Thậm chí còn nghiêm trọng hơn cùng thời kỳ lịch sử, bởi mọi chuyện đều dồn dập đổ về một lúc.
Trong lịch sử, khi Cộng hòa Liên bang Đức thành lập, ít nhất Liên Xô chưa có vũ khí hạt nhân. Còn bây giờ, không những Liên Xô đã có, mà Anh cũng có.
Đã có vũ khí hạt nhân, khi đối đầu, muốn ép Liên Xô phải nuốt giận chịu nhịn thì không dễ dàng như vậy.
Thực tế, từ khi Liên Xô có vũ khí hạt nhân, hiệu lực sức ép của Mỹ sau chiến tranh đã bắt đầu giảm đi rõ rệt.
Lấy cớ sắp cưới, Alan Wilson lưu lại London. Ngoài những đòn công kích trên báo chí, hắn đang quan sát các động thái khác. Điều hắn lo nhất là cuộc khủng hoảng Berlin sẽ nổ ra, đến lúc đó không biết phải thu xếp thế nào.
Trong lịch sử, cuộc khủng hoảng Berlin lần thứ nhất diễn ra khi Liên Xô chưa có vũ khí hạt nhân. Lần thứ hai và lần thứ ba, tuy Liên Xô đã hoàn toàn hồi phục sau chiến tranh và có vũ khí hạt nhân, nhưng người cầm quyền khi ấy là Khrushchev. Khrushchev dốc sức hòa hoãn với phương Tây, theo đuổi cuộc thi đua hòa bình.
Còn hiện nay, ít nhất người cầm quyền Liên Xô trước mắt là Stalin. Liên Xô cũng đã có vũ khí hạt nhân, còn Mỹ thì sa lầy ở Triều Tiên, chưa thể rút chân ra. Tất cả đều là những yếu tố bất lợi.
Dẫu cùng là dọa dẫm, dọa dẫm của Stalin và dọa dẫm của Khrushchev không phải là một chuyện. Điều này vô cùng rắc rối.
"Tôi cảm thấy lần này thúc đẩy việc Cộng hòa Liên bang Đức thành lập, có thể phía trước đang có một rắc rối lớn chờ chúng ta." Trong tòa nhà Bộ Ngoại giao, Alan Wilson nhìn Ngài Ismay mà thở dài tiếc nuối, cảm thấy sự việc khó lòng kết thúc êm đẹp.
Alan Wilson cũng nhận ra Liên Xô đang dần thoát khỏi vết thương của Thế chiến II, còn châu Âu thì đang chịu sức ép ngày một lớn. Nước Mỹ năm 1945 và nước Mỹ năm 1951 có suy nghĩ hoàn toàn khác nhau.
Alan Wilson cũng vậy, suy nghĩ của hắn khác với chính mình của năm 1945. Khi ấy hắn chỉ mong Vương Lão Cát và Gia Đa Bảo cùng nhau tiêu diệt nước Anh này, và cả kẻ kia nữa. Hắn cố sức bóc trần mọi yếu kém của Liên Xô, để chứng tỏ Liên Xô không thể hồi phục nguyên khí trong thời gian ngắn.
Giờ thì tình hình đã khác. Liên Xô dù sao cũng có lãnh thổ và dân số đó. Dẫu mới chỉ hồi phục được chút ít, sức ép mà nó tạo ra cũng hiện ra trực tiếp đến thế.
Nói thật, hắn có phần hối hận, vì trong Hội nghị Potsdam, khi đối diện với đại biểu Liên Xô, chính hắn đã bán đứng Ba Lan.
"Alan, anh vẫn luôn rất tự tin về Liên Xô, hôm nay nói thế này thật khiến người ta ngạc nhiên." Ngài Ismay thực sự kinh ngạc. Vị công chức tiền đồ rộng mở trước mắt này, vốn vẫn luôn tỏ thái độ coi thường Liên Xô.
"Thời gian khác thì suy nghĩ tự nhiên cũng khác." Alan Wilson thở dài. "Chừng năm năm nữa, nhiều nhất mười năm, sự mất cân đối dân số của Liên Xô cũng sắp qua rồi. Những người chưa thành niên năm 1945 sẽ bước vào các cương vị trong nhà nước và bắt đầu làm việc. Liên Xô dù sao cũng là một nước có dân số gấp hơn ba lần Anh. Chúng ta không thể nói người Liên Xô ngoài việc bắt chước ra thì chẳng biết làm gì chứ? Luận điệu ấy dùng để tuyên truyền nội bộ thì còn được, còn nếu chính chúng ta cũng tin thì quá ngu ngốc."
Anh tất nhiên phải đứng cùng Mỹ, Alan Wilson cũng nghĩ vậy. Chỉ là hắn không muốn nước Anh bị Mỹ trói buộc, bị đẩy về phía Mỹ. Đứng cùng nhau thì được, nhưng không thể xuất hiện dưới hình thức chư hầu.
Cũng giống như ngoại giao ba vòng tròn của Churchill trong lịch sử, và ngoại giao ba vòng tròn của Thủ tướng Attlee hiện nay, hai bên là hoàn toàn khác nhau.
