A-di-cơ-vê từng du học ở Mỹ. Alan Wilson nhắc đến đoạn kinh nghiệm ấy, rồi nối nó với việc chống lại nước Anh, xét về tính chất thì có thể nói là vô cùng nghiêm trọng. Đoạn thứ hai hắn nói đến những vấn đề dân tộc mà Nigeria đang đối mặt.
"Không còn nghi ngờ gì nữa, người Hausa là dân tộc đông nhất, nên đáng được nắm nhiều quyền lực hơn. Điều đó phù hợp với nguyên tắc căn bản của chính trị dân chủ: thiểu số phục tùng đa số. Tôi nghĩ, giao tương lai của Nigeria vào tay người Hausa vừa có trách nhiệm, vừa là kết cục tốt nhất."
"Tất nhiên cách giải quyết không chỉ có một. Như Ấn Độ thuộc Anh sau khi chia cắt đã chuyển sang thù địch, nên có ý kiến cho rằng muốn tránh bi kịch ấy, phải điều chỉnh lại một số thuộc địa. Thi hành sách lược phân trị thì có thể tránh được điều này, cũng không phải là không có lý."
Vừa lật xem tài liệu, Alan Wilson vừa nói những lời ấy bằng giọng rất nhẹ. Nét mặt hắn cũng hết sức hiểu lý lẽ, thậm chí có thể nói là chân thành. Hắn thật lòng nghĩ như vậy.
Khi đương sự bước vào, ký ức chính trị trong đầu Alan cũng được đánh thức. Hắn nhớ ra A-di-cơ-vê quả thật là quốc phụ của Nigeria, điều đó không sai.
Nhưng còn một chuyện khác. Sau khi độc lập, Nigeria lúc đầu quả thật nằm trong tay người Igbo. Người Igbo còn thấy chưa đủ. Họ thấy chế độ dân chủ đã trao cơ hội cho hai dân tộc kia, chi bằng thi hành mô hình chính quyền quân sự, thế là phát động một cuộc đảo chính.
Sau đảo chính, họ dựa vào quân đội để đánh tan thế lực của các dân tộc khác, xây dựng một Nigeria hoàn chỉnh rồi phát triển.
Nhưng bản thân người Igbo lại là dân tộc có diện tích và dân số nhỏ nhất trong ba đại tộc. Kẻ yếu nhất lại mở đầu tiền lệ đảo chính, thì đừng trách các dân tộc khác cũng làm như vậy. Một khi tiền lệ ấy đã xuất hiện, ai nắm đấm to thì người đó có lý.
Cuối cùng, Nigeria rơi vào tay chính quyền quân sự do người Hausa làm nòng cốt, đứng đầu là Obasanjo, người Yoruba.
Obasanjo là người Yoruba, bản thân theo Kitô giáo. Nhưng thế lực quân đội vây quanh ông lại chủ yếu là người Hausa.
Người Hausa vốn là dân tộc đông nhất Nigeria. Khác với người Igbo, vốn chiếm nhiều chỗ trong các cấp chính quyền, người Hausa lại là nguồn cung cấp lính trơn chủ yếu. Thực ra lúc đầu, sĩ quan cấp cao trong quân đội cũng chủ yếu là người Igbo. Nhưng các sĩ quan cấp thấp người Hausa, qua mấy lần đảo chính, đã loại bỏ thế lực của người Igbo.
Từ điểm này có thể thấy, khi cai trị Nigeria, Obasanjo không phải là người thiếu thủ đoạn. Dân tộc Yoruba của ông không như người Igbo, vốn từng là quan chức Nigeria thời thuộc Anh. Cũng không như người Hausa, chiếm đa số trong quân đội.
Nhưng rốt cuộc, chính Obasanjo đã dỡ bỏ việc phân khu quản lý dựa trên ba đại tộc, đè mâu thuẫn dân tộc ở Nigeria xuống. Tất nhiên, việc đè nén ấy chỉ kéo dài trong nhiệm kỳ của ông.
A-di-cơ-vê nghe Alan Wilson vừa phân tích, vừa đe dọa, bèn phản bác: "Nigeria là một chỉnh thể, mọi người đều là người Nigeria."
"Ồ, Nehru và Ali Jinnah cũng nói như vậy. Sukarno, kẻ từng gây khó dễ cho người Hà Lan, cũng nói thế. Các người đã bàn bạc với nhau trước sao?" Alan Wilson bật cười khẽ, tự nhủ: "Muốn làm quốc phụ của một nước thì lòng tham lợi ích như vậy cũng dễ hiểu. Mở mắt nói dối là kỹ năng bắt buộc. A-di-cơ-vê tiên sinh, ông ắt sẽ là một lãnh đạo tốt, miễn là khi ông còn sống."
