Mắt Lục Đại Hữu sáng lên. Chàng thấy cơ hội đã tới, Lệnh Hồ Xung đứng bên cũng lộ vẻ mừng rỡ.
- Một lời đã nói ra!
- Bốn ngựa đuổi không kịp!
Tiên sinh Như Chí Cương cười ha hả, nhận lời với Lục Đại Hữu. Trong lòng ông cũng có đôi chút mong đợi.
Đám Lục Đại Hữu tuy không phải hạng người đọc sách để hiểu đạo lý sâu xa, nhưng đầu óc lanh lợi, không thiếu mưu mẹo. Biết đâu lại có thể khiến ông bất ngờ?
Nhạc Bất Quần và phu nhân ngồi ở ghế chủ tọa mấp máy môi, nhưng thấy Như Chí Cương đã hứng thú, hai người đành im lặng quan sát, thầm cầu mong đừng xảy ra chuyện lớn.
Còn chuyện Lục Đại Hữu thắng ư? Không đời nào.
Người khác không biết thân phận và học vấn của Như Chí Cương, chứ Nhạc Bất Quần sao có thể không rõ?
Lục Đại Hữu ngẫm nghĩ chốc lát rồi lên tiếng:
- Ông từng nói: “Chỉ đàn bà với kẻ tiểu nhân là khó chiều.” Sư nương của tôi là phụ nữ, còn được giang hồ tôn là Ngọc Nữ Hoa Sơn, khí phách chẳng kém đấng mày râu. Câu ấy của ông chẳng có chút đạo lý nào, đúng là nói nhăng nói cuội!
Ngày trước, họ giận mà không dám nói. Nhưng lúc này đã khác.
- Còn gì nữa không?
Như Chí Cương hơi thất vọng, song vẫn hỏi, mong cậu ta có thể nói ra điều gì khiến ông bất ngờ.
Lệnh Hồ Xung tiếp lời Lục Đại Hữu:
- Còn chứ. Ông cũng từng nói: “Đàn bà không có tài mới là có đức.” Ông coi thường phụ nữ, khinh họ không có tài cán. Ông cũng do đàn bà sinh ra, nói câu ấy mà không thấy xấu hổ sao?
Chàng vốn còn định nói tiếp, nhưng Như Chí Cương đã thất vọng xua tay.
- Thôi, thôi. Quả nhiên hai khúc gỗ mục.
Ông chẳng buồn giảng giải cho hai kẻ đầu óc ngu muội, bèn ra hiệu cho Điền Hạo đứng bên cạnh.
- Hạo nhi, con nói cho họ biết sai ở đâu.
- Vâng, thưa thầy!
Điền Hạo gật đầu, sắp xếp lời lẽ trong đầu rồi nói:
- Trước hết, hai câu ấy không phải do thầy nói, mà là lời của người xưa.
Câu “chỉ đàn bà với kẻ tiểu nhân là khó chiều” xuất xứ từ thiên Dương Hóa trong sách Luận Ngữ. Nguyên câu là: “Chỉ đàn bà với kẻ tiểu nhân là khó chiều; gần thì họ sinh khinh nhờn, xa thì họ oán trách.”
Năm xưa, Khổng phu tử bị vua nước Vệ lừa gạt, lại bị đám tiểu nhân nương thế vua mà giễu cợt, ức hiếp. Rời nước Vệ, ông mới cảm khái rằng đàn bà với kẻ tiểu nhân thật khó chiều. Gần quá thì họ không biết giữ lễ, xa quá thì họ lại oán trách.
Ý câu ấy là: vua nước Vệ quá thân cận với đám người trong hậu cung chẳng có tài cán gì, chỉ giỏi nịnh nọt. Họ được đà sinh kiêu, quên mất thân phận, mượn quyền của vua để làm càn. Nhưng nếu nhà vua lạnh nhạt với họ, họ lại sinh lòng oán hận. Thật là chuyện khó xử.
