- Cha, cha lại nhận sai rồi, chữ này đọc là "chủng", "chủng" trong "chủng địa" đấy. Trời ơi, cha sao ngốc thế!
Phùng Học Văn hơi bực bội nhìn cha mình. Mấy chữ này cậu đã dạy đi dạy lại mấy lần rồi mà cha vẫn không nhớ nổi. Nên lúc nói chuyện, cậu không kịp kiềm, chữ "ngốc" bật ra khỏi miệng lúc nào không hay.
- Mày… mày thằng ranh con kia, mày ăn nói kiểu gì thế!
Vốn dĩ Phùng Lợi Quốc để con trai dạy mình viết chữ đã thấy mất mặt rồi. Nghe con nói thế, lão tức tưởi đỏ cả mặt lẫn cổ, giơ tay lên định cho thằng nhóc ngang ngược này một bạt tai. Nhưng nghĩ lại, lão lại hạ tay xuống.
Lần này Phùng Học Văn hiếm hoi không sợ cha, coi như dũng cảm đối mặt với bàn tay to bè của lão. May là Phùng Lợi Quốc cũng không nỡ đánh xuống, trong bụng lão cũng thấy chuyện này lỗi tại mình. Quả thật con trai dạy rất tốt, chỉ là lão thực sự không nhớ nổi.
- Con… con nói thật mà! Con là lớp trưởng, thầy Hứa giao cho con nhiệm vụ giảng bài cho ba hộ gia đình.
- Chỉ cần con làm tốt, không những được hoa đỏ nhỏ, còn có thể xin việc khâu găng tay cho mẹ nữa. Mẹ… mẹ, mẹ nói cha đi, sao cha chữ nào cũng không nhớ thế!
Phùng Học Văn sốt ruột, đến mức sắp khóc. Cậu thấy mình chưa bao giờ uất ức thế này, còn uất ức hơn cả hồi trước bị cha đánh một trận. Nên cậu càng nói càng tức, cuối cùng chỉ còn cách cầu cứu mẹ.
- Ông này, con nói đâu có sai. Đừng nói con nó sốt ruột, tôi nhìn còn sốt ruột nữa là. Lòng vòng mãi mấy chữ ấy, sao ông cứ nhận không ra.
Trương Mẫn vừa nấu chín cơm, nghe tiếng ồn, bê một chậu cháo bước vào. Bà làm chủ nhiệm phụ nữ tất nhiên biết chữ, dù trình độ cũng thường thôi, đại khái ngang tốt nghiệp tiểu học. Nhưng đừng xem thường trình độ ấy, ở nông thôn kiếm được người thế này không nhiều, tạm tính cũng là người có học rồi.
- Ôi, tôi cũng không hiểu nổi, vừa học xong đã quên, nhìn chữ nào cũng giống chữ nào.
- Cứ nói cái bài vè nuôi heo ấy, xếp chung một cụm thì còn nhớ được, tách ra nhìn từng chữ thì chữ nào cũng không biết.
Phùng Lợi Quốc cũng bó tay. Không phải lão không chịu học, chỉ là không hiểu sao mãi mà không được.
Kỳ thật tình trạng này đâu riêng gì nhà lão, hầu như cả đội ai cũng vậy. Sáng nay họp thường lệ, đã có người phản ánh với Vương Phúc Hưng: học chữ còn mệt hơn làm việc, bây giờ họ thà lên núi cắt cỏ còn hơn lên lớp nhận chữ.
Nào phải riêng nuôi heo mới có vè đâu, có người thừa nước đục thả câu, làm luôn một bài:
Học chữ Hán thật đau đầu,
Một chữ một vẻ chẳng đâu vào đâu,
Học nửa đêm thì nhớ cau có,
Trời vừa sáng quên sạch nhau.
Chớ nói bài vè này làm hay thật, quan trọng là cả đội chẳng ai nhớ được gì khác, chỉ nhớ mỗi mấy câu này. Cả sáng nay có việc không việc gì cũng lẩm bẩm một câu, khoe khoang như mình là người có học lắm vậy.
