Nông nghiệp là nền tảng của công nghiệp. Nước Anh cũng vậy: phải trải qua cuộc cách mạng nông nghiệp trước, có nền móng vững chắc rồi mới có đủ năng lực bước vào cách mạng công nghiệp.
Với phần lớn các quốc gia, đây là điều kiện bắt buộc. Những nước như Úc nhờ có một thế mạnh đặc biệt nào đó mà sống khá giả, nhưng rốt cuộc chỉ là thiểu số.
Thế giới vốn chẳng công bằng. Cũng như cả châu Mỹ Latinh không có một mỏ than nào, dẫu có liều mạng đến chết cũng không thể đua với Mỹ trong thế kỷ XIX. Chỉ riêng điều kiện nền tảng ấy đã không có, thì cố gắng thế nào cũng vô ích.
Ấn Độ chính là một nước nông nghiệp yếu, mang khí hậu gió mùa điển hình. Đặc điểm lớn nhất của khí hậu gió mùa là bất ổn. Lượng mưa dao động lên xuống, khi thiếu hụt khoảng một phần ba, khi dư thừa cũng khoảng một phần ba. Không thể nói năm nào cũng gặp lũ lụt hay hạn hán, nhưng trong hai năm thì chắc chắn có một năm đến lượt. Vì vĩ độ, Ấn Độ vừa mưa nhiều lại vừa bốc hơi mạnh, nên tai họa gặp phải phần lớn là hạn hán. Nhìn lượng mưa cả năm tưởng dồi dào, nhưng Ấn Độ vẫn là một vùng thiếu nước.
Thiên nhiên của Trung Quốc vượt xa Ấn Độ. Chẳng có chuyện đất tốt như thế kia bị người Ấn Độ phung phí, rồi đem cho người Trung Quốc, mà Trung Quốc cũng chẳng thể nào có được hơn đất bản địa của mình.
Hai phần ba đất canh tác của Ấn Độ phụ thuộc vào mưa để tưới tiêu. Gió mùa Tây Nam chỉ cần bất thường một chút, vụ thu hoạch mùa thu sẽ thiếu nước, mất mùa trên diện rộng. Lương thực sụt giảm lại kéo giá cả trong xã hội Ấn Độ tăng vọt. Vì thế, lạm phát ở Ấn Độ thường gắn chặt với việc gió mùa Tây Nam có đến đúng hẹn hay không.
Tổng lượng nước ngọt nội địa tái tạo được của Ấn Độ cũng chỉ bằng một nửa Trung Quốc. Bản thân Ấn Độ đã nằm trong môi trường sinh thái khô hạn. Cái khô hạn tận gốc nguồn ấy không phải do con người gây ra, mà là tự nhiên hình thành.
Một đất nước mà bữa cơm nào cũng có thể bị đe dọa, nền nông nghiệp chẳng vững vàng, thì làm sao công nghiệp có thể phát triển mạnh được?
Dù ở phương diện nào, con bài trong tay Ấn Độ cũng kém Trung Quốc một đoạn dài. Việc Nehru và Indira không làm nổi, thì Lão Tiên cũng chẳng làm nổi.
Khí hậu Malaya thuộc Anh tuy chẳng thể gọi là dễ chịu, nhưng khí hậu rừng mưa nhiệt đới vẫn tốt hơn nhiều so với khí hậu gió mùa sống nhờ trời của Ấn Độ. Đành vậy thôi. Nước Anh chỉ có một thuộc địa ôn đới, bây giờ gọi là Mỹ. Mà Mỹ cũng thường bị luồng hàn lưu Bắc Cực quét qua định kỳ, khí hậu cũng bất ổn không kém.
Malaya thuộc Anh đã được coi là thuộc địa duy nhất đáng để rót vốn vào, trong số tất cả những thuộc địa của nước Anh đến nay.
Về vấn đề thép, Pamela Mountbatten bày tỏ có thể lách qua Luân Đôn, trực tiếp mua thiết bị luyện thép từ Mỹ. Điểm này Alan Wilson đồng ý: "Em yêu, anh có quyền lực, em có tiền, thuộc địa năm mươi vạn cây số vuông này nhất định sẽ trở thành nguồn của cải."
"Cũng là vì Đại Anh Đế quốc nữa!" Pamela Mountbatten hé miệng, bổ sung cho lỗ hổng trong lời biện bạch của vị hôn phu.
Hai người, thực ra là ba người, vì còn công chúa Margaret, cùng quay về Kuala Lumpur. Pamela Mountbatten vẫn phải trở lại Paris để triệu tập các cổ đông Pháp, bàn bạc việc thăm dò ở Libya.
Đồng thời, nàng còn phải theo dõi việc mua thiết bị luyện thép, cùng giống lợn và hạt giống mà vị hôn phu cần. Tuy bận rộn, nàng vẫn thấy vui. Câu "gần son thì đỏ, gần mực thì đen" quả không sai, gặp một người đàn ông thích làm việc, nàng cũng hóa thành người phụ nữ thích bận rộn.