Đặt vào cách hiểu ngày nay, câu ấy cũng có thể nói rằng đàn bà và kẻ tiểu nhân đều khó bồi đắp lòng chính trực, khó rèn thân, tâm, tính, mệnh. Vì thế, khi giao tiếp phải biết chừng mực gần xa. Gần quá dễ thất lễ, phá hỏng phép tắc; xa quá lại dễ chuốc lấy oán giận.
Chữ “đàn bà” ở đây không chỉ phụ nữ. Theo cách phân chia âm dương của người xưa, nữ thuộc âm. Chữ ấy được dùng để miêu tả những kẻ lòng dạ hiểm độc, gian trá, nhân cách thấp hèn, nhơ bẩn.
Ý này không trùng với chữ “tiểu nhân” ở vế sau. Trong lời xưa, tiểu nhân là người đức hạnh chưa đủ, chưa đạt đến chuẩn mực của bậc quân tử.
Còn câu đại sư huynh vừa nói, “đàn bà không có tài mới là có đức”, thì chưa trọn vẹn. Cả câu là: “Đàn ông có đức mới gọi là tài, đàn bà không có tài mới là có đức.”
Nghe theo cách nói ngày nay thì câu ấy quả thật không hay. Nhưng các vị phải biết, lời xưa rất khác cách chúng ta nói bình thường.
Chữ “không” ở đây là một động từ, chỉ việc vốn có mà bỏ đi. Ý cả câu là: một người đàn ông muốn làm nên việc lớn, phải lấy đức hạnh làm gốc, tài cán làm phụ. Vế sau cũng vậy, khuyên phụ nữ lấy đức hạnh làm trọng, chứ không phải nhục mạ phụ nữ, bảo họ không được học hành hay có tài cán.
Câu này bàn đến hai điều lớn là tài và đức. Có người chủ trương chỉ chọn người tài, có người lại đề cao đức hạnh hơn cả. Đương nhiên, nếu vừa có tài vừa có đức thì vẫn là tốt nhất.
Kiếp trước Điền Hạo từng học văn, những lời xưa này vốn không xa lạ gì với chàng. Ba năm nay, Như Chí Cương cũng đã chỉ dạy chàng nhiều điều, nên giảng giải chẳng mấy khó khăn.
Lệnh Hồ Xung và Lục Đại Hữu nghe xong đều ngẩn người. Vốn tưởng dựa vào mấy câu ấy có thể đuổi Như Chí Cương đi, nào ngờ hóa ra họ đã hiểu sai. Hai người còn chuẩn bị sẵn khối lời, nhưng xem ra chẳng có tác dụng gì.
Như Chí Cương uể oải nói:
- Bất Quần, không cần phạt nặng chúng. Dù sao lão phu cũng không phải người phái Hoa Sơn. Hoa Sơn đã là một môn phái võ lâm thì rốt cuộc vẫn phải lấy thực lực làm trọng. Tư chất của chúng đều khá, đáng để bồi dưỡng.
Nhạc Bất Quần mấp máy môi, nhất thời không biết nên nói gì. Cuối cùng, ông chỉ còn cách trừng mắt nhìn hai tên đồ đệ ngỗ nghịch.
- Cút lên Tư Quá Nhai úp mặt vào vách mà sám hối!
Đúng là hai đứa chẳng bao giờ khiến ông bớt lo!
- Vâng, thưa sư phụ!
Thấy bầu không khí không ổn, hai sư huynh đệ Lệnh Hồ Xung vội vàng rút khỏi Chính Khí Xung Tiêu Đường, vừa đi vừa thầm trách mình chuẩn bị chưa chu đáo.
Phen này thầy trò Như Chí Cương đã có phòng bị. Sau này muốn vạch trần bộ mặt thật của họ e rằng càng khó.
- Các con cũng lui xuống đi!
Ninh Trung Tắc ra hiệu cho con gái cùng những người khác ra ngoài. Tiếp theo họ còn có việc hệ trọng cần bàn, đám đệ tử không tiện ở lại.
- Vâng, thưa mẹ!
- Đệ tử xin cáo lui!
