Thực ra, John làm Chuyên viên Sudan đã lâu, hiểu nơi này hơn hẳn Alan Wilson, kẻ từ trên rơi xuống.
Sudan rộng hai trăm năm mươi vạn km vuông mà chỉ có hơn bảy trăm vạn người. Trong hoàn cảnh ấy, trông mong vào chuyện vạch đường ranh cho lệch lạc để gây thêm mâu thuẫn thì chẳng còn mấy ý nghĩa. Dù Bắc hay Nam Sudan, bên nào cũng không giống Ấn Độ, chỉ một cơn gió thổi cỏ lay là có thể kéo theo cả trăm vạn người.
"Một khi hai bên chấp nhận phương án chia tách, những việc còn lại thì sao?" Alan hỏi.
"Tính từ ngày công bố phương án chia tách, một năm sau sẽ tổ chức tổng tuyển cử ở Bắc Sudan." John đáp, không giấu giếm chút nào. "Việc này nội các và Whitehall đều đã chấp thuận."
Alan nghiêng đầu nhìn cuốn lịch. Năm sau, cũng đúng ngày này sao? Ngày hai mươi mốt tháng sáu năm 1956.
Ngày tháng vốn chẳng quan trọng, công bố chính thức cũng chưa chắc là ngày mai. Vậy là tháng sáu năm sau? Nói cách khác, nước Anh còn ở lại Bắc Sudan thêm một năm. Về lý thuyết, còn có thể ở lại Nam Sudan thêm năm năm.
"Một khi miền Bắc độc lập trước, có thể coi như việc chia tách Sudan đã thành công. Sau đó phải ngăn chặn việc Nam Sudan và Uganda sáp nhập thành một quốc gia." Alan chưa từng làm việc lâu dài ở châu Phi, nhưng mối quan hệ giữa Nam Sudan và Uganda thì hắn vẫn biết.
Tên hai nước Sudan và Nam Sudan nghe gần giống nhau, nhưng thực ra Sudan lại thân với Ai Cập hơn, trái lại khác Nam Sudan rất nhiều. Nam Sudan và Uganda về văn hóa lẫn địa lý giống như người một nhà vậy.
Thuộc địa Uganda diện tích chẳng lớn, dù có gộp thêm Nam Sudan cũng không tới một trăm vạn km vuông. Có điều đến lúc này, Alan đã không còn cân nhắc việc sáp nhập bất kỳ thuộc địa nào. Hơn nữa, lần trước hắn đến Uganda đã hứa với quốc vương Buganda sẽ thử lập một quốc gia quân chủ.
Sau vòng thảo luận cuối cùng, John tuyên bố sẽ triệu tập hội nghị Juba lần cuối để công bố phương án chia tách.
Alan đương nhiên đồng ý, gật đầu nói: "Cuối cùng cũng đến ngày này. Làm việc vất vả bấy lâu, rốt cuộc cũng có kết quả."
John cũng thấy vậy, liền mở lời: "Lúc còn ở Ấn Độ thuộc Anh, ta từng trải qua chuyện tương tự một lần. Nhưng tự mình đứng ra chủ trì thì rốt cuộc vẫn khác, có lẽ sau này anh cũng sẽ gặp chuyện như thế."
"Tốt nhất là đừng." Alan nhướn mày, đáp dứt khoát. Thuộc địa Malaya do hắn quản lý nếu để mất, với đà phát triển hiện nay của Malaya thuộc Anh, nước Anh ắt phải trả một cái giá đắt đến hộc máu.
Hàng dệt may và đồ chơi, sản phẩm Malaya đã tràn ngập thị trường Anh, gây cú va đập lớn cho ngành dệt của Anh. Whitehall tuy hiểu rõ điều đó, nhưng vẫn mượn dòng hàng giá rẻ tràn vào này, dựa vào khuôn khổ Cộng đồng Kinh tế châu Âu mà đổ hàng sang thị trường châu Âu. Làm vậy có lợi lớn nhất là khiến hiệu quả của Kế hoạch Marshall không nổi bật như mong đợi.
Cú va đập ấy đánh vào các nước châu Âu vừa chịu tàn phá nặng nề vì chiến tranh, làm chậm bước phát triển của họ. Ngược lại, trong nước Anh tuy cũng chịu sốc, nhưng lại nhân đó điều chỉnh cơ cấu công nghiệp, từ bỏ những ngành thật sự chẳng sinh lời.
