Lại nói về chuyện tương lai của Ấn Độ thuộc Anh rốt cuộc sẽ trao vào tay ai, trong dư luận cũng đã dấy lên hai luồng ý kiến khác nhau.
Thật ra điều này hết sức bình thường. Hễ có hai người ra tranh cử, ắt sẽ có phe này đứng về người này, phe kia đứng về người kia. Người ta hay bảo hình tam giác là vững chãi nhất, chứ đem vào chính trị thì không đúng. Nước Anh dẫu có ba đảng phái, cuối cùng vẫn chia ra tả với hữu mà thôi.
Rồi ngọn gió ấy từ Luân Đôn thổi ngược về New Delhi. Đây có thể xem là một bước quan trọng trong tiến trình độc lập của Ấn Độ thuộc Anh.
Gần như khắp cõi Ấn Độ thuộc Anh, từ nam chí bắc, đủ mọi tầng lớp, đủ mọi màu da, ai nấy đều nổi hứng bàn chuyện chính sự, bàn tán sôi nổi chưa từng thấy.
Thế là vị thủ lĩnh bàn chính sự là Alan Wilson bận tối mắt. Hắn vừa phải chuẩn bị sẵn bài viết theo hướng Luân Đôn xem trọng Nehru, lại vừa phải viết sẵn bài khác ám chỉ Patel mới có hy vọng lớn hơn. Cùng lúc vẫn không được quên thủ lĩnh Liên đoàn Hồi giáo là Ali Jinnah, phải tỏ rõ rằng Luân Đôn tuyệt đối không bán đứng Liên đoàn, rằng một Ấn Độ thuộc Anh bị chia cắt mới hợp với lợi ích lâu dài của Đế quốc Anh.
Nhân cơ hội này cũng có thể thu xếp cho Toàn quyền Mountbatten gặp Ali Jinnah. Một mặt, Mountbatten bây giờ đã không còn hừng hực khí thế muốn giải quyết êm đẹp vấn đề Ấn Độ thuộc Anh như hồi mới nhậm chức nữa.
Lửa nhiệt tình đã nguội, hai người gặp nhau sẽ không nổ ra xung đột. Bấy lâu nay, trên dưới Phủ Tổng đốc đã mượn đủ mọi dịp để Toàn quyền hiểu rõ một điều, Ali Jinnah đời nào chịu ở chung một nước với người Hindu, để ngài sớm liệu trước trong lòng.
Ngay lúc cả tiểu lục địa đang bàn tán với nhiệt tình chưa từng có, rằng ai sẽ làm phó thủ tướng của Ấn Độ thuộc Anh hiện nay, tức nhà lãnh đạo Ấn Độ mai sau, thì cũng vừa khéo để Toàn quyền Mountbatten gặp Ali Jinnah. Người ngoài nhìn vào, đây là cách vỗ về Liên đoàn Hồi giáo.
Nếu cứ giữ tâm thế như hồi Mountbatten mới đặt chân tới Ấn Độ thuộc Anh, gặp phải thái độ dầu muối không ăn của Ali Jinnah, ngài ắt sẽ sinh ác cảm. Nhưng mấy tháng đã trôi qua, khả năng xảy ra va chạm giờ đã giảm đi nhiều.
Kể từ lần Gandhi nhắc tới chuyện giao quyền thống trị Ấn Độ thuộc Anh cho Ali Jinnah, đến nay đã qua một quãng thời gian.
Phía Đảng Quốc đại vẫn bặt vô âm tín. Bước đầu có thể đoán định, uy vọng thánh nhân của Gandhi trong chuyện này đã không còn linh nghiệm, đám đầu sỏ Đảng Quốc đại không nghe theo ông.
Trước cuộc hội đàm, Mountbatten đã tiếp Jinnah theo đúng nghi lễ từng dành cho Gandhi, cho Jinnah đứng chụp ảnh lưu niệm trước vợ chồng Toàn quyền. Trước khi Alan Wilson theo vợ chồng Toàn quyền cùng Ali Jinnah bước vào văn phòng, hắn dùng giọng bình thản hỏi một câu.
