Năm 1936, Thượng Hải, đầu xuân.
Trời còn rét ngọt.
Trình Thiên Phàm mở cửa sổ, liếc nhìn bên ngoài. Mây đen đè nặng, trông như sắp nhỏ nước xuống.
Khóe mắt hắn kín đáo dõi về đầu ngõ. Người qua kẻ lại, chẳng có gì khác thường.
Tiếng ông Lưu bán hoành thánh lại vang lên, đang cãi nhau với bà Mã.
Bà Mã nổi tiếng hay kiếm chuyện chiếm phần hơn. Lần nào bà cũng viện đủ cớ: nhân hoành thánh ít quá, nước dùng nhạt quá, vỏ bánh mỏng quá, rồi lại dày quá.
Ông Lưu đành phải biếu thêm bà một bát nước dùng. Bà Mã được thể, hớn hở bỏ đi, miệng vẫn không quên càu nhàu: “Tôm khô ít quá!”
Lần nào ông Lưu cũng đáp, lần sau không bán cho bà nữa.
Trình Thiên Phàm cởi bộ đồng phục tuần cảnh, bắt đầu thay quần áo.
Chiếc áo len đan thô cổ chữ V sâu ôm lấy người hắn, khiến thân hình trông cao ráo hơn. Bên ngoài, hắn khoác thêm áo len cài khuy, tạo thành từng lớp ăn mặc gọn gàng, có vẻ thư sinh.
Đó là kiểu ăn mặc thường thấy của giới trí thức. Trình Thiên Phàm trông thêm phần nho nhã, tựa sinh viên đại học hay thầy giáo trẻ trong trường học.
Hôm nay là ngày hắn hẹn gặp ông Liêu theo lệ thường.
Mỗi khi đến lúc này, lòng hắn lại nóng bừng.
Hắn tin người hoạt động bí mật nào khi gặp đồng chí cũng có cảm giác như vậy.
Những người hoạt động bí mật thường phải sống lẻ loi. Công việc của họ phức tạp, nơi nào cũng có thể rình rập hiểm nguy.
Họ phải luôn cảnh giác, đấu trí với kẻ thù, đề phòng từng động tĩnh quanh mình. Chỉ một sơ suất nhỏ cũng không được phép.
Giây phút vui nhất là được gặp đồng chí, trò chuyện đôi câu, bàn bạc công việc, rồi cùng hình dung về ngày mai tươi sáng của đất nước.
Dẫu lúc gặp nhau không thể chạm mặt, thậm chí chẳng nói được lời nào, chỉ cần trao nhau một ánh mắt cũng đủ tiếp thêm sức mạnh.
Chúng ta không chiến đấu đơn độc. Chúng ta còn có đồng chí.
Trình Thiên Phàm nhớ có lần trò chuyện với ông Liêu. Ông lão vừa ra hiệu vừa kể, điều ông mong mỏi nhất là đến cuối năm được ngồi phơi nắng trong sân căn nhà tổ, hút một điếu thuốc lào, gọi lũ cháu ngoại đến vây quanh, ríu rít gọi ông nội, ông ngoại. Nghĩ đến thôi đã thấy ấm lòng.
Trình Thiên Phàm lặng thinh, không nói gì.
Ông Liêu là người Đông Bắc.
Cả nhà ông đều tham gia quân kháng Nhật. Vợ ông, ba con trai và hai con gái, tất cả đều đã hy sinh.
Giờ đây, ông lão chỉ còn lại một thân một mình.
Trong lòng ông chất đầy đau đớn và căm hận.
Nợ nước, thù nhà.
Nửa giờ sau.
Trình Thiên Phàm đứng chờ xe điện trên đường Pháp Đại Mã.
Trên tay hắn xách một chai rượu cao lương.
Tuyến xe điện số 2 của Pháp chạy từ Thập Lục Phố đến Từ Gia Hối, đi qua những khu phố đông đúc như đường Pháp Đại Mã, đường Kim Thần Phủ. Đây là tuyến giao thông quan trọng bậc nhất trong tô giới Pháp.
Trình Thiên Phàm định xuống ở đường Hà Phi.
Ông Liêu sẽ chờ hắn tại trạm xe. Khi ấy, Trình Thiên Phàm bước xuống, còn ông Liêu giả vờ chen lên. Hai người sẽ tranh thủ lúc ấy kín đáo trao đổi tin tức hoặc vật dụng, nhanh gọn rồi thôi.
Xe điện đông nghẹt, hành khách đứng chờ cũng chen chúc. Người già, người yếu thường rất khó lên xe.
Báo giới Thượng Hải từng dùng một hàng tít phóng đại để tả cảnh ấy: “Chen xe điện như xông pha trận mạc”.
“Khách gan lì chẳng đợi cửa xe mở, đã trèo qua cửa sổ, hoặc liều mình nhảy từ đầu xe, đuôi xe vào toa.
Đợi anh thong thả bước qua cửa chính thì trong toa đã chật ních người, chen nhau như cá mòi đóng hộp, đến thở cũng khó.
Bên trạm còn lại một đám già yếu, đành gửi hy vọng vào chuyến sau.
Ai sốt ruột thì chỉ còn cách trả giá cao thuê xe kéo ba bánh, xe kéo tay, hoặc tự hành hạ đôi chân mình.”
Ông Liêu đã có tuổi, giả vờ chen không lên xe là chuyện rất đỗi bình thường.
