Vừa đến Bạch Sảnh, nơi này đã mở cuộc thảo luận về khủng hoảng Berlin, với tư tưởng cốt lõi là đối kháng. Nếu lặng thinh nhượng bộ ở Berlin, chẳng khác nào tự nhận mình yếu thế trước Liên Xô.
-Bất kể Liên Xô nhắm tới mục đích gì, chúng ta quyết không thỏa hiệp. Alan Wilson gầm lên trong phòng họp. Nếu chúng ta không đáp trả trực diện, người Liên Xô sẽ cho rằng nước Anh đã xuôi tay chịu thua. Một khi ấn tượng ấy ăn sâu vào đầu họ, về sau sẽ còn vô số rắc rối.
Nếu nước Anh lùi bước, điều đó sẽ tác động đến cả xã hội. Nói cho lớn, vận mệnh quốc gia sẽ đi xuống thẳng đứng. Xã hội do từng con người tạo thành. Một khi mỗi cá nhân cho rằng sức mạnh của đất nước không thể đổi thay nhờ nỗ lực của bản thân, thì coi như xong.
Tình hình nước Anh lúc này không thể lùi. Nước Anh có khoảng xoay xở hẹp hơn Mỹ, bởi trên đất Anh còn tồn tại tầng lớp quý tộc. Áp lực đè lên người dân thường vốn đã nặng hơn người Mỹ.
Một khi dân thường Anh mất niềm tin vào quốc gia, trong lòng họ đã chấp nhận rằng nước Anh không còn là cường quốc nữa. Điều đó tuyệt nhiên không phải chuyện tốt cho người dân, và cũng không thể giải quyết bằng cách nằm ườn ra rồi tự chỉnh lại tâm thái.
Bởi quốc gia là thứ luôn tồn tại trong thế ngoài nhẫn trong tàn, và có cả một triệu cách để duy trì mình.
Thời thuộc địa, cứ dồn người ta đến chỗ không chăm làm thì sẽ chết, là họ lập tức chẳng nằm ườn nữa. Người da đen lười nhác thật. Ở châu Phi, họ còn chẳng buồn làm ruộng, ném hạt sắn xuống đất, đến cả đào hố cũng lười, ném xong là đi. Suốt thời kỳ sinh trưởng không bón phân, không nhổ cỏ, cứ để chúng tự sống tự chết. Đến mùa thu hoạch mới quay lại, được bao nhiêu thì được bấy nhiêu.
Những kẻ nằm ườn qua bao đời như thế, khi bị bán sang tay chủ nô châu Mỹ, chỉ cần vung roi, giơ dao, vẫn cần cù bám rễ trong đồn điền.
Còn một cách khác là dùng lý tưởng quốc gia để kết tụ lòng người. Liên Xô có khẩu hiệu vô sản toàn thế giới đoàn kết lại. Mỹ có người bảo vệ thế giới tự do. Nước Anh không có cách nào bắt chước hai nước ấy.
Nhưng vẫn có đủ cách để khiến dân nước mình không nằm ườn. Phương pháp tốt nhất của xã hội hiện đại để trị những kẻ buông xuôi là khiến một người gánh nợ, từ khi lọt lòng đã mang nợ trên vai, không còn đủ điều kiện để buông xuôi, trừ khi dám tự sát.
Chỗ ghê gớm nhất của nước Mỹ là hợp nhất hai tuyệt học làm một. Vừa giữ gìn thế giới tự do, vừa có ba trụ cột trong nước là công nghiệp, giáo dục, y tế và pháp luật móc nối chặt chẽ với nhau, khai thác giá trị lớn nhất của một con người suốt cả đời.
Mỹ có thể nhờ vị thế lãnh đạo thế giới tự do và đất rộng người đông, lấy những điều kiện ấy làm chỗ dựa cho sự thật người Mỹ đang mang nợ. Nước Anh không có điều kiện đó, chỉ đơn thuần cắt hẹ, vắt kiệt dân từng đợt. Một khi dân Anh trong lòng đã chấp nhận buông xuôi, những ngày tháng khổ cực còn ở phía sau.
-Thế giới không phải mặt nước phẳng lặng. Nước Anh phải theo kịp động thái của Mỹ và Liên Xô, bất kể phải trả giá gì. Tôi tin Thủ tướng của chúng ta sẽ nhìn thấy điều này. Alan Wilson khích lệ các đồng liêu ở Bạch Sảnh. Từ sau chiến tranh, Không quân Hoàng gia năm nào cũng ngốn không ít ngân sách, cũng đã đến lúc đưa ra chút thành ý rồi.