- Ông Jinnah, dạo này sức khỏe vẫn tốt chứ?
- Rất tốt! Ali Jinnah biết Alan Wilson hỏi thật là hỏi chuyện gì, nên cũng đáp lại bằng lời chân thành.
Trong văn phòng, Mountbatten và Ali Jinnah đã trao đổi với nhau về tương lai của Ấn Độ thuộc Anh một cuộc trò chuyện chẳng thể gọi là thân mật, nhưng tuyệt đối có thể gọi là chân thành.
- Chúng tôi tuyệt đối không chung sống trong một quốc gia với người Hindu. Gandhi xảo quyệt như một con cáo, cái đề nghị giao chính quyền cho Liên đoàn Hồi giáo mà ông ta đưa ra, căn bản không làm nổi.
Ali Jinnah nghe Mountbatten nhắc tới đề nghị trước đây của Gandhi, muốn trao Ấn Độ thuộc Anh vào tay Liên đoàn Hồi giáo, liền cười khẩy không chút khách khí.
- Phó vương tôn kính, ngài quen Gandhi được bao lâu? Ta đây từng ở cùng đảng với ông ta mấy chục năm. Bàn về hiểu Gandhi, ta chắc chắn hiểu hơn ngài nhiều.
Mountbatten vốn giỏi dàn xếp, ngoài mặt không lộ vẻ vui giận, để Ali Jinnah nói tiếp.
- Trên đời này, mỗi người một ý khác nhau. Lúc còn trẻ, ta cũng giống Nehru bây giờ, cũng là một người theo chủ nghĩa dân tộc, chỉ đòi một sự đối xử công bằng. Khi ấy ta chưa từng nghĩ có ngày mình lại ra sức chủ trương chia Ấn Độ thuộc Anh thành hai quốc gia.
- Năm một nghìn chín trăm ba mươi bảy, Liên đoàn Hồi giáo đã là đảng lớn thứ hai ở tiểu lục địa, cùng Đảng Quốc đại tranh quyền lợi. Vậy mà sau cuộc bầu cử, Đảng Quốc đại nuốt lời hứa trước đó, không cho tự trị, cũng chẳng chịu chia quyền.
- Lúc ấy ta đã hiểu, Đảng Quốc đại muốn lá cờ của đảng mình thành quốc kỳ Ấn Độ, muốn tiếng Hindi thành tiếng mẹ đẻ, đồng thời cấm tiếng Urdu, lấy bài ca tụng người mẹ chống Hồi làm chuẩn quốc ca. Như thế thì còn nói năng gì nữa?
Mountbatten quay sang nhìn Alan Wilson ra hiệu. Alan Wilson nhận được tín hiệu, bèn giải thích lại chuyện năm một nghìn chín trăm ba mươi bảy, Đảng Quốc đại và Liên đoàn Hồi giáo hợp tác lần cuối, rồi từ đó không bao giờ đứng chung chiến tuyến nữa.
Lời hắn nói cũng tương tự lời Ali Jinnah, chẳng phải vì ăn tiền của ai, vốn dĩ sự thật là thế. Hắn chỉ thuật lại chuyện đã qua, không mang lập trường riêng. Đâu thể vì thuật lại việc Đảng Quốc đại từng làm mà bị Đảng Quốc đại chửi bới được?
Alan Wilson thuật xong, Ali Jinnah gật đầu, lại nói tiếp với Mountbatten.
- Ta với Gandhi không giống nhau. Dù hồi còn ở Đảng Quốc đại, ta đã cho rằng phong trào bất hợp tác phi bạo lực là phong trào của kẻ hèn nhát. Muốn giành độc lập thì phải phản kháng, đến hôm nay ta vẫn giữ thái độ ấy. Cho nên ta có thể nói thẳng, Pakistan nhất định phải lập, dù có đánh nội chiến cũng phải lập.
