Bữa trưa hôm ấy là cơm niêu. Ngoài cổng trường vừa mở một quán cơm niêu, còn bán cả cơm hấp trong xửng nhỏ, đúng món người Quảng Đông như Hạ Ngữ Đồng yêu thích.
Lý Khâu Trạch còn cố ý gọi thêm phần gà nấm của nàng một suất gà gấp đôi.
Có lẽ cô Hạ vẫn chưa ăn thật no. Chỉ trách quán đông khách, người ra vào nườm nượp. Lúc hắn định gọi thêm một phần nữa, nàng nhất quyết không chịu.
Dẫu vậy, bụng dạ hẳn cũng đã mãn nguyện phần nào.
Suốt dọc đường, Hạ cô nương tung tăng nhảy chân sáo, miệng khe khẽ hát, cứ lẽo đẽo bên cạnh Lý Khâu Trạch. Chẳng bao lâu, cả hai đã tới khu chung cư Hương Chương.
“Công ty” đặt tại đây, tòa số mười ba, phòng 202.
Cửa vừa mở, Hạ cô nương đã chạy khắp các phòng xem xét. Xem xong, nàng lại tỏ vẻ hụt hẫng, thầm nghĩ: Thì ra công ty là thế này sao?
Trong căn nhà trống chỉ kê vài bộ bàn ghế. Đến nhà vệ sinh cũng chẳng có nổi một bánh xà phòng.
Đơn sơ quá mức.
- Mới bắt tay vào làm mà. Nhiều thứ còn chưa kịp sắm sửa. Nhìn vẻ mặt của nàng là biết ngay đang nghĩ gì, Hạ Ngữ Đồng vốn chẳng giỏi giấu tâm tư. Lý Khâu Trạch chợt nảy ra ý, nói: Hay là giao việc này cho em?
Làm thư ký, lo liệu những chuyện ấy là vừa vặn. Một ông chủ mà đến giấy vệ sinh trong nhà cầu cũng phải tự đi mua thì còn ra thể thống gì?
Hạ cô nương tạm thời vẫn chưa mặn mà với chức vụ này, nhưng Lý Khâu Trạch chẳng vì thế mà từ bỏ ý định. Đợi việc làm ăn của hắn phát triển đến một quy mô nhất định, nàng sẽ tự nhìn thấy tương lai của công việc ấy.
- Giao cho em? Làm gì cơ? Hạ Ngữ Đồng ngơ ngác hỏi.
- Sắm sửa những thứ cần thiết. Sau này còn phải lo chuyện mua hàng, thuê người dọn dẹp vệ sinh. Mỗi lần họp cũng cần chuẩn bị trước một số thứ…
Nghe đến đây, Hạ Ngữ Đồng đã muốn lắc đầu.
Không phải nàng không muốn giúp. Chỉ là việc này sẽ ngốn thêm thời gian. Công việc làm thêm ở quán đã chiếm gần hết giờ rảnh, nếu nhận thêm việc khác thì chuyện học hành sẽ bị ảnh hưởng.
- Những việc ấy trước sau gì cũng phải có người làm. Nếu em không muốn nhận, anh đành thuê người khác. Tiền công để người ta kiếm vậy…
Hửm?
Đôi mắt hạnh của Hạ Ngữ Đồng lập tức sáng lên.
Tiền công để người ta kiếm? Vậy nghĩa là… việc này không phải làm không công?
Thấy nàng nhìn mình dò hỏi, Lý Khâu Trạch mỉm cười, nói tiếp:
- Nếu em chịu làm thì xem như nhận thêm một việc bán thời gian. Đương nhiên phải trả lương. Thật ra cũng không tốn bao nhiêu thời gian, tính bình quân mỗi ngày cùng lắm chỉ một tiếng…
- Em làm!
Hạ Ngữ Đồng vội vàng nhận lời. Trước mắt nàng như hiện ra từng xấp tiền xanh mướt.
Nàng không phải cô gái chỉ biết có tiền.
Thật ra từ trước đến nay, nàng vẫn cho rằng mình không quá ham tiền.
Chỉ là hoàn cảnh gia đình buộc nàng lúc nào cũng phải nghĩ đến tiền.
Cha mẹ đều là công nhân mất việc. Sau này tuy đã tìm được công việc mới, lương vẫn rất thấp, chỉ vừa đủ chạm mức lương tối thiểu ở địa phương. Trong nhà không những có người già cần phụng dưỡng, còn phải nuôi hai đứa con ăn học.
Nàng hiện đang học đại học.
Sang năm, em trai cũng sẽ vào đại học.
Khoản chi tiêu quả thực quá lớn.
