy chứ!
Muốn thành sự, bắt buộc phải nắm rõ tình huống chi tiết, đem tất cả nắm trong lòng bàn tay. Đặt chuyện này lên binh pháp, chính là biết người biết ta, trăm trận trăm thắng, đạo lý hoàn toàn tương thông với nhau.
Lấy ngay cái thằng ranh con Hàn Tam ra mà xét, nó ráng sức khiến dân chúng tin rằng nó đại diện cho quân Chu Gia, rồi lấy cái danh đó đi đe dọa người khác. Lại tìm cách khiến quân Chu Gia tin rằng nó chính là trăm họ, chính là dân ý.
Thằng cha này tuy chẳng có trình độ gì, nhưng thấu tỏ tinh túy của cái câu "chữ quan có hai cái miệng" - miệng trên miệng dưới, nói sao cũng được.
Nhìn ngược lại bên nhà họ Tôn, họ lại muốn chặt đứt sự việc ra, bỏ qua chuyện cũ, chỉ nhìn hiện tại, tự trang điểm mình thành kẻ bị hại, thậm chí biến thành công thần bảo vệ sự yên ổn của địa phương.
Mỗi người đều có hai mặt, thậm chí ba mặt. Tin vội bên nào cũng không xong; mà nghĩ đến chuyện đánh năm mươi trượng cả hai, thì càng không được.
Lẽ ra đây đã là một mớ bòng bong cực kỳ khó xử.
Nào ngờ Trương Hy Mạnh lại đi một đường khác, mời ra hàng vạn bá tánh. Cục diện vốn phức tạp, chỉ trong khoảnh khắc đã đảo ngược. Cái chân tướng mà hai bên ráng sức che giấu, đến nay không còn chỗ nào mà giấu nữa.
- Các vị phụ lão quê nhà ở Lật Thủy, điều tôi muốn nói với mọi người không phải vụ án này ra sao, đó chỉ là chuyện nhỏ… Tôi muốn bàn với mọi người về việc quân điền. Chúng tôi ở Trừ Châu, Hòa Châu và các nơi khác đã đạt được thành tựu to lớn. Lấy Trừ Châu làm gương, hiện nay trong trăm nhà ở Trừ Châu, chín mươi lăm nhà đều có lương thực dự trữ, nông thôn ai nấy đều ăn no, cuộc sống dễ chịu hơn xưa nhiều. Tôi hy vọng mọi người đặt đủ niềm tin vào quân điền. Lật Thủy dân cư chưa tới năm vạn người, ruộng đất dư thừa, địa thế thuận lợi, bá tánh chăm chỉ. Chỉ cần cho mọi người đủ khoảng trống, không đi bóc lột đánh thuế, thì người người đều có thể sống rất tốt.
- Nhưng mọi người cũng phải hiểu rõ, quân điền là một cuộc điều chỉnh lợi ích triệt để, liên quan đến từng người. Địa chủ hào cường nắm ruộng đất không chịu đem sản nghiệp nhường ra, họ sẽ trăm phương nghìn kế mà ngăn cản. Mặt khác, cũng có không ít lưu manh côn đồ, tiểu nhân vô sỉ, muốn mượn quân điền mà phát tài bất chính, thậm chí biến thành hào cường mới, tiếp tục đè đầu cưỡi cổ trăm họ!
- Đứng trước hai tình huống ấy, tôi hy vọng mọi người phải hiểu rõ hai điều… Quân điền liên quan đến mỗi người, vì vậy không ai được làm câm, phải dũng cảm đứng ra, đối với những chuyện bất công bất nghĩa phải lớn tiếng phát biểu. Xin mọi người nhất định phải rõ: một khi có người lấy nhiều, ắt có người lấy ít; nếu để cho một số ít người lấy hết, mọi người sẽ còn phải khổ sở nghèo khó, làm trâu làm ngựa!
- Còn điều thứ hai, tôi muốn nói cho mọi người biết: quân điền không phải muốn làm bậy là làm. Bất cứ sự thay đổi quyền sở hữu ruộng đất nào, đều phải được Thái Bình Hưng Quốc Đại Nguyên Soái phủ chuẩn nhận, cấp điền khế phát xuống mới có giá trị. Tự ý giao dịch, tự ý chia ruộng, không những không được thừa nhận, còn bị trừng phạt! Trừng phạt vô cùng nghiêm khắc!
