Đó là câu mở đầu Alan Wilson dùng khi gặp tướng Bilton, tư lệnh quân Anh tại Malaya thuộc Anh. Vị tư lệnh suýt rớt cả hàm.
-"Alan, anh nói thật đấy à?"
-"Thưa tướng quân, tôi biết lúc nào nên đùa và lúc nào thì không." Alan giữ vẻ mặt điềm tĩnh, chẳng có chút ý đùa nào. "Thực ra Đức có một kho vũ khí hóa học khổng lồ và kinh nghiệm sản xuất dồi dào. Nếu người Pháp không ngại, tôi có thể giúp họ một tay."
Tướng Bilton bật cười khổ, thở dài: "May mà anh sinh ra muộn mấy chục năm. Nếu không, tôi không dám tưởng tượng. Giả sử anh là tư lệnh một đạo quân thuộc địa, tôi thật chẳng biết chuyện gì sẽ xảy ra."
-"Cũng chỉ là học hỏi kinh nghiệm tiên tiến của phương Đông thôi, có gì to tát đâu." Alan thong thả lắc ly rượu trong tay. Trong bụng hắn, ba nghìn vạn người Việt, giết đi một nửa, nửa còn lại chắc chắn sẽ không dám đứng lên chống lại.
Trở về Kuala Lumpur, sau mấy ngày bàn bạc chẳng có chút gánh nặng đạo đức nào, Alan thấy rõ một điều. Chỉ dùng bom xăng đặc thì quy mô vẫn còn quá nhỏ, chưa đủ.
Nhưng bom hạt nhân thì người Pháp không có. Đành phải lùi một bước, tính đến vũ khí hóa học vậy.
Đức là cường quốc vũ khí hóa học. Trong Thế chiến thứ hai, nước Đức sản xuất chúng tính bằng hàng vạn tấn, nhưng chưa từng đem ra dùng. Sau chiến tranh, Đức còn tích trữ một lượng lớn. Hắn tin chắc người Pháp hẳn cũng nắm trong tay không ít.
Vì sao Đức không dùng? Chẳng phải vì người Đức văn minh hơn ai, nếu không thì tích trữ nhiều như vậy để làm gì?
Lý do cốt lõi nằm ở chỗ, các nước châu Âu đều có nền công nghiệp vững mạnh. Đức ở chiến trường phải đối mặt với Liên Xô, Anh, Pháp, thậm chí Tiệp Khắc, và tất cả đều có năng lực sản xuất vũ khí hóa học. Đức mà dám dùng một lần, các nước sẽ trả đũa ngay.
Còn Ý và Nhật trong Thế chiến thứ hai đều từng dùng. Ý chủ yếu dùng ở châu Phi. Nhật thì dùng khí độc quy mô lớn trên chiến trường. Nguyên nhân cốt lõi là kẻ thù mà hai nước đối đầu không có khả năng đánh trả, nên dùng cũng chẳng sợ bị báo thù.
Về sau, Mỹ dùng chất độc da cam ở Việt Nam. Đó dĩ nhiên cũng là một loại vũ khí hóa học. Người Mỹ dùng được, thì người Pháp dùng cũng chẳng sao.
Trong lúc hai người đang trò chuyện, tướng Navarre đã đến bộ tư lệnh quân Anh tại Malaya. Lần này ông đến với tư cách tổng tư lệnh quân Pháp tại Việt Nam, theo lời mời của tướng Bilton.
Mục đích chính là tranh thủ sự hỗ trợ hậu cần của Anh ở vùng lân cận, đồng thời xem dây chuyền sản xuất bom xăng đặc. Nhờ có Pamela Mountbatten, vợ của Alan, giúp đỡ, dây chuyền cung cấp vũ khí cho quân Pháp này đã đi vào hoạt động.
Navarre từng gặp Alan, lại biết Bilton là tư lệnh quân Anh ở Malaya. Cùng là quân nhân, hai người không có cảm giác xa lạ, nên chẳng mấy chốc đã đi thẳng vào vấn đề. Họ xác nhận quân Pháp đang chuẩn bị một đợt tấn công quy mô lớn.
-"Tình hình Việt Nam hiện nay rất phức tạp. Lực lượng kháng cự vẫn liên tục xuất hiện, không dứt. Nếu tiến công được một mức độ nhất định để giành thế chủ động, rồi ngồi vào bàn đàm phán trong hoàn cảnh thuận lợi, thì theo tôi, có thể lập nên một quốc gia độc lập, trong đó nước Pháp được hưởng những lợi ích đặc biệt."
Navarre nói lên suy nghĩ thật của mình. Ông thấy rằng việc cố giữ thuộc địa bằng vũ lực chắc chắn không thể nữa. Kế hoạch chiến dịch lần này lấy việc lập một nước bảo hộ làm tư tưởng cốt lõi.