Mọi người lần lượt rời khỏi Chính Khí Xung Tiêu Đường rồi đóng cửa lại. Người cuối cùng bước ra là Nhạc Linh San. Nàng nhìn Điền Hạo với vẻ phức tạp, mím chặt môi rồi mới rời đi.
Mấy ngày nay, nàng thấp thoáng nghe mẹ nhắc đến vài chuyện, dường như mọi người đang bàn bạc một việc lớn, mà tên kia là mấu chốt. Nhưng mẹ không nói rõ là chuyện gì, bao giờ mới làm, khiến nàng tò mò khôn nguôi.
Rốt cuộc mẹ và mọi người đang giấu nàng những chuyện gì?
Nhạc Bất Quần cười khổ, nói với Như Chí Cương:
- Tiên sinh Như, để ông chê cười rồi. Nhạc mỗ dạy dỗ không nghiêm.
Ông hiểu rất rõ học vấn sâu rộng của Như Chí Cương. Thậm chí, hai năm qua nhờ theo ông học hỏi, Nhạc Bất Quần mới luyện được Ngự Ngô Kiếm Pháp đến mức thuần thục. Đây là một bậc đại nho thực thụ!
Huống hồ, Như Chí Cương còn là thầy dạy của đương kim hoàng thượng, một vị đế sư đúng nghĩa, thân phận cao quý không ai sánh bằng.
Nhạc Bất Quần vốn định để đám đệ tử theo ông học hỏi, trong đó ông kỳ vọng nhất vào Lệnh Hồ Xung và Lục Đại Hữu, hai người đầu óc lanh lợi. Đáng tiếc!
Như Chí Cương ngập ngừng một chút, cuối cùng vẫn lên tiếng nhắc nhở:
- Bất Quần, những lời này lẽ ra lão phu không nên nói. Nhưng ông nhìn người có vấn đề. Lệnh Hồ Xung và Lục Đại Hữu tuy thông minh, song chỉ có chút khôn vặt, chứ không có tầm nhìn xa. Tâm tính của chúng cũng còn thiếu sót lớn, không phải người có thể gánh vác việc lớn.
Ninh Trung Tắc kinh ngạc hỏi:
- Tiên sinh Như, Xung nhi đâu có kém đến thế?
Bà rất coi trọng đại đệ tử Lệnh Hồ Xung. Tư chất và khả năng lĩnh hội của chàng đều thuộc hàng đầu, còn hơn cả bà lẫn chồng. Sau này, thành tựu của chàng nhất định sẽ vượt xa hai người.
Như Chí Cương không trả lời Ninh Trung Tắc, chỉ quay sang Điền Hạo đứng bên cạnh:
- Hạo nhi, con nói xem con nhìn nhận đại sư huynh mình thế nào.
Ông vẫn luôn hài lòng với người đệ tử này. Điền Hạo tuy không lanh lợi bằng Lệnh Hồ Xung, nhưng lại có tầm nhìn và ý chí lớn, là người có thể nên nghiệp lớn.
Người muốn làm nên việc lớn không nhất thiết phải quá thông minh. Chỉ cần đủ quyết đoán, biết nhìn xa trông rộng là được. Còn mưu trí, có thể nhờ người khác bù đắp.
Những mưu sĩ bên cạnh các bậc quân chủ xưa chính là như vậy, chẳng hạn Gia Cát Lượng phò Lưu Bị, Lưu Bá Ôn phò Chu Nguyên Chương.
Theo Như Chí Cương, Điền Hạo tuy không tài hoa, nhanh trí như Gia Cát Lượng hay Lưu Bá Ôn, nhưng lại có tầm nhìn rộng và sự quyết đoán của Lưu Bị, Chu Nguyên Chương.
- Đại sư huynh…
Điền Hạo nghe ra thầy muốn thử mình, bèn nhớ lại mọi điều về Lệnh Hồ Xung. Trong đó có ấn tượng của chàng sau ba năm tiếp xúc với đại sư huynh, cũng như những gì chàng biết từ nguyên tác ở kiếp trước.