Đây không phải lời đe dọa tính mạng. Lời của Alan Wilson rất chân thành, hắn thật lòng nghĩ như vậy.
Lập trường hai bên khác nhau, nên tiếng nói chung không nhiều. Nhưng A-di-cơ-vê nhanh chóng nhận ra, vị quan chức đến từ London này rất thẳng thắn. Có những lời nghe thì khó chịu, nhưng xét từ góc độ của người Anh hiện nay, hoàn toàn có thể làm được.
Chẳng hạn như trước khi rời đi, trao quyền kiểm soát Nigeria cho bất kỳ dân tộc nào trong ba đại tộc. Thực ra, mối đe dọa lớn nhất đối với người Igbo vẫn là khác biệt tôn giáo, và người Hausa thì đông người hơn.
Tất nhiên, sự thẳng thắn này được xây trên nền tảng răn đe. Alan Wilson nói rằng, người Igbo mà A-di-cơ-vê đại diện, vào lúc Quốc vương Anh vừa băng hà, Thái tử còn chưa lên ngôi, đã đưa ra yêu cầu tự trị, khiến London vô cùng bất mãn.
A-di-cơ-vê giải thích rằng đây là tiếng nói tự phát, không cố ý muốn London không vui vào lúc này.
"Ồ, hóa ra là vậy!" Alan Wilson cuối cùng cũng nhận ra, kẻ theo chủ nghĩa Liên Phi này dường như cũng không phải là không thể trao đổi. Hắn đổi giọng: "A-di-cơ-vê tiên sinh, chẳng lẽ ông trông mong nước Anh giúp ông dập tắt mâu thuẫn dân tộc ở Nigeria? Rồi gánh hết trách nhiệm cho mọi vụ giết chóc, để cả thế giới công kích nước Anh? Sau đó lại đem cả Nigeria trao cho ông? Không đâu chứ?"
"Tôi nghĩ trong tình hình bình thường, ông không cần dùng lối nghĩ Liên Phi một chiều kia để xem xét vấn đề. Ông hẳn biết, sau khi người Anh rời đi, Nigeria sẽ rơi vào tay dân tộc nào. Hay chúng ta thử xem? Trước khi nước Anh rút đi, tổ chức một cuộc bầu cử dân chủ, xem ai thắng. Chúng ta sẽ giao Nigeria vào tay dân tộc ấy, thế nào?"
A-di-cơ-vê ngập ngừng, cuối cùng mở miệng rồi chẳng nói gì. Không phải ông không có lời phản bác. Chỉ là ông cảm thấy chủ trương của mình chưa chắc đã thắng trong bầu cử.
"Điều tôi không muốn thấy là, nếu người Igbo vẫn không chịu hợp tác, nước Anh cũng chẳng ngại giao Cameroon thuộc Anh cho Pháp ủy trị. Tôi tin rằng đổi lấy điều kiện này để Pháp ủng hộ nước Anh trong các công việc ở Tây Phi là chuyện dễ như trở bàn tay."
Alan Wilson nhìn chằm chằm A-di-cơ-vê, ánh mắt đầy ý đồ xấu: "Ông và tôi đều hiểu điều đó có nghĩa là gì. Nếu còn gây chuyện, tôi sẽ làm thật. Lúc ấy đừng có hối hận."
Cameroon thuộc Anh chỉ chiếm một phần nhỏ của Cameroon. Bản thân Cameroon từng là thuộc địa của Đức, sau chiến tranh bị Anh và Pháp chia nhau quản lý. Phần do Pháp quản lý vượt quá chín mươi phần trăm diện tích Cameroon ban đầu. Còn phần thuộc Anh lại là nơi người Igbo cư trú xuyên biên giới.
Alan Wilson nhắc đến chuyện giao Cameroon thuộc Anh cho Pháp, kết quả hiển nhiên là người Igbo, vốn ít người nhất trong ba đại tộc, dân số càng không thể sánh với hai dân tộc kia.
"A-di-cơ-vê tiên sinh, ông cứ suy nghĩ kỹ đi. Đừng tưởng đã từng du học Mỹ thì có thể học theo Mỹ mà đòi độc lập. Năm xưa nước Pháp cũng phải trả giá bằng việc nhà vua bị chém đầu. Họ từng phái viễn chinh quân sang Bắc Mỹ đánh với quân Anh. Nếu ông muốn bắt chước, hãy xem còn có nước Pháp thứ hai nào sẵn lòng làm như vậy không."
"Dẫu có đi nữa!" Alan Wilson đổi giọng, mặt mày đầy vẻ hiểm độc: "Hải quân Hoàng gia hoàn toàn có thể điều hai chiếc thiết giáp hạm tới, nhắm vào thành phố Lagos ngay dưới chân các ông mà bắn mấy loạt đại pháo đồng loạt, rồi phủi mông bỏ đi."