Vòng quan trọng nhất trong ngoại giao ba vòng tròn của Churchill là nước Mỹ. Từ khi được hình thành, nó luôn dựa vào Mỹ mà coi nhẹ Khối Thịnh vượng chung và châu Âu, kết quả là ngày càng tiến sâu vào con đường làm chư hầu cho Mỹ.
Còn ngoại giao ba vòng tròn của Thủ tướng Attlee thực ra chẳng có việc gì của Mỹ. Nó chủ yếu dựa vào hai cánh là Khối Thịnh vượng chung và Cộng đồng châu Âu cùng bay lên. Nhu cầu với Mỹ chỉ giới hạn ở việc cùng đối mặt Liên Xô, điều này hoàn toàn khác biệt.
Bề ngoài là ngoại giao ba vòng tròn, thực chất là hai cánh cùng bay. Rồi mới dần thành mô hình ngày nay, Anh và Pháp cùng nhau lôi kéo các nước châu Âu.
Việc này tốt hay không cần thời gian để chứng minh. Nhưng Alan Wilson tin rằng nó vẫn hơn nhiều so với việc trong lịch sử bị de Gaulle nhốt ngoài Cộng đồng châu Âu.
"Ngài Ismay, nay nước Đức đã thành lập, chúng ta có thể dự đoán một việc. Chuyện vũ trang cho Đức, dù người Pháp vẫn còn nghi ngại, Mỹ cũng sẽ từng bước thúc đẩy trong mấy năm tới." Alan Wilson chủ động lên tiếng đề nghị. "Vậy chúng ta có nên chuẩn bị sớm không? Chẳng hạn tiến hành một số công tác rửa sạch hình ảnh, làm nhạt đi tội ác của Đức trong Thế chiến II."
"Chữ 'rửa sạch' dùng hay đấy, xem ra anh đã có ý nghĩ nhất định. Cứ nói thẳng ra, đến lúc đó xem thái độ của Thư ký Nội các và Thủ tướng." Ismay gật đầu ngay, ông cũng thấy hình ảnh nước Đức hẳn sẽ có sự đảo chiều.
Điều này là tất yếu. Cái gọi là nước Đức sám hối làm tốt, chi bằng nói là nước Đức có một người cha tốt. Sẵn lòng giúp Đức sửa lại hình ảnh, chứ nếu chỉ dựa vào chính người Đức, một năm xin lỗi ba trăm sáu mươi lăm lần cũng vô ích.
Việc Đức nhận lỗi có một tầng lý do chính trị rất lớn. Chiến tranh lạnh vừa mở màn, Mỹ và Liên Xô tranh bá, Anh và Mỹ cần gấp một lực lượng ở châu Âu có thể đoàn kết lại, đứng ra chống bộ binh Liên Xô, tức là một vật hy sinh làm bia đỡ đạn. Muốn vậy phải tái vũ trang cho nước Đức. Nhưng dư luận khó lòng chấp nhận, nên người ta dựng lên cả một loạt màn dàn dựng: quỳ gối xin lỗi, phim tài liệu, sách giáo khoa. Đứng sau tất cả những thứ ấy là nhu cầu nhìn toàn cục.
Nếu không có sự ngầm đồng ý của Anh và Mỹ, dù nước Đức có cố gắng trăm năm cũng không thể gột sạch hình ảnh của mình. Chiến tranh lạnh vừa kết thúc, Đức đã vội vàng ra tay với Nam Tư, nhanh hơn cả Mỹ. Nhìn vậy là đủ biết người Đức chẳng thay đổi gì, mọi màn kiểm điểm chỉ là lớp vỏ.
Cùng là rò rỉ phóng xạ, phương Tây lại dốc hết sức đưa cho dân chúng những tài liệu bôi đen Liên Xô, bêu riếu chuyện Chernobyl. Đến khi chuyện xảy ra trong cùng phe, ở Nhật Bản, thì họ lại cân nhắc kỹ càng. Đó là kiểu phóng đại bôi nhọ Liên Xô điển hình. Liên Xô đã dùng vô số người xả thân vì nghĩa để giảm thiểu ảnh hưởng hạt nhân, bảo vệ lục địa châu Âu. Còn Nhật Bản thì sao? Họ vẽ một linh vật dễ thương cho nước thải phóng xạ rồi tung lên mạng, mong làm nhạt đi nỗi phẫn nộ của dân chúng.
"Chi bằng chúng ta chủ động bàn với người Mỹ về kế hoạch rửa sạch hình ảnh cho nước Đức," Alan Wilson nói, "nhưng MI6 nhất định phải giữ lại chứng cứ cho từng khâu một, cất trong tay để phòng khi một ngày nào đó nước Đức mất kiểm soát. Gom đủ chứng cứ rửa sạch từ đầu đến cuối trong tay, nếu sau này nước Đức không chịu nghe lời, chúng ta sẽ công khai tất cả."
Ismay nhìn Alan Wilson thật lâu. Lúc này ông thật sự sững sờ. Người trẻ được Whitehall để mắt tới này, sao lại có vẻ thành thạo mấy chuyện như thế?