-Mọi việc đã đến nước này, tin rằng các đồng liêu đều đã hiểu rõ cục diện hiện tại. Chúng tôi đề nghị Thủ tướng dũng cảm đối diện với sự thật. Ở Viễn Đông, Liên Xô đã thôn tính Bắc Hải Đạo thành công, nên họ có thể cho rằng nên thừa thắng xông lên. Trước mắt, vấn đề là chúng ta nhất định phải giữ vững lập trường, cứu vãn cục diện nguy hiểm ở châu Âu, khiến Liên Xô biết khó mà lui.
Norman Brook thở dài, giọng mệt mỏi, tổng kết một hồi. Alan cùng ông đi gặp Thủ tướng. Các bộ phận đưa ra thống kê lực lượng hiện có có thể dùng để ứng phó phong tỏa Berlin. Thứ trưởng thường trực Bộ Ngoại giao bàn đối sách với Ngoại trưởng. Thứ trưởng thường trực Bộ Quốc phòng trình báo cáo sẵn sàng chiến đấu của không quân, tin rằng Bộ trưởng Quốc phòng sẽ dùng đến ngay thôi.
-Thái độ của khối Liên hiệp Anh không thành vấn đề. Không quân Pháp không giúp được nhiều, nhưng có thể hỗ trợ tiếp viện.
Tại dinh Thủ tướng, Norman Brook và Alan Wilson lần lượt trình bày kiến nghị về cục diện hiện tại. Kết luận cuối cùng là: mặt đất đã bị phong tỏa, nên phải lập tức mở cầu hàng không, dùng đường trên không vận chuyển tiếp tế cho Tây Berlin đang bị vây hãm.
Với ba mươi vạn quân Liên Xô đang gối giáo chờ đêm tàn ở khu vực Liên Xô chiếm đóng, phải cho họ thấy quyết tâm sẵn sàng đánh một trận không tiếc.
-Chúng tôi cho rằng, với tiền đề Liên Xô đã thôn tính Bắc Hải Đạo, thái độ của Liên Xô không đến mức dám khơi mào chiến tranh ở châu Âu, có thể phán đoán đây là một vụ hăm dọa. Nhưng nếu không đưa sức mạnh của thế giới tự do ra cho Liên Xô thấy, sự việc sẽ rất phiền phức.
Nghe Norman Brook nói, Attlee khẽ gật đầu, gần như không ai nhận ra. Ông hỏi: -Tỏ ra cứng rắn ra ngoài, nhưng chỉ dựa vào sức nước Anh thì có phần…?
-Thưa Thủ tướng, thực ra tôi có một người bạn đang ở London, vốn sắp về Mỹ, lần này lại đúng lúc gặp chuyện này. Alan Wilson sau khi xin ý kiến mới lên tiếng. Có anh ấy ở đây, Mỹ chắc chắn sẽ tham gia.
-Alan, là Thượng nghị sĩ McCarthy sao? Attlee nhíu mày. Ông ta không ưa vị nghị sĩ Mỹ này. Theo định nghĩa của người Mỹ ấy, chính ông ta, Thủ tướng Anh, cũng đáng bị kéo xuống.
-Người bạn này của tôi vào lúc này rất thích hợp để phát biểu. Nhưng về hành động quốc gia, chúng ta phải đưa ra quyết định nhanh hơn Mỹ, tạo ra ấn tượng rằng Mỹ đi theo Anh. Alan Wilson không do dự kéo McCarthy ra. Joseph là thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa. Không còn nghi ngờ gì, đảng Cộng hòa nhất định muốn thắng cuộc bầu cử năm sau, nên có lý do để tin rằng họ rất muốn thấy chính phủ Dân chủ mất mặt. Chỉ cần nói rõ lợi hại, chúng ta tạo ấn tượng này, nước Anh sẽ đáng tin hơn Mỹ.
-Trước hết, nước Anh phải tỏ thái độ nhanh hơn Mỹ và đưa vào hành động. Tôi dám khẳng định Mỹ nhất định sẽ thảo luận rồi chọn chính sách cứng rắn. Chỉ có điều sự việc xảy ra đột ngột, hiện giờ Washington vẫn còn đang bàn bạc.
-Như vậy, chúng ta có thể cho các nước châu Âu thấy thái độ kiên định của nước Anh trong việc đối đầu với Liên Xô. Khi chúng ta được khen ngợi, Mỹ có tham gia vào sau cũng chỉ là thêm hoa trên gấm cho quyết định của chúng ta. Bởi các nước châu Âu đã có thành kiến từ trước, cho rằng chính phủ Anh là bên dũng cảm đứng ra.
-Xem ra chuyến Alan trở về Malaya có lẽ phải hoãn lại. Norman Brook nói. Thưa Thủ tướng, tôi cho rằng Alan rất thích hợp với việc này. Năm 1945, anh ấy đã đích thân tiếp xúc với người Liên Xô, có thể nói là rất có kinh nghiệm. Tất nhiên lần này phải tỏ ra cứng rắn với Liên Xô, lập trường trái ngược hẳn, nhưng tôi tin không thành vấn đề.