-"Thế cũng không tệ!" Alan nghe đến đó liền gật gù, bụng bảo quen quá. Anh ở Trung Đông hiện vẫn còn không ít nước bảo hộ. Iraq và Ai Cập thì không kể nữa, nhưng Yemen, Oman và những nơi tương tự, Anh còn nhiều lắm.
Hắn trước hết tán thành, rồi đổi giọng: "Tôi chưa bao giờ nghi ngờ sức chiến đấu của quân Pháp trong những trận công kiên. Nhưng tiêu hao kéo dài là gánh nặng khủng khiếp đối với những nước ở cách xa vạn dặm như chúng tôi. Nếu thật sự đi đến quyết chiến, các ông phải hết sức cẩn trọng. Nếu Việt Nam giống quân Mỹ đối đầu quân Nhật ở chiến trường Thái Bình Dương, đánh đến cuối cùng, các ông cũng chịu thiệt."
Alan lấy quân Nhật, một đội quân hạng hai, làm đối chiếu. Trong Chiến tranh Thái Bình Dương, quân Nhật tử trận một trăm mười vạn người, còn quân Mỹ chỉ mười một vạn. Tỷ lệ đại khái là một so mười.
Quân Mỹ trong Thế chiến thứ hai tử trận bốn mươi vạn người, gần một phần ba chết ở chiến trường Thái Bình Dương, nghĩ cũng hợp lý.
Việt Nam có gần ba nghìn vạn dân, dựng lên một lực lượng vũ trang quy mô hàng trăm vạn người chẳng phải chuyện khó. Quân Pháp thì mỗi người chết đi là mất đi một người, mà tổng số quân Pháp chỉ có mười tám vạn, trong đó người Pháp thật sự chỉ năm vạn, còn lính Đức được thuê chỉ khoảng hai vạn. Về binh lực, quân Pháp chật vật thiếu thốn, ngay cả Alan cũng nhìn ra.
Nếu không nhờ sau chiến tranh Anh và Pháp liên thủ, lấy cớ trừng phạt kẻ theo giặc Nhật mà ép Thái Lan nhường eo đất Kra, thì giờ này có lẽ hắn đã khuyên người Pháp nên xúi Thái Lan ra làm bia đỡ đạn rồi.
Nhưng chuyện eo đất Kra đã xảy ra, người Pháp đành phải tự lo liệu. Chẳng bao lâu, tướng Bilton tỏ ý rằng quân Anh đóng ở Malaya đang phải chống đỡ sự thẩm thấu từ Indonesia, thật sự không giúp được gì nhiều.
Như vậy là từ chối khéo lời đề nghị của phía Pháp, mong quân Anh giúp đỡ. Alan ngồi bên cạnh bổ sung thêm: "Quân Anh không giỏi tác chiến trên bộ. Đội quân tinh nhuệ của chúng tôi đều đóng ở châu Âu, còn ở châu Á chỉ có Hải quân Hoàng gia. Sau cuộc duyệt binh trên biển, họ đang trên đường trở về. Nếu quân Pháp cần, chúng tôi sẵn sàng điều động lực lượng hải quân hỗ trợ, nhưng có lẽ chỉ giới hạn ở việc bảo vệ các thành phố ven biển thôi."
Đến đây, Alan làm ra vẻ ngượng nghịu, mặt có chút lúng túng, như thể áy náy lắm. Thực ra hắn rất muốn giúp người bạn đồng minh thân thiết là Pháp một tay, nhưng Navarre hẳn cũng thấy rõ, một thuộc địa thì làm được bao nhiêu chứ.
Navarre khẽ gật đầu, thở dài: "Có lẽ đó cũng là giới hạn của người Anh ở châu Á rồi."
Giới hạn ấy chưa chắc đã là giới hạn thật. Chỉ tiếc người Pháp không được như Mỹ, kéo được quân đội Hàn Quốc sang giúp. Suy cho cùng, thuộc địa của Pháp ở châu Á nằm đơn độc, còn so với khối Phi châu thuộc Pháp rộng lớn kia, thì quả thực không mượn được sức mạnh gì.
Pháp có thể giữ vị thế cường quốc sau chiến tranh, dù người Pháp có thừa nhận hay không, cũng đều không tách rời sự giúp đỡ hết lòng của nước Anh. Trong những năm tháng vinh quang cuối cùng của Đế quốc Anh, họ đã dốc sức giúp đỡ đối thủ mấy trăm năm nay của mình.
Ngay cả việc tiếp nhận đầu hàng ở thuộc địa Việt Nam cũng là quân Anh làm, sau đó mới chuyển giao cho quân Pháp. Anh còn đứng ra tại Liên Hợp Quốc bảo đảm để Pháp tiếp nhận lại thuộc địa. Xét từ bất cứ góc độ nào, người Pháp cũng chẳng có gì để than phiền.
Cuối cùng, sau khi tham quan dây chuyền sản xuất bom xăng đặc, trong lúc thử thả bom từ máy bay xuống bãi bắn, Alan không kìm được mà nói: "Tướng Navarre, nếu Việt Nam không có ngành công nghiệp đối trọng, thì vũ khí hóa học cũng là một lựa chọn khả thi."