Dù ngạc nhiên, Ngài Ismay vẫn thấy đây là một đề nghị không tồi. "Có thể làm như vậy. Sao cậu nghĩ ra cách này?"
Thật ra Alan Wilson từng làm việc ấy rồi. Ở Bắc Rhodesia, cuộc thanh tẩy sắc tộc nhắm vào người da đen do người Slav tiến hành, hắn đã giữ lại chứng cứ. Trong vụ việc ở trại tù binh Xung Kích tại Mã Lai, hắn cũng giữ chứng cứ. Cả hai việc đều được hắn làm với mục đích nắm trong tay để kiềm chế đối phương.
Hai việc đó đã trải qua, nên khi đối diện với những phòng ngừa hợp lý trong việc thành lập Cộng hòa Liên bang Đức, Alan Wilson tự nhiên nghĩ đến lối làm của tờ đầu danh trạng, tức là thứ giấy cam kết nhập bọn buộc phải nộp một món nhược điểm của mình. Nắm được chuôi trong tay, phòng khi Liên Xô sụp đổ, người ta vẫn có thể dùng nó để uy hiếp Đức.
Nói thật, hắn thậm chí còn định cho người bám theo Kennedy và Marilyn Monroe, quay lại những đoạn phim riêng tư, để cầm trong tay phòng khi về sau Kennedy làm điều bất lợi cho nước Anh.
Nhưng hắn cân nhắc, bây giờ Kennedy và Monroe chắc vẫn chưa thân thiết lắm, nên đành gác ý nghĩ ấy lại.
Việc rửa sạch hình ảnh nước Đức, tất nhiên phải giao cho người có chuyên môn ra tay. Ở Anh không có cơ quan nào hợp hơn MI6. Đã là hành động nhắm vào nước Đức, trông cậy vào MI6 cũng là thích đáng nhất.
Thời kỳ đầu MI6 được thành lập, đối tượng thu thập tình báo chủ yếu là nước Đức. Trong giai đoạn ấy, Anh theo sát động tĩnh điều tàu chiến ở các cảng lớn của Đức, đặt Hạm đội Đại Dương, hạm đội lớn thứ hai thế giới, dưới sự giám sát chặt chẽ, khiến nó không phát huy được sức mạnh vốn có.
Cho nên có thể nói MI6 vốn sinh ra vì nước Đức. Giờ giao việc này cho họ là hợp lẽ nhất.
Sau đó Alan Wilson chuyển lời của Bộ Ngoại giao cho Stewart Menzies, người đứng đầu MI6.
"Rửa sạch hình ảnh nước Đức sao?" Stewart Menzies gần như nghi mình nghe nhầm. Phần lớn cuộc đời ông đã dồn vào việc suy tính làm sao đánh bại người Đức, thế mà nay lại có ngày phải làm việc giúp nước Đức.
"Vâng, thưa ngài, ngài không nghe nhầm." Alan Wilson nhìn vị chưởng quản MI6 và lặp lại lời mình vừa nói.
Có lẽ Stewart Menzies rất có kinh nghiệm đối với người Đức, nhưng về mặt khác thì có thể ông ta khá tầm thường. Chẳng hạn, người coi Philby là người kế nhiệm MI6, cho rằng hắn có tiền đồ rộng mở, không ai khác chính là vị chưởng quản đang đứng trước mặt Alan Wilson đây.
Burgess, Maclean và Philby, mỗi người đều là tâm phúc đắc lực của Stewart Menzies. Trong số đó, ông đặc biệt coi trọng Philby, cho rằng hắn là người kế thừa không thể thay thế cho vị trí lãnh đạo tương lai của MI6.
"Không ngờ có ngày tôi lại phải làm loại việc này. Cứ như mấy chục năm làm việc với nước Đức chỉ là một giấc mộng." Stewart Menzies nói, nét mặt đầy vẻ bâng khuâng.
"Mỗi giai đoạn có suy nghĩ của mỗi giai đoạn, đất nước cũng vậy." Alan Wilson đáp, giọng lễ độ. "Tình thế hiện nay buộc chúng ta phải chuẩn bị. Dù chúng ta không làm, người Mỹ cũng sẽ làm. Thà chúng ta chủ động còn hơn, như vậy vẫn giữ được chuôi trong tay, không phải sao? Thưa ngài Cục trưởng."
Lời ấy vừa thốt ra, Stewart Menzies rõ ràng thấy dễ chịu hơn hẳn. Với một người đã dành nửa đời để nhắm vào nước Đức như ông, cách nói này dễ tiếp nhận hơn nhiều.
"Được rồi, tôi sẽ toàn lực theo đuổi ý tưởng này." Stewart Menzies gật đầu. "À, Alan, nghe Philby nói cậu sắp kết hôn. Vì lý do công việc, tôi sẽ không tới dự được, nhưng gặp nhau hôm nay thì xin chúc mừng trước."
"Cảm ơn ngài, thưa ngài." Alan Wilson mỉm cười. Trong lòng hắn thầm cảm thán, Stewart Menzies đối với Philby quả thật khác thường, đãi ngộ của một tâm phúc đắc lực là thế này đây.