Hàng hóa giá rẻ từ Malaya tràn vào, đối với nước Anh là lợi hại đan xen. Có áp lực thì nước Anh mới thôi bảo hộ những ngành không đáng tiếp tục phát triển, còn với các nước vừa hồi phục sau chiến tranh, tác động tiêu cực lại nặng hơn đôi chút.
Nhưng dù thế nào, để giữ vị thế của nước Anh tại châu Âu, Malaya vẫn có công lao không nhỏ. Hơn nữa, Malaya còn có thể mạnh hơn nữa, cung cấp những nguyên liệu quan trọng.
Có thể nói, nếu không có thuộc địa này chống đỡ, thì trên phạm vi thế giới, tỷ trọng đồng bảng Anh trong thanh toán quốc tế sẽ giảm nhanh hơn nhiều so với hiện nay. Mãi đến những năm bảy mươi, còn có Ireland, Iceland, Maldives, Kuwait, Jordan, Oman, Bahrain, Qatar, UAE, Yemen, Sierra Leone và nhiều nước khác dùng đồng bảng làm tiền tệ chuẩn. Tỷ giá tiền tệ các nước đều lấy đồng bảng làm mốc, có thể tự do đổi, mua bán và tín dụng đều thanh toán bằng đồng bảng.
"Bây giờ đồng bảng Anh hẳn phải vững vàng hơn mới phải," Alan hỏi người đồng nghiệp cũ, "Whitehall không nhắc gì đến chuyện đồng bảng sao?"
"Có nhắc, một trong các điều kiện độc lập là lấy đồng bảng để thanh toán xuất nhập khẩu của Sudan. Dùng đồng bảng làm tiền tệ chuẩn." John đáp ngay. "Chúng ta đều biết, điều này nhất định phải giành cho bằng được."
Đây cũng chính là điều kiện mà chính quyền London từng thương lượng với Nehru khi Ấn Độ giành độc lập, ít nhất đến nay vẫn còn hiệu lực.
Có điều Alan không biết, rốt cuộc đến lúc nào Ấn Độ mới hoàn toàn từ bỏ việc dùng đồng bảng làm tiền tệ chuẩn. Trong đầu hắn chẳng có chút ký ức nào về chuyện đó. Chỉ có thể nói, dù là bậc cao thủ chính trường, cũng không thể đọc hết mọi tài liệu.
Qua một ngày, người đồng nghiệp cũ của Alan quả nhiên không chần chừ chút nào. Ngay dưới sự chứng kiến của Yoóc Kít-tơn, một người Mỹ, tại dinh Toàn quyền cũ ở Nam Sudan, ông ta tuyên bố kết quả cuối cùng sau khi London cân nhắc toàn diện: lấy khu vực lấy người Ả Rập và người da đen làm chủ đạo hiện nay làm ranh giới, không tính vùng Darfur, tiến hành chia tách; mọi bộ lạc ở vùng giáp ranh đều không được di chuyển; trong vòng một năm tới, nước Anh sẽ vạch ra đường biên giới không ai xâm phạm ai.
Hiển nhiên vị Chuyên viên Sudan này cũng đã lười biếng trong việc xử lý các công việc độc lập của Sudan, không muốn tranh cãi với các bên dù chỉ một ngày. Ông ta trực tiếp tuyên bố trong vòng một năm, nước Anh sẽ soạn thảo hiến pháp bảo vệ dân chủ tại Khartoum, bảo đảm quyền dân chủ của nhân dân Sudan. Một năm sau, Khartoum sẽ tổ chức tổng tuyển cử, đồng thời quân đội Anh sẽ rút khỏi Sudan.
Joseph Agu đối với chuyện này đương nhiên không có ý kiến gì. Đây vốn là điều ông ta dốc sức giành lấy. Thời gian tới, công việc của ông ta là nhấn mạnh thắng lợi trong việc tách khỏi người Ả Rập, còn với sự hiện diện của người Anh thì sẽ cố gắng xoa dịu.
Người vui kẻ buồn. Rahman Mahdi và Ismail al-Azhari thì lòng rối bời. Trước khi đến Juba, hai thủ lĩnh có uy tín rất lớn trong giới người Ả Rập ấy chẳng ngờ kết cục lại thành ra thế này.
Nhưng chuyện đời thường biến đổi ngoài dự liệu, dồn dập đến mức làm người ta hoa mắt. Thậm chí cả hai đều có cảm giác như đang nằm mơ.