Nếu có cơ hội kiếm tiền mà không ảnh hưởng nhiều đến việc học, nàng nhất định sẽ không bỏ qua.
“Bốp!”
Lý Khâu Trạch vỗ hai tay vào nhau:
- Vậy quyết định thế nhé. Lát nữa anh viết cho em một danh sách, ghi rõ những món lớn cần mua. Còn đồ lặt vặt thì em tự xem xét, cứ đến tìm chị Tề lấy tiền rồi về thanh toán là được.
- Vâng ạ!
Hạ Ngữ Đồng cười khanh khách. Gương mặt bầu bĩnh trẻ con ánh lên vẻ phấn khởi, hai lúm đồng tiền thấp thoáng bên má.
Cô bé làm việc khá nhanh nhẹn. Vừa nhận việc, nàng đã lấy điện thoại, mở phần ghi chú, đi khắp nơi xem xét rồi ghi lại những thứ cần mua.
Lý Khâu Trạch ngồi một lát bên chiếc bàn họp hình bầu dục ghép từ nhiều mảnh trong phòng. Hắn còn không quên gọi vọng ra ngoài cửa:
- Tiểu Đồng, nhớ mua cả máy lọc nước nhé.
- Ồ, em biết rồi. Em ghi vào rồi mà.
Có một cô thư ký bên cạnh quả là tiện lợi.
Hạ cô nương không phải người lanh lợi xuất chúng, nhưng được cái thật thà, chịu khó. Quan trọng hơn, nàng tinh nghịch, đáng yêu, nhìn rất vui mắt.
Có nàng thường xuyên ở bên, Lý Khâu Trạch cảm thấy mình cũng hay cười hơn, biết đâu lại sống thêm được vài năm.
Đúng mười hai giờ bốn mươi sáu phút, điện thoại của Lý Khâu Trạch reo lên.
Người đến xin việc đã tới.
Hạ Ngữ Đồng vội chạy ra mở cửa. Bên ngoài đứng một thanh niên chải tóc ngôi ba bảy, tuổi chừng hai mươi lăm, hai mươi sáu, trông xấp xỉ chị Tề Vy, có trẻ hơn cũng chẳng đáng là bao.
Áo sơ mi trắng phối cùng bộ com lê đen, kiểu ăn mặc đi xin việc thường thấy nhất.
Chỉ có điều, bộ com lê đã giặt đến bạc màu, mũi giày da cũng trầy xước ít nhiều. Nhìn kỹ mới nhận ra cuộc sống của anh ta không hề sáng sủa, tươm tất như vẻ ngoài ban đầu.
- Xin chào, anh đến xin việc phải không? Mời anh vào.
Hạ Ngữ Đồng nghiêng người nhường lối, giơ tay mời vào, nở nụ cười ngọt ngào.
Nàng đã bắt đầu nhập vai rồi.
Chỉ là chưa có ý thức của một cô thư ký, trong đầu vẫn xem mình như quản gia tương lai của nơi này.
Trần Tùng nhìn gương mặt nàng, khóe mắt liếc thấy bộ quần áo đậm chất sinh viên, bèn ngẩn ra. Nhưng anh ta nhanh chóng hoàn hồn:
- À, vâng. Cảm ơn cô.
Trong đầu anh ta hiện lên một câu hỏi: Cô gái xinh xắn đáng yêu này làm gì ở đây?
Trông thế nào cũng chỉ giống một sinh viên.
Chẳng lẽ là con gái ông chủ?
Chắc không phải đâu. Anh ta đã nói chuyện điện thoại với ông chủ hai lần, nghe giọng thì thấy người kia còn khá trẻ.
Quả nhiên ông chủ rất trẻ. Trẻ đến mức vượt xa tưởng tượng của anh ta, thậm chí còn trẻ quá đáng!
Trong căn phòng được gọi là phòng họp, Trần Tùng nhìn cậu thanh niên đẹp trai ngồi đối diện, tuổi đời còn kém mình vài năm, bỗng thấy niềm vui mừng ban nãy hóa thành công cốc.
Qua điện thoại, anh ta và người kia chỉ trò chuyện sơ qua, nhưng quan điểm đôi bên khá hợp nhau. Khi ấy, anh ta còn tưởng mình đã gặp được người biết trọng dụng nhân tài.
Nào ngờ ông chủ lại là một thanh niên non nớt đến vậy.
Không phải anh ta coi thường người trẻ. Bản thân anh ta cũng từng trải qua tuổi ấy, hiểu rất rõ ưu điểm của tuổi trẻ là có gan xông pha, giống nghé con mới sinh không sợ cọp. Nhưng khuyết điểm cũng lộ rõ, rất nhiều mặt còn thiếu chín chắn.
