"Thực ra chúng ta vẫn luôn có thiện ý với Mỹ. Giờ xem ra, thế giới chia làm hai phe là điều không thể tránh khỏi." Molotov lộ vẻ phức tạp trên mặt. Ở Viễn Đông, Mỹ đã đánh suốt hơn ba năm, nhưng cuộc chiến ấy chẳng làm quốc lực Mỹ suy suyển chút nào.
Còn Liên Xô, dù đã hồi phục từ những tổn thất chiến tranh, thậm chí còn mạnh hơn trước chiến tranh, vẫn kém Mỹ khá xa. Nếu vấn đề chỉ nằm ở riêng nước Mỹ thì cũng không phải không có cách. Nhưng vấn đề là các nước khác trong NATO, Anh, Pháp, Tây Đức, Italia, đều là đồng minh hùng mạnh của Mỹ, ít nhất cũng mạnh hơn các nước Đông Âu nhiều.
Vậy phía Liên Xô, đồng minh là ai? Romania, Bulgaria, dân số còn chẳng bằng Bỉ. Chưa nói đến so với Anh và Pháp, ngay cả Hà Lan trong NATO, nếu đứng về phía Liên Xô, cũng đã được xem là đồng minh mạnh. Thế mà trong NATO, Hà Lan vốn là một quốc gia chẳng đáng chú ý.
Dân số Đông Âu so với Tây Âu thì quả thật chênh lệch quá xa, còn lớn hơn cả khoảng cách giữa riêng Liên Xô và riêng Mỹ.
"Đúng vậy, chúng ta vẫn luôn tránh đối đầu với Mỹ. Nhưng Washington coi thiện ý của ta như không thấy, trách nhiệm không nằm ở chúng ta." Khrushchev thở dài. Nói về hòa hoãn, ông còn hạ mình hơn cả Stalin trước đây, chỉ mong thay đổi mối thù địch giữa Xô và Mỹ.
Nhưng có những việc không phải cứ bày tỏ thiện ý là xong. Liên Xô cũng không thể mãi lùi bước. Trong lòng Khrushchev, chỉ cần cho Liên Xô thời gian, quốc lực Liên Xô sẽ vượt Mỹ, cán cân thực lực khi ấy sẽ đổi thay một cách quyết định. Chính vì vậy ông mới chủ trương hòa hoãn. Nhưng hòa hoãn không thể chỉ là thiện ý một chiều. Đi một vòng, giờ ông đã hiểu, dù là thi đua hòa bình thì cũng phải có sức mạnh quân sự làm chỗ dựa.
NATO quân sự hóa đã thành điều không thể tránh, Khrushchev cũng nghĩ đến chuyện Liên Xô phải lập liên minh quân sự của riêng mình.
Tất nhiên chưa cần vội. Phải đợi dư luận lên men, đợi Liên Xô làm đủ mọi việc thiện chí, rồi mới có thể thành lập một liên minh quân sự gồm tất cả các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu, dùng để đối đầu với Mỹ.
"Đồng chí Molotov, làm sao liên lạc với các đảng anh em, khiến họ công nhận chủ trương của chúng ta, đó sẽ là trọng tâm công việc của đồng chí trong giai đoạn tới." Từ khi nắm quyền kiểm soát Liên Xô, Khrushchev cũng bắt đầu để ý đến thái độ khi nói chuyện, không còn gào thét như trước nữa.
Tuy vậy, thói quen lâu năm khó mà sửa hẳn. Ông chỉ dè chừng cách nói với Malenkov, Molotov và những người tương tự. Còn với Brezhnev và Shelepin thì không có sự đối đãi ấy.
Nhất là Shelepin, ủy viên Trung ương trẻ nhất hiện nay, mới ba mươi lăm tuổi, lại đặc biệt được Khrushchev trọng dụng. Ông cho rằng cán bộ Liên Xô nên trẻ hóa, chứ không thể để cả một lớp người từ năm 1918 đã cầm quyền ở đất nước này nắm mãi mọi thứ trong tay.
