Vừa vào trong phòng, bà đã thấy Giả Đông Húc và Tần Hoài Như ôm nhau. Trong bụng bà thầm mắng một câu: "Đồ không biết xấu hổ."
Bà thẳng đến bên bếp lò, nhấc vung nồi lên, cầm lấy một cái bánh bột ngô hấp rồi gặm ngay.
Lúc ấy, Tần Hoài Như đẩy Giả Đông Húc ra, mặt ửng hồng.
Nhà họ Giả chỉ có một gian. Nhưng gian ấy vốn là dãy nhà phía Tây, dù đã ngăn đi một nửa, phần còn lại vẫn rộng rãi.
Sau khi cưới Tần Hoài Như về, Giả Đông Húc dùng tấm ván gỗ ngăn giữa giường, coi như tách riêng khỏi Giả Trương thị.
Nhưng chút ván ấy đâu có kín hẳn. Chuyện riêng của đôi vợ chồng trẻ, Giả Trương thị nghe được không sót một chữ.
Dĩ nhiên, thời buổi này chuyện như thế chẳng hiếm. Ở nông thôn con cái đông, cưới vợ xong vẫn phải ở chung với cả đại gia đình, nhà nào chẳng vậy.
Huống chi, vì muốn nối dõi tông đường, Giả Trương thị không những không ngăn cản, mà còn mong hai đứa sớm có con, để mấy nhà tuyệt tự trong sân tức chết cho bằng được.
"Mẹ à, con với Đông Húc đã bàn rồi. Sau này nhà mình nên khiêm tốn một chút. Ít ra cũng phải có vài người có thể giúp đỡ chứ ạ?"
Tần Hoài Như khẽ khuyên nhủ. Giả Trương thị vừa gặm bánh ngô vừa nhớ lại tình hình trong sân hôm nay, rồi gật đầu.
Bên nhà Tam đại gia, cả nhà đều như mất hết tinh thần, còn yên lặng hơn thường ngày.
Tam đại mụ bưng mấy cái bánh ngô lên bàn. Diêm Giải Thành và mấy đứa nhỏ cũng chẳng ai có tâm trạng ăn uống. Diêm Phụ Quý nhìn đống bánh ngô, bất giác kéo chặt cổ áo.
"Bà nó à, lấy ba đồng ra, mai đi mua ít than!"
Tam đại mụ giật mình, cứ ngỡ mình nghe nhầm.
"Lão Diêm, ba đồng ư?"
"Đã bảo rồi, không nghe rõ à?"
Diêm Phụ Quý xót ruột, cúi đầu bóp chặt cái bánh ngô trong tay.
Tam đại mụ vẫn chưa dám tin. Nhà họ vốn sống chật vật, con trai cả Diêm Giải Thành đã lớn, chờ ngày lấy vợ. Cả nhà chỉ trông vào một mình Diêm Phụ Quý kiếm tiền, một tháng để dành được một đồng đã là chuyện đáng mừng.
Mà bà cũng biết, mấy năm nay Diêm Phụ Quý đã có tuổi, chân tay chẳng còn nhanh nhẹn, ông vẫn luôn muốn mua một chiếc xe đạp để tiện đi học. Số tiền ấy để dành đã mấy năm trời, chưa hề đụng đến.
Vậy mà giờ đây, lại đem ra ba đồng.
Đúng là gà sắt cũng bắt đầu nhổ lông rồi.
Thấy chồng đã nói, Tam đại mụ dĩ nhiên không dám phản đối.
Diêm Phụ Quý xót ruột một lúc lâu, rồi nhìn ba đứa nhỏ trong nhà. Diêm Giải Khoáng còn quá bé, nên ánh mắt ông dừng lại trên Diêm Giải Thành và Diêm Giải Phóng.
"Hai thằng lại đây!"
Diêm Giải Thành và Diêm Giải Phóng bước tới.
Diêm Phụ Quý thuần thục lấy từ tủ bên cạnh ra một cuốn sổ bìa đỏ, bên trong còn kẹp một cây bút chì.
Hai anh em thấy vậy, đều lộ vẻ bất lực.
"Ba đồng này lấy ra mua than, cũng là vì hai đứa."
"Cho nên, số tiền này phải chia đều."
"Ba mẹ với em út tính hai phần, hai đứa mỗi đứa một phần, cộng lại tất cả là bốn phần. Bình quân mỗi người bảy hào rưỡi."