"Nếu em có thể nói với vị Hải vụ đại thần đáng kính, để tàu Elizabeth và tàu Valiant được mở niêm phong, chạy sang Malaya, anh nghĩ ngài ấy cũng sẽ rất vui." Alan Wilson ôm lấy thân thể Pamela, đưa ra một đề nghị hoàn toàn không quá đáng.
"Nếu không làm tăng gánh nặng quân phí, em nghĩ có thể." Pamela gật đầu. Nàng không cho rằng cha mình thiếu quyền ấy. Làm con gái, nàng hiểu cha rõ lắm, ông vốn thích nhúng tay vào bất cứ việc gì gặp phải.
"Chuyện chi phí cứ giao cho anh. Anh sẽ làm một bản quyết toán để mọi bên đều có cái mà giao phó." Alan Wilson trầm ngâm một lát rồi nói tiếp: "Nếu muốn Malaya thuộc Anh gánh một phần quân phí, tốt nhất là càng sớm càng tốt. Vì bây giờ Malaya mới có dấu hiệu khởi sắc, chuyển gánh nặng vào đúng lúc này là hợp lý nhất. Đợi đến khi thật sự có nền tảng nhất định, lại khó làm."
Alan Wilson nhớ rằng chuyện xây đường sắt cao tốc, Trung Quốc cũng từng tranh cãi. Nhiều người cho rằng với Trung Quốc khi ấy, chi phí xây đường sắt cao tốc quá lớn, nên phải chờ kinh tế dư dả hơn rồi mới triển khai.
Phe ủng hộ thì lập luận rằng, khi kinh tế khá lên, chi phí xây dựng cũng sẽ tăng theo. Lúc chi phí nhân công còn chưa cao mà đã làm, tuy nhìn bề ngoài là tăng gánh nặng, nhưng về lâu dài lại tiết kiệm. Rốt cuộc, Trung Quốc vẫn khởi công mạng lưới đường sắt cao tốc khi chưa thật sự giàu có.
Chuyện này đặt lên nước Anh, thì thành ra chuyện thường tình của Đại Anh: kỹ thuật hạng nhất biến thành trang bị hạng hai. Vì tiết kiệm mà bỏ tàu sân bay hạng nặng, theo tư tưởng đủ dùng là được, nên đóng tàu sân bay hạng nhẹ. Kết quả là tiết kiệm được chút tiền trên thân tàu, nhưng lại tiêu tốn lớn vào thiết bị điện tử, thứ thay đổi cực nhanh.
Cuối cùng, thân tàu quá nhỏ, dù có bỏ tiền lớn ra cải tiến cũng chẳng nâng được bao nhiêu sức chiến đấu.
Alan Wilson vòng vo kể vài ví dụ, rót tư tưởng ấy vào đầu vị hôn thê. Pamela gật đầu thật mạnh: "Vậy ra, đóng tàu sân bay hạng nặng mới là con đường tiết kiệm quân phí tốt nhất?"
"Đương nhiên rồi em yêu, hai chiếc tàu sân bay lớp Malta mang lại hiệu quả, sao có thể giống tàu sân bay hộ tống được? Máy bay ngày càng lớn, tàu sân bay nhỏ làm sao có đủ chỗ cho những chiếc máy bay ấy cất hạ cánh?"
Alan Wilson chẳng cần nghĩ, đã bày tỏ tán thành việc đóng tàu sân bay hạng nặng, nói rằng tàu lớn có dư địa cải tiến mới thật sự là tiết kiệm, chứ không nên chăm chăm vào mấy đồng vụn trên thân tàu.
"Xem ra anh nên làm Hải vụ đại thần nhỉ?" Pamela đã nhìn thấu ý đồ của Alan Wilson: muốn đi qua nàng để góp ý với cha nàng. Thời gian bên nhau càng lâu, nàng trong mảng này cũng tiến bộ vượt bậc.
Alan Wilson liếc vị hôn thê một cái lạnh tanh, thong thả nói: "Rốt cuộc, vẫn là không có tiền thì không xong. Nếu được lựa chọn, ta tin nội các cũng chẳng muốn cắt giảm quân phí, cho nên công việc của ta vẫn rất quan trọng."
Trong lúc Alan Wilson vì sự phát triển của Malaya thuộc Anh mà lo nghĩ đến mức phải tận tâm kiệt sức, Trung tướng Bilton, tư lệnh quân đồn trú, thay mặt Anh, cùng Hà Lan, Bồ Đào Nha, Úc và New Zealand, ký kết hiệp ước năm nước về phòng thủ, nhằm đối phó mối đe dọa từ Indonesia, nơi chủ nghĩa Đại Indonesia đang lan tràn.
Alan Wilson biết chuyện này chỉ sau khi Trung tướng Bilton đã ký xong. Dẫu sao người ta là yếu nhân quân đội! Alan Wilson là một viên chức hành chính, phân công của hai người khác nhau, nên Trung tướng Bilton cũng chẳng có lý do gì để tiết lộ.
Tuy vậy, Alan Wilson có một vị hôn thê vô cùng ngoan ngoãn, nghe lời, nên hắn vẫn lập tức biết chuyện từ phía nhạc phụ đại nhân.