Lúc này Shelepin đã là ngôi sao đang lên trong chính trường Liên Xô, bên cạnh có cả một nhóm bạn bè cùng chí hướng. Dĩ nhiên ông ta chưa thể nghĩ tới, mười năm sau, mình sẽ đồng thời giữ bốn chức vụ đảng và nhà nước then chốt: ủy viên Trung ương, ủy viên Đoàn chủ tịch, Bí thư Trung ương, Chủ tịch Ủy ban Kiểm tra Đảng và Nhà nước, lại thêm Phó Chủ tịch thứ nhất Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô, quyền khuynh triều dã.
Quanh ông có Bí thư thứ nhất Thành ủy Mátxcơva Egorychev, Bí thư thứ nhất Thành ủy Leningrad Kuznetsov, Mề-xa-tsép ở báo Sự thật, còn KGB và Đoàn Thanh niên Cộng sản thì là đại bản doanh của Shelepin. Ngoài ông ra, khó mà tìm được nhân vật số hai nào có uy quyền ngần ấy.
Nếu Alan Wilson là người Liên Xô, mà lại quen biết Shelepin, hẳn đã khuyên ông ta đừng làm ầm lên.
Theo Brezhnev thì có ích gì? Chỉ dựa vào tuổi tác của Shelepin, cứ theo trình tự mà đi, sớm muộn gì Liên Xô cũng về tay ông ta. Còn Khrushchev có gì không ổn, đợi đến khi ông ta lên nắm quyền thì mọi việc đều có thể giải quyết.
Nhưng Alan Wilson không phải người Liên Xô. Giới công chức và chính khách Anh cũng chẳng phải là chuyện ấy. Chỉ khi ở thuộc địa Malaya của Anh, Alan Wilson mới có cảm giác quyền khuynh triều dã, còn các nữ diễn viên đoạt giải Oscar thì muốn bao nhiêu cũng có.
Đối với Alan Wilson, Mỹ và Liên Xô đấu đá ra sao thật ra chẳng quan trọng. Điều nước Anh cần quan tâm là làm sao tận dụng di sản và chuyển thành tiền mặt, trước khi rút khỏi các thuộc địa thì lấy đi càng nhiều thứ có thể lấy. Tất nhiên không phải lấy không, mà sẽ để lại cho các nước độc lập rất nhiều bảng Anh làm dự trữ ngoại tệ.
Trong khi lo việc thuộc địa, ông còn phải ứng phó với cô em vợ, người đã đuổi theo đến Penang để thực hiện nhiệm vụ canh giữ.
Công chúa điện hạ chưa bao giờ chú tâm vào công việc nào đến thế, nhất là từ khi biết anh rể đang tiếp đón cả một nhóm nữ diễn viên đoạt giải Oscar.
Công chúa theo sát quá, Alan Wilson đành phải chuyển công việc thành bí mật. May mà mấy người tri kỷ của ông cũng hiểu chuyện, không so đo nhiều, chỉ là trong những dịp riêng tư có than phiền đôi chút cũng khó tránh khỏi.
Alan Wilson là một kẻ hai mặt nổi tiếng. Trước mặt những diễn viên này, ông thao thao bàn về chuyện hành động quân sự của người Pháp chẳng có chút đạo đức nào. Đến trước mặt Công chúa Margaret thì lại đổi sang bộ mặt khác.
Vivien Leigh và những người như bà chỉ là người bình thường, vấn đề thuộc địa về bản chất không thể khiến họ động lòng.
Công chúa Margaret là công chúa nước Anh. Dù bề ngoài không thể hiện ra, trong lòng bà hẳn cũng hiểu các thuộc địa quan trọng với nước Anh đến nhường nào.