"Giải Thành vốn đã nộp mười lăm đồng, còn dư một đồng rưỡi, nên tháng này phải nộp thêm mười lăm đồng bảy hào rưỡi."
"Còn Giải Phóng, hiện giờ con chưa đi làm, cứ ghi sổ trước đã. Đến khi có lương thì tính sau."
Diêm Phụ Quý ghi số vào sổ, rồi bảo Diêm Giải Phóng ký tên ở phía sau.
Diêm Giải Thành và em trai không từ chối. Chuyện như thế này, hai anh em đã quen từ lâu.
Nếu không thì, cuốn sổ này sao đã dùng gần một nửa rồi?
Hai người liếc nhìn nhau, trong lòng đều thầm nghĩ: cái nhà này, lạnh lẽo quá.
Diêm Phụ Quý chẳng để tâm đến ánh mắt không cam lòng và quyết tuyệt trong mắt hai đứa con. Ông càng không nghĩ tới, trong lòng chúng đã nung nấu ý định sau này lớn lên sẽ báo lại thế nào.
Lúc này, lòng ông lại thấy nhẹ nhõm hơn nhiều. Số tiền tổn thất đã chia đều ra, nên ông cũng không còn xót xa như trước.
Sáng hôm sau, Dương Tiểu Đào dậy thật sớm. Ăn sáng xong, anh mượn chiếc xe cút kít của Vương Đại Sơn rồi đẩy đi mua than.
Đã nhận lời người ta, Dương Tiểu Đào cũng không muốn để ai nói ra nói vào, huống chi lại là nhà Trần đại gia.
Đi đến giữa sân, anh thấy Tần Hoài Như đã dậy từ sớm, đang rửa mặt. Dương Tiểu Đào liếc qua một cái rồi chẳng chào hỏi, cứ thế đi thẳng.
Tần Hoài Như nhìn theo bóng Dương Tiểu Đào đi xa, trong lòng bỗng dâng lên một nỗi hụt hẫng lạnh lẽo, rồi ngay sau đó là cơn giận.
Hắn dám coi thường mình ư?
Dám đối xử với mình như thế ư?
Nàng hậm hực bưng chậu rửa mặt lên, nhưng giây sau lại nhẹ nhàng đặt xuống. Nhìn thấy Sỏa Trụ vừa bước ra, nàng liền nở một nụ cười rạng rỡ.
Dương Tiểu Đào đẩy xe đi về phía hợp tác xã mua bán. Dọc đường, anh gặp không ít người quen, ai nấy cũng đều đến mua than.
Rõ ràng là họ cũng biết chuyện có người chết vì rét, nên lúc này đang tất bật chuẩn bị, chỉ sợ tai họa ấy giáng xuống đầu nhà mình.
Tới hợp tác xã, trước cửa đã xếp thành hàng dài. Người bán hàng đứng trước quầy vẻ mặt thản nhiên, chẳng có chút nào sốt ruột.
Thời buổi này đâu phải là thời người mua làm chủ, mà là thời người bán làm vua.
Người bán là đại gia.
Người bán hàng cũng là đại gia.
Nếu không thì trên tường đâu có viết dòng chữ "Cấm đánh đập khách hàng vô tội".
Mọi người ngoan ngoãn xếp hàng. Đến gần trưa mới đến lượt anh, anh trả năm đồng.
Than tổ ong thời này chẳng có loại tốt nào, chỉ có một loại than không khói, giá ba xu một cân. Dương Tiểu Đào mua hơn trăm cân, đóng đủ hai bao tải.
Anh đặt bao than lên xe rồi đẩy thẳng về phía tứ hợp viện.
Hôm nay là thứ Bảy, đúng dịp anh được nghỉ. Anh định đi thêm một chuyến nữa, lần này đến trạm thu mua phế liệu, không biết mấy hôm nay Hoàng Đại Ngưu có thu được sách nào không.
Thật ra Dương Tiểu Đào cũng muốn ghé thư viện, nhưng anh chưa nhắc chuyện ấy với chủ nhiệm. Vả lại thư viện cách tứ hợp viện khá xa, chỉ riêng đi xe buýt đã phải đổi tuyến, mất nửa tiếng, nếu đi bộ thì còn xa hơn nhiều.
Về đến tứ hợp viện, Trần đại gia giúp anh bốc than xuống xe. Ông vừa làm vừa kể.
Sáng nay, Nhất đại gia và Nhị đại gia lần lượt đưa mỗi nhà Vương và nhà Chu năm đồng.