Thông tin Mountbatten cung cấp cho biết, đây là phương án ứng phó chung. Sau khi độc lập, chính quyền Sukarno của Indonesia đe dọa an ninh bản địa, nên Anh mới liên lạc với Hà Lan và Bồ Đào Nha, hai nước vẫn còn thuộc địa trong khu vực, cùng với các bên có lợi ích liên quan là Úc và New Zealand, để cùng ứng phó.
Thực ra nước Anh cũng từng cân nhắc, có nên kéo Pháp, nước đang giao chiến ác liệt ở Việt Nam, vào cuộc hay không. Nhưng quân Pháp vốn đã đứng trong cảnh chiến tranh, nếu ký xong rồi lại kéo cả nước Anh vào vũng lầy chiến tranh thì không hay, nên đành thôi.
Năm nước sẽ hợp tác về quốc phòng. Nếu xảy ra bất kỳ hình thức tấn công vũ trang hay đe dọa vũ lực nào nhằm vào Malaya thuộc Anh, Kalimantan thuộc Hà Lan, Tân Guinea thuộc Hà Lan hoặc Timor thuộc Bồ Đào Nha, do tổ chức bên ngoài thực hiện hoặc được bên ngoài hậu thuẫn, thì chính phủ năm nước sẽ lập tức hội đàm, để quyết định cùng nhau hay riêng rẽ áp dụng biện pháp đối phó.
Năm nước sẽ xây dựng hệ thống phòng không và phòng thủ thống nhất trong khu vực, thiết lập ủy ban tham vấn chung, ủy ban phòng không chung và bộ tư lệnh lực lượng liên hợp năm nước. Dưới bộ tư lệnh là một đội quân liên hợp gồm lục quân, hải quân và không quân của các nước nói trên.
"Ngũ quốc liên phòng ư?" Alan Wilson nhớ rằng vào những năm bảy mươi, nước Anh cũng từng ký với Singapore và Malaya một hiệp ước tương tự.
Phiên bản Ngũ quốc liên phòng năm 1950 này thay Singapore và Malaya bằng Bồ Đào Nha và Hà Lan, xem ra thực lực mạnh hơn đôi chút. Đối tượng ứng phó dĩ nhiên vẫn là Indonesia.
Tất nhiên, đối tượng phòng bị được công bố ra ngoài còn có một nước lớn ở phương Bắc. Nhưng Alan Wilson biết rõ, mối đe dọa thật sự là Indonesia ngay sát nách.
Đây là chuyện tốt. Mục tiêu công việc của Alan Wilson từ trước đến nay chính là khiến nước Anh cứ bám trụ mà không chịu rời đi. Hiệp ước Ngũ quốc liên phòng được ký kết cũng có thể răn đe Indonesia ngay trước mắt, ít ra mang lại cho Malaya thuộc Anh cảm giác an toàn.
Có an ninh rồi mới phát triển được. Hắn chưa từng thấy quốc gia nào chiến hỏa không dứt mà kinh tế lại tăng trưởng đều đặn.
Đừng cho rằng hiệp ước Ngũ quốc liên phòng xuất hiện sớm hai mươi năm thì chẳng có tác dụng gì. Nước Anh năm 1950 và nước Anh năm 1971 có thực lực chênh lệch một trời một vực. Nhất là không lâu trước đó, nước Anh vừa hoàn thành Chiến dịch Hurricane, thành công sở hữu vũ khí hạt nhân, rồi lập tức thúc đẩy Ngũ quốc liên phòng ra đời, nên có sức răn đe cực mạnh.
Đi đến văn phòng sự vụ Indonesia rồi trở về, trong tay Alan Wilson có thêm mấy tờ báo Indonesia. Báo đều lên án các nước đế quốc gây bất ổn, lật đổ Indonesia, cho rằng đây là các thực dân châu Âu sợ một Indonesia độc lập phát triển, nên thi hành chính sách kìm hãm.
"Kìm hãm thì đúng là kìm hãm, còn sợ hãi thì chưa đến nỗi." Đặt tờ báo xuống, Alan Wilson cầm điện thoại, truyền chỉ thị công tác cho văn phòng sự vụ Indonesia: "Cứ tung tin ở Indonesia rằng Mỹ ủng hộ việc thành lập Ngũ quốc liên phòng. Họ tin hay không là chuyện của họ. Đa số người vẫn tin thuyết âm mưu, nói dối nhiều lần, rồi cũng sẽ gặp vài kẻ ngu ngốc tin theo."
Không ngoài dự liệu, Jakarta vô cùng phẫn nộ với hiệp ước Ngũ quốc liên phòng. Điều này đúng với suy tính của Alan Wilson. Nếu Jakarta không phẫn nộ, hắn ngược lại phải nghĩ xem có âm mưu gì đằng sau không.
Thời gian cứ thế trôi vào tháng Sáu, nắng như lửa đốt. Dường như ngoài phẫn nộ ra, Indonesia cũng chẳng có cách nào khác. Nhưng vấn đề không nằm ở Indonesia, mà ở một nơi khác.