Alan Wilson tranh thủ đỡ lời ngay, mong sự thẳng thừng của Ali Jinnah không gây ác cảm cho đôi bên.
- Phán đoán bấy lâu của chúng tôi cũng tương tự như vậy.
Edwina cũng ứng đối khéo léo, cố để cuộc gặp lần này thật vui vẻ. Có phu nhân và người trong mộng của con gái giúp sức, cuộc hội đàm lần này cuối cùng cũng bớt gượng gạo.
Đến trưa, Edwina chuẩn bị bữa trưa cho chồng và Ali Jinnah. Alan Wilson rón rén bước tới hỏi.
- Phu nhân thấy con người Ali Jinnah thế nào?
- Nhìn ra được ông ta từng chịu nền giáo dục Anh chính thống, nhưng lại chẳng tỏ ra phong độ quý ông chút nào. Không hòa nhã dễ gần như Gandhi, câu vừa rồi bảo kẻ phi bạo lực đều là hèn nhát, nghe chói tai quá.
- Đứng ở góc độ xứ bị trị mà xét, mánh của Gandhi quả thật không thể gọi là khôn. Alan Wilson nghe lời Edwina, cười khổ đáp. Nhưng xét riêng con người, điều Gandhi làm được thì chúng ta không ai làm được. Nếu Gandhi không có sức ảnh hưởng, ông ấy tuyệt đối là một người tốt.
- Người ở đây đúng là khó tiếp xúc thật! Edwina bất đắc dĩ lắc đầu. Không trừ một ai, phải chăng chính trị biến con người ta thành như thế, đáng tiếc quá.
Không ai dễ gần ư? Alan Wilson gặng hỏi thêm, Edwina cũng đáp ngay không do dự.
- Phải, bọn họ đều là chính khách, lời chính khách thì không thể tin. Học thức uyên bác, đối xử hòa nhã đều là giả vờ cả. Chính khách vốn là diễn viên trời sinh.
Nghe được câu trả lời ấy, trong đầu Alan Wilson nảy ra một ý nghĩ rất thẳng thắn, rằng Mountbatten nên cảm ơn hắn. Chính hắn đã cứu vãn tình yêu của Toàn quyền, không để lão đàn ông năm mươi tám tuổi kia có cơ hội giở giọng tán tỉnh.
Tình yêu giữa Mountbatten và Edwina chân thành mà nồng nhiệt. Dẫu về sau quan hệ hai người từng có sóng gió, nhưng nhìn chung, tình cảm giữa họ không hề phai nhạt theo năm tháng, trái lại càng ngày càng sâu đậm theo thời gian.
Đôi vợ chồng Toàn quyền tâm đầu ý hợp, cuộc hôn nhân này đều mang lại lợi ích vật chất cho cả hai.
Mountbatten rất biết hưởng thụ, nhưng ngoài tiền lương sĩ quan thì ngài không còn thu nhập nào khác. Khối tài sản khổng lồ của Edwina không những giúp Mountbatten sống đúng kiểu mình muốn, mà nếu nói là thứ không thể thiếu để giúp ngài thực hiện giấc mộng làm nguyên soái hải quân cũng không ngoa.
Edwina cũng không thể không rõ mối liên hệ khác thường giữa Mountbatten và hoàng thất, nên bà tin chắc vào tương lai của Mountbatten.
Nếu không phải Alan Wilson làm việc quên ăn quên ngủ ở Ấn Độ thuộc Anh, khiến Nehru bở hơi tai, thì Toàn quyền ắt đã cháy nhà ở hậu viện mà không hay, đúng như lịch sử vốn có. Vậy nên có phải gả một cô con gái, Mountbatten cũng chẳng thiệt.
Đây là lần gặp đầu tiên trong năm lần gặp sau này giữa Toàn quyền Mountbatten và Ali Jinnah. Cùng lúc ấy, Alan Wilson vẫn không quên việc chính của mình, kể cả chuyện tiếp tục nói kháy Nehru trước mặt Edwina, để hằn sâu thêm ấn tượng xấu.