Nếu bây giờ có ai hỏi Alan Wilson có vui không, hắn đương nhiên là vui. Nói năng kiểu ấy trước mặt một lãnh tụ cấp quốc phụ, đã hoàn thành một giấc mơ của hắn. Có lúc hắn cũng từng muốn nói như vậy trước mặt Nehru.
Chỉ có điều lúc ấy, việc quan trọng nhất là giữ ổn định, bảo đảm lợi ích lớn nhất của Ấn Độ thuộc Anh trong giai đoạn cuối.
Còn bây giờ, hắn không còn bận tâm những điều ấy nữa. Dù đã mắng vị quốc phụ tương lai của Nigeria nửa ngày, khi Ingram bước vào, hai người vẫn ngồi đối diện nhau.
"Alan, tài liệu anh cần đây." Ingram đặt tập hồ sơ về kế hoạch phát triển Nigeria vào.
"Được!" Alan Wilson gật đầu ra hiệu, rồi đặt tài liệu trước mặt A-di-cơ-vê: "Theo quan sát của chúng tôi, Nigeria hiện nay không thích hợp để tự trị. Nếu vội vàng đưa ra quyết định, làm gay gắt mâu thuẫn, sẽ có nguy cơ bùng nổ nội chiến. Đây là tiền lệ của chiến tranh Ấn-Pakistan. Hiện nay chính quyền thuộc địa Anh có ý định tiến hành một kế hoạch phát triển đối với các khu vực tập trung của ba đại tộc. Mục đích cốt lõi là hoàn thành kế hoạch phát triển do chính quyền thuộc địa đề ra. Ai hoàn thành tốt nhất, chứng minh được năng lực của mình, chúng tôi sẽ giao tương lai của Nigeria vào tay người đó."
"Điều kiện tiên quyết là mọi vật tư cần thiết đều phải nhập khẩu từ nước Anh, đổi bằng nguyên liệu của Nigeria. Ông A-di-cơ-vê có thể hiểu đây như một kỳ thi. Tôi vẫn tin người Igbo chiếm ưu thế. Nếu cuối cùng người Igbo đạt kết quả tốt nhất, thì năm năm sau, các ông đến London đàm phán, lúc đó chúng ta xây dựng một kế hoạch tự trị. Năm năm đầu, chúng tôi vẫn phải giám sát tình hình chính trị Nigeria. Như vậy đưa ra được một phương án ứng phó chín muồi, Nigeria có thể chính thức độc lập."
Thấy A-di-cơ-vê còn chần chừ, Alan Wilson châm chọc: "Xem ra tôi vẫn nên đi bàn với người Hausa. Người Pháp chắc chắn cũng mong nước Anh trả Cameroon lại cho họ."
"Đây là một kế hoạch thành thục và có trách nhiệm. Chúng tôi đương nhiên rất sẵn lòng đón nhận, đồng thời cũng chứng minh được năng lực của người Igbo." A-di-cơ-vê nghe xong liền nhận lời ngay: "Chúng tôi sẽ để cả Nigeria thấy kinh nghiệm quản lý đất nước của người Igbo."
"A-di-cơ-vê tiên sinh đừng miễn cưỡng. Nếu ông thấy bị ép buộc thì cứ nói thẳng." Alan Wilson châm một điếu xì gà, phả khói thong thả: "Dĩ nhiên ông có nói ra, tôi cũng sẽ không thay đổi."
A-di-cơ-vê đẩy gọng kính, ánh mắt sau thấu kính trông trí tuệ và chân thành: "Không hề miễn cưỡng chút nào."
Nếu Đảng Đại hội Nhân dân miền Bắc đồng ý kế hoạch phát triển này, đến lúc đó hắn ngay cả cơ hội hối hận cũng không còn.
"Rất tốt. Tôi sẽ ở Nigeria nửa tháng, xong việc này còn phải đi Gold Coast." Alan Wilson liếc đồng hồ, chủ động hỏi: "Ông có muốn ở lại uống trà chiều không?"
A-di-cơ-vê đương nhiên hiểu Alan Wilson đang đuổi khách. Hắn dứt khoát nói mình còn việc phải làm, rồi rời khỏi Công sở Hành chính.
Đợi người đi khuất, Ingram mới bước vào hỏi tiến triển.
"Xem ra cũng không tệ. Nghe nói hắn là người làm truyền thông. Tôi học được ở phương Đông một câu: tú tài làm loạn ba năm vẫn chẳng nên việc. Loại lãnh tụ độc lập chỉ biết vung bút ấy, trình độ cũng chỉ đến thế." Alan Wilson nói, mặt đầy vẻ khinh miệt: "Chỉ mong lãnh tụ độc lập châu Phi đều có trình độ như vậy."