Vương Phúc Hưng cũng đành bó tay. Tối qua tinh thần mọi người hăng hái lắm, vậy mà sáng sớm tai hắn toàn nghe than khó. Hắn cũng đã trải qua mấy đợt xóa mù chữ, có chút kinh nghiệm, biết trước sẽ ra thế này. Nhưng lần này khác, hắn không thể hòa hợp cho xong chuyện như trước được.
May mà Hứa Linh Quân có ý hay, ngay hôm ấy đã cử các học trò của mình ra, theo hình thức chia nhau phụ trách từng hộ, làm kiểu phụ đạo tại gia đình. Khẩu hiệu là "ai ai cũng tranh làm thầy giáo giỏi, giúp nhà xóa mù cùng tiến bộ". Tóm lại là một đứa trẻ giúp đỡ hai ba nhà, để bọn nhỏ làm thầy, dạy người lớn nhận chữ.
Để hoàn thành nhiệm vụ tốt hơn, Hứa Linh Quân sẽ dạy trước cho bọn trẻ những bài dành cho người lớn. Đương nhiên ngoài các thầy giáo nhỏ ra, công tác tư tưởng cho người lớn cũng không thể thiếu. Rút ra một phương pháp: thầy dạy toàn thể, con cái dạy cha mẹ, vợ chồng học lẫn nhau, người biết trước dạy người biết sau.
- Học Văn, ăn cơm trước đi, lát nữa ăn xong mẹ dạy cha con cho. Con còn phụ trách hai nhà hàng xóm nữa mà.
- Ăn cơm xong, để anh con đi dạy cùng con. Dạy tốt thì khi ấy xin thêm việc khâu găng tay cho mẹ, việc nhiều mẹ sẽ đổi thịt cho con ăn.
Trương Mẫn tư tưởng giác ngộ cao lắm, dĩ nhiên ủng hộ công việc của con trai.
- Mẹ, sao lại có cả con! Con còn muốn đi chơi!
Chưa kịp để Phùng Học Văn lên tiếng, anh cậu là Phùng Học Vũ đã không vui. Đây đâu phải nhiệm vụ thầy giáo giao cho hắn, hắn mới không muốn đi.
- Chơi cái gì mà chơi, suốt ngày biết chơi. Mày nhìn em mày xem, mới học lớp một đã biết bao nhiêu chữ rồi.
Trương Mẫn một câu mở hộp thoại ra, Phùng Lợi Quốc cũng thế. Lão đang có sẵn bụng bực tức chẳng chỗ xả, hai người thi nhau giáo huấn Phùng Học Vũ một trận.
Thằng ranh Phùng Học Vũ lúc này bị đôi song đấu cả nam lẫn nữ, chỉ còn nước cúi đầu gù lưng rụt cổ chịu trận. Hắn phát hiện từ ngày em mình đi học ở đội, địa vị trong nhà thằng em tăng vọt như tên lửa. Đến mức đám bạn chơi cùng cũng bảo nhà nào cũng nghe khen em hắn. Quan trọng là người ta còn lấy hắn ra so sánh, điều này khiến hắn khó chịu lắm.
- Mày nhìn thằng út nhà họ Phùng xem, từ ngày đi học ở đội nó ngoan biết bao.
- Còn làm lớp trưởng nữa, còn được kéo cờ, còn biết phát biểu. Mày học tập nó đi, đừng suốt ngày đi theo thằng nhì nhà họ Phùng, toàn chơi bời bậy bạ.
Phùng Học Vũ cứ nghĩ đến cảnh đám bạn bắt chước cha mẹ nói mấy câu này một cách lải nhải là lại chán chường.
- Mẹ, mẹ đừng mắng anh nữa, mẹ giúp con nghĩ cách đi.
Phùng Học Văn thấy cha mẹ đều mắng anh, cậu không còn hả hê như trước nữa, chỉ buồn buồn nhờ Trương Mẫn giúp nghĩ cách.