Ngọc không mài thì chẳng thể thành đồ quý.
Người ở tuổi này mà làm nên nghiệp lớn vốn hiếm như lông phượng sừng lân.
Anh ta chẳng tin mình lại gặp được vận may lớn đến thế, gặp đúng một bậc tài giỏi như vậy.
Thời gian của anh ta đã chẳng còn dư dả để tiếp tục lãng phí. Anh ta đã đi quá nhiều đường vòng. Nay đã hai mươi sáu tuổi mà vẫn chưa làm nên trò trống gì. Điều anh ta cần là một công việc lâu dài, đủ nuôi sống gia đình, để anh ta làm tròn trách nhiệm của một người đàn ông.
Trần Tùng thầm thở dài. Nhưng người cũng đã đến rồi, với tính cách của mình, anh ta không thể đứng dậy bỏ đi ngay. Dù chỉ là đối phó cho xong, anh ta vẫn định ngồi lại nói chuyện một phen.
- Có phải anh cảm thấy tôi còn trẻ quá không?
Trần Tùng: “…”
Vậy mà cũng nhìn ra được sao?
Anh ta cứ tưởng mình giấu suy nghĩ rất kỹ.
Cậu thanh niên này quả nhiên nhanh trí.
Trần Tùng đành cười gượng:
- Ông chủ Lý còn trẻ mà đã có tài, thật khiến người ta khâm phục.
Lý Khâu Trạch nhìn anh ta với vẻ nửa cười nửa không. Câu trả lời này cũng khá khéo. Một mặt, nó nói thẳng suy nghĩ trong lòng, cho thấy tính cách ngay thẳng của Trần Tùng. Mặt khác, lời tâng bốc nhè nhẹ lại vừa đủ, không làm hắn mất mặt.
Ăn nói quả là một nghệ thuật.
Lý Khâu Trạch không đặt nặng bằng cấp hay kinh nghiệm khi tuyển quản lý cửa hàng. Nhưng đây dù sao cũng là vị trí quản lý trong ngành dịch vụ, khả năng giao tiếp là yêu cầu căn bản chẳng cần phải nói thêm.
Chỉ thật thà, chăm chỉ thôi vẫn chưa đủ.
Hắn bèn chuyển chủ đề. Gương mặt non trẻ này không thể thay đổi, mà hắn cũng chưa từng nghĩ đến chuyện thay đổi. Ai chẳng muốn mãi mãi được sống ở tuổi mười tám? Hắn hiểu nỗi băn khoăn của Trần Tùng, nhưng chuyện ấy chẳng đáng kể.
- Trước hết, anh tự giới thiệu về mình đi.
Qua điện thoại, hai người đã trò chuyện sơ qua, nhưng chưa đi sâu. Lý Khâu Trạch cũng không bắt ứng viên phải nộp hồ sơ theo lối thông thường. Hắn thích gặp mặt rồi tìm hiểu lẫn nhau hơn. Chữ viết trên giấy là thứ chết, còn lời nói ra khỏi miệng là thứ sống. Ít nhiều vẫn có thể nhìn ra bản chất một người.
Trần Tùng gật đầu:
- Tôi tên Trần Tùng, người Giang Tây, năm nay hai mươi sáu tuổi, trình độ học vấn phổ thông. Tôi có đăng ký thi lấy bằng theo chương trình tự học dành cho người đã đi làm, nhưng chưa đến kỳ thi. Trước kia tôi học nghề ở quê, kiếm chẳng được bao nhiêu nên ra ngoài làm việc, định thử sức một phen. Chỉ tiếc vận may không tốt…
Trần Tùng tự giới thiệu rất mộc mạc, sát với cuộc sống.
Có lẽ anh ta cũng đã nghĩ thông, cho rằng công việc này chưa chắc phù hợp với mình, vậy thì cứ xem như đang trò chuyện với người khác, biết gì nói nấy. Từ đầu đến cuối, anh ta không hề căng thẳng, thái độ tự nhiên như thường.
Hạ Ngữ Đồng lén nghe ngoài cửa, trong lòng thầm kêu lợi hại.
Người có thể đến xin làm quản lý cửa hàng quả nhiên khác hẳn.
Nếu đổi lại là nàng, lúc này chắc đã căng thẳng đến mức nói năng lắp bắp rồi.