Dương Tiểu Đào nghe xong cũng chẳng để tâm. Hai người ấy, một kẻ ngoài mặt thì chính trực, sau lưng lại là đạo đức giả, một kẻ làm vậy chỉ để khoe mẽ. Làm như thế cũng là chuyện thường.
Ngược lại, hôm nay nhà họ Giả lại có chút khác thường.
Tần Hoài Như dậy từ sớm, rồi giúp mọi người trong sân gánh nước, quét dọn, thỉnh thoảng còn chạy sang nhà này nhà kia giúp đỡ.
Còn Giả Trương thị thì càng lạ hơn. Mặt trời hôm nay có lẽ mọc từ đằng Tây, bà ta cầm một chai xì dầu sang tiền viện, nói là trả lại chỗ mượn hôm trước.
Trần đại gia cũng thổn thức: "Trương nhị Nữu này muốn làm người tử tế rồi đấy!"
Ông lão nhìn rõ mồn một, chắc chắn là vì chuyện đêm qua mà bị kích động.
"Chó đổi tính, cũng chẳng bỏ được thói ăn phân!"
Dương Tiểu Đào lẩm bẩm bên cạnh. Trần đại gia ha hả cười lớn, rõ ràng là rất tán thành.
Buổi chiều, Dương Tiểu Đào ghé hợp tác xã mua một gói thuốc Xuân Canh, rồi đến trạm thu mua phế liệu.
Lần này, nhờ Hoàng Đại Ngưu để tâm đặc biệt, anh thật sự thu được mấy cuốn sách. Dương Tiểu Đào cũng không lấy làm phiền, thời buổi này người đọc sách ít, người bán sách còn ít hơn.
Huống chi những cuốn này đều bị đem bán như giấy vụn.
Nhét gói thuốc vào tay Hoàng Đại Ngưu, nhận được lời hứa chắc nịch, Dương Tiểu Đào liền xách một bó sách quay về.
Lúc ấy, trong văn phòng ban đường phố, chủ nhiệm Vương vừa đặt xuống một tập công văn, hai hàng lông mày vẫn nhíu chặt chưa giãn ra.
Bà đưa tay đẩy kính lên, rồi day day sống mũi, để đầu óc được thả lỏng đôi chút.
Thế nhưng, đối diện với nhiệm vụ cấp trên giao xuống mà chưa có lấy một manh mối, sao có thể thư thái nổi?
Ai ngờ năm nay lại lạnh hơn mọi năm nhiều đến vậy? Lại kéo dài lâu đến thế?
Vì phán đoán sai, trong địa bàn của bà đã có người chết cóng, và bà đã bị cấp trên phê bình.
Dĩ nhiên, không chỉ riêng chỗ bà. Lần này, trong ngoài thành Tứ Cửu đã có hơn trăm người chết vì rét. Chính vì vậy, cấp trên mới đặc biệt coi trọng.
Thế nhưng, coi trọng thì không đủ để giải quyết vấn đề. Phải nghĩ cách làm sao để giảm bớt tổn thất.
Ban đầu, bà tính để ban đường phố bỏ tiền mua than, phát cho dân cư trong khu. Nhưng khi tính toán thực tế, số tiền cần đến không phải là ít.
Ban đường phố không có khả năng bỏ ra số tiền đó.
Ngoài ra, còn một cách là vận động quyên góp.
Nhưng thời buổi này, nhà nhà đều phải tính từng đồng mà sống. Nếu thực sự vận động quyên góp, chẳng phải càng làm người nghèo thêm khốn khó sao? Lỡ như gây ra tổn thất lớn hơn thì biết làm sao?
Nghĩ đi nghĩ lại vẫn chưa có cách nào hay, bà đành ngả người vào ghế, xoa xoa mắt, để đầu óc hoàn toàn trống rỗng.
Rầm!
Tiếng động vang lên, cửa bị đẩy mạnh. Chủ nhiệm Vương vội vàng đeo kính, nhìn ra.
Tiểu Lý đi công tác bên ngoài bất ngờ chạy vào: "Chủ nhiệm, chủ nhiệm, có tình hình!"
"Tiểu Lý, chẳng phải bảo cậu đi thống kê tình hình ở cơ sở sao? Sao về nhanh thế?"
Tiểu Lý không trả lời, mà cầm lấy cái ca trên bàn, rót nước lạnh uống một hơi, rồi đưa tay quệt khóe miệng, nói thẳng một cách sảng khoái.
"Chủ nhiệm, chị đoán xem tôi vừa nghe được gì ở tứ hợp viện đầu hẻm?"