- Chúng tôi phản đối tự ý chia ruộng, điều này là khẳng định, mọi việc đều phải giảng quy củ… Nhưng đồng thời chúng tôi cũng hy vọng, trăm họ chân chính hãy đứng ra. Các người có thể tổ chức thành dân binh, đối với ác hành của địa chủ hào cường thì có thể tố cáo, đối với sự uy bức lợi dụ của họ thì có thể đấu tranh. Xin mọi người tin tưởng, quân Chu Gia là hậu thuẫn của các người, sẽ kiên định ủng hộ mọi yêu cầu hợp lý của các người! Quân Chu Gia theo đuổi công bình công nghĩa, tôi tin đa số bá tánh cũng giống như chúng tôi. Vì vậy… chúng ta đều là người một nhà!
Lời nói này của Trương Hy Mạnh, sau khi qua một số người giải thích truyền đạt lại, khiến phần lớn bá tánh đều nghe hiểu, đồng thời ai nấy cũng chịu chấn động không nhỏ.
Hàn Tam gây chuyện thành ra như vậy, rất nhiều người đều cho rằng chắc chắn sẽ nghiêm cấm dân chúng tự động hành động, mọi việc phải nghe theo sắp xếp của bên trên… Nhưng một khi đã làm thế, trăm họ mất đi tích cực tính, chỉ dựa vào quân Chu Gia thì làm sao chia ruộng cho tốt được?
Hơn nữa Trương Hy Mạnh từ lâu đã nhìn rõ: chia ruộng là sách lược, mục đích cuối cùng là động viên và đoàn kết đa số trăm họ. Không khiến mọi người đứng lên hành động thì làm sao được?
Không những phải động, mà còn phải động một cách triệt để. Chỉ có như vậy mới tiêu trừ được không gian tồn tại của loại người như Hàn Tam.
Cho nên xin mọi người đừng sợ, cứ mạnh dạn hành động. Chỉ cần đừng vượt qua ranh giới là được. Thêm một điều nữa: quyền quyết định cuối cùng phải nằm trong tay quân Chu Gia.
Nếu ngay cả điều này cũng mất, vậy thì loạn hết sức rồi.
Thái độ này của Trương Hy Mạnh, cũng tương đương với việc định ra hướng đi cho quân điền được thực thi thế nào.
Sự thật chứng minh, Trương Hy Mạnh không phải chỉ nói lời đẹp đẽ, cái bản lãnh làm việc của hắn cũng nhất lưu.
Có thể khiến Từ Đạt khâm phục ngã rạp, thì đương nhiên không cần nói nhiều.
Định ra được hướng đi này rồi, nhìn lại vụ án của Hàn Tam và nhà họ Tôn, mọi chuyện đã rõ rành.
Tội ác của Hàn Tam bao gồm mạo danh quân Chu Gia, tụ tập mấy trăm tên phỉ đồ, làm càn, đe dọa tống tiền, làm bại hoại chính sách quân điền… Các tội cộng lại, đủ để chém đầu.
Đương nhiên, nếu Chu Nguyên Chương có mặt ở đây, hắn cũng chẳng ngại ngần biến tên này thành cái gối.
- Tôi, tôi oan ức! Tôi là người nghiêng về quân Khăn Đỏ, tôi không giống bọn tàn dư Nguyên triều đâu!
Hắn cố nghẹ cổ mà gào lên. Bên kia hai cha con nhà họ Tôn sợ đến hồn phi phách tán, mồ hôi lạnh tuôn ròng ròng.
Ngay lúc đó, từ giữa đám người lại có mấy dân chúng lách ra, hậm hực nói:
- Đừng nghe nó lảm nhảm! Mấy năm trước có không ít quân Khăn Đỏ chạy loạn đến đây, đã bị thằng súc sinh này chém đầu đem đi nạp công cho triều đình! Lẽ nào mọi người quên hết rồi sao?