Trước mặt cô em vợ, viên cao ủy đế quốc quan tâm đến trận Điện Biên Phủ của Pháp, còn trước mặt các nữ diễn viên, ông lại chú ý đến giải Kim Tượng. Alan Wilson thậm chí có lúc nghĩ nên tiết kiệm, làm giải thưởng bằng vàng ròng. Nhưng tính sơ chi phí, ông liền đổi ý. Nền kinh tế hiện tại của Malaya thuộc Anh chưa đủ sức để phung phí như vậy.
Alan Wilson đâu phải vì chút lợi nhỏ mọn. Dù là vàng ròng, ông cũng hoàn toàn gánh nổi.
Vấn đề là phải cân nhắc tình hình kinh tế chung của thuộc địa. Ông đâu thể học Hàn Quốc, cả nước đua nhau đi làm thần tượng. Số thực tập sinh nhiều như vậy về bản chất cũng là một biểu hiện của sự cạnh tranh khốc liệt đến nghẹt thở. Malaya lúc này còn chưa đến mức ấy.
Trong thời gian đó, liên tục có báo cáo mới nhất về chiến cuộc gửi từ Sài Gòn. Về vấn đề đoàn kết đế quốc, báo chí Anh tất nhiên đưa tin quân Pháp đang đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác. Nhưng trong bức điện Alan Wilson đọc được, quân Pháp đã dừng đà tiến công, chiến cuộc rơi vào thế giằng co.
Quân Việt đã chặn đứng đợt tiến công của quân Pháp rồi phản công. Sau khi liên tiếp đánh chiếm ba cứ điểm, họ nhanh chóng tiến lên, quân địch tháo chạy tán loạn. Quân Việt chiếm thành Kon Tum, tiêu diệt toàn bộ quân địch ở phía bắc Tây Nguyên. Sau đó họ tiếp tục tiến xuống phía nam, áp sát đường số 19, đồng thời đánh vào thị xã Pleiku, giải phóng một vạn sáu nghìn cây số vuông đất đai và hai mươi vạn dân, buộc quân Pháp phải ngừng cuộc tiến công vào vùng Phú Yên, vội vàng điều thêm binh lực tăng cường cho Pleiku và các cứ điểm phía nam Tây Nguyên, để ngăn quân Việt tiếp tục tiến xuống phía nam.
Sau đó, quân Việt tiêu diệt một tiểu đoàn địch rồi chiếm Attopeu. Quân đóng ở Hạ Lào chỉ có viên chỉ huy là người Pháp, còn lại đều là lính ngụy Lào, sức chiến đấu cực yếu, trang bị cũng kém, huấn luyện càng không đáng kể. Trước mũi tiến công của quân Việt, bọn chúng nhanh chóng tan rã. Quân Việt thừa thắng tiến lên, giải phóng toàn bộ tỉnh Mường Mai và phần lớn vùng đất tỉnh Salavan.
Kế hoạch càn quét của Tướng Navarre mới thực hiện chưa đầy một tuần đã thất bại. Quân trú phòng ở Điện Biên Phủ vốn chỉ là quân giữ đồn trên giấy, nay thì thật sự trở thành quân đóng giữ thực sự. Toàn bộ lãnh thổ Lào đã thất thủ, một phần ba thuộc địa của Pháp đã mất.
"Người Pháp này thật khiến người ta lo lắng!" Nếu không có Công chúa đứng bên cạnh, Alan Wilson hẳn đã mắng cho lũ ngốc này một trận.
"Anh rể, quân Pháp gặp bất lợi sao?" Thấy anh rể phiền muộn, Công chúa Margaret cũng làm ra vẻ ngoan ngoãn, không dám nghịch ngợm vào lúc này. Có lẽ bà đã quên mất, vừa rồi bà còn nghi ngờ phẩm hạnh của anh rể.