-Thật không thành vấn đề sao? Attlee vẫn đang suy nghĩ rõ ràng. Ánh mắt ông nhìn Norman Brook, dường như chưa mấy tin tưởng câu trả lời ấy.
-Tôi tin Alan là người đáng tin cậy. Norman Brook đổi cách nói, nhấn từng chữ và lặp lại.
-Thưa Thủ tướng, thưa Ngài, chúng ta phải hành động nhanh hơn Mỹ. Vì chiến sự ở Viễn Đông, dù Mỹ có chuyển hướng ngay lập tức, thì mấy ngày đầu cũng chỉ có thể dựa vào lực lượng không quân sẵn có ở châu Âu để vận tải. Có lẽ chúng ta buộc phải tự ứng phó trong khoảng thời gian đầu tiên này.
Attlee và Norman Brook gật đầu, rõ ràng trong lòng đã chuẩn bị sẵn.
Vĩ đại như Thủ tướng Attlee, ông đã đặt cả sự nghiệp chính trị vào ván cược. Trong vòng đối đầu này, ông bảo vệ thể diện của Đại Anh đế quốc, thể hiện khí phách của một chính khách.
Dĩ nhiên, đánh giá ấy là dư luận mà Alan Wilson nặn ra trong đầu sau khi khủng hoảng kết thúc. Giờ hắn phải làm việc khác: bàn với McCarthy xem làm sao thể hiện quan hệ đặc biệt Anh, Mỹ trong khủng hoảng Berlin.
Nói đơn giản, chính là làm sao để nước Anh trả giá nhỏ hơn, nhận lời khen lớn hơn, ít nhất phải hơn Mỹ.
Hiếm khi thấy Attlee, người tự nhận là nhà xã hội chủ nghĩa, lại tỏ ra cứng rắn ở Hạ viện, đến mức khi ông phát biểu, cả Hạ viện im phăng phắc.
Ngay cả Churchill, tay miệng lưỡi chuyên bắt bẻ người khác ở Hạ viện, cũng bị bài diễn văn đầy khí phách của Attlee làm cho sững sờ, khi ông nêu rõ Tây Berlin là giới hạn cuối cùng của thế giới tự do.
Chẳng phải Đảng Lao động vẫn chủ trương nước Anh nên quan tâm hơn đến việc trong nước sao? Sao nay Attlee lại thành ra thế này? Đầy khẩu khí Đại Anh tuyệt không nằm ườn.
-Vì Liên Xô đã phong tỏa mặt đất, muốn thế giới tự do phải biết khó mà lui, thì Đại Anh đế quốc sẽ bắc một cây cầu hàng không trên bầu trời tự do, cho người dân Berlin. Attlee gần như gào lên. Nước Anh quyết không thỏa hiệp.
Bài phát biểu vừa dứt, cả Hạ viện vang lên tràng vỗ tay không dứt. Nghị sĩ Đảng Lao động đồng loạt đứng dậy, bày tỏ sự ủng hộ dành cho Attlee.
Có những lúc phe bồ câu tỏ ra cứng rắn lại khiến phe diều hâu trở tay không kịp. Như đảng Cộng hòa thế kỷ hai mươi mốt, nghe thấy đảng Dân chủ suốt ngày khơi lên đủ thứ chuyện, giờ lại đòi phát động chiến tranh hạt nhân, thì phản ứng ra sao?
Đây chính là phản ứng hiện giờ của đảng Bảo thủ. Chẳng lẽ Attlee đã tỏ ra cứng rắn, rồi đảng Bảo thủ lại đứng ra làm người hòa giải?
Alan Wilson tìm thấy McCarthy, chủ động hỏi tình hình bên Mỹ hiện giờ, đã có quyết định gì chưa.
-Hiện vẫn chưa có phương án ứng phó, đang bàn bạc! McCarthy gật đầu cho biết đã liên lạc được với trong nước, nhưng Mỹ vẫn chưa đưa ra phương án nào.
Alan Wilson gật đầu. Đúng thế, mấy chục vạn lính Mỹ vẫn còn đối trì trên bán đảo Triều Tiên. Đừng thấy trong lịch sử, lúc một nước lớn nào đó nội chiến, khủng hoảng Berlin nổ ra, nhưng phe chủ chiến đâu có mấy chục vạn quân Mỹ đích thân ra tiền tuyến hộ giá. Chuyện này khác hẳn bây giờ.
Dĩ nhiên, điều này lại vừa khéo với Alan Wilson. Mục đích ban đầu của Anh khi đối phó khủng hoảng Berlin là để Mỹ ra sức, còn Anh diễn cho ra dáng. Lúc này Mỹ đang cân nhắc được mất, chính là lúc màn trình diễn của nước Anh chính thức bắt đầu.