Giờ cậu lo chết đi được. Hai nhà hàng xóm là chú Lý Đại Bằng và chú Tôn Hải Văn tình trạng giống hệt cha cậu, vừa học xong đã quên, thậm chí còn kém hơn cha cậu nữa. Nhưng chú Đại Bằng còn tạm được, dù sao cũng có cô Tần giúp, học được chút ít.
Còn chú Hải Văn thì phiền to. Tuy cô Lý Bình cũng tạm được, nhưng mẹ chú Hải Văn quá cứng đầu, khó xử lắm. Thực ra là Lý Bình muốn dạy Tôn Hải Văn, nhưng đừng thấy gã ngoài kia héo mọp thế, ở nhà vẫn còn hơi tư tưởng trọng nam khinh nữ. Nhất là Lý Bình bấy lâu không chịu thụ thai, gã luôn bất mãn, đương nhiên không để cô ta dạy mình.
Còn bà mẹ gã là Trương Lan Phương lại càng cố chấp, nếu không phải muốn kiếm thêm việc khâu găng tay, bà ta còn chẳng thèm đi học. Bà này điển hình kiểu mình dở lại đổ cho người, hôm qua đã trách Lý Bình học không chăm, không tích cực phát biểu để kiếm thêm việc khâu găng cho nhà, còn nói nhà còn đang thiếu nợ đủ thứ. Bà ta không tự nhìn lại mình không tích cực, càng không nói con trai mình không tích cực.
Lý Bình cũng chỉ biết giận mà không dám nói, thậm chí giận cũng không dám giận, chỉ ngơ ngác cúi đầu không dám lên tiếng.
- Học Văn, con có thể học theo thầy Hứa của con đấy. Con xem hôm nay trong đội có gì khác không.
Trương Mẫn không trực tiếp mách cách, mà hỏi lại một câu.
- Khác ạ? Có nhiều khẩu hiệu tuyên truyền hơn, còn có…
- À đúng rồi, giấy nhãn! Trên đồ vật đều dán giấy viết chữ, như vậy mọi người cứ dùng hoặc nhìn thấy là biết chữ đó đọc là gì.
Phùng Học Văn mừng rỡ nói. Ý này hay, chỉ cần dán giấy viết chữ lên những đồ thường thấy trong nhà, cứ dùng là thấy, từ từ sẽ nhận thuộc chữ.
- Đúng rồi, chính nó đấy. Lát nữa con với anh con viết nhiều giấy nhãn vào, dán lên đồ vật tương ứng. Nhìn nhiều rồi tự nhiên nhận ra chữ.
Trương Mẫn cười mỉm nói. Cách này cũng do Hứa Linh Quân đề xuất hôm nay, bà thấy hay nên để Học Văn thử trước. Kỳ thật cách này từ lâu đã có, chỉ là trước đây mở lớp chẳng ai chú ý, nên cũng chẳng ai dùng. Bây giờ Hứa Linh Quân cũng đang thử nghiệm, nên chỉ dán giấy ở mấy nơi hay qua lại trong đại đội, định xem tình hình đã rồi tính.
- Mẹ, bên chú Đại Bằng thì dễ nói, bên chú Hải Văn thì…
Phùng Học Văn nghĩ đến bộ dạng ăn ngang nói càn của bà già kia là hơi ngán. Nhưng thầy Hứa nói bọn con đều là thầy giáo nhỏ, nhất định phải khắc phục khó khăn, gặp khó mà tiến. Nên cậu nói năng hơi lưỡng lự, dù sao mẹ cũng đã mách cách rồi, việc gì cũng nhờ người lớn thì cậu thấy mình hơi… kiểu như tưởng mình lớn rồi, hóa ra vẫn phải dựa cha mẹ vậy.
- Được rồi, bên chú Hải Văn mẹ sẽ đi làm công tác, đợi mẹ khuyên bảo xong rồi con hãy qua.
Trương Mẫn rất rõ tình hình nhà Tôn Hải Văn, bà làm chủ nhiệm phụ nữ thì phải nói chuyện với Trương Lan Phương rồi. Đúng rồi, còn Lý Bình nữa, cũng phải nói với cô ấy. Thời đại mới rồi, phụ nữ cũng phải cứng cỏi lên chứ.