Bởi bà chợt nhớ ra một chuyện. Hình như lần ở Newfoundland tiếp khách, nữ minh tinh Hollywood ấy và cô minh tinh đang nghỉ dưỡng ở Penang giống nhau một cách kỳ lạ. Bà liền đem điều này ra chất vấn.
Một khi đã sinh nghi, đầu óc Công chúa Margaret lập tức thông suốt. Bà nhớ lại chiếc áo ngực cỡ khủng trong dinh Toàn quyền ở Newfoundland, nghe nói là của riêng Ingrid Bergman, mà lần này Ingrid Bergman cũng có mặt.
"Thật khó tưởng tượng người Pháp lại mất cả Lào nhanh đến vậy." Alan Wilson lắc đầu, khó hiểu, hai tay chống hông, lo lắng cho số phận của những người anh em đế quốc.
"Anh đừng sốt ruột nữa, nhìn vào cách người Pháp đánh trong Thế chiến thứ hai là biết ngay thôi." Công chúa Margaret bĩu môi.
Alan Wilson liếc nhìn vị công chúa điện hạ. Chuyện chê bai nước Pháp, người Anh ai nấy đều là chuyên gia. Chỉ có điều phần lớn người ta chê bai mà chẳng chạm được vào chỗ hiểm. Thực ra quân Pháp thua thảm trong chiến tranh Việt Nam mới là đỉnh cao của việc bôi nhọ nước Pháp.
Nhưng sao người ta ít khi lấy chiến tranh Việt Nam ra để bôi nhọ nước Pháp? Lý do rất đơn giản: nước Mỹ còn mất mặt hơn ở Việt Nam. Nếu lấy chiến tranh Việt Nam ra chê Pháp, về bản chất là chê cả Mỹ. Đám con cháu hiếu thảo kia sao dám bôi nhọ ngọn hải đăng của nhân loại? Chẳng phải là muốn phản loạn sao?
Hiện nay nước Pháp đang ở thế bất lợi, Alan Wilson cũng bó tay, nhiều điều kiện chưa hội đủ. Nếu chiến trường nằm ở miền Nam Việt Nam, ông ta đã là người Pháp, thì sẽ dùng chiến thuật tàn sát dân thường, võ trang người Campuchia để họ tàn sát người Việt.
Nhưng hiện nay miền Nam vẫn yên ắng, không thể vô cớ mà làm như vậy. Còn ở miền Bắc thì sao? Lào quá yếu, không thể đe dọa Việt Nam, huống chi Lào đã thất thủ.
"Thưa tướng quân kính mến, lô bom napalm cuối cùng đã được vận chuyển đi. Chúc nước Pháp mọi việc thuận lợi. Gần đây Malaya rất bất ổn, người Hoa và người Mã đã xảy ra xung đột, nước Anh đã cố hết sức giúp đỡ."
Bức điện đầy ý tứ ngầm này được chuyển đến tay Tướng Navarre. Thứ nhất là nhắc người Pháp nhanh chóng dùng bom napalm, tranh thủ lúc mùa mưa chưa kéo dài liên tục mà dùng. Thứ hai là ám chỉ đừng giới hạn chiến tranh trên chiến trường, nhà cửa Việt Nam phần lớn làm bằng gỗ, phải lập tức dọn sạch các làng mạc quanh đó.
Alan Wilson tất nhiên không thể nói thẳng rằng giết một người để răn trăm người, đổ lửa chiến tranh lên đầu dân thường. Ông chỉ có thể dùng lối ám chỉ như vậy, để quân Pháp mở rộng phạm vi chiến tranh.
Như thế, dù quân Pháp có thua, chiến trường cũng có thể biến thành đất trống. Phải biết rằng có một lượng lớn lính Pháp là người thuộc các thuộc địa ở Bắc Phi. Việc tàn sát dân thường Việt Nam trên quy mô lớn còn có thể khiến những binh lính thuộc địa ấy, khi đứng trước lựa chọn sau này, phải cân nhắc kỹ hơn.