Chủ nhiệm Vương bị cái cách hành xử của cậu làm cho ngớ người. Tiểu Lý vốn là đứa thật thà, sao ra ngoài một chuyến mà lại thành ra thế này, chẳng còn giữ kẽ gì nữa?
Nhưng bà cũng biết, cậu ta làm vậy hẳn là có chuyện, bèn vội hỏi:
"Sao thế? Cái tứ hợp viện ấy lại bày trò gì nữa à?"
Đối với tứ hợp viện đó, bà vẫn nắm rõ. Tuy chưa lộ ra chuyện gì, nhưng bên trong không ít điều mờ ám, chỉ là mấy vị đại gia kia che đậy được mà thôi.
Bình thường, bà cũng chẳng muốn xen vào.
Nhưng như lần trước xảy ra chuyện kia, bà nhất định phải quản!
"Chẳng lẽ Giả Trương thị lại gây chuyện nữa?"
Chủ nhiệm Vương buột miệng hỏi ra điều trong lòng. Tiểu Lý sững người, rồi đáp: "Ừm, Giả Trương thị đúng là lại gây chuyện, nhưng chưa làm nên trò trống gì."
Nghe vậy, chủ nhiệm Vương cũng nổi hứng.
Tiểu Lý liền kể lại từng li từng tí những điều đã nghe được trong tứ hợp viện đầu hẻm hôm nay.
Chủ nhiệm Vương ngồi nghe, càng nghe đầu óc càng sáng tỏ, và với nhiệm vụ cấp trên giao, bà bỗng có hướng đi.
"Chủ nhiệm, bây giờ trong tứ hợp viện, người thật sự cần giúp đã tìm ra rồi. Rồi thêm những gia đình có điều kiện đứng ra đỡ đần, mùa đông này nhất định sẽ vượt qua được."
"Mô hình đỡ đần này hoàn toàn có thể nhân rộng, để các sân khác học theo, tìm ra người cần giúp và người có khả năng, đỡ đần trọng điểm. Như vậy vừa không khiến các gia đình khác gánh thêm nặng nề, vừa giải quyết được vấn đề."
Chủ nhiệm Vương mắt sáng lên: "Đúng, rất đúng."
"Chúng ta có thể khen thưởng các gia đình giúp đỡ người khác, động viên họ, nâng cao tinh thần tích cực."
"Nếu còn có những nhà không lo xuể, ban đường phố cũng có thể đứng ra tổ chức giúp đỡ, như thế chi phí sẽ giảm đi nhiều."
"Tốt, quá tốt rồi, cứ làm thế đi!"
Chủ nhiệm Vương nói lớn, chỉ muốn lập tức tìm một tứ hợp viện để thử nghiệm ngay.
"Nếu có hiệu quả, tôi sẽ viết báo cáo lên cấp trên, đề nghị nhanh chóng nhân rộng phương pháp này, để càng nhiều người được hưởng lợi."
Chủ nhiệm Vương nghĩ vậy, lập tức dẫn Tiểu Lý và thêm hai người nữa đi ra ngoài.
Chẳng bao lâu, họ đã tới tứ hợp viện gần nhất.
Trong sân này có mười mấy hộ, phần lớn đều chẳng dễ dàng gì. Khá nhất cũng chỉ có hai nhà có người làm ở xưởng dệt.
Đến tứ hợp viện, chủ nhiệm Vương làm theo đúng quy trình, bắt đầu hướng dẫn từng bước. Phải nói rằng, người dân bây giờ chất phác, rất ủng hộ công việc của ban đường phố.
Giúp đỡ anh em hàng xóm, họ chẳng hề do dự chút nào.
Chẳng mấy chốc, công tác đỡ đần một đối một trong sân này đã được triển khai, khiến chủ nhiệm Vương vô cùng phấn khởi.
Tiếp đó, bà lại đi thăm thêm vài nơi nữa. Hiệu quả cũng không tệ. Thậm chí có nơi một nhà đỡ đần đến hai nhà, càng khiến chủ nhiệm Vương tin tưởng hơn vào mô hình này.
Khi mặt trời khuất núi, chủ nhiệm Vương mặt đỏ bừng trở về văn phòng. Bà lấy giấy bút ra, bắt đầu viết báo cáo về thành quả công việc hôm nay. Bà muốn trình lên thật sớm, để càng nhiều người được đỡ đần một đối một, và để càng nhiều người sống sót qua mùa đông giá rét này.