Navarre và tướng Bilton phản ứng y hệt nhau, đều ngơ ngác nhìn Alan, đầy kinh ngạc.
-"Chuyên viên Wilson, đề nghị này của ông rất có tính xây dựng."
-"Đồng thời cũng rất có tính phá hoại!" Alan thở dài một hơi. "Xét về mặt đạo đức, đáng lẽ tôi không nên đưa ra đề nghị này. Nhưng chiến tranh vốn là như thế, chẳng có đạo đức hay không đạo đức gì cả."
-"Thực ra tôi từng đề nghị chính phủ nhờ Mỹ viện trợ, tranh thủ sự hỗ trợ của Mỹ cho chiến trường Việt Nam." Navarre khẽ lắc đầu. "Tiếc rằng chính phủ Paris không hồi đáp."
Alan lập tức tỉnh cả người. Thế ra quân Mỹ can dự vào chiến tranh Việt Nam sớm nhất, là do người Pháp chủ động mở lời?
Chuyện này tốt quá. Alan vẫn đang nghĩ cách làm sao để người Mỹ nhảy vào, dù sao hắn cũng không rõ cội nguồn lịch sử, chẳng lẽ cứ ngồi chờ người Mỹ tự nhiên nghĩ thông.
Nghe Navarre nói vậy, Alan mới hiểu nguyên nhân quân Mỹ tham gia chiến tranh Việt Nam nằm ở đây. Hắn đành phải lên tiếng, bày tỏ sự đồng tình với Navarre: "Tướng Navarre, đứng ở lập trường trung lập, với tư cách một người Anh, chúng tôi rất ngạc nhiên trước tình hình chính trị hỗn loạn của nước Pháp suốt những năm qua. Sự rối ren của chính phủ đã ảnh hưởng phần nào đến hành động của quân đội."
Lời lẽ tuy kín đáo nhưng ý tứ rõ ràng là đồng tình. Đề nghị của Navarre xin Mỹ viện trợ hoàn toàn đúng đắn, và ông còn đặt hành động quân sự của Pháp ở Việt Nam ngang hàng với cuộc chiến Triều Tiên vừa kết thúc.
Navarre nghe xong liền nghĩ, ngay cả người Anh cũng cho là như vậy, thế thì phải quay về Paris một chuyến, trình bày trực tiếp với chính phủ. Trước đó ông chỉ đề nghị qua điện báo, không nhận được hồi âm của chính phủ Paris. Lần này ông quyết định về nước một chuyến, tranh thủ sự ủng hộ của chính quyền.
Nếu có ai hỏi Alan có ủng hộ không, thì tất nhiên là hắn ủng hộ. Một chuyện có lợi cho cân bằng cục diện quốc tế như vậy, sao hắn lại phản đối. Hắn còn tỏ ý sẵn sàng cấp cho Navarre máy bay riêng của mình, để tiết kiệm thời gian đi về.
Navarre vốn đã có chủ ý, nên từ chối đề nghị này. Ông đã quyết tâm về nước, bởi chính phủ và quân đội bất đồng ý kiến, ắt sẽ ảnh hưởng đến cuộc tiến công, hai bên nhất định phải thống nhất lập trường.
Cách một ngày, Navarre rời Kuala Lumpur quay về Sài Gòn, rồi đi chuyến máy bay Comet của hãng Air France tại Sài Gòn, lên đường về nước. Mục đích chính có hai điều: một là bảo đảm lập trường giữa chính phủ và quân đội được nhất quán, hai là tranh thủ viện trợ của Mỹ, rồi mới mở một chiến dịch tiến công quy mô lớn.
Chỉ khi hai điều này đều thành, Navarre mới có đủ tự tin để soạn kế hoạch tiến công chiến lược.
Ý của Navarre là mở một trận công kiên, đánh thẳng với Việt Minh, dựa vào kinh nghiệm công kiên của quân Pháp để tiêu diệt tối đa lực lượng có sinh lực của Việt Minh.
Paris có chấp nhận mọi yêu cầu của Navarre hay không, Alan không biết. Nhưng hắn mong cuộc tiến công lần này của quân Pháp được thuận lợi hơn. Dù thế nào đi nữa, cứ để quân Mỹ cử một số cố vấn quân sự sang Việt Nam trước cũng được.
Đừng thấy cố vấn quân sự chẳng có tác dụng gì. Chuyện này một khi đã mở đầu thì sau đó sẽ tuôn ra liên tục, quân Mỹ đông đảo rồi cũng sẽ kéo đến.
Chuyện nuôi giặc để tự làm mạnh mình, người Mỹ làm thật quá thuần thục. Một khi họ thấy có cuộc chiến nào có thể lấy danh nghĩa chính đáng để xin Quốc hội ngân sách, thì làm sao họ kìm được lòng mình?