Lời tố cáo của bá tánh nhanh chóng được chứng thực. Đúng là hồi đó hòa thượng họ Bành thua trận mất mạng, thuộc hạ của ông ta tan tác chạy loạn khắp nơi; trong đó một số người đi ngang qua Lật Thủy đều bị Hàn Tam bắt giữ, chém đầu đem đi nạp công.
Vậy thì xét từ góc độ này, hắn cũng chính là tàn dư của Nguyên triều!
- Đã như vậy, chỉ còn đường giết!
Trương Hy Mạnh thản nhiên phất tay, có binh sĩ lôi Hàn Tam xuống.
Thằng cha này biết cái chết đã trước mắt, vậy mà sợ đến bật khóc ầm ỹ, chẳng còn chút hầm hố nào của ngày xưa.
Trương Hy Mạnh cũng lười để ý đến hắn, lại đưa mắt nhìn hai cha con nhà họ Tôn.
- Tôn Viêm, ngươi tham gia kỳ thi của chúa công, có ý muốn quy phụ chúa công. Lẽ ra ngàn vàng mua xương ngựa, đáng lẽ phải cho các ngươi một đường sống. Nhưng có những chuyện không phải ta nói là được. Nhà ngươi ở dưới trướng Nguyên triều, đã làm không ít chuyện ác, bá tánh cũng nhắc đến nhiều, ta không thể nhắm mắt làm ngơ!
Nghe Trương Hy Mạnh nói đến đây, lòng Tôn Viêm cứ trĩu xuống mãi.
Hắn cũng không còn cách nào.
- Trương kinh lịch, chuyện trong nhà tôi không dám che giấu, chỉ xin tiên sinh có thể bẩm công phán đoán, tôi chết không hối hận!
Nói xong, Tôn Viêm phủ phục trên mặt đất. Còn cha hắn, lúc này đã khóc lóc ròng ròng, hối hận không kịp.
- Những chuyện này đều là tôi làm, đều do tôi làm… Tôi bị lợi dục làm mờ mắt, tôi không phải là người, không, không liên quan đến con trai tôi, nó là đứa con ngoan!
Cha họ Tôn liều mạng biện bạch, nhưng lời của lão rõ ràng chẳng có bao nhiêu sức thuyết phục.
Nhà họ Tôn những năm nay, có làm được chuyện tốt gì không?
Đám người ngắn ngủi trầm mặc một lát, bỗng có một kẻ ăn mày cất tiếng:
- Mấy, mấy năm trước, Tôn gia còn, còn mở cháo phủ mà, tôi, tôi đã uống cháo của ông ấy! Ông, ông ấy cũng không đến nỗi ác!
Một bát cháo!
Cha họ Tôn sợ là làm sao cũng không ngờ, đến lúc này, hóa ra là một kẻ ăn mày đứng ra cầu tình cho lão, mà lý do cũng chỉ là một bát cháo mà thôi!
Năm đó quả thật gặp nạn đói, lại đúng ngay đại thọ năm mươi tuổi, mới mở cháo phủ, thí cho mấy ngày. Không ngờ rằng vẫn còn người nhớ đến.
Dần dần, trong đám người cũng có tiếng bàn luận. Cha họ Tôn xảo đoạt ngoan cướp, chuyện xấu làm vô số kể, nhưng nếu nói lão bức tử ai, hình như cũng không có chứng cứ xác thực. Dù sao thỏ không ăn cỏ bờ ổ, đối với đồng hương lão vẫn chừa lại một đường cuối cùng. Tuy cũng chẳng cao thượng gì, nhưng ít nhất chưa đến mức táng tâm cuồng bệnh.
Trương Hy Mạnh nhìn một lúc, rốt cuộc nói:
- Tôn Trình, phụ lão quê nhà thật nghĩa hậu! Ngay cả một chút chuyện tốt ngươi từng làm, họ cũng khắc trong lòng. Việc đã đến nước này, tài sản phù tài của ngươi đều bị tước đoạt toàn bộ. Lật Thủy ngươi cũng khó mà ở nổi nữa, ta định đày ngươi đến Hào Châu, bắt ngươi tự lực cánh sinh. Ngươi có đồng ý không?
- Đồng ý! Đồng ý chứ! Bảo tôi làm gì cũng được! Chỉ cầu đại nhân đừng liên lụy đến khuyển tử là được… Thằng bé tuy lớn lên trong nhà chúng tôi, nhưng nó từ nhỏ lòng đã thiện, khác với cái người cha này!