Vẫn chưa xong. Dưới sự chủ trì của John, Chuyên viên Sudan, và Yoóc Kít-tơn, đại diện Mỹ, bản hiệp ước không xâm phạm lẫn nhau đã soạn sẵn được đem ra. Điều khoản quy định, hai bên tôn trọng chủ quyền và sự toàn vẹn lãnh thổ của nhau, không xâm phạm lẫn nhau.
"Vì chiến tranh giữa Ấn Độ và Pakistan, London khi cân nhắc vấn đề độc lập của các thuộc địa buộc phải nghĩ kỹ hơn nhiều." John nhìn các đại biểu, mỉm cười. "Ngăn chặn chiến tranh bùng nổ là trách nhiệm của nước Anh. Một khi sau chia tách, bất kỳ quốc gia nào dùng thủ đoạn xâm lược, nước Anh có nghĩa vụ quay trở lại, khôi phục trật tự địa phương. Tôi tin các vị sẽ không phản đối chứ?"
"Tôi hoàn toàn đồng tình với hành động có trách nhiệm của chính phủ London, đây cũng là điều Washington mong thấy." Yoóc Kít-tơn hài lòng tán thành. "Mỹ hy vọng trong thời đại mới, không nơi nào còn vướng víu oán thù của quá khứ, mà chuyên tâm hưởng thụ phồn vinh."
Nam Sudan không những diện tích nhỏ, mà dân số cũng ít hơn người Ả Rập ở phương Bắc rất nhiều. Joseph Agu đương nhiên sẵn lòng ký kết thỏa thuận bảo đảm an toàn cho Nam Sudan này.
Rahman Mahdi và Ismail al-Azhari thì lặng lẽ lắc đầu. Nam Sudan sắp sửa độc lập, mà còn phải ký một bản cam kết không xâm lược Nam Sudan, thì quả thực đã là chuyện nhỏ nhặt.
Nội dung chính của hiệp ước không xâm phạm giữa Bắc và Nam Sudan là: hai bên cam kết không đơn độc hay liên kết với nước khác để dùng vũ lực, xâm phạm hoặc tấn công lẫn nhau.
Nếu một bên giao chiến với nước thứ ba, bên kia không được trợ giúp bất kỳ hình thức nào cho nước thứ ba ấy. Hai bên quyết không tham gia bất kỳ khối nước nào, trực tiếp hay gián tiếp, chống lại bên kia. Mọi tranh chấp giữa hai bên đều giải quyết bằng biện pháp hòa bình.
Giữa tiếng màn trập của cả một rừng máy ảnh, viên Chuyên viên Sudan và đại biểu Mỹ cùng chứng kiến sự ra đời của bản hiệp ước hòa bình này. Yoóc Kít-tơn ca ngợi nỗ lực theo đuổi hòa bình của nước Anh, còn bản thân ông ta thì lấy làm vinh hạnh vì được đại diện nước Mỹ chứng kiến khoảnh khắc ấy.
"Tôi thấy sao nhỉ? Hình như nghe quen quen." Heidi Lama vừa thu dọn va li vừa lẩm bẩm khe khẽ.
"Có phải giống Hiệp ước Xô Đức không?" Alan cười hì hì, giải thích, "Đúng là vậy, chỉ đổi tên nước thôi. Các hiệp ước kiểu này đều na ná nhau, chép lại một chút cũng chẳng có gì đáng xấu hổ."
Về mặt pháp lý, việc chia tách Sudan đã thành định cục, lại có Mỹ chứng kiến, có người cùng gánh vác trách nhiệm với nước Anh. Những việc còn lại chỉ là soạn hiến pháp cho quốc gia mới, xác định ranh giới, đã chẳng còn là chuyện lớn.
Alan không còn lý do gì để ở lại thêm. Nếu còn việc gì liên quan đến hắn, thì lúc này hắn nên báo cho vợ, bảo bà mau cho đoàn khảo sát đến, tìm cho ra các mỏ dầu khí đang nằm ở Nam Sudan.
Alan sắp rời đi, John đích thân ra tiễn, đứng bên ngoài chiếc máy bay dân dụng ở Bắc Rhodesia mà bày tỏ lòng biết ơn. "Thực ra, tôi e là sẽ không thể kế nhiệm vị trí của Ngài Baron, tiếc thật."
"Với tư cách bạn bè, sau khi về London tôi có thể giúp hỏi thăm." Alan ấp úng, làm bộ kiềm chế, "John, anh biết đấy, việc này phức tạp lắm, còn phức tạp hơn cả chuyện Sudan độc lập nhiều."