Kinh nghiệm làm việc của Trần Tùng thật ra khá đơn giản. Sau khi đến thành phố Đài, anh ta chỉ làm hai công việc. Công việc đầu tiên không đáng nhắc tới, thuần túy chỉ để ổn định chỗ đứng. Công việc thứ hai kéo dài bốn năm. Anh ta bắt đầu từ một công nhân bình thường trong nhà máy, dần dần lên làm quản lý phân xưởng, sau đó được điều đi làm quản lý cửa hàng.
Nếu không xảy ra chuyện bất ngờ, chờ lấy được bằng cao đẳng, anh ta sẽ thuận lợi được thăng lên làm quản lý khu vực.
Nào ngờ biến cố lại xảy ra.
Nhà máy nơi anh ta làm có quy mô không lớn cũng chẳng nhỏ, chủ yếu nhận đơn hàng xuất khẩu. Thế nhưng từ nửa cuối năm ngoái, đơn hàng trong xưởng cứ giảm dần qua từng tháng. Gần đến cuối năm, gia đình ông chủ lại gặp chuyện, khiến dòng tiền đứt gãy, nhà máy buộc phải đóng cửa.
Đến giờ, anh ta vẫn còn bị nợ nửa năm tiền lương.
Trần Tùng nói mình từng nghe qua vài tin tức, nhưng dù sao anh ta cũng chưa chạm đến tầng quản lý cốt lõi, không tiện phán đoán nguyên nhân nhà máy sụp đổ. Khoản tiền lương nửa năm kia, e rằng chẳng còn hy vọng nhận lại.
Nhưng Lý Khâu Trạch biết rõ nguyên nhân.
Cơn bão tài chính đã bắt đầu nổi lên.
Chuyện khủng hoảng tài chính năm 2008, người đời sau ai cũng biết. Nhưng dân thường khi ấy chẳng hiểu căn nguyên bên trong. Thật ra từ năm ngoái, cuộc khủng hoảng cho vay dưới chuẩn ở Bắc Mỹ đã dần lộ diện.
Phải biết rằng Bắc Mỹ khi ấy là nền kinh tế lớn nhất thế giới. Hệ thống tài chính của nơi đó sụp đổ, tất nhiên sẽ gây ảnh hưởng sâu rộng đến toàn cầu.
Nguồn cơn của cuộc khủng hoảng tài chính này nằm ở lòng tham vô đáy của các ngân hàng đầu tư thuộc ngành tài chính Bắc Mỹ.
Bọn họ đóng gói những sản phẩm tài chính theo kiểu lồng hết lớp này vào lớp khác rồi bán cho nhà đầu tư. Thông thường, một khoản tài sản có thể bị đem bán đi bán lại nhiều lần, qua đó thu về khoảng mười phần trăm phí dịch vụ. Đây chẳng khác nào trò tay không bắt giặc.
Dự án cho vay nổi tiếng nhất là “vay thế chấp nhà ở”. Để kích thích thị trường, họ khuyến khích các ngân hàng thương mại cho cả những người không có khả năng trả nợ vay tiền. Bộ phim “Đại Khủng Hoảng” đã giải thích rất rõ chuyện này. Có người thậm chí còn chẳng có chứng minh thư mà vẫn dễ dàng vay được tiền.
Những khoản vay mua nhà dành cho người không có khả năng trả nợ ấy được gọi là khoản vay dưới chuẩn. “Dưới chuẩn” nghĩa là thấp hơn một bậc, cũng có nghĩa chất lượng người vay rất kém.
Vì thế, cơn bão tài chính năm 2008 còn được gọi là cuộc khủng hoảng cho vay dưới chuẩn.
Mấu chốt của trò chơi tài chính này nằm ở khoản vay thế chấp nhà ở tận dưới cùng.
Chỉ cần người mua nhà vẫn trả nợ đúng hạn mỗi tháng, sản phẩm tài chính thứ nhất sẽ có thu nhập để trả lợi nhuận cho nhà đầu tư. Sản phẩm thứ hai cũng có thu nhập. Sản phẩm thứ ba, thứ tư cũng tiếp tục vận hành bình thường…
Nhưng nếu người vay khoản thế chấp nhà ở dưới cùng mất khả năng trả nợ, những sản phẩm phái sinh chồng lên khoản tài sản gốc ấy sẽ không còn tiền để chi trả lợi nhuận. Trò chơi chuyền tay này lập tức sụp đổ từng mắt xích, hết vòng này đến vòng khác.
Ảnh hưởng của cơn bão tài chính năm 2008 đối với nước ta vẫn được xem là tương đối nhẹ. Trong số những doanh nghiệp chẳng may mắc bẫy, các công ty làm ăn với nước ngoài là nhóm chịu tác động đầu tiên và nặng nề nhất.