Trương Hy Mạnh trầm ngâm một lúc, rốt cuộc gật đầu.
Vụ án này cuối cùng cũng có kết luận… Cả nhà họ Tôn đều bị đày đến Hào Châu, từ đầu cực nam sang tới đầu cực bắc của địa bàn lão Chu, cũng coi như dùng tâm lương khổ.
Ngoài ra Trương Hy Mạnh còn làm một việc: mười mấy lão nông mà Tôn Viêm từng mời đến ban đầu, Trương Hy Mạnh cũng đem họ đày sang Giang Bắc.
Chỉ một tay này thôi, đã khiến Từ Đạt khâm phục không thôi.
Không giết nhà họ Tôn, ngoài việc bá tánh chịu tha thứ cho họ, cũng liên quan đến Tôn Viêm. Dù sao cũng là chủ động đầu phục, lại có lòng ăn năn hối cải. Để ngày sau chia ruộng có thể giảm bớt sức cản, thì đối với kẻ nguyện ý quay đầu, cũng phải cho một đường sống.
Đương nhiên, nếu quả thật tội lỗi chồng chất, hoặc chấp mê bất ngộ, dân oán vô cùng, vậy cũng nhất định phải ra tay dứt khoát thanh toán.
Nói theo một mức nào đó, nhà họ Tôn quả thật sống nhờ trên người một kẻ ăn mày.
Thế nhưng không giết nhà họ Tôn, không có nghĩa là có thể cho phép họ tiếp tục ở lại quê nhà, ngủ an gối cao.
Không những họ phải bị đày đi, mà những kẻ chịu nghe lời nhà họ Tôn, lại có chút danh vọng, cũng khó thoát khỏi.
Chém cỏ phải tận gốc, đem bọn sĩ thân địa chủ cũ, đại hộ hương hiền, quét sạch không còn!
Đừng thấy Trương Hy Mạnh không thích giết người mà ngộ nhận, hắn ra tay tuyệt đối không lưu tình, nắm chữ "vững, chuẩn, tàn" trong lòng bàn tay chặt đến chết.
Còn bá tánh Lật Thủy đang hăng hái phấn khởi thì tổ chức lên đội dân binh, lấy thôn trấn làm đơn vị, mau mắn thanh lượng ruộng đất, mau mắn phân phối, mau mắn phát điền khế… Không còn lực cản cứng nhất, thứ còn lại chỉ là sự cãi cọ giữa bá tánh với nhau, không ngoài chuyện anh nhiều tôi ít, cỏn con cũng so đo, tấc đất cũng tranh.
Đối với những chuyện vụn vặt này, Trương Hy Mạnh thật sự buông tay. Xin lỗi, hắn thật sự không có cái bản lãnh này, có thể chỉnh cho từng nhà từng cửa sáng tỏ.
Biện pháp của Trương Hy Mạnh cũng rất đơn giản, chính là công bố kỳ hạn cuối cùng: các người tranh chấp không xong, thì không lấy được điền khế; không có điền khế, ruộng đất không phải của các người.
Dựa vào một tay này, trong mười phần tranh chấp đã có chín phần chín được hóa giải ngay trong thời khắc cuối.
Còn phần sót lại, có lẽ chỉ còn chờ quan huyện mới đến, rồi đánh kiện chậm rãi giải quyết một đường này.
Trương Hy Mạnh tự soát lại hành động chia ruộng ở Lật Thủy, cảm thấy còn tính là thành công, ít nhất cũng được trên tám mươi điểm, có thể báo cáo với lão Chu, tổng kết kinh nghiệm, chỉ đạo việc chia ruộng tiếp theo.
Chỉ là Trương Hy Mạnh chưa từng ngờ đến, việc chia ruộng ở Lật Thủy nhanh chóng lan tới các nơi xung quanh. Quảng Đức lộ, Ninh Quốc lộ, thậm chí là Huy Châu lộ, đều xuất hiện dân binh do bá tánh tự phát tổ chức, lục tục phái người đến đây, thỉnh cầu quân Chu Gia phái binh sang, cứu giúp lê dân…