Với người hoạt động bí mật, trước hết phải tính sao cho mọi việc hợp lẽ. Đồng chí Trúc Lâm đã dặn đi dặn lại điều ấy, Trình Thiên Phàm luôn ghi lòng.
Nếu ông Liêu chọn ở lại chờ chuyến xe sau, nghĩa là mọi chuyện vẫn yên ổn, cấp trên cũng không có tin khẩn. Cứ làm theo kế hoạch cũ.
Còn nếu ông Liêu tỏ vẻ không chờ nổi xe, quay lưng bỏ đi, tức là có việc gấp. Hai người phải tìm cơ hội gặp nhau ngay.
Trừ phi ông Liêu hoặc Trình Thiên Phàm đã lộ thân phận, bị kẻ khác bám theo, bằng không cách gặp gỡ này sẽ chẳng khiến ai chú ý.
Xe điện chính là phương tiện chở người, cũng là tấm bình phong rất tốt.
Trình Thiên Phàm vất vả lắm mới chen lên được xe.
Vừa nhìn vào, hắn đã trông thấy Lý Hạo.
Lý Hạo là nhân viên soát vé trên tuyến số 2. Anh ta mặc bộ đồng phục vải chéo màu vàng, chiếc túi vải trắng đựng tiền vé đeo xéo qua vai.
Tay anh ta nắm chặt tập vé, mắt chăm chú nhìn những người lên xuống, miệng lớn tiếng gọi:
- Khách lên xe mua vé đi!
Trình Thiên Phàm không đáp, chỉ thoáng chạm mắt với Lý Hạo rồi lấy tiền mua vé.
Lý Hạo khẽ lắc đầu, ra hiệu không có ai theo dõi.
Làm nghề soát vé trên xe điện, anh ta có vị trí quan sát rất thuận lợi. Qua năm tháng, anh ta đã rèn được đôi mắt tinh tường, người lên xe là nam nữ già trẻ, nhìn qua đã ghi nhớ được.
Anh ta vừa kín đáo dùng khóe mắt xem sau lưng Trình Thiên Phàm có động tĩnh gì không, vừa cao giọng gọi một hành khách mặt dài:
- Vé của ông là vé bốn xu, nhiều lắm chỉ đi đến đường Kim Thần Phủ thôi!
Ông Liêu mặc chiếc áo bông mỏng đã sờn cũ. Ông không chen vào đám đông mà đứng nép ở góc bên cạnh, tay xách một chai rượu vàng.
Chỗ này rất thuận tiện, vừa có tầm nhìn rộng, vừa dễ quan sát.
Ông Liêu nhìn chai rượu, khẽ thở dài.
Hôm nay là ngày giỗ của vợ và đứa con út. Mấy thằng con trai đều mê rượu, hai đứa con gái cũng uống được vài chén.
Nhất là thằng út, nó thích nhất rượu cao lương nhà nấu.
Không mua được rượu cao lương, ông chẳng biết thằng út có giận dỗi hay không.
Mũi ông Liêu cay xè. Trước mắt ông như hiện lên cảnh thằng út giật nổ quả lựu đạn, cùng đội lùng núi của quân Nhật tan xác.
Đó là đứa con ông thương nhất, thương nhất. Thế mà nó cứ vậy ra đi, tìm mấy anh chị của mình.
Cách đó mấy chục thước, trên tầng hai một căn nhà ven đường.
- Tổ trưởng, tôi xuống mua thuốc lá.
Đinh Nãi Phi lên tiếng xin phép. Dưới chân hắn đã có mấy mẩu thuốc, bao thuốc cũng hết, cơn nghiện lại nổi lên.
Uông Khang Niên phẩy tay.
- Lão già kia hình như đang thẫn thờ. Hắn nghĩ gì vậy?
Uông Khang Niên là tổ trưởng tổ hành động số ba, thuộc Đặc khu Thượng Hải của Trung ương Đảng vụ Điều tra xứ.
Người này đặc biệt thích để ý những chuyện vụn vặt. Uông Khang Niên tin rằng nét mặt, cảm xúc con người vô tình để lộ đôi khi sẽ làm lộ ra tin tức quan trọng.
Đinh Nãi Phi xuống mua thuốc đã quay trở lại.
- Lão Đinh, nhìn thử xem.
Vừa nói, Uông Khang Niên vừa đưa ống nhòm cho cấp phó của mình.
Đinh Nãi Phi xé bao thuốc, tự ngậm một điếu rồi đưa cho tổ trưởng một điếu.
Anh ta nhận lấy ống nhòm, liếc qua loa rồi ngậm thuốc nói:
- Tổ trưởng, tôi chỉ quen làm việc chân tay. Ông bảo tôi nổ súng bắn chết lão già kia thì tôi làm được, chứ chuyện phải động não, tôi chịu.
- Cậu đấy, phải học cách suy nghĩ. Cứ đánh đánh giết giết thì chẳng làm nên trò trống gì.
Uông Khang Niên cười mắng.
- Tôi cứ đi theo sau tổ trưởng là được.
Đinh Nãi Phi chẳng giận, châm thuốc rồi rít một hơi khoan khoái.
Uông Khang Niên cầm ống nhòm lên, chăm chú nhìn. Thấy lão già mấy lần cúi đầu ngó chai rượu đang xách, hắn bỗng hỏi:
- Lão già này uống rượu à?