Ngoài ra hắn còn mượn báo chí viết hai luồng bài trái ngược nhau, lúc thì ám chỉ Nehru có sức hiệu triệu hơn, lúc lại cho rằng Patel mới là cứu tinh của Hindu giáo, để tung hỏa mù che cho cuộc gặp giữa Mountbatten và Ali Jinnah.
Nhưng dù là một cỗ máy làm việc, Alan Wilson vẫn phải bớt thời giờ lo việc riêng, đứng ra bắc cầu cho Lê Cát Sinh. Được ngài Barron gật đầu, Lê Cát Sinh được bổ nhiệm làm chuyên viên của nước Anh phụ trách Nê Pan, Bhutan, Sikkim, giúp ba nước nhỏ phương bắc làm điều tra dân số, đề phòng người Ấn Độ trà trộn vào.
Trước lúc đại diện ba nước rời đi, hắn dẫn Pamela Mountbatten cùng tiễn họ, đồng thời giới thiệu chuyên viên Lê Cát Sinh, người phụ trách liên lạc giữa ba nước với Đế quốc Anh.
- Vương trữ Palden, địa vị người kế vị ở vương quốc Sikkim của ngài hẳn là vững lắm nhỉ? Alan Wilson giữ vị vua cuối cùng của Sikkim lại, hỏi một câu mà vào thời phong kiến đủ để mất đầu.
Vương trữ Palden mở miệng đáp.
- Ông Alan, nếu có gì nhắc nhở thì cứ nói thẳng. Ông đã giúp chúng tôi rất nhiều, tôi tin ông là một quý ông chân chính, tuyệt đối không hại Sikkim.
- Tôi cho ngài một lời khuyên riêng, đừng tiết kiệm tiền ngoại giao. Tốt nhất là lập ngay đại sứ quán ở Luân Đôn. Chính ngài đích thân làm đại sứ, đằng nào địa vị người kế vị của ngài cũng vững chắc. Nước càng nhỏ càng phải phát huy năng lực ngoại giao. Trên sân khấu Liên Hợp Quốc, mấy nước lớn đều cần người phát ngôn trông hiền lành vô hại, không có vẻ đe dọa.
- Nếu vương trữ có thể làm người đứng đầu một tổ chức trực thuộc trên sân khấu Liên Hợp Quốc, người Ấn Độ tuyệt đối không dám động tới quốc gia của ngài. Nếu ngài làm được, đó là việc tốt cho cả đất nước lẫn thần dân của ngài. Nếu Sikkim không có kênh lên tiếng, người Ấn Độ thật sự đột ngột ra tay, các nước khác căn bản không kịp can thiệp, mà đến lúc các vị muốn lên tiếng, sẽ phát hiện kênh lên tiếng đều đã bị người Ấn Độ bịt kín cả rồi.
- Tôi đích thân đi làm đại sứ ư? Vương trữ Palden mặt lộ vẻ do dự, cuối cùng vẫn quyết tâm nói. Như lời ông Alan, món tiền này không thể tiết kiệm. Sau khi về nước tôi sẽ bàn với phụ vương chuyện đặt đại sứ quán ở Luân Đôn.
- Hai nước các vị cũng vậy, đây là sự che chở của nước Anh chúng tôi dành cho các vị trước khi rời khỏi tiểu lục địa. Alan Wilson nói với đại diện Nê Pan và Bhutan. Có việc gì có thể liên lạc qua chuyên viên phương bắc Lê Cát Sinh, còn đại sứ quán thì vẫn phải lập, món tiền này tuyệt đối đừng tiết kiệm.
[Ưu đãi đọc sách] Tặng bạn một bao lì xì tiền mặt! Theo dõi tài khoản công chúng bạn đọc là nhận được!
Đại diện các nước nhỏ lần lượt lên tiếng cảm ơn, đồng thời cũng chào hỏi Lê Cát Sinh.